Νέους ισχυρισμούς περί ενός ευρύτερου σχεδίου στρατηγικής «περικύκλωσης» της Τουρκίας προβάλλουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ διαμορφώνει ένα πολυεθνικό δίκτυο αεράμυνας που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Μαύρη Θάλασσα, με την Κύπρο να κατέχει κομβική θέση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής ιστοσελίδας Haberler, το Ισραήλ φέρεται να αναπτύσσει ή να συντονίζει συστήματα αεράμυνας σε Κύπρο, Ελλάδα και Ρουμανία, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε επαφές με τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τη Σερβία, την Ουγγαρία και τη Μολδαβία, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου ραντάρ και αναχαίτισης.

Το δημοσίευμα φιλοξενεί δηλώσεις του απόστρατου συνταγματάρχη του τουρκικού στρατού Ιμπραήμ Κελές, ο οποίος υποστηρίζει ότι στο Ισραήλ επικρατεί η αντίληψη πως η Τουρκία αποτελεί τη μεγαλύτερη μελλοντική απειλή για την ασφάλειά του. Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη θεώρηση εξηγεί τόσο τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και τον Λίβανο όσο και την προσπάθεια οικοδόμησης ενός αμυντικού πλέγματος γύρω από την Τουρκία.

Ο Κελές ισχυρίζεται ακόμη ότι, μετά το Ιράν, η Άγκυρα θα αποτελέσει τον επόμενο στόχο μιας διεθνούς εκστρατείας πολιτικής και διπλωματικής απομόνωσης.

Στο ίδιο δημοσίευμα φιλοξενείται και ο απόστρατος στρατηγός Μεχμέτ Οκκάν, ο οποίος υποστηρίζει ότι η τουρκική στρατιωτική ηγεσία είχε διαγνώσει εδώ και χρόνια την πιθανότητα δημιουργίας μιας αμυντικής γραμμής από την Κύπρο έως τη Ρουμανία.

Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή οδήγησε την Τουρκία στην επιτάχυνση του προγράμματος ανάπτυξης του εγχώριου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας Steel Dome (Ατσάλινος Θόλος), καθώς και των συστημάτων HİSAR, SİPER, GÖKBERK, SUNGUR και GÜRZ, τα οποία αποτελούν τον πυρήνα της νέας τουρκικής αντιαεροπορικής αρχιτεκτονικής.

Ο Οκκάν υποστήριξε επίσης ότι οι στρατιωτικές συνεργασίες της Άγκυρας με τη Σομαλία, τη Λιβύη, το Κόσοβο και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, καθώς και εξοπλιστικά προγράμματα όπως το αμφίβιο πλοίο TCG Anadolu και το μη επανδρωμένο μαχητικό Kızılelma, εντάσσονται στη συνολική στρατηγική αποτροπής της Τουρκίας.

Οι ισχυρισμοί αυτοί διατυπώνονται από Τούρκους απόστρατους αξιωματικούς μέσω του δημοσιεύματος της Haberler και δεν συνοδεύονται από επίσημες επιβεβαιώσεις από το Ισραήλ ή τις χώρες που κατονομάζονται.

Τη θέση ότι η έννοια της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτελεί βασικό πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής, της ασφάλειας και της αναπτυξιακής στρατηγικής της Τουρκίας διατύπωσε ο υφυπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, κατά την 5η Ναυτιλιακή Σύνοδο Τουρκίας.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» ως κρατική στρατηγική

Κατά την ομιλία του στην 5η Ναυτιλιακή Σύνοδο Τουρκίας, ο Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι υποστήριξε ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις καθιστούν τις θάλασσες κεντρικό πεδίο του διεθνούς ανταγωνισμού και χαρακτήρισε τη «Γαλάζια Πατρίδα» στρατηγικό όραμα που υπερβαίνει τα στενά όρια της ναυτικής πολιτικής.

Ο Μποζάι δήλωσε:

«Το διεθνές σύστημα διανύει επί του παρόντος έναν βαθύ μετασχηματισμό. Πόλεμοι, κρίσεις και γεωπολιτικές εντάσεις λαμβάνουν χώρα σε πολλά μέρη του κόσμου. Για να κατανοήσουμε αυτήν την εικόνα, είναι απαραίτητο να εξετάσουμε όχι μόνο την πολιτική επιστήμη, αλλά και την έννοια της “εντροπίας” που χρησιμοποιείται στη φυσική και τα μαθηματικά. Η εντροπία είναι το μέτρο της αταξίας και του χάους. Σήμερα, το διεθνές σύστημα διανύει μια παρόμοια διαδικασία».

