Άμυνα
Η Ουάσιγκτον επιβραβεύει την Τουρκία, ενώ τιμωρεί την αξιοπιστία των συμμάχων της
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει τον δρόμο της επιστροφής στα F-35 στην Τουρκία υποβαθμίζοντας τις απειλές σε Ελλάδα-Κύπρο-Ισραηλ
Του Χρήστου Κωνσταντινίδη, International Institute of Strategy
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν ήταν απλώς ακόμη μία διπλωματική σκηνή για φωτογραφίες, δηλώσεις και τετριμμένες διαβεβαιώσεις περί συμμαχικής ενότητας. Ήταν ένα πολιτικό μήνυμα. Και το μήνυμα ήταν δυσάρεστo για όσους βλέπουν την Τουρκία όχι ως παράγοντα σταθερότητας, αλλά ως δύναμη που απειλεί συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, με τις δημόσιες τοποθετήσεις του δίπλα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να προσφέρει στην Άγκυρα αυτό που η τουρκική πλευρά επιδιώκει εδώ και χρόνια, δλαδή την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35, επανεκκίνηση της στρατιωτικής εμπιστοσύνης με την Ουάσιγκτον και πρόσβαση σε κρίσιμη αμερικανική αμυντική τεχνολογία. Παράλληλα, στην ατζέντα βρίσκεται και το ζήτημα των κινητήρων F-110 για το τουρκικό μαχητικό KAAN, ένα πρόγραμμα που η Άγκυρα προβάλλει ως σύμβολο της ανεξάρτητης αμυντικής της ισχύος, αλλά στην πραγματικότητα εξακολουθεί να χρειάζεται δυτική τεχνολογία για να σταθεί επιχειρησιακά.
Ο Τραμπ δεν ανακοίνωσε τελεσίδικη απόφαση. Δεν χρειάστηκε. Στην πολιτική, πολλές φορές αρκεί το σήμα. Και το σήμα που πήρε η Άγκυρα ήταν ότι η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να συζητήσει ξανά όσα θα έπρεπε να έχουν κλείσει από το 2019, όταν η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 λόγω των ρωσικών S-400.
Η αντίφαση είναι κραυγαλέα. Η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα. Δεν έχει εγκαταλείψει τις σχέσεις της με τη Μόσχα. Δεν ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη δυτική πολιτική κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Φιλοξενεί στελέχη της Χαμάς. Επιτίθεται πολιτικά στο Ισραήλ με γλώσσα που ξεπερνά τα όρια της διπλωματικής αντιπαράθεσης. Απειλεί την Ελλάδα με casus belli. Κατέχει στρατιωτικά το βόρειο τμήμα της Κύπρου. Προωθεί τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως δόγμα αμφισβήτησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Και όμως, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να της στρώνει κόκκινο χαλί.
Ακόμη και η τελετουργία της Συνόδου στην Άγκυρα είχε τον δικό της συμβολισμό. Η υποδοχή των ηγετών με το οθωμανικό εμβατήριο Ceddin Deden δεν ήταν απλή μουσική επιλογή. Ήταν πολιτικό μήνυμα. Η Τουρκία ήθελε να προβάλει αυτοκρατορική μνήμη, ιστορικό βάθος και νεοοθωμανική αυτοπεποίθηση μπροστά σε ηγέτες της Δύσης. Και το έκανε μέσα σε νατοϊκό πλαίσιο. Με άλλα λόγια, η Άγκυρα χρησιμοποίησε τη σκηνή της Συμμαχίας για να στείλει μήνυμα ισχύος, όχι συνεννόησης.
Η αμηχανία της Δύσης απέναντι σε τέτοιες κινήσεις δεν είναι καινούρια. Κάθε φορά που η Τουρκία προκαλεί, η Ουάσιγκτον επιστρέφει στο ίδιο επιχείρημα: Η Τουρκία είναι σημαντική, βρίσκεται σε κρίσιμη γεωγραφική θέση, δεν πρέπει να χαθεί από τη Δύση. Αυτό το δόγμα έχει μετατραπεί σε μόνιμη άδεια παραβατικότητας.
Η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ βλέπουν αυτή την πολιτική με δικαιολογημένη καχυποψία, αν και από πλευράς των Αθηνών παρατηρείται έντονη σιωπή μπροστά σε όσα συμβαίνουν εναντίον των εθνικών συμφερόντων. Η Ελλάδα παραχωρεί κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές στις Ηνωμένες Πολιτείες: Σούδα, Αλεξανδρούπολη, Λάρισα, Βόλος. Η Κύπρος έχει μετατραπεί σε κρίσιμο κρίκο για την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου. Το Ισραήλ παραμένει ο πιο προηγμένος στρατιωτικά και τεχνολογικά σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή.
