Ισραήλ και Τουρκία στη μάχη για την ηγεμονία – Ο νέος γεωπολιτικός ανταγωνισμός στη Μέση Ανατολή
Το Ισραήλ αγωνίζεται να διατηρήσει την περιφερειακή του πρωτοκαθεδρία μέσα από τη στρατιωτική υπεροχή, την ειδική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη διεύρυνση των συμφωνιών εξομάλυνσης με τα αραβικά κράτη. Η Τουρκία επιδιώκει μια νέα τάξη πραγμάτων, με την ίδια ως βασικό κέντρο ισχύος του σουνιτικού κόσμου και καθοριστικό διαμορφωτή των εξελίξεων.
Η αποδυνάμωση του Ιράν αναδεικνύει την Τουρκία σε βασικό στρατηγικό ανταγωνιστή του Ισραήλ, με τη Συρία, τον Λίβανο, τη Γάζα και την Ανατολική Μεσόγειο να μετατρέπονται στα μεγάλα πεδία σύγκρουσης για την επόμενη ημέρα της περιοχής.
Το στρατηγικό κέντρο βάρους στη Μέση Ανατολή φαίνεται να μετατοπίζεται σταδιακά. Η αντιπαράθεση με το Ιράν παραμένει ενεργή, ωστόσο στο προσκήνιο έρχεται πλέον η σύγκρουση δύο διαφορετικών σχεδίων για τη μελλοντική περιφερειακή τάξη: του Ισραήλ και της Τουρκίας.
Σε ανάλυσή του, ο ανώτερος αναλυτής θεμάτων Μέσης Ανατολής, Γιόνι Μπεν Μεναχέμ, περιγράφει έναν μακροχρόνιο ανταγωνισμό για την περιφερειακή ηγεμονία, χωρίς αυτός να οδηγεί –τουλάχιστον επί του παρόντος– σε άμεση στρατιωτική αναμέτρηση.
Η Τουρκία επιδιώκει να αναδειχθεί σε ηγετική δύναμη του σουνιτικού κόσμου και να διευρύνει το αποτύπωμά της στην Ανατολική Μεσόγειο και την Εγγύς Ανατολή. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, προσπαθεί να διατηρήσει τη στρατιωτική υπεροχή του, την προνομιακή σχέση του με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ελευθερία επιχειρησιακής δράσης του σε ολόκληρη την περιοχή.
Ο παράγοντας Τραμπ και η ιδιαίτερη σχέση με τον Ερντογάν
Σύμφωνα με την ανάλυση, η στενή σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξηγείται από δύο βασικούς παράγοντες.
Ο πρώτος αφορά την προσωπική χημεία μεταξύ των δύο ηγετών και την προτίμηση του Αμερικανού προέδρου να συνεννοείται με ισχυρές πολιτικές προσωπικότητες που ασκούν σταθερό έλεγχο στις χώρες τους.
Ο δεύτερος είναι βαθύτερος και συνδέεται με τη μεταβολή της αμερικανικής στρατηγικής. Στην Ουάσινγκτον φέρεται να ενισχύεται η άποψη ότι η Τουρκία μπορεί να αναλάβει ορισμένους από τους ρόλους που παραδοσιακά διαδραμάτιζε το Ισραήλ στη διαχείριση των περιφερειακών κρίσεων και στις σχέσεις με τα αραβικά κράτη.
Η αμερικανική διοίκηση εμφανίζεται να αναγνωρίζει ότι μια νέα αντιπαράθεση με το Ιράν, με τις ίδιες μεθόδους που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν, δύσκολα θα έφερνε διαφορετικά αποτελέσματα. Παράλληλα, μια ευρύτερη στρατιωτική επιχείρηση θα είχε σημαντικό πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό κόστος για τις ΗΠΑ.
Για τον λόγο αυτό, η Ουάσινγκτον εξετάζει την ενίσχυση του ρόλου περιφερειακών εταίρων, με την Τουρκία να βρίσκεται ψηλά στη σχετική λίστα.