Η τεχνολογία και η συνδεσιμότητα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό

Ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η τεχνολογική πρόοδος και ο έλεγχος των διεθνών δικτύων μεταφορών και εμπορίου αποτελούν πλέον τους βασικούς παράγοντες διαμόρφωσης της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Όπως ανέφερε, η έρευνα και ανάπτυξη, η καινοτομία, η ψηφιοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν τη βάση του διεθνούς ανταγωνισμού και οι χώρες που θα πρωταγωνιστήσουν σε αυτούς τους τομείς θα είναι οι μελλοντικοί παγκόσμιοι ηγέτες.

Ο Μποζάι δήλωσε ακόμη:

«Σήμερα, ο έλεγχος της ξηράς από μόνος του δεν αρκεί πλέον. Όποιος μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη Μεσόγειο, τη Διώρυγα του Σουέζ, το Στενό του Ορμούζ, την Ερυθρά Θάλασσα, την Κύπρο και τα μεγάλα λιμάνια, μπορεί επίσης να κατευθύνει το παγκόσμιο δίκτυο εμπορικής συνδεσιμότητας».

Αναφορές στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών συνέδεσε τη «Γαλάζια Πατρίδα» με την προστασία των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί διαχρονική κρατική πολιτική. Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ως παράδειγμα εφαρμογής αυτής της στρατηγικής.

Ο Μποζάι δήλωσε:

«Η έννοια της “Γαλάζιας Πατρίδας” είναι ένα όραμα που αποσκοπεί στην προστασία όχι μόνο των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της σημερινής γενιάς, αλλά και των μελλοντικών γενεών. Η έννοια αυτή έχει ευαισθητοποιήσει σημαντικά την κοινή γνώμη και έχει συμβάλει ουσιαστικά στη θαλάσσια ισχύ της Τουρκίας».

Ο Μποζάι ανέφερε επίσης ότι η προστασία των τουρκικών δικαιωμάτων και συμφερόντων σε μια περιοχή που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Μαύρη Θάλασσα και από την Κύπρο έως τη Λιβύη αποτελεί ζήτημα κρατικής πολιτικής, προσθέτοντας ότι το Μνημόνιο Οριοθέτησης Θαλάσσιων Περιοχών Δικαιοδοσίας με τη Λιβύη συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα της συγκεκριμένης στρατηγικής.

Συντονισμός των κρατικών φορέων

Ο Μποζάι υποστήριξε ότι η τουρκική θαλάσσια πολιτική εφαρμόζεται μέσω συντονισμένης δράσης όλων των αρμόδιων κρατικών φορέων και ότι η Άγκυρα ακολουθεί ενιαία στρατηγική σε ζητήματα θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, λιμενικής πολιτικής, μεταφορικών διαδρόμων και θαλάσσιας ασφάλειας.

Παράλληλα, σημείωσε ότι έργα όπως ο «Μεσαίος Διάδρομος», ο «Δρόμος Ανάπτυξης του Ιράκ», το λιμάνι της Μερσίνας και τα διαμετακομιστικά δίκτυα της Ανατολίας σχεδιάζονται συμπληρωματικά, με στόχο την ανάδειξη της Τουρκίας σε κέντρο εφοδιαστικής αλυσίδας μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.

Αναφορά στη Σύμβαση του Μοντρέ

Κλείνοντας την ομιλία του, ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στη σημασία της Σύμβασης του Μοντρέ για το καθεστώς των Στενών, χαρακτηρίζοντάς την ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά επιτεύγματα της Τουρκίας.

Ο Μποζάι δήλωσε:

«Αυτό το όραμα, που διατυπώθηκε το 1936, παραμένει ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά επιτεύγματα της Τουρκίας. Είναι κοινή μας ευθύνη να αναπτύξουμε αυτή την κληρονομιά που κληρονομήσαμε από το παρελθόν και να τη μεταδώσουμε στις μελλοντικές γενιές».

Ο Μποζάι ολοκλήρωσε την ομιλία του υποστηρίζοντας ότι το θαλάσσιο όραμα της Τουρκίας έχει διαμορφωθεί ως μακροπρόθεσμη κρατική στρατηγική, η οποία λαμβάνει υπόψη τόσο τις σημερινές ανάγκες όσο και τις μελλοντικές γεωπολιτικές ισορροπίες.

ΠΗΓΗ: SigmaLive

Λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: η Τουρκία έχει αναβαθμίσει σημαντικά τη γεωπολιτική και στρατιωτική της αξία για τη Δύση, την ίδια στιγμή όμως εντείνονται οι ανησυχίες για την αυταρχική πορεία του καθεστώτος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Ρωσία και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η πολιτική της στη συνοχή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Ακολουθούν οι βασικές εκτιμήσεις των σημαντικότερων διεθνών μέσων.