Και οι τρεις χώρες έχουν αποδείξει στην πράξη ότι αποτελούν πυλώνες σταθερότητας. Δεν εκβιάζουν τη Δύση. Δεν αγοράζουν ρωσικά στρατηγικά συστήματα. Δεν εργαλειοποιούν τρομοκρατικές οργανώσεις. Δεν αμφισβητούν σύνορα συμμάχων.
Η Τουρκία κάνει ακριβώς τα αντίθετα και εξακολουθεί να διεκδικεί αναβάθμιση.
Η πιθανή επαναφορά της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 ή η παροχή κινητήρων F-110 για το KAAN δεν θα είναι απλώς τεχνική ή εμπορική υπόθεση. Θα αποτελέσει πολιτική επιβράβευση μιας αναθεωρητικής συμπεριφοράς. Θα στείλει το μήνυμα ότι μια χώρα μπορεί να απειλεί συμμάχους, να συνομιλεί με αντιπάλους της Δύσης, να φιλοξενεί τη Χαμάς, να εργαλειοποιεί τη γεωγραφία της και τελικά να παίρνει ανταλλάγματα.
Αυτή η κατάσταση δεν θυμίζει στρατηγική, αλλά διαχείριση φόβου.
Η Ουάσιγκτον φοβάται μήπως η Τουρκία απομακρυνθεί από το ΝΑΤΟ. Όμως η Τουρκία έχει ήδη μάθει να λειτουργεί ως εντός εκτός και επί ταυτά ταυτόχρονα. Όταν τη συμφέρει, επικαλείται τη συμμαχική της ιδιότητα. Όταν θέλει να πιέσει, ανοίγει διαύλους με τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν ή το Κατάρ. Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Άγκυρα μπορεί να φύγει από τη Δύση. Το πρόβλημα είναι ότι έχει πείσει τη Δύση να πληρώνει για να την κρατήσει, χωρίς να της ζητά ουσιαστική συμμόρφωση.
Η πολιτική αυτή βλάπτει πρώτα απ’ όλα τους πιο αξιόπιστους συμμάχους των ΗΠΑ. Η Ελλάδα καλείται να εμπιστευθεί μια Συμμαχία που συζητά την ενίσχυση της χώρας που την απειλεί. Η Κύπρος παρακολουθεί μια δύναμη κατοχής να αντιμετωπίζεται ως αναγκαίος εταίρος. Το Ισραήλ βλέπει την Ουάσιγκτον να φλερτάρει με μια κυβέρνηση που έχει μετατρέψει την αντιισραηλινή ρητορική σε βασικό εργαλείο εσωτερικής και περιφερειακής πολιτικής.
Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν πραγματικά μια σταθερή Ανατολική Μεσόγειο, πρέπει να σταματήσουν να επιβραβεύουν την τουρκική ασυνέπεια. Οι ρόλοι στο ΝΑΤΟ δεν μπορούν να μοιράζονται με βάση τον γεωγραφικό εκβιασμό. Πρέπει να αποδίδονται με βάση την αξιοπιστία, τη συμμόρφωση, τη συμμαχική συμπεριφορά και τον σεβασμό των συνόρων.
Η Τουρκία θέλει να εμφανίζεται ως απαραίτητη. Η Ουάσιγκτον την βοηθά να το πετυχαίνει. Το κόστος, όμως, το πληρώνουν εκείνοι που κράτησαν πραγματικά τη Δύση όρθια: η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ.
Άμυνα
Τα ισραηλινά Merkava της Κύπρου ανησυχούν την Άγκυρα – Ο νέος άξονας με Ισραήλ και Γαλλία
Η πιθανή απόκτηση ισραηλινών αρμάτων μάχης Merkava από την Κυπριακή Δημοκρατία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα αμυντικής, ενεργειακής και διπλωματικής αναβάθμισης της Λευκωσίας. Η συνεργασία με Ισραήλ, Ελλάδα και Γαλλία, η συμφωνία ΑΟΖ με τον Λίβανο και η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Κύπρου προκαλούν ανησυχία στην Άγκυρα, η οποία επιχειρεί να παρεμβληθεί μεταξύ Βηρυτού και Λευκωσίας.
Σε προχωρημένες συζητήσεις με το Ισραήλ για την πιθανή απόκτηση αρμάτων μάχης Merkava βρίσκεται η Κυπριακή Δημοκρατία, σύμφωνα με ανάλυση του διπλωματικού συντάκτη της «Καθημερινής», Βασίλη Νέδου.
Η υπό εξέταση προμήθεια αρμάτων των εκδόσεων Merkava III ή Merkava IV αποσκοπεί στην αντικατάσταση των παλαιότερων ρωσικής κατασκευής αρμάτων που διαθέτει η Εθνική Φρουρά.
