Η Γαλλία εμφανίζεται πλέον πιο ανοιχτή στο ενδεχόμενο πώλησης του γαλλοϊταλικού αντιαεροπορικού συστήματος SAMP/T στην Τουρκία, έπειτα από χρόνια πολιτικών επιφυλάξεων και έντονων αντιθέσεων με την Άγκυρα. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, το Παρίσι δεν έχει δώσει ακόμη πράσινο φως, ωστόσο η στάση του φαίνεται να έχει μετακινηθεί, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο ουσιαστικές συνομιλίες.

Το SAMP/T, γνωστό και ως Mamba, κατασκευάζεται από την κοινοπραξία Eurosam, στην οποία συμμετέχουν η MBDA France, η MBDA Italy και η Thales. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά συστήματα αεράμυνας, ικανό να παρακολουθεί δεκάδες στόχους ταυτόχρονα και να αντιμετωπίζει πολλαπλές απειλές, ενώ παρουσιάζεται ως η ευρωπαϊκή απάντηση στο αμερικανικό Patriot.

Η Τουρκία επιδιώκει την απόκτηση του συστήματος στο πλαίσιο του σχεδίου της για τη δημιουργία ολοκληρωμένης αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής ασπίδας, γνωστής ως «Steel Dome», του Ατσάλινου Θόλου δηλαδή. Η Άγκυρα, αν και διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, παραμένει ευάλωτη στον τομέα της αεράμυνας και αναζητά λύσεις που θα της προσφέρουν τεχνολογική αυτονομία, συμπαραγωγή και μεταφορά τεχνογνωσίας.

Το ζήτημα είχε παγώσει τα προηγούμενα χρόνια λόγω της επιδείνωσης των σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας. Οι διαφωνίες σε Συρία, Λιβύη και Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και η τουρκική επιθετικότητα απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, είχαν καταστήσει το Παρίσι βασικό εμπόδιο στην πρόοδο του προγράμματος.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η αλλαγή κλίματος φέρεται να ακολούθησε επαφές του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Τουρκία. Το θέμα συζητήθηκε και σε επικοινωνία της Μελόνι με τον Ταγίπ Ερντογάν στις 3 Ιουλίου.

Παρά το άνοιγμα, οι πηγές επισημαίνουν ότι η Γαλλία θα πρέπει να καθησυχάσει την Ελλάδα και την Κύπρο πριν από οποιαδήποτε συμφωνία. Το Παρίσι έχει υπογράψει στρατηγικές αμυντικές συμφωνίες και με τις δύο χώρες, γεγονός που καθιστά πολιτικά ευαίσθητη κάθε πιθανή πώληση προηγμένου αντιαεροπορικού συστήματος στην Τουρκία.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, θεωρεί ότι υπάρχει πλέον πολιτική βούληση από Τουρκία, Ιταλία και Γαλλία για να προχωρήσει η διαδικασία. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις τονίζουν ότι η υπόθεση βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και ότι δεν υπάρχει ακόμη τελική έγκριση.

Οποιαδήποτε συμφωνία, εφόσον προχωρήσει, αναμένεται να αφορά τη νέα γενιά του SAMP/T, η οποία εισέρχεται σταδιακά σε υπηρεσία στις γαλλικές και ιταλικές ένοπλες δυνάμεις. Το ενδιαφέρον της Τουρκίας εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της αμυντικής της βιομηχανίας και μείωσης της εξάρτησής της από δυτικά συστήματα χωρίς δυνατότητα ελέγχου ή συμπαραγωγής.

Για την Ελλάδα και την Κύπρο, όμως, το θέμα δεν είναι τεχνικό αλλά καθαρά στρατηγικό. Η ενίσχυση της τουρκικής αεράμυνας με ευρωπαϊκό σύστημα υψηλών δυνατοτήτων θα επηρέαζε τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο που η Τουρκία δεν έχει εγκαταλείψει ούτε τις αναθεωρητικές της αξιώσεις ούτε την κατοχή της βόρειας Κύπρου.

Το γαλλικό άνοιγμα, ακόμη και αν δεν σημαίνει άμεση έγκριση πώλησης, δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επαναξιολογούν τη σχέση τους με την Τουρκία μέσα από το πρίσμα των αναγκών του ΝΑΤΟ και της περιφερειακής αστάθειας. Το ερώτημα είναι αν αυτή η επαναπροσέγγιση θα γίνει εις βάρος των ελληνικών και κυπριακών συμφερόντων.

