Αναλύσεις
Casus belli, ΝΑΤΟ και Τουρκία: Η Ελλάδα μπροστά σε μια κρίσιμη γεωπολιτική καμπή
Σε έναν κόσμο όπου οι συσχετισμοί μεταβάλλονται συνεχώς, η ικανότητα πρόβλεψης, σχεδιασμού και αποφασιστικής δράσης αποτελεί ίσως το σημαντικότερο εθνικό πλεονέκτημα.
Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
Η επέτειος της 9ης Ιουλίου 1821 στην Κύπρο δεν αποτελεί μόνο ένα ιστορικό ορόσημο του ελληνισμού. Είναι μια υπενθύμιση ότι η γεωπολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο χαρακτηρίζεται εδώ και αιώνες από τη διαρκή αντιπαράθεση ισχύος. Η εκτέλεση του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού και των προκρίτων της Κύπρου από την Οθωμανική Αυτοκρατορία απέδειξε ότι οι αυτοκρατορίες δεν περίμεναν πάντοτε την εκδήλωση μιας εξέγερσης για να κινηθούν. Προχωρούσαν σε προληπτικές ενέργειες όταν θεωρούσαν ότι απειλούνταν τα στρατηγικά τους συμφέροντα.
Δύο αιώνες αργότερα, η περιοχή εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς ανταγωνισμού. Οι πρωταγωνιστές μπορεί να έχουν αλλάξει, όμως η ουσία παραμένει ίδια: η ισχύς, η αποτροπή και η γεωγραφία εξακολουθούν να καθορίζουν τις εξελίξεις περισσότερο από τις διακηρύξεις περί ειρήνης και καλής γειτονίας.
Η Τουρκία ακολουθεί διαχρονικά μια εξωτερική πολιτική που βασίζεται στη σταθερή προώθηση των εθνικών της επιδιώξεων. Ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα βρίσκεται στην εξουσία ή ποιος είναι ο πρόεδρος της χώρας, η Άγκυρα διατηρεί μια αξιοσημείωτη συνέχεια στη στρατηγική της. Από το Κυπριακό μέχρι το Αιγαίο και από τη «Γαλάζια Πατρίδα» μέχρι το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο τελικός στόχος παραμένει η αναβάθμιση της τουρκικής επιρροής σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και το casus belli του 1995. Η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης εξακολουθεί να προβλέπει ότι πιθανή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια συνιστά αιτία πολέμου. Πρόκειται για μια πρωτοφανή κατάσταση στις διεθνείς σχέσεις, καθώς ένα κράτος απειλεί επίσημα με χρήση στρατιωτικής βίας ένα άλλο κράτος επειδή ενδέχεται να ασκήσει ένα δικαίωμα που απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η αντίφαση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι Ελλάδα και Τουρκία συμμετέχουν στην ίδια αμυντική συμμαχία. Το ΝΑΤΟ οικοδομήθηκε πάνω στην αρχή της συλλογικής ασφάλειας απέναντι σε εξωτερικές απειλές. Ωστόσο, επί δεκαετίες ανέχεται μια κατάσταση κατά την οποία δύο μέλη του διατηρούν μεταξύ τους ανοιχτή απειλή πολέμου. Η πραγματικότητα αυτή αποδεικνύει ότι οι διεθνείς οργανισμοί λειτουργούν κυρίως με γνώμονα τη συνολική στρατηγική τους και λιγότερο με βάση τις διμερείς διαφορές των κρατών-μελών.