Η Άγκυρα διεκδικεί την ηγεσία του σουνιτικού κόσμου
Παρά τον ιστορικό ανταγωνισμό της με το Ιράν, η Τουρκία δεν επιθυμεί μια στρατιωτική σύγκρουση με την Τεχεράνη. Ταυτόχρονα, όμως, δεν επιδιώκει και τη δημιουργία μιας πραγματικής στρατηγικής συμμαχίας μαζί της.
Οι δύο χώρες διατηρούν έναν ελεγχόμενο ανταγωνισμό για την περιφερειακή επιρροή, φροντίζοντας να προστατεύουν τα κοινά συμφέροντα που εξακολουθούν να τις συνδέουν.
Η Άγκυρα φέρεται να θεωρεί ότι τα κράτη του Κόλπου διέπραξαν στρατηγικό λάθος, επενδύοντας σχεδόν αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Επιχειρεί, επομένως, να αξιοποιήσει τις αλλαγές στη Μέση Ανατολή για να εμφανιστεί ως ο κυριότερος πόλος του σουνιτικού κόσμου.
Αυτή η προσπάθεια δεν στρέφεται μόνο απέναντι στο Ιράν και το Ισραήλ. Αμφισβητεί παράλληλα την επιρροή της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ιδιαίτερα στη Συρία και τον Λίβανο.
Συρία και Λίβανος στο επίκεντρο
Το Ισραήλ παρακολουθεί με ανησυχία τη διεύρυνση της τουρκικής παρουσίας στη Συρία. Βασικός στόχος του είναι να αποτρέψει την εγκατάσταση μόνιμων τουρκικών στρατιωτικών βάσεων και συστημάτων αεράμυνας, τα οποία θα μπορούσαν να περιορίσουν την επιχειρησιακή ελευθερία της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον επιθυμεί την ενίσχυση του λιβανικού κράτους, ώστε να αποτραπεί η ανασυγκρότηση της Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις, οι Αμερικανοί θεωρούν ότι η Τουρκία, είτε απευθείας είτε μέσω της νέας συριακής κυβέρνησης υπό τον Αχμέντ αλ Σαράα, θα μπορούσε να συμβάλει σε αυτόν τον στόχο.
Οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν να αποκλείσουν εντελώς τη Σαουδική Αραβία από τον Λίβανο. Ωστόσο, κάθε διεύρυνση της τουρκικής επιρροής σε Λίβανο και Συρία εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθεί σε βάρος του Ριάντ.
Η ανησυχία του Ισραήλ για τα F-35 και τον KAAN
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και το εξοπλιστικό σκέλος του ανταγωνισμού. Η ισραηλινή ηγεσία ανησυχεί για το ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες να εγκρίνουν την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, καθώς και την προμήθεια κινητήρων F110 για το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να έχει ζητήσει επανειλημμένα από τον Ντόναλντ Τραμπ να εμποδίσει μια τέτοια συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι θα έθετε σε κίνδυνο το ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ. Παράλληλα, το Τελ Αβίβ ασκεί πιέσεις σε Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο.
Το Ισραήλ, πάντως, προετοιμάζεται και για το ενδεχόμενο να μην καταφέρει να σταματήσει την πώληση. Σε μια τέτοια περίπτωση θα επιδιώξει η Τουρκία να αποκτήσει λιγότερο προηγμένη έκδοση του αεροσκάφους, ενώ η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία θα συνεχίσει να επιχειρεί με την πλέον εξελιγμένη διαμόρφωση.
Παράλληλα, η Ιερουσαλήμ φέρεται να ζητεί ένα μεγάλο αμερικανικό πακέτο αντισταθμισμάτων, το οποίο θα περιλαμβάνει προηγμένα οπλικά συστήματα, πυρομαχικά ακριβείας, διεύρυνση της τεχνολογικής συνεργασίας και περιορισμούς στη στρατιωτική εγκατάσταση της Τουρκίας στη Συρία.