Νέους ισχυρισμούς περί ενός ευρύτερου σχεδίου στρατηγικής «περικύκλωσης» της Τουρκίας προβάλλουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ διαμορφώνει ένα πολυεθνικό δίκτυο αεράμυνας που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Μαύρη Θάλασσα, με την Κύπρο να κατέχει κομβική θέση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής ιστοσελίδας Haberler, το Ισραήλ φέρεται να αναπτύσσει ή να συντονίζει συστήματα αεράμυνας σε Κύπρο, Ελλάδα και Ρουμανία, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε επαφές με τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τη Σερβία, την Ουγγαρία και τη Μολδαβία, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου ραντάρ και αναχαίτισης.

Το δημοσίευμα φιλοξενεί δηλώσεις του απόστρατου συνταγματάρχη του τουρκικού στρατού Ιμπραήμ Κελές, ο οποίος υποστηρίζει ότι στο Ισραήλ επικρατεί η αντίληψη πως η Τουρκία αποτελεί τη μεγαλύτερη μελλοντική απειλή για την ασφάλειά του. Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη θεώρηση εξηγεί τόσο τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και τον Λίβανο όσο και την προσπάθεια οικοδόμησης ενός αμυντικού πλέγματος γύρω από την Τουρκία.

Ο Κελές ισχυρίζεται ακόμη ότι, μετά το Ιράν, η Άγκυρα θα αποτελέσει τον επόμενο στόχο μιας διεθνούς εκστρατείας πολιτικής και διπλωματικής απομόνωσης.

Στο ίδιο δημοσίευμα φιλοξενείται και ο απόστρατος στρατηγός Μεχμέτ Οκκάν, ο οποίος υποστηρίζει ότι η τουρκική στρατιωτική ηγεσία είχε διαγνώσει εδώ και χρόνια την πιθανότητα δημιουργίας μιας αμυντικής γραμμής από την Κύπρο έως τη Ρουμανία.

Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή οδήγησε την Τουρκία στην επιτάχυνση του προγράμματος ανάπτυξης του εγχώριου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας Steel Dome (Ατσάλινος Θόλος), καθώς και των συστημάτων HİSAR, SİPER, GÖKBERK, SUNGUR και GÜRZ, τα οποία αποτελούν τον πυρήνα της νέας τουρκικής αντιαεροπορικής αρχιτεκτονικής.

Ο Οκκάν υποστήριξε επίσης ότι οι στρατιωτικές συνεργασίες της Άγκυρας με τη Σομαλία, τη Λιβύη, το Κόσοβο και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, καθώς και εξοπλιστικά προγράμματα όπως το αμφίβιο πλοίο TCG Anadolu και το μη επανδρωμένο μαχητικό Kızılelma, εντάσσονται στη συνολική στρατηγική αποτροπής της Τουρκίας.

Οι ισχυρισμοί αυτοί διατυπώνονται από Τούρκους απόστρατους αξιωματικούς μέσω του δημοσιεύματος της Haberler και δεν συνοδεύονται από επίσημες επιβεβαιώσεις από το Ισραήλ ή τις χώρες που κατονομάζονται.

Η 25η Ιουνίου 2026 για το Αμερικανικό Ναυτικό σήμανε την τελευταία προσνήωση και την τελευταία εξαπόλυση με καταπέλτη του μεταγωγικού Grumman C-2A Greyhound (με πλευρικό αριθμό 40), από το αεροπλανοφόρο USS Nimitz (CVN-68), τερματίζοντας μια επιχειρησιακή διαδρομή σχεδόν 60 ετών για τον τύπο.

Από το 1966, το Greyhound αποτέλεσε τον αθόρυβο αλλά ζωτικής σημασίας κρίκο της εφοδιαστικής αλυσίδας των αμερικανικών Ομάδων Κρούσης Αεροπλανοφόρων, μεταφέροντας προσωπικό, ταχυδρομείο, ανταλλακτικά υψηλής προτεραιότητας και κρίσιμο εξοπλισμό από τις βάσεις ξηράς προς τα πλοία που επιχειρούσαν σε όλο τον κόσμο (οι λεγόμενες αποστολές Carrier Onboard Delivery).