Η νέα διεθνής συγκυρία έχει αυξήσει ακόμη περισσότερο τη σημασία της Τουρκίας για τη Δύση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, οι εξελίξεις στον Καύκασο και ο ανταγωνισμός με τη Ρωσία έχουν μετατρέψει την Άγκυρα σε έναν παίκτη που πολλές δυτικές πρωτεύουσες θεωρούν αναγκαίο. Ο έλεγχος των Στενών, η γεωγραφική της θέση και η δυνατότητα παρέμβασης σε πολλαπλά μέτωπα προσδίδουν στην Τουρκία διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα που γνωρίζει να αξιοποιεί.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει αποδείξει ότι χρησιμοποιεί με ιδιαίτερη επιδεξιότητα αυτή τη γεωπολιτική αξία. Συχνά συγκρούεται με τους συμμάχους του, αλλά σπάνια διαρρηγνύει ολοκληρωτικά τις σχέσεις του μαζί τους. Αντιθέτως, δημιουργεί κρίσεις, ανεβάζει το κόστος των αποφάσεων για τους συνομιλητές του και στη συνέχεια διαπραγματεύεται από καλύτερη θέση. Αυτή η τακτική έχει εφαρμοστεί επανειλημμένα στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ουάσιγκτον από την πλευρά της αντιμετωπίζει ένα διαρκές στρατηγικό δίλημμα. Από τη μία πλευρά επιθυμεί να διατηρήσει την Τουρκία σταθερά ενταγμένη στο δυτικό στρατόπεδο. Από την άλλη γνωρίζει ότι η Άγκυρα ακολουθεί ολοένα και πιο αυτόνομη εξωτερική πολιτική, επιδιώκοντας να αναδειχθεί σε περιφερειακή δύναμη με δική της ατζέντα. Αυτή η διπλή πραγματικότητα οδηγεί συχνά σε πολιτικές συμβιβασμών που προκαλούν ανησυχία στην Αθήνα και τη Λευκωσία.
Το ζήτημα των F-35 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ισορροπίας. Για την Ελλάδα, η ένταξη των μαχητικών πέμπτης γενιάς στην Πολεμική Αεροπορία αποτελεί σημαντικό βήμα ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος. Παράλληλα όμως, κάθε συζήτηση για πιθανή επαναπροσέγγιση Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας στο συγκεκριμένο πρόγραμμα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τις μελλοντικές ισορροπίες ισχύος στο Αιγαίο.
Η αποτροπή, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων. Η στρατιωτική ισχύς είναι μόνο ένας από τους πυλώνες της εθνικής ασφάλειας. Εξίσου σημαντικοί είναι η οικονομική ανθεκτικότητα, η τεχνολογική ανάπτυξη, η ενεργειακή ασφάλεια και η αποτελεσματική διπλωματία. Ένα κράτος μπορεί να διαθέτει προηγμένα οπλικά συστήματα, αλλά εάν δεν συνοδεύονται από συνεκτική στρατηγική και πολιτική βούληση, η αποτρεπτική τους αξία μειώνεται.
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα σημαντικά διπλωματικά πλεονεκτήματα. Είναι πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμμετέχει ενεργά στους ευρωπαϊκούς αμυντικούς σχεδιασμούς, έχει ενισχύσει τις σχέσεις της με τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και την Αίγυπτο, ενώ παράλληλα εξελίσσεται σε κρίσιμο ενεργειακό και μεταφορικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Αυτά τα πλεονεκτήματα μπορούν να μετατραπούν σε ουσιαστικά διαπραγματευτικά εργαλεία, εφόσον αξιοποιηθούν με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην Τουρκία. Η Άγκυρα επιδιώκει οικονομικά και θεσμικά οφέλη, από την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης μέχρι τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Η Αθήνα έχει τη δυνατότητα να συνδέσει αυτές τις επιδιώξεις με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως η άρση του casus belli, ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και η εγκατάλειψη της αναθεωρητικής ρητορικής.
Μια τέτοια πολιτική δεν συνιστά αδιαλλαξία. Αντιθέτως, αποτελεί τη φυσιολογική πρακτική κάθε κράτους που επιδιώκει να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Οι διεθνείς σχέσεις βασίζονται στις διαπραγματεύσεις, αλλά οι διαπραγματεύσεις αποκτούν ουσιαστικό περιεχόμενο μόνο όταν συνοδεύονται από σαφείς εθνικές προτεραιότητες.
Η ιστορία διδάσκει ότι η ειρήνη δεν διασφαλίζεται αποκλειστικά από τις καλές προθέσεις. Διασφαλίζεται όταν συνοδεύεται από αξιοπιστία, ισχυρή αποτροπή και ξεκάθαρη στρατηγική αντίληψη. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παρακολουθεί παθητικά τις εξελίξεις, ελπίζοντας ότι οι σύμμαχοί της θα υπερασπιστούν αυτόματα τα δικά της συμφέροντα. Οι μεγάλες δυνάμεις λειτουργούν πάντοτε με γνώμονα τις δικές τους προτεραιότητες, γεγονός που επιβάλλει στην Αθήνα να διαμορφώνει αυτόνομη εθνική στρατηγική, προσαρμοσμένη στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες.
