Σκληρή ανάλυση για τον ρόλο της Τουρκίας, τις επιδιώξεις της Άγκυρας και τη στάση της Δύσης παρουσίασε ο Ηλίας Παπανικολάου, διευθυντής σύνταξης του δελτίου ειδήσεων του Star, στην εκπομπή Leaders.

Με αφορμή τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα, ο Παπανικολάου υποστήριξε ότι η Τουρκία, με την ανοχή της διεθνούς κοινότητας και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει εξελιχθεί σε μια αναθεωρητική δύναμη που διαρκώς απαιτεί νέα ανταλλάγματα.

Όπως ανέφερε, η Άγκυρα ζητά τα F-35, κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN, διατήρηση των S-400, συμμετοχή σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα όπως το SAFE, αλλά και διεκδικήσεις εις βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου. Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στις τουρκικές αξιώσεις για νησιά και βραχονησίδες, για την κατεχόμενη Κύπρο, για τους ενεργειακούς πόρους του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και στις ευρύτερες φιλοδοξίες της Τουρκίας σε Συρία, Γάζα, Λίβανο, Ιράκ και Αρμενία.

Ο ίδιος σημείωσε ότι το τουρκικό αφήγημα εμφανίζει την Άγκυρα ως δήθεν απαραίτητο πυλώνα ασφάλειας για τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιχειρεί να πείσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι χρειάζεται νέα εξοπλιστικά πακέτα επειδή δήθεν αφέθηκε «γυμνή» απέναντι στις περιφερειακές απειλές.

Ο Παπανικολάου στάθηκε ιδιαίτερα στο επιχείρημα που, όπως είπε, προβάλλει η Άγκυρα μετά τις εξελίξεις γύρω από το Ιράν: ότι δεν διαθέτει επαρκή αντιαεροπορική προστασία και προηγμένα μαχητικά για να υπερασπιστεί την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Όμως, σύμφωνα με την ανάλυσή του, ο πραγματικός στόχος των τουρκικών εξοπλιστικών αιτημάτων δεν είναι η Συρία, ο Λίβανος, η Γάζα ή το Βόρειο Ιράκ, αλλά η Ελλάδα.

Σε ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο, υπογράμμισε ότι η Τουρκία παρουσιάζει τον εαυτό της ως περιορισμένη δύναμη που χρειάζεται να «απελευθερωθεί» εξοπλιστικά, ενώ στην πραγματικότητα γνωρίζει ότι οποιαδήποτε στρατιωτική περιπέτεια στο Αιγαίο θα είχε κόστος που δεν μπορεί εύκολα να δικαιολογηθεί ούτε στην τουρκική κοινωνία.

Ο διευθυντής σύνταξης του Star αναφέρθηκε επίσης στο αφήγημα της Γαλάζιας Πατρίδας, σημειώνοντας ότι δεν υπήρχε στους τουρκικούς σχολικούς χάρτες προηγούμενων δεκαετιών και ότι εμφανίστηκε σταδιακά ως εργαλείο νέων διεκδικήσεων. Όπως είπε, η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει ως ιστορικά δικαιώματα διεκδικήσεις που δεν υπήρχαν στο παρελθόν.

Παράλληλα, επέκρινε την τουρκική ρητορική που παρουσιάζει την Ελλάδα ως «μικρή χώρα» ή «εύκολο στόχο», υποστηρίζοντας ότι η συνεχής υπερβολή και η πολεμική φασαρία της τουρκικής πλευράς έχουν κουράσει τον ελληνικό λαό και έχουν ενισχύσει την καχυποψία απέναντι στην Άγκυρα ακόμη και σε χώρους που παραδοσιακά υποστήριζαν πιο ήπιες προσεγγίσεις.

Κατά τον Παπανικολάου, η Τουρκία κάνει «πολύ θόρυβο» αλλά γνωρίζει καλά ότι μια πραγματική σύγκρουση με την Ελλάδα δεν θα ήταν περίπατος. Αυτό, όπως σημείωσε, είναι και το όριο της τουρκικής επιθετικής ρητορικής.

Στο κλείσιμο της παρέμβασής του, ο δημοσιογράφος πέρασε σε ένα κοινωνικό σχόλιο για τη διαφήμιση και τον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη επικοινωνία αντιμετωπίζει τη νεολαία. Υποστήριξε ότι οι διαφημίσεις κάθε εποχής αποτυπώνουν την κατάσταση μιας κοινωνίας και κάλεσε τους διαφημιστές να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν τους νέους ως ανθρώπους «από άλλο πλανήτη».