Μια τέτοια συμφωνία θα σηματοδοτούσε σημαντική αλλαγή στην ισχύ των κυπριακών τεθωρακισμένων, αλλά και ένα ακόμη βήμα απομάκρυνσης της Κυπριακής Δημοκρατίας από τα ρωσικά οπλικά συστήματα, τα οποία αποτελούσαν επί δεκαετίες βασικό τμήμα του οπλοστασίου της.
Οι πληροφορίες για συζητήσεις μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ σχετικά με μεταχειρισμένα Merkava είχαν εμφανιστεί ήδη από το 2023. Οι συνομιλίες επηρεάστηκαν από τον πόλεμο που ακολούθησε την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, καθώς το Ισραήλ χρειαζόταν να διατηρήσει επιχειρησιακά διαθέσιμο το σύνολο των τεθωρακισμένων δυνάμεών του. Το ζήτημα φαίνεται τώρα να επανέρχεται στο προσκήνιο.
Τι θα αλλάξει με τα Merkava
Τα Merkava αποτελούν τον βασικό τύπο άρματος μάχης των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων και έχουν σχεδιαστεί με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του πληρώματος και στην επιβίωση στο πεδίο της μάχης.
Η πιθανή ένταξή τους στην Εθνική Φρουρά θα ενίσχυε σημαντικά τις δυνατότητες των κυπριακών τεθωρακισμένων, τα οποία σήμερα στηρίζονται κυρίως στα ρωσικής κατασκευής T-80U.
Πέρα από την επιχειρησιακή αξία, η επιλογή ενός ισραηλινού άρματος θα δημιουργούσε μακροχρόνιους δεσμούς στους τομείς της εκπαίδευσης, της συντήρησης, των πυρομαχικών, της τεχνικής υποστήριξης και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας.
Η υπόθεση, πάντως, παραμένει στο επίπεδο των συζητήσεων. Δεν έχει ανακοινωθεί οριστική συμφωνία, αριθμός αρμάτων, οικονομικό κόστος ή χρονοδιάγραμμα παράδοσης.
Από τα Aerostar στο BARAK-MX
Η περίπτωση των Merkava δεν αποτελεί μεμονωμένη κίνηση. Εντάσσεται στη σταδιακή διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας Λευκωσίας και Ιερουσαλήμ.
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ήδη αποκτήσει ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Aerostar, τα οποία χρησιμοποιούνται για επιτήρηση και συλλογή πληροφοριών. Παράλληλα, έχει εντάξει στο οπλοστάσιό της το BARAK-MX, ένα προηγμένο σύστημα αεράμυνας που μπορεί να αντιμετωπίζει αεροσκάφη, ελικόπτερα, μη επανδρωμένα μέσα και διαφορετικές κατηγορίες πυραυλικών απειλών.
Η ανάπτυξη του BARAK-MX θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ενισχύει την προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, κρίσιμων υποδομών και ενεργειακών εγκαταστάσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Την ίδια στιγμή, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ έχουν συμφωνήσει να αυξήσουν τις κοινές ναυτικές και αεροπορικές ασκήσεις, καθώς και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας για την αντιμετώπιση συμβατικών και ασύμμετρων απειλών.
Η στρατιωτική συνεργασία με τη Γαλλία
Παράλληλα με το Ισραήλ, η Λευκωσία ενισχύει τη συνεργασία της με τη Γαλλία, η οποία διατηρεί έντονη στρατιωτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και σημαντικά ενεργειακά συμφέροντα στην κυπριακή ΑΟΖ.
Η διμερής συμφωνία για τη χρήση κυπριακών στρατιωτικών εγκαταστάσεων από γαλλικές δυνάμεις αυξάνει τη στρατηγική σημασία του νησιού. Η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως βάση ανεφοδιασμού, υποστήριξης και προσωρινής ανάπτυξης δυνάμεων για επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η παρουσία του Ισραήλ και της Γαλλίας δεν αναιρεί τον κεντρικό ρόλο της Ελλάδας. Δημιουργεί, όμως, ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργασιών που περιορίζει την απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας απέναντι στην τουρκική κατοχή και στις διεκδικήσεις της Άγκυρας.
Γιατί η Τουρκία στρέφεται προς τον Λίβανο
Η «Καθημερινή» εντάσσει την τουρκική προσέγγιση προς τη Βηρυτό στο πλαίσιο της ανησυχίας της Άγκυρας για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Κύπρου.
Η πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, στην Άγκυρα και οι συνομιλίες του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέδειξαν την προσπάθεια της Τουρκίας να αυξήσει την επιρροή της στον Λίβανο.
Βασικός στόχος της Άγκυρας είναι η Βηρυτός να διατηρήσει τουλάχιστον ουδέτερη στάση στον ανταγωνισμό Τουρκίας και Ισραήλ. Η τουρκική πλευρά ανησυχεί, επίσης, για το ενδεχόμενο συμμετοχής του Λιβάνου σε τριμερή ή πολυμερή σχήματα συνεργασίας με την Κύπρο και την Ελλάδα.