Το αεροσκάφος, το οποίο βασίστηκε στην επιτυχημένη πλατφόρμα του E-2 Hawkeye, διακρίθηκε για την αξιοπιστία, την ανθεκτικότητα και την ικανότητά του να επιχειρεί σε απαιτητικές συνθήκες. Τα προγράμματα εκσυγχρονισμού και επέκτασης της επιχειρησιακής ζωής του, με νέες έλικες NP2000, αναβαθμισμένα ηλεκτρονικά και δομικές ενισχύσεις, επέτρεψαν την παραμονή του σε υπηρεσία για περισσότερες από έξι δεκαετίες. Στο εξής, τη θέση του αναλαμβάνει το CMV-22B Osprey, η ναυτική έκδοση του αεροσκάφους κινητρού στροφείου της Bell Boeing, σηματοδοτώντας όχι μόνο την αντικατάσταση ενός αεροσκάφους αλλά και μια θεμελιώδη αλλαγή στη φιλοσοφία της ναυτικής εφοδιαστικής υποστήριξης. Χάρη στη δυνατότητα κάθετης απονήωσης και προσνήωσης, το CMV-22B δεν περιορίζεται πλέον στο κατάστρωμα του αεροπλανοφόρου, αλλά μπορεί να μεταφέρει προσωπικό και φορτία απευθείας σε οποιοδήποτε πλοίο της Ομάδας Κρούσης ή ακόμη και σε πρόχειρους χώρους προσγείωσης. Παράλληλα, διαθέτει μεγαλύτερη ακτίνα δράσης, δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού και μπορεί να μεταφέρει τον κινητήρα F135 του μαχητικού F-35C, κάτι που δεν ήταν εφικτό με το Greyhound.

Ωστόσο, η μετάβαση κάθε άλλο παρά ομαλή υπήρξε. Το V-22 Osprey, το οποίο αναπτύχθηκε για να συνδυάζει τις επιδόσεις αεροσκάφους με τις δυνατότητες ελικοπτέρου, έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες πλατφόρμες των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Από το 2022 έως σήμερα, τέσσερα σοβαρά δυστυχήματα έχουν κοστίσει τη ζωή σε 20 στρατιωτικούς, ενώ έρευνες του Πενταγώνου και της Υπηρεσίας Αξιολόγησης των Κυβερνητικών Προγραμμάτων GAO) αποκάλυψαν σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση της ασφάλειας πτήσεων, στη συντήρηση και στην ανταλλαγή κρίσιμων τεχνικών πληροφοριών μεταξύ των Κλάδων. Καθοριστική υπήρξε η συντριβή ενός CV-22B ανοικτά της Ιαπωνίας τον Νοέμβριο του 2023, όταν αστοχία στο κιβώτιο μετάδοσης του αριστερού στροφείου προκάλεσε την απώλεια και των οκτώ μελών του πληρώματος.

Η έρευνα αποκάλυψε ότι παρόμοιες αστοχίες είχαν καταγραφεί για περισσότερο από μία δεκαετία χωρίς να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, οδηγώντας στην καθήλωση ολόκληρου του στόλου για τρεις μήνες και στην επιβολή επιχειρησιακών περιορισμών που εξακολουθούν να ισχύουν.  Την ίδια περίοδο, η επιχειρησιακή εικόνα του στόλου επιβαρύνθηκε από χαμηλά ποσοστά διαθεσιμότητας, με σημαντικό αριθμό αεροσκαφών να παραμένει καθηλωμένος λόγω ελλείψεων ανταλλακτικών και αυξημένων απαιτήσεων συντήρησης. Το γεγονός αυτό ανάγκασε το Αμερικανικό Ναυτικό να διατηρήσει τα τελευταία C-2A Greyhound περισσότερο από τον αρχικό σχεδιασμό. Η αποχώρηση του Greyhound σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής αξιοπιστίας και επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. Αντίστοιχα, η ανάληψη του ρόλου από το Osprey εγκαινιάζει μια νέα εποχή αυξημένων δυνατοτήτων, αλλά και σημαντικών τεχνικών προκλήσεων.

navaldefence.gr