Η σημερινή συγκυρία χαρακτηρίζεται από έντονη ρευστότητα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί και σημαντικές ευκαιρίες. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, η συμμετοχή της στους δυτικούς θεσμούς και η αναβάθμιση των αμυντικών της δυνατοτήτων μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας πιο ενεργητικής εξωτερικής πολιτικής. Το ζητούμενο δεν είναι η αναζήτηση συγκρούσεων, αλλά η δημιουργία εκείνων των συνθηκών που θα καθιστούν οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια εξαιρετικά δαπανηρή για τον αντίπαλο.
Από την Κύπρο του 1821 μέχρι τις σημερινές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, το βασικό δίδαγμα παραμένει διαχρονικό. Η ασφάλεια ενός κράτους δεν αποτελεί ποτέ δεδομένο. Κατακτάται καθημερινά μέσα από τη συνδυασμένη αξιοποίηση της διπλωματίας, της οικονομίας, της στρατιωτικής ισχύος και της εθνικής στρατηγικής. Σε έναν κόσμο όπου οι συσχετισμοί μεταβάλλονται συνεχώς, η ικανότητα πρόβλεψης, σχεδιασμού και αποφασιστικής δράσης αποτελεί ίσως το σημαντικότερο εθνικό πλεονέκτημα.
GEOPOLITICO
Το καλωσόρισμα της Γκίλφοϊλ στον Ρούμπιο και το like στην παρέμβαση Σαμαρά
Η Αμερικανίδα πρέσβης προβάλλει άμυνα, ενέργεια και επενδύσεις ως προτεραιότητες της επίσκεψης Ρούμπιο. Εντύπωση προκάλεσε η διαδικτυακή αντίδρασή της σε ανάρτηση με την κριτική του πρώην πρωθυπουργού.
Τη στρατηγική σημασία της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα υπογράμμισε η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, συνδέοντας τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο των δύο χωρών με την αμυντική συνεργασία, την ενέργεια, το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Σε ανάρτησή της το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου, η Αμερικανίδα πρέσβης καλωσόρισε τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος ηγείται της αμερικανικής αντιπροσωπείας, και χαρακτήρισε την επίσκεψη ένδειξη της ισχύος της διμερούς συμμαχίας.
«Η εταιρική σχέση ΗΠΑ–Ελλάδας δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη», ανέφερε, τονίζοντας ότι οι δύο χώρες εργάζονται για ένα ασφαλέστερο και ευημερούν μέλλον, τόσο για τις ίδιες όσο και για την περιοχή.
Οι προτεραιότητες της Ουάσιγκτον
Η Γκιλφόιλ ενέταξε την επίσκεψη Ρούμπιο στην προώθηση των προτεραιοτήτων του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, κατονομάζοντας τρεις βασικούς τομείς: την αμυντική συνεργασία, το εμπόριο και τις επενδύσεις, καθώς και την ενεργειακή συνεργασία.
Η αναφορά της αποτυπώνει το εύρος της ατζέντας του Στρατηγικού Διαλόγου. Πέρα από τις διπλωματικές επαφές, η αμερικανική πλευρά δίνει έμφαση στις οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις, παράλληλα με τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Η ίδια σημείωσε ότι η παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών υπογραμμίζει τη δύναμη της συμμαχίας και την κοινή δέσμευση για την περαιτέρω ανάπτυξή της.
Το like στην ανάρτηση για τον Σαμαρά
Παράλληλα, ενδιαφέρον προκάλεσε μια διαφορετική κίνηση της πρέσβεως στα κοινωνικά δίκτυα: το like σε ανάρτηση που παρουσίαζε την κριτική του Αντώνη Σαμαρά για τη Βόρεια Μακεδονία και τις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις.
Στην ανάρτηση περιλαμβάνονταν οι θέσεις του πρώην πρωθυπουργού για τις δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχετικά με την ταυτότητα, τη γλώσσα και τον πολιτισμό της Βόρειας Μακεδονίας.
Ο Αντώνης Σαμαράς είχε επίσης επικρίνει τη συμφωνία που συνέδεσε την επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων στην Ελλάδα με την παράδοση των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία. Υποστήριξε ότι η Αθήνα όφειλε να διεκδικήσει το σύνολο των θρησκευτικών θησαυρών που αφαιρέθηκαν κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κάνοντας λόγο για υποχώρηση της ελληνικής πλευράς.
