Τούμπα επιδιώκει να φέρει και πάλι η Τουρκία το Κυπριακό και δη στο θέμα της ασφάλειας μέσω του ΝΑΤΟ. Εκείνο που η Άγκυρα θέλει να δημιουργήσει είναι συνθήκες, κατά τρόπον ώστε, είτε πριν είτε μετά τη λύση του Κυπριακού, να τεθεί η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, περιλαμβανομένης και της Κύπρου, κάτω από τον επιχειρησιακό έλεγχο του ΝΑΤΟϊκού Πολυεθνικού Στρατηγείου των Αδάνων. Το εν λόγω στρατηγείο, του οποίου την έγκριση ζητά η Άγκυρα, θα είναι μεν πολυεθνικό, αλλά θα τελεί κάτω από τουρκική διοίκηση. Η Άγκυρα διεκδικεί τη λειτουργία ακόμη ενός στρατηγείου στην Κωνσταντινούπολη. Εάν δει κάποιος τον χάρτη, τα στρατηγεία εντός Τουρκίας θα καλύπτουν τον χώρο της «Γαλάζιας Πατρίδας» μέσω ΝΑΤΟ. Ένα στην Κωνσταντινούπολη, το άλλο στη Σμύρνη, που ήδη λειτουργεί, και το τρίτο στα Άδανα, που καλύπτει την Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής στη Μέση Ανατολή.

Η περιπλοκή

Το θέμα θα περιπλέξει την κατάσταση στο Κυπριακό και γενικότερα στις ελλαδοτουρκικές σχέσεις, υπό την εξής έννοια:

Πρώτο, είναι πολιτική της Τουρκίας, που εμπίπτει στη νομιμοποίηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» και μέσω ΝΑΤΟ με την ανοχή, αν όχι στήριξη, της ΕΕ και την κυριαρχία της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δεύτερο, παραχωρείται η Ανατολική Μεσόγειος στην Τουρκία με τη σύμφωνο γνώμη της Ελλάδας εφόσον δεν υπάρξει αντίδραση.

Τρίτο, υπάρχει δυσαρέσκεια του Ισραήλ στην αναβάθμιση της Τουρκίας και το ερώτημα είναι πώς θα επηρεάσει τις σχέσεις Νετανιάχου – Τραμπ. Το Ισραήλ ουδόλως θα ήθελε την αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας σε μια περίοδο, κατά την οποία οι σχέσεις του με τις χώρες του ΝΑΤΟ δεν είναι και τόσο καλές λόγω Γάζας και άλλων πολιτικών του επιλογών. Η άλλη διάσταση του θέματος είναι η εξής: Κατά πόσον θα δοθούν ανταλλάγματα στο Ισραήλ ή άλλες εξασφαλίσεις. Ή, εάν υπάρχει συνέχεια στις εξελίξεις αυτές στη βάση της αποκατάστασης των σχέσεων του Ισραήλ με την Τουρκία, μια δύσκολη εξέλιξη επί του παρόντος.

Τέταρτο, θα έχουμε την Κύπρο – δηλαδή και τις ελεύθερες και τις κατεχόμενες περιοχές – να τελούν κάτω από τον επιχειρησιακό έλεγχο του ΝΑΤΟϊκού Στρατηγείου των Αδάνων.

Τα διλήμματα της ΕΦ

Υπό τις υφιστάμενες συνθήκες πώς θα ενεργήσει η Κύπρος με τους συμμάχους της, δηλαδή τις ΗΠΑ και άλλες ευρωπαϊκές Δυνάμεις, που θα εδρεύουν π.χ. στη Βάση «Ανδρέας Παπανδρέου», σε περίπτωση κρίσης ανάλογης με εκείνην του Ιράν και εμπλοκής του ΝΑΤΟ; Θα δεχθεί η Κυπριακή Δημοκρατία να τεθεί η διοίκηση της Βάσης, την οποία έχει η Εθνική Φρουρά, κάτω από την τουρκική διοίκηση, μέσω, δηλαδή, του ΝΑΤΟϊκού Πολυεθνικού Στρατηγείου των Αδάνων; Ή θα μείνει η Κύπρος εκτός; Και αν μείνει εκτός, δεν θα επιτρέπει τη δράση των ΗΠΑ ή άλλων ευρωπαϊκών Δυνάμεων από τη Βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» ή από άλλα λιμάνια και αεροδρόμια της Κύπρου; Πόσο εύκολο θα είναι κάτι τέτοιο; Ή θα επιτρέπει τις επιχειρήσεις των Συμμάχων χωρίς, όμως, τη συμμετοχή της ίδιας;