Γάζα, Ιερουσαλήμ και Χαμάς
Ένα ακόμη μέτωπο ανταγωνισμού αφορά το Παλαιστινιακό. Το Ισραήλ κατηγορεί την Τουρκία ότι προσφέρει πολιτική και οικονομική υποστήριξη στη Χαμάς και ότι φιλοξενεί στελέχη της.
Παρότι ο Ερντογάν έχει υιοθετήσει σκληρή ρητορική κατά του Ισραήλ μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, η τουρκική αντίδραση έχει παραμείνει κυρίως σε πολιτικό και επικοινωνιακό επίπεδο. Η Άγκυρα δεν έχει προχωρήσει σε στρατιωτική αντιπαράθεση, ούτε έχει εμποδίσει τις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Συρία, ενώ φέρεται να έχει περιορίσει τη στρατιωτική δραστηριότητα της Χαμάς στο τουρκικό έδαφος.
Το Ισραήλ, ωστόσο, αντιτίθεται σε οποιαδήποτε μελλοντική συμμετοχή τουρκικών δυνάμεων σε διεθνή αποστολή στη Λωρίδα της Γάζας. Παράλληλα, ανησυχεί για την αυξανόμενη τουρκική επιρροή στην Ιερουσαλήμ και στο παλαιστινιακό πολιτικό σύστημα.
Η Ανατολική Μεσόγειος και ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ
Η αντιπαράθεση επεκτείνεται και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία αντιδρά στην εμβάθυνση της αμυντικής και ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, συνεχίζει να ενισχύει τους δεσμούς του με την Αθήνα και τη Λευκωσία, προωθώντας περιφερειακά ενεργειακά και αμυντικά σχέδια χωρίς τη συμμετοχή της Άγκυρας. Η τριμερής συνεργασία αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, καθώς λειτουργεί ως αντίβαρο στην προσπάθεια της Τουρκίας να κυριαρχήσει στην περιοχή.
Η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική γραμμή ρήξης
Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας φέρεται να εκτιμούν ότι η αποδυνάμωση του Ιράν έχει αναβαθμίσει την Τουρκία στον σημαντικότερο μακροπρόθεσμο ανταγωνιστή τους στη Μέση Ανατολή.
Η Άγκυρα διαθέτει πολυάριθμες ένοπλες δυνάμεις, ταχύτατα αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, ιδιότητα μέλους του ΝΑΤΟ και αυξανόμενη δυνατότητα προβολής στρατιωτικής ισχύος. Επιπλέον, στο Ισραήλ θεωρούν ότι οι αρνητικές διαθέσεις απέναντί του δεν περιορίζονται στην κυβέρνηση Ερντογάν, αλλά εντοπίζονται και σε σημαντικό μέρος της τουρκικής αντιπολίτευσης και της κοινωνίας.
Οι δύο χώρες δεν βρίσκονται σήμερα στα πρόθυρα ενός απευθείας πολέμου. Βρίσκονται, όμως, σε τροχιά μετωπικής στρατηγικής σύγκρουσης.
Το Ισραήλ αγωνίζεται να διατηρήσει την περιφερειακή του πρωτοκαθεδρία μέσα από τη στρατιωτική υπεροχή, την ειδική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη διεύρυνση των συμφωνιών εξομάλυνσης με τα αραβικά κράτη. Η Τουρκία επιδιώκει μια νέα τάξη πραγμάτων, με την ίδια ως βασικό κέντρο ισχύος του σουνιτικού κόσμου και καθοριστικό διαμορφωτή των εξελίξεων.
Η σύγκρουση αυτών των δύο σχεδίων ενδέχεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές γραμμές ρήξης στη Μέση Ανατολή τα επόμενα χρόνια.
Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.
Διπλωματικές πηγές για τις δηλώσεις Φιντάν: Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά» σχολιάζουν διπλωματικές πηγές, στον απόηχο των δηλώσεων του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Νωρίτερα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ απαντώντας σε ερώτηση του ανταποκριτή του τηλεοπτικού σταθμού «Σκάι», σχετικά με το ζήτημα των NAVTEX για τις εργασίες του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, απάντησε «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Παράλληλα, τουρκικές πηγές σημείωναν ότι «το ζήτημα με τις Navtex έχει επιλυθεί», σε μια τοποθέτηση που φαίνεται να συνιστά ένα βήμα αποκλιμάκωσης από την πλευρά της Άγκυρας.