Η Γκιλφόιλ ακολουθεί, μεταξύ άλλων πολιτικών προσώπων, και τον λογαριασμό του πρώην πρωθυπουργού. Ο λόγος του συγκεκριμένου like, ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί. Η διαδικτυακή αντίδραση δεν αρκεί για να συναχθεί ότι η πρέσβης υιοθετεί το σύνολο των θέσεων της ανάρτησης ή ότι αυτές εκφράζουν την επίσημη αμερικανική πολιτική.
Το σαφές δημόσιο μήνυμά της αφορά την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας. Η επίσκεψη Ρούμπιο και οι εργασίες του Στρατηγικού Διαλόγου αποτελούν το πεδίο στο οποίο αυτό το μήνυμα καλείται να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο.
GEOPOLITICO
Μη Χακάρετε το Λογισμικό του Θεού!
Η αγωγή της Φλόριντας κατά της Pfizer επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τη διαφάνεια των επιστημονικών δεδομένων, την ενημερωμένη συναίνεση και τον έλεγχο της φαρμακοβιομηχανίας. Ο καθηγητής Αλέξιος Παναγόπουλος εξετάζει τις βιοηθικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις της υπόθεσης, θέτοντας στο επίκεντρο την προστασία του πολίτη και την ανεξάρτητη διερεύνηση των καταγγελιών.
Βιοασφάλεια, Βιοηθική και γεωπολιτική της υγείας – Η υπόθεση Pfizer στην Πολιτεία Φλόριντα !!
Η αγωγή που κατέθεσε την 1η Οκτωβρίου 2026 ο Γενικός Εισαγγελέας της Φλόριντας James Uthmeier κατά της Pfizer και του διευθύνοντος συμβούλου της Albert Bourla ανοίγει ένα παγκόσμιο πολύπλοκο νομικό ζήτημα πολύ ευρύτερο από μια δικαστική διαφορά μεταξύ μιας πολιτείας και μιας φαρμακευτικής εταιρείας. Άραγε περνά απαρατήρητο; Άραγε μήπως όλη αυτή η κατάσταση έρχεται σε συνδυασμό με τα αποκαλυπτικά λόγια που είχε πει ο έντονα σοκαρισμένος μακαριστός Νομπελίστας ιολόγος Luc Montagnier: Μη Χακάρετε το Λογισμικό του Θεού!
Που τελικά αφορά την ίδια την αρχιτεκτονική της εμπιστοσύνης μεταξύ επιστήμης, κράτους δικαίου, φαρμακοβιομηχανίας, της παγκόσμιας κοινωνίας και της προστασίας του πολίτη, που κάποιοι θέλουν να τον κάνουν άνθρωπο-ρομποκόπ ή ζόμπι; Ενόσω η Πολιτεία της Φλόριντας υποστηρίζει ότι η Pfizer παραπλάνησε τους καταναλωτές, σχετικά με την ασφάλεια, βιοασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου COVID-19, υποβαθμίζοντας, κατά την αγωγή, γνωστούς ή πιθανούς κινδύνους και προβάλλοντας ισχυρισμούς για την αναστολή της μετάδοσης που, σύμφωνα με το νομικό κατηγορητήριο της Πολιτείας, δεν είχαν τεκμηριωθεί επαρκώς από τις αρχικές δοκιμές. Η Pfizer απορρίπτει τις κατηγορίες. Μήπως τελικά ζούμε στην κοινωνία της Ωκεανίας Όργουελ και οδηγούμαστε στο λεγόμενο εκ του Κλάους Σβάμπ “δεν θα έχεις τίποτα και θασε ευτυχισμένος”; Αλλά πόσο ευτυχισμένος ως Ζόμπι;
Αυτό είναι το νομικό σημείο από το οποίο πρέπει να αρχίσει ένας σοβαρός βιοηθικός διάλογος: όχι από την προκαταβολική καταδίκη οποιουδήποτε, αλλά από την απαίτηση για πλήρη νομική διαφάνεια και αποδεικτική διερεύνηση, για τη βιοασφάλεια της κοινωνίας και κατά της οποιασδήποτε σύγχρονης Ωκεανίας Όργουελ και υβριδικής μορφής αντισυνταγματικής Υποχρεωτικότητας.