Το κλειδί της Άγκυρας και η εύνοια της Κάλλας

Τόσο τα ανωτέρω όσο και άλλα ζητήματα είναι συναφή με τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, που θα πραγματοποιηθεί στις 7-8 Ιουλίου 2026, στην Άγκυρα, στο Beştepe Presidential Compound (Προεδρικό Συγκρότημα). Ένα από τα βασικά θέματα για την Τουρκία είναι η προώθηση, αν είναι δυνατό η έγκριση, του Πολυεθνικού Στρατηγείου της Συμμαχίας στα Άδανα, που θα τελεί κάτω από τουρκική διοίκηση. Φαίνεται δε ότι η ΕΕ δεν έχει πρόβλημα επί τούτου και δη η Επίτροπος για Θέματα Άμυνας και Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλλας, η οποία, μετά τις επαφές της στην Άγκυρα την περασμένη Τετάρτη, δήλωσε τα εξής: «Η Τουρκία είναι συνεταίρος – κλειδί στην ασφάλεια, στο μεταναστευτικό και στην ενέργεια ως υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ». Και πρόσθεσε: «Η συνεισφορά της στην προστασία της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ είναι μεγάλη». Τόσο η κ. Κάλλας όσο και οι άλλοι δυο Επίτροποι που βρέθηκαν στην Άγκυρα για τις ευρωτουρκικές σχέσεις, δηλαδή των Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, και της Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, όχι μόνο έπλεξαν το εγκώμιο της Τουρκίας, αλλά αναγνώρισαν τον περιφερειακό ρόλο που έχει για την ΕΕ, από τους τομείς της ασφάλειας, ώς εκείνους του εμπορίου και των οδών της ενέργειας.

Επιχαίρει… η Λευκωσία

Ενώ οι Επίτροποι της ΕΕ αναγνωρίζουν τον ηγεμονικό ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή, το Προεδρικό επιχαίρει με διαρροές στα ΜΜΕ επειδή στην κοινή ανακοίνωση των τριών Επιτρόπων της ΕΕ και της Τουρκίας δίνεται στήριξη στις προσπάθειες του ΓΓ του ΟΗΕ στο Κυπριακό, παρότι ουδεμία αλλαγή υπάρχει επί του παρόντος στην τουρκική στάση. Είτε αυτή είναι η λύση των δύο κρατών -την οποία ο Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε ως τη μόνη ρεαλιστική, κατά τη συνάντησή του με την κ. Μαρία Άνχελα Ολγκίν- είτε είναι η ομοσπονδία συνομοσπονδιακού χαρακτήρα, με συνιδρυτική πράξη, που εκφράζει ο κατοχικός ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν. Για την ασφάλεια και τον ρόλο της Τουρκίας έγιναν αναφορές από τους Ευρωπαίους Επιτρόπους, για την κατοχή της Κύπρου, όμως, όχι. Μάλιστα, εκτός του σημαντικού ρόλου, τον οποίο, σύμφωνα με την κ. Κάλλας, διαδραματίζει η Τουρκία στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, στην κοινή δήλωση με την Τουρκία τονίζονται και τα εξής:

«Στο τραπέζι τέθηκε επίσης η πιθανή στήριξη της Τουρκίας σε μια μελλοντική αποστολή της ΕΕ στον Λίβανο. Καθώς η εντολή της Προσωρινής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών εκεί λήγει φέτος, οι περιφερειακές δυνάμεις εξετάζουν πώς θα καλυφθεί το κενό. Οι συζητήσεις κάλυψαν και την πρόσφατα ενισχυμένη συνεργασία Τουρκίας-Ουκρανίας στον τομέα της ασφάλειας, την οποία οι αξιωματούχοι της ΕΕ χαιρετίζουν, καθώς και την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, όπου η Ρουμανία και η Βουλγαρία προτείνουν τη δημιουργία ενός νέου Κέντρου Θαλάσσιας Ασφάλειας της Μαύρης Θάλασσας».

Αναγνώριση

Με άλλα λόγια, οι τρεις Επίτροποι που εκπροσωπούσαν την ΕΕ αναγνωρίζουν: 1. Την Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη και ως το στήριγμα του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο, αφήνοντας ανοικτή την υποβάθμιση του ρόλου της Κύπρου και της αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας. Γίνονται δε οι τοποθετήσεις αυτές πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο της οποίας η Τουρκία θέλει το στρατηγείο στα Άδανα για ν’ αναλάβει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό στην περιοχή, υποβαθμίζοντας τις οποίες αναβαθμίσεις συντελούνται από πλευράς Κύπρου μέσω των ΗΠΑ και της Βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου». Άρα, σε περίπτωση επιχειρήσεων και κρίσεων με ή χωρίς λύση θα υπαγόμαστε, εφόσον εμπλέκεται το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ, στο στρατηγείο Αδάνων ή θα μένουμε εκτός. Ή θα είμαστε σε δεύτερη μοίρα. 2. Τη «Γαλάζια Πατρίδα», εφόσον γίνεται αναφορά από τη Μαύρη Θάλασσα στη Μέση Ανατολή με την ευνοϊκή στάση περί συμμετοχής της Τουρκίας σε ειρηνευτική αποστολή στον Λίβανο. Δηλαδή ο εισβολέας και ο κατακτητής εδάφους κράτους μέλους της ΕΕ θα συμμετάσχει σε ειρηνευτική αποστολή, που ενδέχεται να είναι υπό την ευθύνη της ΕΕ. Με αυτό το πνεύμα ενεργεί η ΕΕ ως προς τη λύση του Κυπριακού; Αυτή είναι η πολιτική της ΕΕ όπως εγκρίνεται από το Συμβούλιο; Εγείρεται ακόμη ένα ερώτημα: Θα δεχθεί το Ισραήλ μια τέτοια εξέλιξη;