Χατζηβασιλείου: Δεν υπήρξε συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας
Προ των δηλώσεων Φιντάν, ο Υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου μιλώντας στην ΕΡΤ διαβεβαίωσε ότι «δεν υπήρξε καμία συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας για ‘αδειοδότηση’. Άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα».
«Στην περιοχή του καλωδίου, κυριαρχικά δικαιώματα ασκούν αποκλειστικά η Ελληνική και η Κυπριακή Δημοκρατία. Έτερον ουδέν», πρόσθεσε.
Τόνισε, ακόμη, ότι όπως έχει δηλώσει ο ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης, το έργο θα γίνει βάσει του σχεδιασμού και ταυτόχρονα ότι η Ελλάδα, όπως πράττει πάντοτε, θα προστατεύσει τα δικαιώματά της και το εθνικό συμφέρον. «Το σχέδιο προχωράει και η κυβέρνηση δεν φοβάται, ούτε δειλιάζει να ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματά μας», υπογράμμισε.
Επίσης, ανέφερε ότι το έργο πέρα από την ελληνική, κυπριακή και ισραηλινή ταυτότητα που φέρει, εκπροσωπεί πλέον και τα γαλλικά και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, αφού λαμβάνει γενναία χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ έχει και την στήριξη όλων των συμμάχων και εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών.
Τέλος, ερωτώμενος για την τουρκική αντι-NAVTEX, δήλωσε ότι αυτή εδράζεται στα παράλογα επιχειρήματα και στον χάρτη που κατέθεσε η Τουρκία στον ΟΗΕ από το 2020, με περιεχόμενο απολύτως ασύμβατο με το Διεθνές Δίκαιο.
Η χαρτογραφική πρόκληση της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής: Ο διαμελισμός της Ελλάδας στο επίσημο λογότυπο!
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η ανατομία μιας οπτικής πρόκλησης
Στην επικοινωνιακή βιτρίνα της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το έμβλημα που επιλέγεται να την εκπροσωπεί δεν περιέχει κάποιο κλασικό ισλαμικό θεολογικό σύμβολο, αλλά έναν γεωπολιτικά φορτισμένο χάρτη της Ελλάδας:
Ιστορικός διαχωρισμός της επικράτειας: Η ελληνική χερσόνησος αποτυπώνεται κατακερματισμένη. Το αρχικό ελληνικό κράτος (Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα, Κυκλάδες) εμφανίζεται σε ανοιχτόχρωμη απόχρωση, ενώ οι περιοχές που απελευθερώθηκαν αργότερα (Ήπειρος, Μακεδονία, νησιά Αιγαίου) διαχωρίζονται με διαφορετικό τόνο.
Η Θράκη αποκομμένη σε πράσινο: Η ελληνική Θράκη δεν αποτελεί ενιαίο τμήμα της χώρας στο λογότυπο, αλλά αποκόπτεται οπτικά και χρωματίζεται σε έντονο πράσινο —το κατεξοχήν χρώμα που χρησιμοποιείται ιστορικά και συμβολικά στον ισλαμικό και οθωμανικό αναθεωρητισμό.
Η Ροδόπη στο «κόκκινο»: Στο κέντρο της Θράκης, ο νομός Ροδόπης μαρκάρεται με έντονο κόκκινο χρώμα. Η σημειολογία είναι σαφής: η Ροδόπη προβάλλεται ως το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ως ένας θύλακας που «ξεχωρίζει» από το υπόλοιπο ελληνικό σώμα.
Η οδοντωτή στεφάνη: Ο χάρτης περιβάλλεται από μια ημικυκλική οδοντωτή στεφάνη στο επάνω μέρος, ενώ στο κάτω μέρος αναγράφεται με τουρκικούς χαρακτήρες «Gümülcine S. Müftülüğü» —διεκδικώντας θεσμική υπόσταση εκεί όπου η ελληνική έννομη τάξη αναγνωρίζει μόνο τη νόμιμη Μουφτεία Κομοτηνής.