Η αρχή της βιοηθικής προστασίας και βιοασφάλειας.
Η ιατρική δεοντολογία στηρίζεται σε θεμελιώδεις νομικές αρχές: αυτονομία, ενημερωμένη συναίνεση, μη βλάβη, ευεργεσία και δικαιοσύνη. Η ενημερωμένη συναίνεση όμως δεν θα μπορεί να είναι πραγματικά ενημερωμένη όταν ο πολίτης θα λαμβάνει μόνο ένα σχετικό μέρος των διαθέσιμων δεδομένων που του επιτρέπει να λάβει γνώση.
Επομένως, το θεμελιώδες συνταγματικό και νομικό ερώτημα δεν είναι αν ένα εμβόλιο είναι «καλό» ή «κακό». Το επιστημονικά ορθό ερώτημα είναι: Ποια νομικά δεδομένα ήταν γνωστά σε κάθε χρονική στιγμή και πορεία της επιδημίας ή πανδημίας, ποιος τα γνώριζε, πότε τα γνώριζε, πώς αξιολογήθηκαν και τι ακριβώς γνωστοποιήθηκε στους πολίτες; Αυτή η αλληλουχία είναι αποφασιστικής σημασίας για τη βιοηθική και Βιοασφάλεια.
Μυοκαρδίτιδα: ένας υπαρκτός πλέον κίνδυνος που άραγε δεν θα πρέπει να συζητείται με ακρίβεια και στην Ελλάδα; Δεν αποτελεί πλέον ζήτημα εικασίας ότι η μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα έχουν αναγνωριστεί ως σπάνιες σοβαρές και ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19. Το CDC αναφέρει ότι έχουν παρατηρηθεί συχνότερα σε εφήβους και νεαρούς άνδρες, ιδιαίτερα μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου mRNA.
Αυτό δεν σημαίνει επιστημονικά ότι κάθε καρδιακό επεισόδιο μετά τον εμβολιασμό mRNA θα προκλήθηκε από το εμβόλιο αυτό. Η νομική διάκριση μεταξύ χρονικής συσχέτισης και αιτιότητας είναι θεμελιώδης στην επιδημιολογία. Ακριβώς γι’ αυτό η βιοηθική και Βιοασφάλεια απαιτεί κάτι περισσότερο από γενικές διαβεβαιώσεις περί «ασφάλειας». Απαιτεί ενημέρωση για τη συχνότητα, την ηλικιακή ομάδα, το φύλο, τους παράγοντες κινδύνου και τη σχέση ευρύτερα κινδύνου – οφέλους.
Εγκυμοσύνη: εκεί απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη επιστημονική και νομική αυστηρότητα. Η αγωγή της Φλόριντας υποστηρίζει ότι η Pfizer είχε λόγους να γνωρίζει για πιθανούς κινδύνους κατά την εγκυμοσύνη και αναφέρεται ειδικά σε αποβολές πρώτου τριμήνου!
Αυτό αποτελεί νομικό ισχυρισμό της αγωγής και όχι δικαστικά αποδεδειγμένο γεγονός. Παράλληλα, το CDC αναφέρει ότι μελέτες σε περισσότερες από ένα εκατομμύριο εγκύους δεν έδειξαν αυξημένο κίνδυνο αποβολής, πρόωρου τοκετού, θνησιγένειας ή συγγενών ανωμαλιών από τον εμβολιασμό κατά την εγκυμοσύνη.
Αλλά ούτε και το αντίστροφο είναι αποδεκτό: η επίκληση μιας γενικής στατιστικής εικόνας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να απορρίπτεται εκ των προτέρων κάθε συγκεκριμένη περίπτωση της βλάβης. Η πραγματική βιοηθική και Βιοασφάλεια βρίσκεται ανάμεσα στις δύο αυτές υπερβολές.
Από την ιατρική ασφάλεια στη γεωπολιτική βιοασφάλεια. Η πανδημία απέδειξε ότι η υγεία δεν είναι πλέον αποκλειστικά και μόνο ένα παραδοσιακό ιατρικό ζήτημα.
Τα εμβόλια, τα φάρμακα, οι πρώτες ύλες, οι αλυσίδες εφοδιασμού, οι πατέντες, οι διεθνείς οργανισμοί, οι κρατικές συμβάσεις και η πρόσβαση σε βιοϊατρική τεχνολογία συναποτελούν στοιχεία της γεωπολιτικής βιοασφάλειας.