Εξουδετέρωση εργαλείων ΝΑΤΟ και ΕΕ

Το πρόβλημα έχει ως εξής: Τα εργαλεία για μια δημοκρατική λύση, όπως είναι η ΕΕ, και δη οι αρχές και αξίες της ή το ΝΑΤΟ -που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τις υφιστάμενες εγγυήσεις- μετατρέπονται σε διαδικασίες διχοτόμησης και ελέγχου της Τουρκίας από την Κύπρο, εφόσον θα εφαρμοστεί μια ομοσπονδία συνομοσπονδιακού χαρακτήρα. Η εξουσία θα διχοτομηθεί μεταξύ δυο ισότιμων συνιστώντων κρατών στη λογική της πολιτικής ισότητας και η ασφάλεια θα δοθεί εκ των πραγμάτων στην Τουρκία, με τον πλέον εμφανή τρόπο μέσω του στρατηγείου των Αδάνων και του ΝΑΤΟ. Από εκεί, δηλαδή, όπου ξεκίνησε η εισβολή! Κατά τα άλλα, η κ. Ολγκίν αναφέρεται σε ευκαιρία στο Κυπριακό και ο Πρόεδρος είναι χαρούμενος για τη στάση της ΕΕ, η οποία, όμως, κάνει πλάτες στην Τουρκία.

Τέσσερεις άξονες αντίδρασης

Ποια θα πρέπει ή θα έπρεπε να ήταν η πολιτική Κύπρου και Ελλάδας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ.

Στην ΕΕ από κοινού και στο ΝΑΤΟ μέσω Ελλάδος και δη στη σύνοδο της 7ης και 8η Ιουλίου:

Α) Καμιά συμμετοχή της Τουρκίας στην όποια ειρηνευτική επιχείρηση των Ην. Εθνών ή της ΕΕ από την Τουρκία εφόσον κατέχει την Κύπρο.

Β) Δημιουργία διοικητηρίου της ΕΕ στη Βάση «Αν. Παπανδρέου», που θα έχει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της αυτόνομης άμυνας και ασφάλειας της ΕΕ στην περιοχή μας.

Γ) Καμιά έγκριση από την Ελλάδα, δηλαδή άσκηση «βέτο», στο στρατηγείο των Αδάνων εφόσον η Κύπρος τελεί υπό κατοχή. Γιατί; Διότι δεν μπορεί να δοθεί άμεσα ή έμμεσα η κατεχόμενη Κύπρος στη διοίκηση τουρκικού στρατηγείου του ΝΑΤΟ.

Δ) Η έγκριση του στρατηγείου περνά μέσω της πλήρους αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων και της ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής λύσης που θα αναιρεί τον γεωγραφικό, πληθυσμιακό και διοικητικό διαχωρισμό του νησιού είτε μέσω των δύο κρατών είτε μέσω μια ομοσπονδίας συνομοσπονδιακού χαρακτήρα.

Επί του παρόντος δεν υπάρχει σημάδι τέτοιας αντίδρασης.

^{Ο χάρτης αποτυπώνει: 1) Την Τουρκία εκτός συνόρων στο πλαίσιο της αναθεωρητικής της πολιτικής. 2) Τα τρία στρατηγεία που θέλει να έχει επί του εδάφους της στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Γαλάζιας Πατρίδας. Δηλαδή της Κωνσταντινούπολης, της Σμύρνης -που ήδη λειτουργεί- και των Αδάνων. 3) Το στρατηγείο των Αδάνων θέτει υπό τον επιχειρησιακό του έλεγχο την Ανατολική Μεσόγειο περιλαμβα νόμενης και της Κύπρου απειλώντας τα όποια οφέλη μπορούν να δημιουργηθούν μέσω των σχέσεων ΗΠΑ-Κύπρου στη βάση «Α. Παπανδρέου». 4) Τον εσαεί εγκλωβισμό της Κύπρου στην Τουρκία μέσω ΝΑΤΟ, γεγονός που εκ των πραγμάτων καθορίζει την ασφάλεια της νήσου σε περίπτωση λύσης.}