Μια σταθερή σύνδεση Λευκωσίας, Αθήνας και Βηρυτού θα μπορούσε να επεκταθεί σε τομείς όπως η ενέργεια, η ηλεκτρική διασύνδεση, η θαλάσσια ασφάλεια και οι μεταφορές. Θα δημιουργούσε, επομένως, ένα ακόμη περιφερειακό σχήμα στο οποίο η Τουρκία δεν θα είχε κεντρικό ρόλο.
Η συμφωνία ΑΟΖ που χάλασε τα σχέδια της Άγκυρας
Καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε η υπογραφή, στις 26 Νοεμβρίου 2025, της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και Λιβάνου.
Η συμφωνία έκλεισε μια εκκρεμότητα που υπήρχε από το 2007 και συμπλήρωσε το δίκτυο θαλάσσιων οριοθετήσεων που οικοδομεί η Λευκωσία με τα γειτονικά κράτη. Παράλληλα, δημιουργεί προϋποθέσεις για έρευνες υδρογονανθράκων, ενεργειακές συνεργασίες και ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών.
Η εξέλιξη αυτή αντιστρατεύεται τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η Τουρκία επιχειρεί παράλληλα να επηρεάσει τη Συρία, ώστε μια ενδεχόμενη μελλοντική συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης να αγνοεί ή να περιορίζει την επήρεια της Κύπρου. Με αυτόν τον τρόπο προσπαθεί να αποδομήσει το δίκτυο συμφωνιών που έχει δημιουργήσει η Κυπριακή Δημοκρατία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Νέα συζήτηση για ελληνική ναυτική παρουσία
Ένα ακόμη στοιχείο που επισημαίνεται είναι η προοπτική λήξης της ναυτικής αποστολής της UNIFIL στον Λίβανο.
Η εξέλιξη ανοίγει συζήτηση για συχνότερη παρουσία μονάδων του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στην Κύπρο και στην ευρύτερη περιοχή. Μια τέτοια παρουσία θα μπορούσε να συνδεθεί με την επιτήρηση των θαλάσσιων διαδρόμων, την προστασία ενεργειακών υποδομών και την ενίσχυση της αποτρεπτικής εικόνας του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η πιθανή απόκτηση των Merkava είναι, επομένως, ένα μόνο κομμάτι μιας μεγαλύτερης εικόνας. Η Κύπρος ενισχύει την άμυνά της, αποκτά προηγμένα ισραηλινά συστήματα, ανοίγει τις εγκαταστάσεις της στη Γαλλία, εμβαθύνει τη συνεργασία της με την Ελλάδα και κατοχυρώνει τις θαλάσσιες ζώνες της μέσω διεθνών συμφωνιών.
Αυτό είναι που προκαλεί πραγματική ανησυχία στην Άγκυρα: όχι μόνο τα ισραηλινά άρματα, αλλά η μετατροπή της Κυπριακής Δημοκρατίας από θεωρούμενο «αδύναμο κρίκο» σε ενεργό στρατηγικό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου.
Άμυνα
Δεύτερο κύμα «λουκέτων» και πολυστρατόπεδα – Οι ανακοινώσεις τον Σεπτέμβριο
Σε νέα φάση εισέρχεται η αναδιάρθρωση των Ενόπλων Δυνάμεων, με επιπλέον καταργήσεις στρατοπέδων, συγχωνεύσεις σχηματισμών και τη δημιουργία «πολυστρατοπέδων». Η δημογραφική συρρίκνωση, οι μονάδες χαμηλής επάνδρωσης και το τεράστιο κόστος διατήρησης εκατοντάδων εγκαταστάσεων επιβάλλουν τη μετάβαση σε ένα μικρότερο αλλά πληρέστερα στελεχωμένο στράτευμα. Οι επίσημες αποφάσεις αναμένονται τον Σεπτέμβριο, μαζί με τη Νέα Δομή Δυνάμεων και τον εξοπλιστικό σχεδιασμό της περιόδου 2027-2037.
Ένα δεύτερο κύμα καταργήσεων στρατοπέδων και συγχωνεύσεων στρατιωτικών σχηματισμών προετοιμάζει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, συνεχίζοντας την αναδιάρθρωση που άρχισε με το κλείσιμο ή την ενοποίηση 187 δομών.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Χρήστου Μαζανίτη στο enikos.gr, οι περισσότερες αλλαγές θα αφορούν, όπως αναμένεται, τον Στρατό Ξηράς. Ο ακριβής αριθμός των στρατοπέδων που θα καταργηθούν δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά θα είναι μικρότερος από εκείνον της πρώτης φάσης και θα παραμείνει σημαντικός.