Η πανδημία δημιούργησε ένα νέο πεδίο: τη γεωπολιτική της βιοϊατρικής εξάρτησης και εθνικής Βιοασφάλειας. Όταν λίγες πολυεθνικές επιχειρήσεις κατέχουν κρίσιμη τεχνογνωσία και όταν τα κράτη εξαρτώνται από περιορισμένο αριθμό παραγωγών για προϊόντα ζωτικής σημασίας, η υγειονομική βιοπολιτική αποκτά αναπόφευκτα επίκαιρη στρατηγική διάσταση.
Το ερώτημα επομένως για την Ελλάδα και την Ευρώπη είναι ευρύτερο: Μπορεί μια δημοκρατική κοινωνία και ένα ισχυρό κράτος δικαίου να διασφαλίσει την υγειονομική της αυτονομία χωρίς να απομονωθεί από τη διεθνή επιστημονική συνεργασία;
Η απάντηση προϋποθέτει ευρωπαϊκή και εθνική επένδυση στην έρευνα, στην παραγωγή φαρμακευτικών, βιοχημικών και βιοτεχνολογικών προϊόντων, στην ανεξάρτητη αξιολόγηση των κινδύνων και του οφέλους και στη διαφάνεια των δεδομένων.
Η ασφάλεια και Βιοασφάλεια δεν μπορεί να σημαίνει σιωπή. Η μεγαλύτερη βιοηθική πρόκληση της πανδημίας ίσως δεν ήταν μόνο η διαχείριση ενός νέου ιού, αλλά η ανακάλυψη των κενών.
Ήταν η σκληρή διαχείριση της αβεβαιότητας. Σε μια νέα υγειονομική κρίση, η επιστημονική γνώση θα εξελίσσεται. Οι οδηγίες μπορεί να μεταβάλλονται. Νέα δεδομένα θα εμφανίζονται. Αυτό είναι το φυσιολογικό. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η προσωρινή επιστημονική γνώση και τα πειραματικά σκευάσματα παρουσιάζονται ως μια απόλυτη βεβαιότητα των λεγόμενων Ειδικών. Η επιστήμη δεν χάνει την αξιοπιστία της επειδή παραδέχεται την αβεβαιότητα. Την χάνει όταν η αβεβαιότητα αποκρύπτεται και δημιουργεί το κενό της Βιοασφάλειας. Γι’ αυτό η νομική αρχή της διαφάνειας πρέπει να αφορά όχι μόνο τις φαρμακευτικές εταιρείες, αλλά και όλα τα σύγχρονα κράτη, τους ρυθμιστικούς οργανισμούς, τα πανεπιστήμια, τους λεγόμενους Ειδικούς και τους διεθνείς οργανισμούς που ενεργούν για ένα αληθινό κράτος δικαίου.
Το πραγματικό διακύβευμα. Η υπόθεση της Φλόριντας δεν έχει ακόμη κριθεί δικαστικά. Οι ισχυρισμοί της Πολιτείας θα πρέπει να εξεταστούν με βάση τα έγγραφα, τα επιστημονικά δεδομένα, τις εσωτερικές επικοινωνίες, τις κλινικές μελέτες και τα επιδημιολογικά στοιχεία.
Αλλά ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της συγκεκριμένης δίκης, ένα θεμελιώδες παγκόσμιο μάθημα έχει ήδη αναδειχθεί: Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην εμπιστοσύνη σε θεσμούς και σε λεγόμενους Ειδικούς. Πρέπει να στηρίζεται σε συνταγματικούς θεσμούς που είναι άξιοι της εμπιστοσύνης τών πολιτών. Κι εδώ είναι άξιο απορίας πως οι Έλληνες διακεκριμένοι επιστήμονες δεν μίλησαν όσο θα έπρεπε ή δεν τους δόθηκε βήμα!!
Αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίος ο ανεξάρτητος έλεγχος. Σημαίνει πλήρη δημοσιοποίηση των δεδομένων. Σημαίνει διαφανή αξιολόγηση κινδύνου. Σημαίνει προστασία των ευάλωτων ομάδων. Σημαίνει και οικονομική αποζημίωση όταν αποδεικνύεται η συγκεκριμένη βλάβη. Και σημαίνει, πάνω απ’ όλα, σεβασμό στην αυτονομία του κάθε ανθρώπου.