Σκληρή κριτική στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στη Γερμανία και στη στρατηγική επιλογή προσέγγισης με την Τουρκία άσκησε ο διεθνολόγος Νίκος Παπαδάτος, μιλώντας στη Ναυτεμπορική TV.

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε το ερώτημα γιατί η Ευρώπη επιδιώκει τόσο έντονα τη συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα εξακολουθεί να αμφισβητεί δικαιώματα της Ελλάδας και να μη σέβεται βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου.

Ο Νίκος Παπαδάτος ξεκαθάρισε αρχικά ότι, κατά την άποψή του, δεν πρόκειται συνολικά για τους «Ευρωπαίους», αλλά κυρίως για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη Γερμανία, που επιθυμούν στενότερες σχέσεις με την Τουρκία. Όπως είπε, η Τουρκία προμηθεύει την Ουκρανία με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, γεγονός που την καθιστά χρήσιμη στα σχέδια συγκεκριμένων ευρωπαϊκών κέντρων.

Ο ίδιος, ωστόσο, έθεσε το ερώτημα γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για την προστασία της Ουκρανίας, η οποία δεν είναι μέλος της, ενώ δεν επιδεικνύει την ίδια ευαισθησία για τα σύνορα της Κύπρου, που αποτελούν σύνορα της ίδιας της ΕΕ.

Σύμφωνα με τον Παπαδάτο, αυτή η στάση συνιστά πολιτική δύο μέτρων και δύο σταθμών. Όπως υποστήριξε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορεί από τη μία να επικαλείται το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα και από την άλλη να επιδιώκει στρατηγική συνεργασία με μια Τουρκία που δεν σέβεται το Δίκαιο της Θάλασσας, δεν αποδέχεται βασικά ελληνικά δικαιώματα και εξακολουθεί να παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές στις σχέσεις της με Ελλάδα και Κύπρο.

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν και για τη στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι στη Ρωσία. Ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι η σημερινή ευρωπαϊκή στρατηγική, με πρωταγωνιστικό ρόλο της Γερμανίας, επιδιώκει τη στρατηγική ήττα της Ρωσίας και την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος Πούτιν. Κατά τον ίδιο, πρόκειται για μια πολιτική που δεν βασίζεται στη διπλωματική διευθέτηση, αλλά στη συνέχιση μιας σύγκρουσης φθοράς.

Ο Παπαδάτος εκτίμησε ότι στο πεδίο των επιχειρήσεων στην Ουκρανία τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα παρουσιάζουν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες. Ανέφερε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις υποχωρούν σε κρίσιμα μέτωπα στο Ντονμπάς, στο Κουπιάνσκ, στο Χάρκοβο, στο Σούμι, στη Ζαπορίζια και στη Χερσώνα, ενώ κατηγόρησε ευρωπαϊκά κέντρα ότι «κοροϊδεύουν» την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη.

Παράλληλα, έκανε λόγο για επικίνδυνη διολίσθηση της Ευρώπης σε λογικές σύγκρουσης, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει ενιαία ευρωπαϊκή στάση, καθώς χώρες όπως η Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές απέναντι σε μια ευθεία αντιπαράθεση του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία.

Στο σκέλος της Τουρκίας, ο διεθνολόγος υπογράμμισε ότι η Άγκυρα δεν ενδιαφέρεται πλέον, όπως στο παρελθόν, για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίθετα, ενδιαφέρεται για τη συμμετοχή της σε αμυντικά προγράμματα και χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το SAFE, καθώς και για την αναβάθμιση του ρόλου της στη νατοϊκή αρχιτεκτονική.

Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι η Τουρκία, ως δεύτερη μεγαλύτερη δύναμη του ΝΑΤΟ, διεκδικεί νέο ρόλο, νέα στρατηγεία και αυξημένο έλεγχο στην Ανατολή και στη Μεσόγειο. Αυτό, κατά τον Παπαδάτο, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το πώς η Ελλάδα και η Κύπρος αντιμετωπίζονται μέσα στους ευρωπαϊκούς και νατοϊκούς σχεδιασμούς.

Κλείνοντας, ο Νίκος Παπαδάτος προειδοποίησε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε σημείο καμπής. Υποστήριξε ότι η σημερινή πολιτική του «διευθυντηρίου των Βρυξελλών», όπως το χαρακτήρισε, οδηγεί σε αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής ισχύος, οικονομικής και θεσμικής, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύει αρχές για τις οποίες η Ευρώπη αγωνίστηκε από τη Γαλλική Επανάσταση μέχρι σήμερα.

Στις νέες μορφές πολέμου, την απειλή των drones, τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την ανάγκη η Ελλάδα να περάσει από την αμυντική αμηχανία σε οργανωμένη εθνική στρατηγική αναφέρθηκε ο Σάββας Καλεντερίδης στην παρέμβασή του στο OPEN.