Από τη σημειολογία στη στρατηγική του αναθεωρητισμού
Το λογότυπο αυτό δεν είναι μια απλή γραφιστική αστοχία. Εντάσσεται στην πάγια τακτική της Άγκυρας και των τοπικών εγκαθέτων της να καλλιεργούν υποσυνείδητα στην κοινή γνώμη την εικόνα μιας Θράκης που «δεν ανήκει πλήρως» στον εθνικό κορμό:
Αμφισβήτηση της κυριαρχίας: Με τον οπτικό διαχωρισμό παλαιάς και νέας Ελλάδας, αναπαράγεται το ιστορικό αφήγημα περί «προσωρινότητας» ή διαφοροποίησης των εδαφών που απελευθερώθηκαν μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Στοχοποίηση της Ροδόπης: Ο κόκκινος χρωματισμός της Ροδόπης συμπίπτει απόλυτα με τις επιδιώξεις του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής να μετατρέψει τον νομό σε προνομιακό πεδίο επιρροής, διεκδικώντας ρόλο κηδεμόνα για τη μουσουλμανική μειονότητα.
Υποκρισία περί «θρησκευτικής οργάνωσης»: Την ώρα που η σελίδα αυτοπροσδιορίζεται στο Facebook ως «θρησκευτική οργάνωση», το βασικό της έμβλημα αποτελεί πολιτικο-γεωγραφικό μανιφέστο διαμελισμού της χώρας.
Όταν ένας αυτοαποκαλούμενος «θρησκευτικός λειτουργός» επιλέγει να εμφανίζεται δημόσια με ένα σήμα που τεμαχίζει τον χάρτη της Ελλάδας, κάθε συζήτηση περί «θρησκευτικών ελευθεριών» καταρρέει.
Το λογότυπο της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής είναι ένα ακόμη καθαρό πειστήριο της εξωθεσμικής αποστολής που υπηρετούν οι παρακρατικοί μηχανισμοί στη Θράκη: δεν τους ενδιαφέρει η πνευματική καθοδηγηση των πιστών, αλλά η συντήρηση μιας ιδιότυπης γκετοποίησης και η οπτική προβολή αναθεωρητικών διεκδικήσεων.
Το πραγματικό ερώτημα δεν απευθύνεται πλέον στον κ. Ιμπραήμ Σερήφ και στους εντολείς του —εκείνοι κάνουν τη δουλειά για την οποία χρηματοδοτούνται και καθοδηγούνται. Το ερώτημα απευθύνεται στους τοπικούς πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς παράγοντες της Ροδόπης που εξακολουθούν να χαριεντίζονται, να φωτογραφίζονται και να συναλλάσσονται πολιτικά με τους φορείς αυτής ακριβώς της χαρτογραφικής απρέπειας.
Όσο η Πολιτεία και το τοπικό πολιτικό σύστημα ανέχονται τέτοια σύμβολα να λειτουργούν ανενόχλητα στον δημόσιο χώρο, τόσο η έννοια του Κράτους Δικαίου στη Θράκη θα παραμένει ζητούμενο.
Καλεντερίδης: Κίνδυνος τετελεσμένων στο καλώδιο – Τι επιδιώκει η Τουρκία με την «ενημέρωση»
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε την ημέρα έκδοσης της ελληνικής NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector. Η ελληνική πλευρά ολοκλήρωσε τις διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, προβάλλοντας αξίωση συντονισμού με τις αρχές της για δραστηριότητες σε περιοχές που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στη θαλάσσια δικαιοδοσία της.
Από τα Ίμια στην Κάσο: Το ζήτημα του σχεδιασμού
Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκίνησε με αναδρομή στην κρίση των Ιμίων, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά προχώρησε τότε σε στρατιωτικοποίηση χωρίς να διαθέτει ολοκληρωμένο σχέδιο για τα επόμενα βήματα και τα ενδεχόμενα κλιμάκωσης.