Η βιοηθική δεν είναι αντίπαλος της επιστήμης, ούτε της βιοχημείας, ούτε της Βιοασφάλειας. Είναι ο θεσμικός μηχανισμός που υπενθυμίζει στην επιστήμη ότι στο κέντρο της βρίσκεται ο κάθε άνθρωπος. Και η γεωπολιτική ασφάλεια δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην προστασία των γεωγραφικών συνόρων. Στον 21ο αιώνα περιλαμβάνει και την ασφάλεια της υγείας, την επιστημονική ανεξαρτησία, τη βιοτεχνολογική κυριαρχία και το δικαίωμα των κοινωνιών να γνωρίζουν την αλήθεια για τους κινδύνους που τους αφορούν και τη βιοασφάλεια.
Η υπόθεση Pfizer, επομένως, πρέπει νομικά να εξεταστεί όχι ως αφορμή για νέο χάσμα ή διχασμό, αλλά ως ευκαιρία για μια βαθύτερη θεσμική συζήτηση: Ποιος ελέγχει τη βιοϊατρική εξουσία, ποιος ελέγχει αυτούς που την ελέγχουν και ποιος τελικά προστατεύει τον πολίτη; Ποιες Ελίτ κρύβονται πίσω από αυτό; Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα της βιοηθικής, της ασφάλειας, της Βιοασφάλειας και της γεωπολιτικής της υγείας. Ενώ οι αναφορές σε αποβολές, σε θανάτους, σε Ξαφνικιτιδες και σε «εκατομμύρια θύματα» ως ισχυρισμούς της Πολιτείας της Φλόριντας, είναι πράγματι ένα πολύπλοκο νομικό αντικείμενο, για τη δικαστική διερεύνηση, που οφείλει να ανησυχήσει και την ελληνική έννομη τάξη!!
GEOPOLITICO
Νικολοβγένης: Στρατηγικός διάλογος με τις ΗΠΑ σημαίνει ανταλλάγματα – Η Κύπρος δείχνει τον δρόμο
Η αποτρεπτική ισχύς της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η ανάγκη η Αθήνα να αξιοποιήσει τη στρατηγική αξία των υποδομών της βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του γεωπολιτικού αναλυτή στον Πελοπόννησος FM.
Η Ελλάδα οφείλει να προσέρχεται στον στρατηγικό διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες με συγκεκριμένες απαιτήσεις και να εξασφαλίζει οφέλη αντίστοιχα της γεωπολιτικής αξίας της. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα του Θεόδωρου Νικολοβγένη, ο οποίος, μιλώντας στον Πελοπόννησος FM, συνέδεσε την ενίσχυση της κυπριακής άμυνας με την ανάγκη συνολικότερης στρατηγικής για τον Ελληνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με αφετηρία τη στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο αναλυτής στάθηκε τόσο στη διεθνή παρουσία όσο και στα οπλικά συστήματα που παρουσιάστηκαν. Η συμμετοχή ξένων αντιπροσωπειών, κατά την εκτίμησή του, αποτυπώνει τη διπλωματική αναβάθμιση της Λευκωσίας. Ωστόσο, έδωσε προτεραιότητα στις δυνατότητες της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας να υπερασπίζεται την κυριαρχία της.
Τα όπλα και το φρόνημα της Κύπρου
«Πιο σημαντικό απ’ όλα […] είναι τα δικά μας όπλα», υπογράμμισε, αναφερόμενος σε αντιαεροπορικά συστήματα Barak, πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών Tamnava, πυραύλους Exocet και Spike.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ενίσχυση αυτών των δυνατοτήτων διαμορφώνει συνθήκες αποτροπής και δυσχεραίνει την επιχειρησιακή ελευθερία της Τουρκίας γύρω από το νησί. Ιδιαίτερα για τους Exocet, στάθηκε στη δυνατότητα δημιουργίας ζωνών αντιπρόσβασης για το τουρκικό ναυτικό.
Εξίσου σημαντικό χαρακτήρισε το ηθικό των πεζοπόρων τμημάτων. Όπως επισήμανε, πίσω από τα οπλικά συστήματα βρίσκονται οι άνθρωποι που τα χειρίζονται, ενώ η διατήρηση του εθνικού φρονήματος αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της αμυντικής ισχύος.