New York Times: Η Τουρκία από «προβληματικός σύμμαχος» σε στρατηγικό πυλώνα του ΝΑΤΟ

Οι New York Times υποστηρίζουν ότι η Τουρκία περνά από μια περίοδο κατά την οποία αντιμετωπιζόταν ως «το κακό παιδί» του ΝΑΤΟ σε μια νέα εποχή, όπου θεωρείται απαραίτητος στρατηγικός εταίρος. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν αυξήσει τη σημασία της Άγκυρας για τη Συμμαχία.

Η εφημερίδα επισημαίνει ότι η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, ελέγχει την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα και έχει αναπτύξει μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αμυντικές βιομηχανίες της Συμμαχίας, με εξαγωγές που ξεπέρασαν τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025.

Παράλληλα, τονίζεται ότι η Άγκυρα διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο, ενώ λειτουργεί ως διαμεσολαβητής σε περιφερειακές κρίσεις. Ωστόσο, η εφημερίδα υπογραμμίζει ότι η αυξανόμενη γεωπολιτική αξία της Τουρκίας συνοδεύεται από σιωπή των δυτικών συμμάχων απέναντι στις διώξεις της αντιπολίτευσης, τη φυλάκιση του Εκρέμ Ιμάμογλου και τη συρρίκνωση του κράτους δικαίου.

Politico: Η Ευρώπη χρειάζεται την Τουρκία περισσότερο από ποτέ

Το Politico αναφέρει ότι η αμφιταλαντευόμενη στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ αναγκάζει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να επανεκτιμήσουν τη στρατιωτική συνεργασία με την Τουρκία.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ευρωπαϊκές χώρες δεν εμπιστεύονται περισσότερο την Άγκυρα από ό,τι στο παρελθόν, αλλά θεωρούν πως πλέον τη χρειάζονται. Η Τουρκία προσφέρει στρατιωτικές δυνατότητες που δύσκολα μπορούν να αντικατασταθούν, όπως η μεγάλη παραγωγική ικανότητα της αμυντικής της βιομηχανίας, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Baykar, η ανάπτυξη βαλλιστικών συστημάτων και η ισχυρή παρουσία της στη Μέση Ανατολή.

Το Politico καταγράφει επίσης την αυξανόμενη συνεργασία της Τουρκίας με χώρες όπως η Ιταλία, η Βρετανία, η Ρουμανία και η Ισπανία, αλλά επισημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να προβληματίζονται για τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Ρωσία και την Κίνα, καθώς και για το δημοκρατικό έλλειμμα στο εσωτερικό της χώρας.

Le Grand Continent & Telegraph: Ο «Ιανός» Ερντογάν και ο «κούκος» του ΝΑΤΟ

Η γαλλική επιθεώρηση Le Grand Continent χαρακτηρίζει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «Ιανό της Άγκυρας», παρουσιάζοντας μια Τουρκία με δύο πρόσωπα: από τη μία αποτελεί αναντικατάστατο στρατηγικό σύμμαχο της Δύσης και από την άλλη ακολουθεί μια ολοένα πιο αυταρχική πολιτική.

Η ανάλυση υποστηρίζει ότι ο «ερντογανισμός» εξελίσσεται σε έναν ιδιότυπο «τουρκικό πουτινισμό», με συγκέντρωση εξουσίας, περιορισμό της αντιπολίτευσης και προσπάθεια δημιουργίας των προϋποθέσεων ώστε ο Ερντογάν να διεκδικήσει νέα προεδρική θητεία το 2028.

Στο ίδιο πνεύμα, η Telegraph χαρακτηρίζει την Τουρκία «τον κούκο στη φωλιά του ΝΑΤΟ», υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει απομακρυνθεί από τον παραδοσιακό φιλοδυτικό της προσανατολισμό. Η βρετανική εφημερίδα επικρίνει τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Χαμάς, τη νεοοθωμανική εξωτερική πολιτική και την αυξανόμενη επιρροή της στη Συρία, στο Αζερμπαϊτζάν, στο Κατάρ και στο Πακιστάν, ενώ εκφράζει προβληματισμό για τη στενή σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο πρόεδρο.

Foreign Policy: Η γεωπολιτική προστατεύει τον Ερντογάν από τη δυτική κριτική

Ο αναλυτής του Foreign Policy, Στίβεν Κουκ, υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη εφαρμόζουν δύο μέτρα και δύο σταθμά απέναντι στην Τουρκία.