Οι ανακοινώσεις τοποθετούνται χρονικά τον Σεπτέμβριο και θα συνδυαστούν με την παρουσίαση της Νέας Δομής Δυνάμεων, καθώς και του ανανεωμένου Μακροπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών για τη δεκαετία 2027-2037.
Η νέα φιλοσοφία των πολυστρατοπέδων
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η δημιουργία των αποκαλούμενων «πολυστρατοπέδων». Πρόκειται για μεγαλύτερες εγκαταστάσεις στις οποίες θα συγκεντρώνονται διαφορετικές μονάδες, υπηρεσίες και ειδικότητες, αντί να διασπείρονται σε πολλά μικρά στρατόπεδα.
Η συγκέντρωση αυτή αναμένεται να περιορίσει τις ανάγκες φύλαξης, συντήρησης, διοικητικής υποστήριξης και μεταφορών. Κυρίως, όμως, θα απελευθερώσει προσωπικό το οποίο σήμερα απασχολείται για τη λειτουργία εγκαταστάσεων με ελάχιστη ή ανύπαρκτη επιχειρησιακή αξία.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση που περιέγραψε ανώτατη πηγή στο enikos.gr: στρατόπεδο στο οποίο φυλάσσονταν κυρίως μεταλλικά υλικά απαιτούσε την καθημερινή διάθεση 20 ατόμων μόνο για τη φύλαξή του.
Σε μία περίοδο κατά την οποία οι μονάδες πρώτης γραμμής χρειάζονται μεγαλύτερη στελέχωση, η απασχόληση εκπαιδευμένου προσωπικού για τη φύλαξη παλαιών κτιρίων και αποθηκών αποτελεί επιχειρησιακή πολυτέλεια.
Από τα 807 στρατόπεδα στις πληρέστερα επανδρωμένες μονάδες
Πριν από την έναρξη της μεταρρύθμισης, οι Ένοπλες Δυνάμεις διέθεταν συνολικά 807 στρατόπεδα σε ολόκληρη την επικράτεια.
Το δίκτυο αυτό είχε διαμορφωθεί σε διαφορετικές ιστορικές και δημογραφικές συνθήκες. Αρκετές εγκαταστάσεις παρέμεναν ενεργές για λόγους που σχετίζονταν περισσότερο με τοπικές ισορροπίες και μικροπολιτικές πιέσεις παρά με τις πραγματικές ανάγκες της εθνικής άμυνας.
Η διατήρησή τους απορροφούσε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, διασπώντας το διαθέσιμο προσωπικό σε υποστελεχωμένες μονάδες. Σε πολλές περιπτώσεις, οπλίτες και μόνιμα στελέχη αναλώνονταν σχεδόν αποκλειστικά σε υπηρεσίες φύλαξης και συντήρησης.
Η νέα φιλοσοφία επιδιώκει να αντιστρέψει αυτή την κατάσταση: λιγότερα στρατόπεδα, αλλά μεγαλύτερες, πληρέστερα στελεχωμένες και πραγματικά επιχειρησιακές μονάδες, ιδιαίτερα στις κρίσιμες περιοχές της επικράτειας.
Η δημογραφική μέγγενη
Πίσω από την αναδιάρθρωση βρίσκεται και μία σκληρή πραγματικότητα: η Ελλάδα δεν διαθέτει πλέον τη δεξαμενή στρατευσίμων των προηγούμενων δεκαετιών.
Τη δεκαετία του 1980 ο μέσος ετήσιος αριθμός οπλιτών θητείας κυμαινόταν μεταξύ 110.000 και 120.000. Στη δεκαετία του 1990 μειώθηκε στις 80.000-90.000 και τη δεκαετία του 2000 υποχώρησε στις 50.000-60.000.
Σήμερα στις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων εισέρχονται κατά μέσο όρο μόλις 25.000 έως 30.000 στρατεύσιμοι ετησίως.
Με αυτά τα δεδομένα, η διατήρηση της παλιάς δομής δεν είναι απλώς οικονομικά ασύμφορη. Παράγει μονάδες «φαντάσματα», οι οποίες υπάρχουν στα οργανογράμματα αλλά δεν διαθέτουν το προσωπικό που απαιτείται για να εκτελέσουν την αποστολή τους.
Τι απέφερε η πρώτη φάση
Στην πρώτη φάση έκλεισαν ή συγχωνεύθηκαν συνολικά 187 στρατόπεδα και σχηματισμοί. Πριν από τις παρεμβάσεις, αρκετές μονάδες παρουσίαζαν ποσοστά επάνδρωσης μόλις 20% έως 30%.
Με τη μετακίνηση προσωπικού σε μονάδες προκάλυψης και κρίσιμους σχηματισμούς, η επάνδρωση των δομών που παρέμειναν ενεργές φέρεται να αυξήθηκε σε επίπεδα άνω του 70% έως 80%.