Αναφέρθηκε επίσης στην παρουσία ελληνικών F-16 και πολεμικού πλοίου στην περιοχή, την οποία ενέταξε στη λογική ενός ενιαίου στρατηγικού άξονα από τον Έβρο και το Αιγαίο μέχρι την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο, με προέκταση προς το Ισραήλ. Κατά την προσέγγισή του, η ασφάλεια Ελλάδας και Κύπρου πρέπει να αντιμετωπίζεται μέσα σε αυτό το ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο.
Η Κυπριακή Δημοκρατία ως πυλώνας του Ελληνισμού
Ο Νικολοβγένης χαρακτήρισε την Κυπριακή Δημοκρατία σημαντικό πυλώνα του Ελληνισμού, δίνοντας έμφαση στη διεθνή αναγνώριση του κράτους, στην ευρωπαϊκή του θέση και στην άσκηση ενεργού διπλωματίας.
Στάθηκε στις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ που άρχισε να υπογράφει η Λευκωσία από το 2003, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας ουσιαστικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στην απόρριψη του Σχεδίου Ανάν. Κατά την εκτίμησή του, η σημερινή διεθνής σημασία της Κύπρου διαψεύδει τις προειδοποιήσεις περί απομόνωσης και απουσίας προοπτικής που είχαν διατυπωθεί τότε. Η προσέλευση ξένων αντιπροσωπειών στην παρέλαση αποτέλεσε, για τον ίδιο, χαρακτηριστική εικόνα αυτής της εξέλιξης.
Παράλληλα, επέμεινε στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και του ελληνικού χαρακτήρα της Κύπρου. Υπενθύμισε ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ είχε ως στόχο την Ένωση με την Ελλάδα και παρουσίασε τη δημιουργία του κυπριακού κράτους ως απότοκο εκείνου του αγώνα.
Τι πρέπει να διεκδικήσει η Αθήνα από τις ΗΠΑ
Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, με αφορμή την επίσκεψη Μάρκο Ρούμπιο που συζητήθηκε ως επικείμενη, ο αναλυτής έθεσε το ζήτημα της αμοιβαιότητας στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.
Υποστήριξε ότι η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη και οι υπόλοιπες υποδομές που παρέχει η Ελλάδα έχουν μεγάλη σημασία για τον αμερικανικό σχεδιασμό. Πρόσθεσε ότι και η Κύπρος αποτελεί κρίσιμο σημείο στήριξης στην περιοχή.
Ακριβώς γι’ αυτό, άσκησε κριτική στα ανταλλάγματα που, κατά την αποτίμησή του, έχει εξασφαλίσει η Αθήνα. Αναφέρθηκε σε παραχωρήσεις θωρακισμένων οχημάτων και σε παλαιότερες εξαγγελίες στρατιωτικής βοήθειας, υποστηρίζοντας ότι δεν ανταποκρίνονται στη σημασία των ελληνικών διευκολύνσεων.
«Αν θέλουμε να μιλάμε για στρατηγικό διάλογο, θα πρέπει να σκεφτόμαστε στρατηγικά», τόνισε. Απέρριψε επίσης τη λογική της «στρατηγικής και διπλωματικής ανιδιοτέλειας», υπογραμμίζοντας ότι η συμμαχική σχέση πρέπει να παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα.
Ο Νικολοβγένης τάχθηκε υπέρ της στρατηγικής σύμπλευσης με τις ΗΠΑ στην παρούσα συγκυρία, αλλά ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να αναδείξει το βάρος της χώρας και να το αξιοποιήσει διαπραγματευτικά. Όπως είπε, η Κύπρος έχει δείξει την αξία της και το ίδιο πρέπει να πράξει η Αθήνα, ώστε η συνεργασία να αποφέρει ουσιαστικό όφελος και να μην περιορίζεται στην αναγνώριση της Ελλάδας ως καλού συμμάχου.
Κλείνοντας, συνέδεσε τη σημερινή ανάγκη αυτοπεποίθησης με την ιστορική μνήμη, κάνοντας αναφορές στον Μέγα Αλέξανδρο και στους Βαλκανικούς Πολέμους. Το μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η διπλωματία, η αμυντική ισχύς και το εθνικό φρόνημα πρέπει να υπηρετούν κοινό στρατηγικό σκοπό.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