Αφορμή της συζήτησης αποτέλεσε το θέμα της λεγόμενης ελληνικής «αντι-drone ασπίδας» και των οχυρωματικών έργων στα ελληνικά νησιά, με φόντο τα διδάγματα από τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Ο Σάββας Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι τα κλασικά αντι-drone συστήματα έχουν πλέον περιορισμένη αξία απέναντι στα drones που καθοδηγούνται μέσω οπτικής ίνας, καθώς αυτά δεν μπορούν να εξουδετερωθούν εύκολα με ηλεκτρονικό πόλεμο. Όπως σημείωσε, η βασική απάντηση για τα ελληνικά νησιά, τον Έβρο και κάθε κρίσιμη στρατιωτική υποδομή είναι η υπογειοποίηση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμπειρία της Ουκρανίας δείχνει ότι ο σύγχρονος πόλεμος έχει αλλάξει ριζικά. Οι μεγάλες μονάδες, οι κλασικοί σχηματισμοί και οι συγκεντρώσεις προσωπικού γίνονται ευάλωτοι στόχοι, καθώς το πεδίο της μάχης επιτηρείται συνεχώς από αέρος. Πλέον, μικρές ομάδες και φθηνά μη επανδρωμένα μέσα μπορούν να προκαλέσουν δυσανάλογα μεγάλο αποτέλεσμα.

Στη συνέχεια, η συζήτηση πέρασε στις δηλώσεις του Ταγίπ Ερντογάν και του κυβερνητικού του εταίρου, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, με ιδιαίτερη αναφορά στη «Γαλάζια Πατρίδα». Ο Καλεντερίδης ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός, χαρακτηρίζοντας τον Μπαχτσελί έκφραση του τουρκικού βαθέος κράτους και όχι απλώς έναν πολιτικό αρχηγό.

Όπως είπε, το κρίσιμο σημείο είναι ότι η Τουρκία δίνει τεράστια βαρύτητα στις θάλασσες. Κατά τον Καλεντερίδη, η Ελλάδα δεν έχει ακόμη αντιληφθεί πλήρως ή ορισμένοι κάνουν ότι δεν αντιλαμβάνονται τον πραγματικό στρατηγικό σχεδιασμό της Άγκυρας, που είναι η «Γαλάζια Πατρίδα».

Άσκησε επίσης σκληρή κριτική στη Διακήρυξη των Αθηνών, την οποία χαρακτήρισε, κατά την άποψή του, πολιτικό αυτοχειριασμό, υποστηρίζοντας ότι μετά την παραδοχή του Χακάν Φιντάν περί νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», η Ελλάδα όφειλε να έχει αντιδράσει πιο αποφασιστικά.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο ζήτημα της ιστορικής μνήμης. Ανέφερε ότι η Τουρκία προσπαθεί να εμφανιστεί ως δύναμη δικαιοσύνης και ανθρωπισμού, ενώ η πραγματική της ιστορία, όπως είπε, είναι γεμάτη κατακτήσεις, βίαιους εκτουρκισμούς, εξισλαμισμούς, γενοκτονίες και αποικιοκρατικές πρακτικές.

Στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν έχει αξιοποιήσει επαρκώς τη δημόσια διπλωματία. Τόνισε ότι τα ζητήματα της Γενοκτονίας, της Κύπρου, των διώξεων των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης και της Ανατολικής Θράκης θα έπρεπε να τίθενται συστηματικά σε διεθνή φόρα, σε συνόδους κορυφής, στον ΟΗΕ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κατά τον Καλεντερίδη, η Ελλάδα δεν πρέπει να λειτουργεί συνεχώς πυροσβεστικά. Χρειάζεται εθνικό σχέδιο, στρατηγική και αξιοποίηση του ελληνισμού της διασποράς. Όπως είπε, οι ελληνικές κοινότητες στο εξωτερικό θα μπορούσαν να αποτελέσουν τεράστιο εργαλείο δημόσιας διπλωματίας, εφόσον υπήρχε κεντρικός σχεδιασμός.

Κλείνοντας, προειδοποίησε ότι αν η Τουρκία ψηφίσει νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και αυτός δώσει συγκεκριμένες αποστολές στο τουρκικό ναυτικό, στην ακτοφυλακή και στις κρατικές υπηρεσίες, τότε η ένταση δεν θα μείνει στη θεωρία, αλλά θα εμφανιστεί στο πεδίο, στο Αιγαίο. Και εκεί, όπως είπε, ελλοχεύει ο κίνδυνος κρίσης ή και κάτι μεγαλύτερου.