Η επιχειρησιακή σημασία αυτής της αλλαγής είναι μεγαλύτερη από τον αριθμό των στρατοπέδων που έκλεισαν. Μία πλήρως επανδρωμένη μονάδα σε περιοχή υψηλής στρατηγικής αξίας προσφέρει ουσιαστικότερη αποτροπή από πολλές διάσπαρτες μονάδες με ελάχιστο προσωπικό.
Εξοικονόμηση άνω των 100 εκατ. ευρώ
Το οικονομικό όφελος από την πρώτη φάση εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 100 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Η εξοικονόμηση προήλθε από τη μείωση των δαπανών για ηλεκτροδότηση, θέρμανση, μεταφορές, φύλαξη και συντήρηση παλαιωμένων εγκαταστάσεων. Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του υπουργείου, οι πόροι αυτοί πρέπει να κατευθύνονται από τα «ντουβάρια» στην επιχειρησιακή ετοιμότητα και στο ανθρώπινο δυναμικό.
Μέρος των κονδυλίων αξιοποιήθηκε για αυξήσεις, επιδόματα και οικονομικά κίνητρα στα στελέχη, ιδιαίτερα σε όσους υπηρετούν σε μονάδες πρώτης γραμμής και απομακρυσμένες περιοχές. Παράλληλα, αυξήθηκαν οι αποζημιώσεις των οπλιτών και δρομολογήθηκαν βελτιώσεις στις συνθήκες διαβίωσης, σίτισης και ένδυσης.
Το δεύτερο κύμα αναμένεται να δημιουργήσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, μέρος του οποίου σχεδιάζεται να χρηματοδοτήσει νέο κύκλο αυξήσεων για το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Νέες χρήσεις για παλιές στρατιωτικές εγκαταστάσεις
Η αναδιάρθρωση δεν συνεπάγεται ότι κάθε εγκατάσταση που παύει να λειτουργεί με την παλιά της μορφή θα εγκαταλειφθεί.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το στρατιωτικό κέντρο της Τρίπολης, το οποίο μετατράπηκε σε κέντρο εκπαίδευσης drones και UAV. Αντίστοιχα, στις εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις της Μαλακάσας θεμελιώθηκε το 309 Εργοστάσιο κατασκευής μη επανδρωμένων συστημάτων.
Η αλλαγή χρήσης αποτυπώνει τη μετάβαση από τη δομή του μαζικού στρατού των προηγούμενων δεκαετιών σε ένα τεχνολογικά προηγμένο μοντέλο, στο οποίο τα μη επανδρωμένα συστήματα, η διακλαδικότητα και η ταχεία συγκέντρωση ισχύος αποκτούν καθοριστική σημασία.
Το κρίσιμο στοίχημα
Η λογική της κατάργησης στρατοπέδων δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με λογιστικούς όρους. Το πραγματικό κριτήριο είναι εάν κάθε αλλαγή αυξάνει ή μειώνει την ικανότητα αντίδρασης των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η συγκέντρωση μονάδων και προσωπικού μπορεί να εξαλείψει τις δομές «φαντάσματα» και να βελτιώσει την επάνδρωση. Απαιτεί, όμως, προσεκτικό σχεδιασμό ώστε να μη δημιουργηθούν κενά στην παρουσία, στην επιστράτευση, στη διασπορά και στην ταχύτητα αντίδρασης, ιδίως σε παραμεθόριες και νησιωτικές περιοχές.
Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί επομένως όχι από το πόσα στρατόπεδα θα κλείσουν, αλλά από το τι δυνάμεις θα προκύψουν μετά τις συγχωνεύσεις: πόσο επανδρωμένες, πόσο σύγχρονες και πόσο γρήγορα διαθέσιμες θα είναι απέναντι σε μία πραγματική απειλή.
Οι ανακοινώσεις του Σεπτεμβρίου θα δείξουν την έκταση της δεύτερης φάσης και, κυρίως, εάν η Νέα Δομή Δυνάμεων θα μετατρέψει την εξοικονόμηση πόρων σε μετρήσιμη επιχειρησιακή ισχύ.
Άμυνα
ΤΑΜΣ «Κατούντας 2026»: Οι ενεργοί έφεδροι εκπαιδεύτηκαν και έστειλαν ηχηρό μήνυμα από τον Έβρο
Με μία απαιτητική Τακτική Άσκηση Μετά Στρατευμάτων στον Έβρο τίμησε η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων όσους πολέμησαν εναντίον της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Σαράντα τέσσερις ενεργοί έφεδροι εκπαιδεύτηκαν σε τακτικές Αερομεταφερόμενου Λόχου, αγώνα σε κατοικημένο τόπο και διαχείριση διαρκώς μεταβαλλόμενων επιχειρησιακών δεδομένων, στέλνοντας μήνυμα ετοιμότητας από την ακριτική Ελλάδα.