Κατά την εκτίμησή του, ο τρόπος αποκλιμάκωσης επέτρεψε στην Τουρκία να διευρύνει την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας μέσω της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Χρησιμοποίησε αυτή την ιστορική αναφορά για να θέσει το σημερινό ερώτημα: ποιο είναι το ελληνικό σχέδιο εάν η Άγκυρα επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις έρευνες με πολεμικά πλοία;
Αναφερόμενος στα γεγονότα του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, χαρακτήρισε την ελληνική διαχείριση υποχώρηση. Υποστήριξε ότι η ανάληψη ενός τόσο σημαντικού έργου έπρεπε να συνοδεύεται εξαρχής από προετοιμασία για όλα τα πιθανά σενάρια τουρκικής αντίδρασης.
Η «ενημέρωση» και ο κίνδυνος προηγουμένου
Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του αποτέλεσε το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης ρηματικής διακοίνωσης της Γαλλίας προς την Τουρκία.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι ένα επίσημο έγγραφο με συντεταγμένες, είδος εργασιών και χρονικό προγραμματισμό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως τεκμήριο αποδοχής της αξίωσής της να έχει λόγο στην περιοχή. Συνέδεσε αυτό το ενδεχόμενο με την τουρκική προσπάθεια να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Πρόκειται για τη δική του εκτίμηση ως προς τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας διαδικασίας. Η αποστολή ενημέρωσης δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως αποδεδειγμένη νομική αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων. Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του «Βήματος», η ελληνική θέση ήταν ότι δεν θα υποβληθεί αίτημα άδειας προς την Τουρκία, ενώ η πιθανή ενημέρωση για τις κινήσεις του πλοίου αντιμετωπιζόταν ως κίνηση καλής θέλησης.
Ο ίδιος επικαλέστηκε την παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή κατά οποιασδήποτε διαδικασίας που θα μπορούσε να καταλήξει σε αναζήτηση τουρκικής άδειας, ανεξάρτητα από την ονομασία της. Το ευρύτερο επιχείρημά του ήταν ότι ένα προηγούμενο στο συγκεκριμένο έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε μελλοντικές υποδομές.
Κριτική για τους χειρισμούς του έργου
Ο αναλυτής αμφισβήτησε την εξήγηση περί έλλειψης ελληνικής τεχνογνωσίας ως αιτιολόγηση της αλλαγής στον έλεγχο του έργου. Επισήμανε ότι η Nexans είχε ήδη αναλάβει την κατασκευή και υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα αφορούσε την πολιτική και στρατηγική διαχείριση της τουρκικής αντίδρασης.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε άλλο υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών, υποστηρίζοντας ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές είχαν ενημερώσει την Τουρκία. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα για να περιγράψει τον μηχανισμό πίεσης που αποδίδει στην Άγκυρα: οι εταιρείες επιδιώκουν την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τη συνέχισή τους με αποδοχή των απαιτήσεών της.
Η επιστολή στον ΟΗΕ και η τριμερής συνεργασία
Ο Καλεντερίδης παρουσίασε το περιεχόμενο ελληνικής επιστολής προς τον ΟΗΕ για την απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και των πράξεων που επιχειρείται να στηριχθούν σε αυτό.
Το σχόλιό του επικεντρώθηκε στην ανάγκη αντιστοίχισης των διπλωματικών θέσεων με την πρακτική στάση της Ελλάδας. Κατά την άποψή του, η νομική απόρριψη των τουρκικών αξιώσεων πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικότητα απέναντι στις απόπειρες επιβολής τους.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την τριμερή αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Αναφέρθηκε στην αμυντική σύμπραξη, στη διερεύνηση συμπαραγωγών και κοινών δυνατοτήτων, καθώς και στην προστασία της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα όρια της τουρκικής επιρροής
Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αρκετά μέτωπα και ότι η ελληνική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζει την Άγκυρα ως δύναμη χωρίς περιορισμούς.
Συνέδεσε την εκτίμησή του με τις σχέσεις Ερντογάν–Αλίεφ, την ευρωπαϊκή κριτική προς την Τουρκία, τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και τις ισορροπίες στο Ισραήλ. Για τα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα εκτίμησε ότι ο αυξημένος κοινοβουλευτικός έλεγχος μπορεί να δυσκολέψει την ικανοποίηση τουρκικών αιτημάτων για κινητήρες του KAAN και αναβαθμίσεις F-16.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Φεριντούν Σινιρλίογλου και στην προσπάθειά του για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Τα δημοσιευμένα αποτελέσματα της άτυπης ψηφοφορίας τον εμφάνιζαν με τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις χωρίς διατύπωση γνώμης. Τα αποτελέσματα αυτών των ψηφοφοριών δεν ανακοινώνονται επισήμως από το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ο Καλεντερίδης άσκησε επίσης κριτική στην προηγούμενη ελληνική στήριξη του Σινιρλίογλου για την ηγεσία του ΟΑΣΕ, θεωρώντας ότι η διαφοροποίηση της στάσης απέναντι στην υποψηφιότητά του για τον ΟΗΕ αναδεικνύει έλλειψη συνέχειας στον ελληνικό σχεδιασμό.
Η αμυντική σύμπραξη με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν
Η εκπομπή περιέλαβε τη συμφωνία κοινής άμυνας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τη σχετική συμφωνία με 279 ψήφους υπέρ και 119 κατά.
Ο αναλυτής εστίασε στη ρήτρα συλλογικής άμυνας και στη δεκαετή διάρκεια της συμφωνίας. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι για την Άγκυρα σημαντικό κίνητρο αποτελεί η διεύρυνση των εξαγωγών οπλικών συστημάτων προς τη σαουδαραβική αγορά.
Στο ενεργειακό σκέλος αναφέρθηκε στις δυσκολίες εισαγωγής τουρκμενικού φυσικού αερίου μέσω Ιράν, στις επιπτώσεις των αμερικανικών κυρώσεων και στις επιδιώξεις της Τουρκίας να ενισχύσει τον ρόλο της στις ροές αερίου προς την Ευρώπη.
Η Νότια Κορέα ως πηγή τεχνολογίας
Εκτενές μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στη συνεργασία Τουρκίας–Νότιας Κορέας στην πυρηνική ενέργεια και στην αμυντική βιομηχανία.
Ο Καλεντερίδης περιέγραψε μια τουρκική στρατηγική που επιδιώκει ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης μέσω ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών και ταυτόχρονη απόκτηση τεχνογνωσίας. Για την άμυνα χρησιμοποίησε τα παραδείγματα του αυτοκινούμενου πυροβόλου Fırtına, του εκπαιδευτικού αεροσκάφους KT-1T και του άρματος Altay.
Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τις συνεργασίες για να αποκτά παραγωγικές δυνατότητες και να περιορίζει την εξάρτησή της από δυτικές άδειες εξαγωγής. Αντιπαρέβαλε αυτή την πρακτική με την ελληνική παρουσία στα νοτιοκορεατικά ναυπηγεία, θέτοντας το ερώτημα γιατί οι εμπορικές σχέσεις δεν έχουν αξιοποιηθεί περισσότερο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Η αναφορά στον Τομ Μπάρακ
Κλείνοντας, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην προοπτική εντονότερου κοινοβουλευτικού ελέγχου της κυβέρνησης Τραμπ. Επικαλέστηκε δικές του πληροφορίες για πιθανές κινήσεις ελέγχου του Τομ Μπάρακ στο Κογκρέσο και προέβλεψε πολιτικές συνέπειες για τον Αμερικανό αξιωματούχο.
Άσκησε ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στη στάση του απέναντι στους Κούρδους και σε θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της περιοχής. Οι αναφορές περί ενδεχόμενης ανάκλησης αποτελούν πληροφορίες και προβλέψεις που διατύπωσε ο ίδιος στην εκπομπή.