Κατά τον ίδιο, η φυλάκιση πολιτικών αντιπάλων, η υπόθεση του Εκρέμ Ιμάμογλου, η συνεχιζόμενη κράτηση του Οσμάν Καβαλά και οι παρεμβάσεις στη λειτουργία του CHP δεν προκαλούν την αντίδραση που θα ανέμενε κανείς από τις δυτικές δημοκρατίες.

Ο Κουκ επικρίνει ιδιαίτερα τον Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι επιδιώκει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και την ενίσχυση του τουρκικού προγράμματος KAAN, παρά τη διατήρηση των ρωσικών S-400. Κατά την εκτίμησή του, η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στη διεθνή κριτική.

Wall Street Journal: Τα S-400 εξακολουθούν να μπλοκάρουν τα F-35

Η Wall Street Journal προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε πώληση F-35 στην Τουρκία όσο παραμένουν επιχειρησιακοί οι S-400 εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους ασφαλείας.

Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι ο αποκλεισμός της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 το 2019 βασίστηκε στον φόβο ότι τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα θα μπορούσαν να συλλέξουν κρίσιμα δεδομένα για τα χαρακτηριστικά stealth του αμερικανικού μαχητικού.

Κατά την Wall Street Journal, μια αλλαγή στάσης της Ουάσιγκτον θα δημιουργούσε κινδύνους όχι μόνο για την αμερικανική τεχνολογία αλλά και για τη συνοχή του ΝΑΤΟ, ενώ θα έστελνε αμφιλεγόμενο μήνυμα προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.

Reuters: Η ασφάλεια υπερισχύει των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Το Reuters επισημαίνει ότι οι δυτικές κυβερνήσεις έχουν περιορίσει αισθητά τη δημόσια κριτική τους προς την Τουρκία για θέματα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σύμφωνα με το πρακτορείο, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ δεν αναμένεται να υπάρξουν δημόσιες αναφορές στις διώξεις της αντιπολίτευσης ή στην προφυλάκιση του Εκρέμ Ιμάμογλου, καθώς οι σύμμαχοι προκρίνουν τη διατήρηση της συνεργασίας με την Άγκυρα απέναντι στη ρωσική απειλή.

Το Reuters υπενθυμίζει επίσης την υπόθεση του Οσμάν Καβαλά, για τον οποίο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει ζητήσει την αποφυλάκισή του, ενώ παραθέτει τις επικρίσεις αναλυτών που θεωρούν ότι η δυτική σιωπή ενθαρρύνει την αυταρχική πορεία της Τουρκίας.

Financial Times: Η αυταρχική πορεία της Τουρκίας επηρεάζει ολόκληρη τη Συμμαχία

Οι Financial Times υποστηρίζουν ότι η εσωτερική πολιτική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση της Τουρκίας, αλλά ζήτημα που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια των συμμάχων της.

Η εφημερίδα επισημαίνει τις μαζικές συλλήψεις διαδηλωτών, δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών και δικηγόρων, καθώς και τη φυλάκιση του Εκρέμ Ιμάμογλου, υποστηρίζοντας ότι η συστηματική υπονόμευση των δημοκρατικών θεσμών μπορεί να αποσταθεροποιήσει όχι μόνο την Τουρκία αλλά και το ίδιο το ΝΑΤΟ.

Οι Financial Times τονίζουν ότι μια χώρα που αποτελεί βασικό πυλώνα της Συμμαχίας οφείλει να σέβεται τις θεμελιώδεις δημοκρατικές αξίες και προειδοποιούν ότι η αυξανόμενη αυταρχικότητα της Άγκυρας δημιουργεί μακροπρόθεσμους κινδύνους για την περιφερειακή σταθερότητα.

Το κοινό συμπέρασμα

Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, σχεδόν όλα τα διεθνή μέσα συγκλίνουν σε τρία βασικά συμπεράσματα. Πρώτον, η Τουρκία έχει αναδειχθεί σε κρίσιμο στρατηγικό εταίρο του ΝΑΤΟ, λόγω της στρατιωτικής της ισχύος, της αμυντικής της βιομηχανίας και της γεωγραφικής της θέσης. Δεύτερον, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ και η αβεβαιότητα γύρω από τον αμερικανικό ρόλο στη Συμμαχία ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη σημασία της Άγκυρας. Τρίτον, αυτή η αυξημένη γεωπολιτική αξία συνοδεύεται από μια ολοένα πιο διακριτική στάση της Δύσης απέναντι στην υποχώρηση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου στην Τουρκία, δημιουργώντας ένα δύσκολο δίλημμα μεταξύ αρχών και στρατηγικών συμφερόντων.

ΠΗΓΗ: SigmaLive