Στην περιοχή του Έβρου βρέθηκε από την Παρασκευή 17 έως την Κυριακή 19 Ιουλίου η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων, πραγματοποιώντας την Τακτική Άσκηση Μετά Στρατευμάτων «Κατούντας 2026».
Η άσκηση διοργανώθηκε, όπως κάθε χρόνο, στη μνήμη των Ελλήνων και Κυπρίων μαχητών που πολέμησαν κατά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974. Η χρονική επιλογή, λίγες ημέρες πριν από τη μαύρη επέτειο της 20ής Ιουλίου, είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, ενώ η διεξαγωγή της στον Έβρο προσέδωσε σαφές μήνυμα ετοιμότητας και αποφασιστικότητας.
Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύτηκαν σε τακτικές μάχης Αερομεταφερόμενου Λόχου, υπό συνθήκες πίεσης, κόπωσης και συνεχών αλλαγών της τακτικής κατάστασης.
Το σενάριο της επιχείρησης
Σύμφωνα με το σενάριο, ένας Αερομεταφερόμενος Λόχος έλαβε διαταγή να καταλάβει και να εξασφαλίσει περιοχή την οποία κατείχε εχθρικό τμήμα δύναμης Διμοιρίας. Η επιτυχής εκτέλεση της αποστολής θα επέτρεπε στη συνέχεια την προέλαση των φίλιων δυνάμεων.
Η προετοιμασία δεν περιορίστηκε στο τριήμερο της άσκησης. Η Γενική Κατάσταση και η Τμηματική Διαταγή είχαν εκδοθεί έναν μήνα νωρίτερα, ώστε να ακολουθήσει αναλυτική σχεδίαση στην αίθουσα εκπαίδευσης της Λέσχης.
Σε διαδοχικές συγκεντρώσεις εξετάστηκαν οι διαθέσιμες ιδέες ενέργειας, αξιολογήθηκαν οι απαιτήσεις της αποστολής και αποφασίστηκε ο τρόπος με τον οποίο θα κινούνταν τα τμήματα. Παράλληλα, ορίστηκαν οι επικεφαλής και καθορίστηκαν οι αρμοδιότητες κάθε κλιμακίου.
Το πρωί του Σαββάτου ο διοικητής του Λόχου εξέδωσε τη διαταγή πεδίου μάχης προς τους διμοιρίτες και τους βοηθούς τους. Στη συνέχεια οι διμοιρίτες ενημέρωσαν τους ομαδάρχες για τις επιμέρους αποστολές των τμημάτων τους και, τέλος, οι ομαδάρχες μετέφεραν τις διαταγές στους άνδρες τους.
Εικονική αποβίβαση και κίνηση προς τον στόχο
Στην άσκηση συμμετείχαν συνολικά έξι αξιωματικοί και 38 υπαξιωματικοί και οπλίτες.
Η δύναμη πραγματοποίησε εικονική αποβίβαση στη Ζώνη Προσγείωσης και ακολούθως κινήθηκε προς τον αντικειμενικό σκοπό με πλήρη φόρτο. Κατά την προσέγγιση, οι διμοιρίες κατέλαβαν τις θέσεις που προέβλεπε το επιχειρησιακό σχέδιο και αντιμετώπισαν τμήματα τα οποία επιχείρησαν να παρεμποδίσουν την κίνησή τους.
Η εξέλιξη της άσκησης δεν ήταν γραμμική. Πλήθος επιμέρους σεναρίων και αιφνιδιαστικές μεταβολές της τακτικής κατάστασης αύξησαν σημαντικά τον βαθμό δυσκολίας.
Οι επικεφαλής των τμημάτων και ιδιαίτερα ο διοικητής του Λόχου κλήθηκαν να προσαρμόζονται συνεχώς στα νέα δεδομένα, να λαμβάνουν γρήγορες αποφάσεις και να διατηρούν ως βασικό προσανατολισμό την εκτέλεση της αποστολής.
Με αυτόν τον τρόπο δοκιμάστηκαν όχι μόνο οι γνώσεις και η φυσική αντοχή των συμμετεχόντων, αλλά και η διοικητική ικανότητα, η συνεργασία μεταξύ των κλιμακίων και η δυνατότητα αντίδρασης κάτω από πίεση.
Επαναλαμβανόμενος αγώνας σε κατοικημένο τόπο
Το τελικό σκέλος αφορούσε αγώνα εντός κατοικημένων τόπων. Η συγκεκριμένη ενέργεια επαναλήφθηκε αρκετές φορές, ώστε να δοκιμαστούν διαφορετικοί τρόποι προσέγγισης.
Οι διμοιρίες και οι ομάδες άλλαζαν επικεφαλής, δίνοντας την ευκαιρία σε περισσότερα στελέχη να αναλάβουν την ευθύνη σχεδίασης και εκτέλεσης. Κάθε νέος επικεφαλής καλούνταν να αξιολογήσει την κατάσταση, να οργανώσει το τμήμα του και να εφαρμόσει τη δική του ιδέα ενέργειας.
Η διαδικασία αυτή έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανάπτυξη της πρωτοβουλίας, της ηγετικής ικανότητας και της επιχειρησιακής κρίσης.
Στην εκπαίδευση συμμετείχαν και Εθνοφύλακες του νομού, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ ενεργών εφέδρων και των ανθρώπων που αποτελούν σταθερό πυλώνα ασφάλειας στις ακριτικές περιοχές.
Η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων ευχαρίστησε τον Δήμο Σουφλίου για τη φιλοξενία, καθώς και τους Εθνοφύλακες που συμμετείχαν στην άσκηση.
Γιατί στον Έβρο και λίγο πριν από την 20ή Ιουλίου
Τα μέλη της Λέσχης ταξίδεψαν περίπου χίλια χιλιόμετρα, καλύπτοντας με προσωπικά έξοδα τις ανάγκες της συμμετοχής τους. Η επιλογή του Έβρου και της συγκεκριμένης ημερομηνίας δεν ήταν τυχαία.
Όπως επισημαίνουν, σε μία πραγματική κρίση ο αντίπαλος θα επιλέξει τον χρόνο και τον τόπο. Για τον λόγο αυτό ο μαχητής οφείλει να έχει προετοιμαστεί εκ των προτέρων και να έχει δοκιμαστεί απέναντι στα απλά αλλά καθοριστικά προβλήματα του πεδίου: τη δίψα, την πείνα, την κούραση, την ψυχολογική πίεση και τις δύσκολες καιρικές συνθήκες.
Η παρουσία στον Έβρο αποτέλεσε, παράλληλα, έναν έμπρακτο τρόπο απόδοσης τιμής στους ανθρώπους που αγωνίστηκαν για την πατρίδα το καλοκαίρι του 1974.
«Θέλουμε να τιμήσουμε με πράξεις όλους όσοι αγωνίστηκαν για την πατρίδα, μη μένοντας μόνο σε μεγάλα και εύκολα λόγια», υπογραμμίζουν οι ενεργοί έφεδροι.
Το μήνυμα προς στρατό, Εθνοφυλακή και γείτονες
Με την παρουσία τους στην ακριτική Ελλάδα, οι συμμετέχοντες θέλησαν να απευθυνθούν στα στελέχη του Ελληνικού Στρατού, στους κληρωτούς, στους Εθνοφύλακες, στους κατοίκους της περιοχής και στους εφέδρους ολόκληρης της χώρας.
Το μήνυμα, όμως, απευθυνόταν και προς τους γείτονες, καθώς και προς όλους όσοι επιβουλεύονται την εθνική ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας: οι ενεργοί έφεδροι δηλώνουν ότι θα βρίσκονται εκεί όπου πρέπει, όταν χρειαστεί, προετοιμασμένοι να εκτελέσουν την αποστολή που θα τους ανατεθεί.
Η ΤΑΜΣ «Κατούντας 2026» ολοκληρώθηκε με μία ξεκάθαρη διακήρυξη ιστορικής μνήμης και ετοιμότητας:
«Δεν ξεχνούμε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Δεν ξεχνούμε όσους αγωνίστηκαν για να την αποτρέψουν. Δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να ξεχάσει.
Θα μας βρείτε μπροστά σας.
Εθελοντές, ενεργοί έφεδροι με πράξεις».
ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΤΟ LEFED.GR
-
Άμυνα3 μήνες πρινΣυναγερμός στη Λευκάδα για Μυστηριώδες «Σκάφος-Φάντασμα» σε Σπηλιά – Εντόπισαν θαλάσσιο drone ουκρανικής κατασκευής
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΑϋφαντής: Έρχεται πολεμική σύγκρουση
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΠροειδοποίηση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας! «Η θαλάσσια φαντασίωση της Άγκυρας θα έχει τίμημα»
-
Άμυνα2 μήνες πρινΣάλος με εικόνες από τον «Θαλασσόλυκο 2026»: Τούρκοι δείχνουν Έλληνα αξιωματικό δίπλα σε αξιωματικό του ψευδοκράτους – Χαραλαμπίδης στο Geopolitico: “Φέρουν ευθύνες Δένδιας και Α’ΓΕΕΘΑ”
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΓενοκτονία των Γιαζίντι: Ένα αιώνιο έγκλημα του ISIS κατά της ανθρώπινης συνείδησης
-
Άμυνα3 μήνες πρινΔικαίωση μετά από 5,5 χρόνια γραφειοκρατικού «γολγοθά»: Ο Έλληνας κατασκευαστής Γιάννης Αραπκούλες πήρε την άδεια παραγωγής ραβδωτών όπλων
-
Άμυνα2 εβδομάδες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ5 ημέρες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες