Γι᾽ αυτόν το διασυρμό η πολιτική ευθύνη ασφαλώς και δεν μπορεί να περιοριστεί στον Θάνο Ντόκο. Ανήκει πρωτίστως σε εκείνον που τον επέλεξε, και που οργάνωσε έτσι το σύστημα εθνικής ασφαλείας και υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας της χώρας.
Γράφει ο Παναγιώτης Παύλος
Η υπόθεση της τηλεδιάσκεψης-φάρσας εις βάρος του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Πρωθυπουργού, Θάνου Ντόκου, συνιστάασφαλώς μεγάλο προσωπικό ολίσθημα. Κυρίως όμως, αποκαλύπτει με τον πλέον γλαφυρό τρόπο αφενός τις αδυναμίες ενός ολόκληρου συστήματος διακυβέρνησης, και αφετέρου μια ορισμένη αντίληψη για την εξωτερική πολιτική, την εθνική κυριαρχία και την εθνική ασφάλεια της Ελλάδας.
Τα ζητήματα που ανακύπτουν είναι πολλά και κρίσιμα.
Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι καταρχήν θεσμικό και απευθύνεται ευθέως προς τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη. Για ποιό λόγο, επί σχεδόν επτά χρόνια, επέλεξε να στηριχθεί αποκλειστικά σε ένα Σύμβουλο, ενώ είχε κάθε δυνατότητα να συγκροτήσει ένα πραγματικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, με περισσότερα ικανά μέλη, συλλογική επεξεργασία, διαβούλευση συγκροτημένης στρατηγικής, διασταύρωση εκτιμήσεων και μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου;
Είναι δυνατόν η εθνική ασφάλεια να εξαρτάται από την κρίση ενός και μόνο ανθρώπου, όσο ικανός κι αν υποθέσουμε ότι μπορεί να είναι;Στην προκειμένη περίπτωση ο ίδιος ο κ. Ντόκος παραδέχθηκε δημόσια χθες ότι επί αρκετά λεπτά δεν είχε καν αντιληφθεί πως κάτι δεν πήγαινε καλά με τον συνομιλητή του! Αν αυτό μπορεί να συμβεί στον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο προσωπικό και ατομικό. Είναι πρωτίστως θεσμικό και κατ᾽ επέκταση άκρως πολιτικό.
Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι το συμβάν αυτό δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένο από την άχρι τούδε δημόσια διαδρομή του κ. Θάνου Ντόκου. Δεν είναι καν η πρώτη φορά που δημόσιες τοποθετήσεις του και λοιπές ενέργειές του γεννούν εύλογα ερωτήματα για την πολιτική κρίση του και ικανότητα, αλλά και την ανεξαρτησία των παρεμβάσεών του.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, θυμίζουμε, υπήρξε ο προ ετών δημόσιος απαξιωτικός χαρακτηρισμός του Λίβυου στρατηγού Χαφτάρ από τον κ. Ντόκο ως «κουτσού αλόγου».Εκτίμηση που αποδείχθηκε τουλάχιστον επιπόλαιη, καθώς οι εξελίξεις στη Λιβύη, το τουρκολιβυκό, και οι μετέπειτα επαφές της ελληνικής κυβέρνησης με την πλευρά Χαφτάρ κατέδειξαν ότι η πραγματικότητα ήταν πολύ πιο σύνθετη απ᾽ όσο είχε εκτιμηθεί και παρουσιαστεί.
Ανάλογη εικόνα δημιουργήθηκε και κατά τη συνέντευξη του κ. Ντόκου τις προάλλες στο Al Arabiya, σχετικά με την απομάκρυνση των συστημάτων Patriot από την Κάρπαθο. Αντί να εκπέμπει τη βεβαιότητα που οφείλει να χαρακτηρίζει τον ανώτατο σύμβουλο εθνικής ασφαλείας κυρίαρχου κράτους, η δημόσια παρουσία του ήταν κραυγαλέα περίπτωση απολογητικής διαχείρισης απέναντι σε επίμονο δημοσιογραφικό έλεγχο, έστω και κατευθυνόμενο. (Για το παλαιότερο ζήτημα της διαρροής πληροφοριών με email του προς συνεργάτες του Ερντογάν, σας παραπέμπω στα WikiLeaks).
Ωστόσο, με την ίδια στάση που είχε στο AlArabiya, επανεμφανίσθηκε τώρα και στη συνομιλία με τους Ρώσους φαρσέρ. Αντί η συζήτηση να κινηθεί γύρω από την προστασία της ελληνικής κυριαρχίας και την απαίτηση λογοδοσίας για το περιστατικό με τον ουκρανικό θαλάσσιο δρόνο στη Ζάκυνθο που δημιούργησε σοβαρό ζήτημα ασφαλείας, ο κ. Ντόκος εμφανίστηκε στον …«Ουκρανό ομόλογό του» να δίνει έμφαση στις επιπτώσεις στον τουρισμό, στο πολιτικό κόστος, και στην ανάγκη να αποφευχθούν εντάσεις ενόψει μάλιστα των επικείμενων εκλογών «σε λίγους μήνες» (αδειάζοντας έτσι και τον Πρωθυπουργό που μιλά για εκλογές στην ώρα τους, του χρόνου!). Ενώ οι επανειλημμένες διατυπώσεις του τύπου «ας προσπαθήσουμε να αποφύγουμε…» δεν συνάδουν, κατά την άποψή μου, με το ανάστημα και το ύφος που οφείλει να εκπέμπει ο κορυφαίος, και μοναδικός, σύμβουλος εθνικής ασφαλείας της Ελλάδας. Τη στιγμή μάλιστα που έχουμε δώσει στους Ουκρανούς γή και ύδωρ.
Τα ανωτέρω όμως δεν είναι άσχετα μεταξύ τους: συγκροτούν ένα σταθερό μοτίβο πολιτικής σκέψης μιας σχολής γνωστής στους Έλληνες. Πρόκειται για τη σχολή που επί χρόνια υποστηρίζει ότι οι κρίσεις αντιμετωπίζονται κυρίως με κατευναστική διαχείριση, παρακάλια,«ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας» και «αποφυγή της έντασης». Αυτή η λογική του κατευνασμού, η οποία έχει επηρεάσει σημαντικά και επιζήμια την ελληνική εθνικήκυριαρχία, αποτυπώθηκε με τρόπο συμβολικό και στη συγκεκριμένη παροιμιώδη συνομιλία. Κάτι που δεν θα πρέπει να ξενίζει βέβαια τον στοιχειωδώς εξοικειωμένο με το ΕΛΙΑΜΕΠ.
Κι έρχομαι στα ερωτήματα για τα πρότυπα ασφαλείας. Πώς πραγματοποιήθηκε μια τέτοια επικοινωνία; Γιατί δεν εφαρμόστηκαν από τον ίδιο τον κ. Ντόκο θεμελιώδη πρωτόκολλα επαλήθευσης του συνομιλητή; Γιατί μια τόσο ευαίσθητη επικοινωνία διεξήχθη άνευ αυστηρών διαδικασιών που θα ανέμενε κανείς απότον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας;
Επιπλέον, προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι στη συνομιλία έγιναν αναφορές σε ζητήματα που αφορούσαν τη δραστηριότητα της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, και δη του Αρχηγού της, καθώς και σε επικείμενη διμερή συμφωνία της Ελλάδας με την Ουκρανία. Ανεξαρτήτως του βαθμού διαβάθμισης των πληροφοριών αυτών, αναρωτιέται κανείς αν ήταν σκόπιμο να αποτελέσουν αντικείμενο επικοινωνίας της οποίας δεν είχε προηγηθεί καμία ασφαλής ταυτοποίηση.
Ωστόσο, εκεί που η φάρσα αγγίζει το άκρον άωτονείναι όταν, απαντώντας στην επίκληση του συνομιλητή του ότι η Ουκρανία βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία, ο κ. Ντόκος παρατηρεί – προτείνοντάς τους ως εναλλακτική! (αυτό μπορώ να το καταλάβω ως βρετανικό χιούμορ) – ότι οι Ρώσοι δισεκατομμυριούχοι δεν έρχονται πλέον στην Ελλάδα, αλλά πηγαίνουν στην Τουρκία και σε άλλες χώρες. Όσοι είδαν το επίμαχο σημείο, θα συμφωνήσουν πιθανότατα ότι η διατύπωση αυτή μοιάζει να υποδεικνύει πως, εφόσον οι Ουκρανοί αναζητούν ρωσικούς στόχους, αυτοί βρίσκονται πλέον εκτός Ελλάδας, στην Τουρκία και αλλού! Ανεξάρτητα, πάντως, από το πώς θα ερμηνεύσει κανείς τη φράση, τίθεται το ερώτημα αν ένας Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας όφειλε να εισέλθει σε μια τέτοια συζήτηση με πρόσωπα που θεωρούσε ότι εκπροσωπούν ξένη κυβέρνηση.
Η δημόσια εμφάνιση του κ. Ντόκου με μαγνητοσκοπημένο μήνυμά του, εν είδει damagecontrol, στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ χθες το βράδυ, αντί να περιορίσει τις εντυπώσεις, τις ενίσχυσε. Τη στιγμή μάλιστα που δεν υπήρξε ούτε καν υποψία για μία στοιχειώδη έκφραση συγγνώμης προς τον ελληνικό λαό για το πλήγμα που,με απόλυτη ευθύνη του Πρωθυπουργού και του Συμβούλου του της Εθνικής Ασφαλείας, υπέστη το κύρος της χώρας μας. Αντιθέτως, η προσπάθεια περιορίστηκε, ως συνήθως, σε αιτιολόγηση και δικαιολόγηση όσων συνέβησαν!
Όμως η πολιτική ευθύνη δεν σταματά στον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας. Ο κ. Ντόκος είναι προσωπική επιλογή του Πρωθυπουργού. Η δομή μέσα στην οποία λειτουργεί είναι επίσης επιλογή του Πρωθυπουργού. Και άρα,εάν η κυβέρνηση θεωρεί ότι επρόκειτο για μια «πρωτοφανή υβριδική επίθεση», οφείλει να εξηγήσει γιατί το σύστημα προστασίας της ανώτατης πολιτικής ηγεσίας αποδείχθηκε τόσο ευάλωτο. Αν, αντίθετα, επρόκειτο απλώς για μια συνήθη επιτυχημένη εξαπάτηση, όπως οι ίδιοι οι φαρσέρ δήλωσαν κορυφώνοντας τον κυβερνητικό διασυρμό, τότε τα ερωτήματα για την επάρκεια των αξιωματούχων της κυβέρνησης και του περί αυτήν πολιτικού συστήματος, καθίστανται ακόμη πιο επιτακτικά.
Πέραν των επιχειρησιακών αδυναμιών, που τις ζήσαμε εξάλλου με τρόπο φριχτά τραγικό στη Λιβύη, η φάρσα αυτήαποκάλυψε μια συγκεκριμένη νοοτροπία. Μια ορισμένη αντίληψη η οποία αντιμετωπίζει τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, εθνικής ασφάλειας, και εθνικής κυριαρχίας περισσότερο με όρους διαχείρισης συνεπειών και damagecontrol, παρά με όρους αποτροπής και προβολής ισχύος. Μια αντίληψη φοβική, παρακλητική και, τελικά, μαλθακή απέναντι στις προκλήσεις.
Επιμηθείς αντί Προμηθείς. Αυτός είναι ο πραγματικός διασυρμός. Γι᾽ αυτόν το διασυρμό η πολιτική ευθύνη ασφαλώς και δεν μπορεί να περιοριστεί στον Θάνο Ντόκο. Ανήκει πρωτίστως σε εκείνον που τον επέλεξε, και που οργάνωσε έτσι το σύστημα εθνικής ασφαλείας και υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας της χώρας.
Τί κι αν η κυβέρνηση διατυμπανίζει ότι δεν διέρρευσαν διαβαθμισμένες πληροφορίες; Αυτό όχι μόνο δεν εξαντλεί την ουσία του ζητήματος, αλλά και σε μεγάλο βαθμό παραπλανά. Διότι η σοβαρότερη πληροφορία που μπορεί να αποκομίσει ένας αντίπαλος δεν είναι ούτε ένα απόρρητο έγγραφο ούτε μια ευαίσθητη συνομιλία. Αλλά η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο σκέπτεται, αξιολογεί και λαμβάνει αποφάσεις η πολιτική ηγεσία μιας χώρας. Είναι το να διακρίνει την πολιτική κουλτούρα της, τα αντανακλαστικά της και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται και πραγματώνει την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας και ισχύος.
Οπότε, αν κάτι αποκάλυψε αυτή η φάρσα – διασυρμός, δεν είναι τόσο το περιεχόμενο της συνομιλίας όσο η εικόνα που εξέπεμψε η ελληνική κυβέρνηση για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τα θέματα εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειας. Αυτό είναι το κρισιμότερο πολιτικό ζήτημα που αφήνει πίσω της η συγκεκριμένη υπόθεση. Ένα ζήτημα για το οποίο ασφαλώς και δεν είναι αρκετή η παραίτηση μόνον του ΣΕΑ κ. Θάνου Ντόκου.
Διότι τοσυγκεκριμένο γεγονός δείχνει κάτι που πολλοί επιστήμονες, όπως οι καθηγητές Γιώργος Κοντογιώργης και Γιώργος Παύλος, έχουν επισημάνει. Την ανάγκη, δηλαδή, να φύγουμε απο την κομματοκρατία η οποία μετατρέπει την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό σε άψυχο καιαπρόσωπο αντικείμενο πολιτικής ιδιοκτησίας ενός κόμματος που με τις ευλογίες των ξένων κέντρων εξουσίας γίνεται κυβέρνηση υποτελής σε αυτά.
Θέματα όπως ο σχεδιασμός για την άμυνα, τις διεθνείς σχέσεις, την παιδεία, την οικονομία, και ούτω καθεξής, θα έπρεπε να είναι αντικείμενο υπερκομματικού εθνικού Συμβουλίου, αμερόληπτου και ανεξάρτητου από τις ξένες πρεσβείες και τα αλλότρια κέντρα εξουσίας, το οποίο με επιστημονική αρτιότητα, πληρότητα και συνέπεια θα χαράζει τους αναλλοίωτους άξονες της εθνικής πολιτικής πρακτικής.
Ο Παναγιώτης Παύλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε Φιλοσοφία στη Θεσσαλονίκη, τις Βρυξέλλες, το Όσλο και το Πρίνστον στη Νέα Υερσέη. Επί σειρά ετών εργάστηκε σε Προγράμματα Εκπαιδευτικής Στήριξης της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη, ενώ δίδαξε για περισσότερα από δέκα χρόνια ελληνική γλώσσα και πολιτισμό σε νέους ομογενείς και αλλοδαπούς. Έχει διατελέσει Εμπειρογνώμων του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Ιδρύματος Ωνάση. Είναι επιμελητής εκδόσεων και διοργανωτής διεθνών συναντήσεων, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Παράλληλα με την ερευνητική εργασία στη Φιλοσοφία αρθρογραφεί στα ελληνικά, αγγλικά και νορβηγικά. Ζει στη Νορβηγία, όπου είναι Επιστημονικός Συνεργάτης και Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, και Στρατηγικός Σύμβουλος.
ΝΑΤΟ: Πώς ο Ερντογάν κερδίζει έδαφος στην Ευρώπη και βάζει την Τουρκία στο επίκεντρο της άμυνας
Πυρετώδεις είναι οι διεργασίες που κάνει η «οικοδέσποινα» Τουρκία, ενόψει της κρισιμότατης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, την ερχόμενη εβδομάδα. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επιχειρεί να αναδειχθεί σε κυρίαρχο παίκτη της ευρωπαϊκής και νατοϊκής αμυντικής βιομηχανίας και τα μέχρι τώρα δείγματα μαρτυρούν πως βρίσκεται σε καλό δρόμο…
Πυρετώδεις είναι οι διεργασίες που κάνει η «οικοδέσποινα» Τουρκία, ενόψει της κρισιμότατης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, την ερχόμενη εβδομάδα. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επιχειρεί να αναδειχθεί σε κυρίαρχο παίκτη της ευρωπαϊκής και νατοϊκής αμυντικής βιομηχανίας και τα μέχρι τώρα δείγματα μαρτυρούν πως βρίσκεται σε καλό δρόμο…
Ο Ερντογάν φαίνεται να έχει… σαγηνεύσει τους Ευρωπαίους εταίρους μας, οι οποίοι έσπευσαν να πλέξουν το εγκώμιο της Άγκυρας μετά την πρόσφατη επίσκεψή τους στην Τουρκία.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, αλλά και η επίτροπος Διεύρυνσης επισκέφτηκαν τη Τουρκία με στόχο την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στους τομείς του εμπορίου, της μετανάστευσης και – κυρίως – της άμυνας, ενόψει και της κρίσιμης συνόδου του ΝΑΤΟ.
Μάλιστα, οι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ αναφέρθηκαν στον γείτονά μας με πολύ θετικά σχόλια μετά τη συνάντηση. Η Κάγια Κάλας έγραψε στο Χ: «Η Τουρκία είναι βασικός εταίρος στην ασφάλεια, τη μετανάστευση και την ενέργεια, όπως επίσης και υποψήφια χώρα προς ένταξη στην Ένωση».
Ιδιαίτερη εντύπωση κάνει η αναφορά της κ. Κάλας, ότι συζήτησε με τον πρόεδρο Ερντογάν «τη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας».
«Κύμα γέλωτος» θα μπορούσε να προκαλέσει αυτή η δήλωση σε Αθήνα και Λευκωσία, αν δεν υποδείκνυε πως η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας φαίνεται να μη λαμβάνει υπόψη της το ενεργό casus belli της Τουρκίας κατά κράτους-μέλους της Ένωσης, το νομοσχέδιο για τη Γαλάζια Πατρίδα και, κυρίως, το γεγονός πως κατέχει παράνομα μετά από εισβολή το βόρειο τμήμα της Κύπρου, επίσης μέλους της ΕΕ.
Οι δύο επίτροποι που την συνόδευσαν στην Άγκυρα προέταξαν επίσης με αναρτήσεις την στενότερη συνεργασία ΕΕ – Τουρκίας χαρακτηρίζοντάς την ως «κορυφαία προτεραιότητα».
Οι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ δείχνουν επίσης να αγνοούν, όχι μόνο τα πραγματικά περιστατικά καταπάτησης του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην γειτονική μας χώρα, αλλά ταυτόχρονα να μην δίνουν σημασία στις αποφάσεις του Ευρωκοινοβουλίου.
Τόσο η παρουσία της επιτρόπου Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, όσο και η αναφορά της κ. Κάλας στην Τουρκία ως «χώρα προς ένταξη στην ΕΕ», παρουσιάζεται να βρίσκεται σε διάσταση με τις απόψεις των εκλεγμένων εκπροσώπων των Ευρωπαίων πολιτών στο Ευρωκοινοβούλιο, οι οποίοι λίγες μέρες νωρίτερα έκριναν ότι η ενταξιακή πορεία της Άγκυρας δεν μπορεί να συνεχίσει υπό τις παρούσες συνθήκες.
Η… «πολιορκία» των Βρυξελλών
Ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώκει, μέσω της επερχόμενης κρίσιμης συνόδου κορυφής της βορειοατλαντικής συμμαχίας στην Άγκυρα, να εισχωρήσει βαθύτερα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας, ζητώντας να αρθούν οι περιορισμοί στο εμπόριο αμυντικού υλικού μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ.
Ταυτόχρονα, δήλωσε ότι η Άγκυρα επιθυμεί και πρέπει να συμπεριληφθεί σε όλες τις δομές άμυνας και ασφάλειας της Ευρώπης, λέγοντας: «Ως μία από τις χώρες που έχουν λόγο στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πυλώνα της συμμαχίας, θέλουμε να συμμετάσχουμε σε όλες τις πρωτοβουλίες άμυνας και ασφάλειας στην ήπειρο».
Απευθύνθηκε επίσης στους κοινοβουλευτικούς αντιπροσώπους των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ προκειμένου να κερδίσει τη στήριξή τους στο θέμα της ένταξης της Τουρκίας στις ανάλογες πρωτοβουλίες της ΕΕ.
Η γειτονική μας χώρα επιθυμεί χρόνια να συμπεριληφθεί στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE ύψους 150 δισ. ευρώ, με τη χώρα μας να στέκεται ως ανασταλτικός παράγοντας. Ωστόσο αυτό δεν εμπόδισε την τουρκική ηγεσία να συνάψει συμφωνίες με ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Ισπανία και η Γερμανία, στο τομέα του εμπορίου αμυντικού υλικού.
Ο ερευνητής του EPC, Ντεμίρ Μουράτ Σεϊρέκ εξηγεί πως η Τουρκία επιδιώκει να αναγνωριστεί ως βασικός και στρατηγικός «παίκτης» στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας, πράγμα που θα μπορούσε να επιδιώξει μέσω δύο οδών. Είτε με την ένταξη στο πρόγραμμα SAFE – πράγμα δύσκολο καθώς απαιτείται ομοφωνία που θα εμποδίσει η Ελλάδα – είτε μέσω νέων θεσμικών μηχανισμών που θα συνδέουν την ΕΕ, την Τουρκία και το ΝΑΤΟ. «Γι’ αυτό η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ είναι τόσο σημαντική για την Τουρκία», εξηγεί.
Επιπλέον, μετά τη συνάντησή του με τους ευρωπαίους αξιωματούχους, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, Χακάν Φιντάν, δήλωσε ότι η χώρα ενδιαφέρεται να ενταχθεί στο σύστημα πληρωμών SEPA της ΕΕ και ότι τα σχετικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εργάζονται για το θέμα.
«Παίρνει κεφάλι» ο Ερντογάν στο ΝΑΤΟ
Και ενώ οι Ευρωπαίοι εταίροι μας δείχνουν να αγνοούν τις καίριες διαφορές μας με την Άγκυρα, η Τουρκία αυξάνει την επιρροή και την ισχύ της εντός της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
«Χρειαζόμαστε όλοι οι σύμμαχοί μας να μοιάσουν περισσότερο στην Τουρκία, να διαθέτουν μια βιομηχανική βάση ικανή να κατασκευάζει, για παράδειγμα, 50 πλοία ταυτόχρονα. Αυτό ακριβώς κατασκευάζει σήμερα η Τουρκία στα ναυπηγεία της», δήλωσε ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ.
Η δήλωση αυτή έρχεται να προστεθεί στην «επίθεση φιλίας» που κάνει τις τελευταίες μέρες η Ουάσιγκτον απέναντι στον Τούρκο πρόεδρο, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι θα παραστεί ο ίδιος στην επερχόμενη κρίσιμη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα «από σεβασμό» στον Ερντογάν.
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι είναι πιθανό να προχωρήσει σε μια κίνηση που θα κάνει την Τουρκία «πολύ χαρούμενη», όταν ρωτήθηκε για το αίτημα της Άγκυρας να αποκτήσει μαχητικά αεροσκάφη F-35 και κινητήρες αεροσκαφών.
Από το 2028, η Τουρκία πρόκειται να αναλάβει τη διοίκηση της Allied Reaction Force (ARF), μιας σημαντικής δύναμης του ΝΑΤΟ, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Συγχρόνως, αυξήθηκαν οι εξαγωγές της αμυντικής και αεροδιαστημικής βιομηχανίας της χώρας προς τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, με τους ανάλογους αριθμούς να ανέρχονται στα 6,2 δισ. δολάρια, αντιπροσωπεύοντας το 57% των συνολικών εξαγωγών του κλάδου.
Οι στόχοι της Άγκυρας
Τα οφέλη της Άγκυρας αν επιτύχει την είσοδό της και τη λήψη καίριου ρόλου στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας είναι πολλαπλά, εξηγεί ο ερευνητής Σεϊρέκ:
Ενίσχυση της στρατιωτικής και αμυντικής δύναμης της χώρας
Οικονομικά οφέλη μέσω μίας ολοένα και πιο ανταγωνιστικής αμυντικής βιομηχανίας
Αύξηση της γεωπολιτικής ισχύος
Η αύξηση της οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος της Άγκυρας δεν αποτελούν αυτοσκοπό, εξηγεί η καθηγήτρια Διεθνούς Ασφάλειας, Μαίρη Μπόση στην τηλεόραση της «Ν». Είναι τα μέσα με τα οποία θα επιτύχει τον απώτερο στόχο της που είναι ο έλεγχος της Ανατολικής Μεσογείου και της Δυτικής Ασίας.
Καίριο ρόλο θα διαδραματίσει προς αυτό το στόχο η δημιουργία δύο νέων στρατηγείων στην Τουρκία, το ένα στην Κωνσταντινούπολη και το δεύτερο στα Άδανα (πόλη της νότιας Τουρκίας κοντά στην Κύπρο), που προσπαθεί να εξασφαλίσει ο Ερντογάν και θα αποτελέσει σημαντικό τμήμα των συνομιλιών στην επερχόμενη σύνοδο κορυφής.
Ποιος ο ρόλος της ελληνικής διπλωματίας;
Με την Τουρκία να βρίσκει «παράθυρο ευκαιρίας» στην επερχόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ αναλυτές επισημαίνουν ότι η ελληνική διπλωματία πρέπει να δυναμώσει τη φωνή της στη διεθνή σκηνή και να μην χάνει τις ευκαιρίες που της δίνονται.
Μία από αυτές τις ευκαιρίες δόθηκε λίγες μέρες νωρίτερα όταν το Ισραήλ αναγνώρισε την γενοκτονία των Αρμενίων, «χτυπώντας» τον Τούρκο πρόεδρο. Σύμφωνα με τον Διευθυντή του naftemporiki.gr, Μιχάλη Ψύλο, ήταν λάθος της ελληνικής κυβέρνησης που δεν άδραξε την ευκαιρία αυτή ώστε να πείσει την ισραηλινή ηγεσία να αναγνωρίσει και την γενοκτονία των Ποντίων.
Σχετικά με την στρατηγική της ελληνικής πλευράς, ενόψει της κρίσιμης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, η Μαίρη Μπόση αναρωτήθηκε αν το στρατηγείο στα Άδανα θα γίνει με τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας. «Θα προωθήσουμε την ολοκλήρωση της στρατηγικής της Τουρκίας; Εμείς θα κάνουμε την Τουρκία περιφερειακό ηγέτη;».
Εκτιμάται επίσης ότι η Ελλάδα, ως χώρα του «δυτικού κόσμου», θα έπρεπε να επισημάνει σε συχνό βαθμό τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου στην γειτονική μας χώρα. Ο Τούρκος καθηγητής Σινάν Τσιντί, που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες, μίλησε στην Γερουσία για τα ζητήματα της παραβίασης των παραδοσιακών αυτών αξιών στη χώρα καταγωγής του, λέγοντας ότι ο «ερντογανισμός» (όπως αποκαλεί την τακτική που ακολουθεί η ηγεσία της Τουρκίας), απειλεί με ευρύτερη σύρραξη την περιοχή. Ο Ιωάννης Μπαλτζώης επισημαίνει ότι αυτές θα έπρεπε να είναι συνεχείς επισημάνσεις της ελληνικής πλευράς στους Αμερικανούς και Ευρωπαίους εταίρους. «Δεν έχω καταλάβει γιατί η Ελλάδα είναι άφωνη», επισημαίνει η Μαίρη Μπόση δηλώνοντας ότι η χώρα μας πρέπει να ανεβάζει ενίοτε τους τόνους προκειμένου να ακούγεται.
Με πληροφορίες από Euractiv, Politico, Euronews, Anadolu, Bloomberg
Forbes: Γιατί πληθαίνουν τα σενάρια για το τέλος της εποχής Πούτιν;
Οι ψίθυροι για τις αντοχές του 74χρονου Ρώσου προέδρου εντείνονται και το πολιτικό του μέλλον φαίνεται πως έχει αρχίσει να απασχολεί ακόμα και όσους ασχολούνται με τον τζόγο! Σε αυτό το πλαίσιο, ένας ανώνυμος χρήστης φέρεται να πόνταρε 400.000 δολάρια στην πλατφόρμα κρυπτοστοιχημάτων Polymarket, προβλέποντας ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν θα είναι πρόεδρος της Ρωσίας στο τέλος του 2026.
Μια από τις πιο δύσκολες περιόδους (ίσως τη δυσκολότερη) στα συνολικά 22 χρόνια (τα 14 διαδοχικά) που βρίσκεται στον προεδρικό θώκο της Ρωσίας, βιώνει ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Η πίεση τους τελευταίους μήνες είναι μεγάλη, καθώς η Ουκρανία, από την έναρξη της εισβολής στα εδάφη της τον Φεβρουάριο του 2022 μέχρι τα τέλη του 2025, πήρε, με τον πλέον οδυνηρό τρόπο, τα μαθήματα που έπρεπε και τώρα έχει περάσει στην αντεπίθεση.
Χτυπήματα στη Μόσχα και γύρω από αυτή, κοντά στο Κρεμλίνο, στην Αγία Πετρούπολη και στην Κριμαία. Κρίσιμες ενεργειακές υποδομές γίνονται παρανάλωμα πυρός, η παραγωγή ενεργειακών αποθεμάτων σταματάει και οι πολίτες σχηματίζουν ουρές στα πρατήρια καυσίμων για να προλάβουν να ανεφοδιαστούν.
Την ίδια στιγμή, ο Πούτιν αναγνωρίζει τις δυσκολίες, παραδέχεται το ενεργειακό ζόρι και στέλνει μηνύματα στην, απασχολημένη με το Ιράν, Ουάσινγκτον… να τον ξαναθυμηθεί για να καθίσουν πάλι στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης.
Οι ψίθυροι για τις αντοχές του 74χρονου Ρώσου προέδρου εντείνονται και το πολιτικό του μέλλον φαίνεται πως έχει αρχίσει να απασχολεί ακόμα και όσους ασχολούνται με τον τζόγο! Σε αυτό το πλαίσιο, ένας ανώνυμος χρήστης φέρεται να πόνταρε 400.000 δολάρια στην πλατφόρμα κρυπτοστοιχημάτων Polymarket, προβλέποντας ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν θα είναι πρόεδρος της Ρωσίας στο τέλος του 2026.
Το συγκεκριμένο στοίχημα, που ανέδειξε πρώτο το NBC News, έγινε από ανώνυμο λογαριασμό στο Polymarket με το όνομα χρήστη «ZnotluvuiSamez» και φωτογραφία προφίλ την ουκρανική σημαία. Ο χρήστης έχει πραγματοποιήσει πολλά στοιχήματα που σχετίζονται με τη Ρωσία και την Ουκρανία, όμως το μεγαλύτερο με διαφορά είναι ύψους 409.000 δολαρίων σε πονταρίσματα στη λέξη «Yes», στο ερώτημα: «Θα απομακρυνθεί ο Πούτιν από την προεδρία της Ρωσίας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026;». Μάλιστα, το τελευταίο ποντάρισμα είχε αξία 50.000 δολαρίων και μπήκε νωρίς το πρωί της Πέμπτης.
Το στοίχημα πηγαίνει κόντρα στην γενικλή αίσθηση που υπάρχει αγορά, καθώς οι παίκτες θεωρούν ότι, παρά τις τρέχουσες συνθήκες, υπάρχει μόλις 12% πιθανότητα ο Πούτιν να χάσει την προεδρία της Ρωσίας πριν από το 2030.
Σύμφωνα με το NBC News, ο μυστηριώδης παίκτης θα μπορούσε να κερδίσει έως και 2,5 εκατ. δολάρια αν το στοίχημα επαληθευτεί.
Το δεύτερο μεγαλύτερο ποντάρισμά του είναι ύψους 61.000 δολαρίων και αφορά την πρόβλεψη ότι η Ουκρανία θα ανακαταλάβει την Κριμαία έως το τέλος του έτους — ένα ενδεχόμενο που η αγορά αποτιμά επίσης με πιθανότητα μόλις 12%.
Ο μυστηριώδης παίκτης φαίνεται να εντάχθηκε στο Polymarket τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, ενώ ο λογαριασμός του συνδέεται με προφίλ στο X που δεν έχει καμία ανάρτηση.
Σύμφωνα με το Forbes, πάντως, ο Πούτιν οδεύει προς την πτώση
Ο Πούτιν βρίσκεται αντιμέτωπος με υπαρξιακά προβλήματα σε πολλά επίπεδα.
Η τρέχουσα εικόνα του πολέμου γίνεται ολοένα και πιο επιβαρυντική για το Κρεμλίνο, υπονομεύοντας τη νομιμοποίηση του Ρώσου προέδρου, ενώ την ίδια στιγμή, η εσωτερική δυσαρέσκεια ενισχύεται, όπως δείχνει και το viral βίντεο ενός Ρώσου στρατιωτικού blogger που προειδοποίησε για ανταρσία.
Η δημόσια οργή μεγαλώνει εξαιτίας της αναγκαστικής στρατολόγησης και των ελλείψεων, ενώ οι ιστορικές αναλογίες με προηγούμενες αλλαγές καθεστώτων λόγω αποτυχημένων πολέμων επιστρέφουν στο προσκήνιο. Οι ελίτ, φοβούμενες πλέον για την ίδια τους την ασφάλεια, μπορεί να κινηθούν εναντίον του, ανοίγοντας ακόμη και το ενδεχόμενο εσωτερικής σύγκρουσης ανάμεσα στις δυνάμεις ασφαλείας του Πούτιν.
Τα σενάρια που παραθέτει, σε ανάλυσή του το Forbes, για το τέλος του Πούτιν, κυμαίνονται από μια γρήγορη δολοφονία έως μια δίκη-παρωδία, με πιθανούς καταλύτες νέες ουκρανικές επιθέσεις, εσωτερική αναταραχή ή απόσυρση της στήριξης της Κίνας. Η πτώση του προβλέπεται μέσα στην επόμενη τριετία.
Ο Πούτιν βρίσκεται σε κρίσιμη θέση σε πολλά μέτωπα. Λόγω των συνεχών ουκρανικών επιθέσεων με drones τους τελευταίους μήνες, η Κριμαία έχει σχεδόν αποκοπεί από τις προμήθειες καυσίμων. Οι εικόνες με ουρές αυτοκινήτων πολλών χιλιομέτρων που προσπαθούν να εγκαταλείψουν τη χερσόνησο εν μέσω της τουριστικής περιόδου δημιουργούν μια ιδιαίτερα αρνητική εικόνα για τη Μόσχα.
Οι Ρώσοι έχουν πλέον έναν τελευταίο βασικό διάδρομο ανεφοδιασμού: τη γέφυρα του Κερτς, ένα κατασκεύασμα με τεράστιο συμβολισμό, που έχει δεχθεί επανειλημμένα επιθέσεις αλλά – για την ώρα – παραμένει όρθιο. Τα φορτηγά που μεταφέρουν καύσιμα μέσω της γέφυρας αποτελούν έναν ιδιαίτερα ευάλωτο στόχο, καθώς ένα επιτυχημένο πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστια έκρηξη. Και, σύμφωνα με πηγές από τις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες, αυτή η σκέψη ζυμώνεται μέρα με τη μέρα.
Η στρατιωτική περιπέτεια που ξεκίνησε η Μόσχα στην Ουκρανία πριν από 4,5 χρόνια, μπορεί να αρχίσει να μοιάζει με καταστροφή. Ο Πούτιν δεν μπορεί να αποφύγει τη φθορά και όταν δεν μπορεί πλέον να ελέγξει ούτε τις άσχημες εικόνες που κυκλοφορούν παντού, οι συνέπειες πολλαπλασιάζονται και αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση.
Τα viral βίντεο και οι απειλές ενός βετεράνου
Πριν από μερικές ημέρες, ο Ρώσος στρατιωτικός blogger Αλεξάντρ Λούνιν, βετεράνος της εισβολής στην Ουκρανία, δημοσίευσε βίντεο στο οποίο προειδοποιούσε για ανταρσία και ζητούσε προσωπική τηλεοπτική συνάντηση με τον Πούτιν.
Υποστήριξε ότι του είχαν αποκαλυφθεί μυστικά από υψηλόβαθμα πρόσωπα, τα οποία έπρεπε να μεταφέρει στον Ρώσο πρόεδρο με το βίντεο να συγκεντρώνει περίπου 11 εκατομμύρια προβολές.
Στη συνέχεια δημοσίευσε δεύτερο βίντεο με πιο ήπιους τόνους, όμως ακολούθησε άλλο βίντεο από ομάδα στρατιωτών που τον στήριζαν και απειλούσαν ότι θα στρέψουν τα όπλα τους εναντίον αξιωματικών που, όπως έλεγαν, τους κακομεταχειρίζονταν.
Η μοίρα του Λούνιν ήταν, μάλλον, προδιαγεγραμμένη (συνελήφθη και βρίσκεται στη φυλακή) από τη στιγμή που αποφάσισε να προωθήσει αυτά τα βίντεο, ωστόσο η υπόθεσή αυτή ξυπνά έντονες μνήμες από την ανταρσία του Γεβγκένι Πριγκόζιν.
Την ίδια ώρα, βίντεο από ουκρανικά πλήγματα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές υποδομές και εγκαταστάσεις καυσίμων κοντά στη Μόσχα αλλά και σε απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσίας κυκλοφορούν συνεχώς. Παράλληλα, διαδίδονται εικόνες γυναικών influencers που διαμαρτύρονται επειδή δεν μπορούν να βρουν καύσιμα για τα αυτοκίνητά τους, αλλά και βίντεο από άνδρες στους δρόμους της Ρωσίας που φέρονται να οδηγούνται με τη βία στον στρατό.
Και αυτό που επισημαίνει το Forbes στην ανάλυσή του, είναι πως, ιστορικά, η αλλαγή καθεστώτος και η κατάρρευση της ρωσικής αυτοκρατορικής ισχύος συνέβησαν δύο φορές τον τελευταίο αιώνα εξαιτίας καταστροφικών πολέμων: του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και της εισβολής στο Αφγανιστάν.
Καθώς η πίεση στον Πούτιν αυξάνεται, οι ελίτ γύρω του αρχίζουν να σκέφτονται τη δική τους επιβίωση και βρίσκουν πρόσωπα όπως ο Λούνιν για να εκφράσουν τους φόβους τους. Η κοινωνία, από την πλευρά της, μπορεί να καταλήξει μόνο σε δύο συμπεράσματα: είτε ότι ο Πούτιν ευθύνεται είτε ότι οι άνθρωποι γύρω του τον απομονώνουν από την πραγματικότητα και τον εμποδίζουν να διορθώσει την κατάσταση.
Το «σενάριο Τσαουσέσκου» και η δίκη – παρωδία
Το πώς θα έρθει το τέλος του Πούτιν εξαρτάται από το τι θα επιδιώξουν όσοι κινηθούν εναντίον του. Για το Forbes, μια γρήγορη εξόντωση και μια επακόλουθη «μάχη» για την ανάληψη της εξουσίας, θα εξουδετέρωνε τον κίνδυνο αντίδρασης των πιστών του, όμως θα αφαιρούσε από το κάδρο μια άλλη επιλογή: μια εικονική δίκη στην οποία θα του αποδίδονταν όλες οι ευθύνες για τα κακά της διακυβέρνησής του. Αυτό θα επέτρεπε στο σύστημα και στις υπόλοιπες ελίτ να παραμείνουν στη θέση τους.
Αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «σενάριο Τσαουσέσκου», όταν ο Ρουμάνος δικτάτορας της εποχής του Ψυχρού Πολέμου εκτελέστηκε γρήγορα μαζί με τη σύζυγό του από στρατιωτικούς, ενώ πολλά στελέχη του παλιού καθεστώτος συνέχισαν να έχουν ρόλο στο νέο σύστημα.
Τέτοια σενάρια αποκτούν μεγαλύτερη σημασία μετά τον πρόσφατο μυστηριώδη θάνατο του Σεργκέι Ιβάνοφ, επί χρόνια συμμάχου και φίλου του Πούτιν, στις 26 Ιουνίου σε ηλικία 73 ετών. Ο Ιβάνοφ θεωρούνταν για χρόνια πιθανός διάδοχός του. Ήταν μία από τις σπάνιες προσωπικότητες στην κορυφή της εξουσίας που είχε αρκετή δύναμη ώστε κατά καιρούς να ασκεί κριτική.
Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε γρήγορα τον θάνατό του, χωρίς να αναφέρει την αιτία. Ο Ιβάνοφ, κοντά στον Πούτιν από τη δεκαετία του 1970, είχε απομακρυνθεί κατά περιόδους από επίσημες θέσεις εξουσίας, αλλά παρέμενε με ισχυρές διασυνδέσεις στην FSB.
Τέτοια περιστατικά δημιουργούν προβλήματα για τον Πούτιν. Όταν πιθανοί αντίπαλοι εξαφανίζονται, άλλοι μπορεί να θεωρήσουν ότι κινδυνεύουν και να κινηθούν προληπτικά εναντίον του.
Με την παράνοια να αυξάνεται γύρω του, οτιδήποτε θα μπορούσε να πυροδοτήσει τις εξελίξεις: νέες θεαματικές ουκρανικές επιθέσεις στη Μόσχα, ελλείψεις τροφίμων, αποσχιστικές εξεγέρσεις σε περιοχές όπως το Ταταρστάν, το Μπασκορτοστάν ή η Τσετσενία, μια ουκρανική επιχείρηση στην Κριμαία.
Ο παράγων «Κίνα»
Όμως, πάνω απ’ όλα, βρίσκεται η στάση της Κίνας. Αν το Πεκίνο αποφασίσει ότι ένας αποδυναμωμένος Πούτιν αποτελεί βάρος για τα συμφέροντά του, θα μπορούσε να συμβάλει στην πτώση του με διάφορους τρόπους: περιορίζοντας τη βοήθεια για τον πόλεμο ή αλλάζοντας τη στάση του απέναντι στη Σιβηρία.
Ήδη η Κίνα περιορίζει σημαντικά τη στήριξή της στη ρωσική οικονομία και έχει αρνηθεί να χρηματοδοτήσει τον αγωγό Siberia 2 που θα τη συνέδεε απευθείας με τη Ρωσία.
Οι ημέρες του Πούτιν, επισημαίνει το Forbes, είναι μετρημένες και αν η σημερινή πορεία συνεχιστεί ή επιδεινωθεί, είναι πιθανό να ανατραπεί μέσα στα επόμενα τρία χρόνια…
Η «ομοβροντία» του Πολεμικού Ναυτικού: Πόσο έτοιμο είναι το πυραυλικό μας οπλοστάσιο για έναν σύγχρονο ναυτικό πόλεμο;
Στην περίπτωση του ΠΝ, η πραγματική εικόνα παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί, καθώς τα αποθέματα των πυραύλων μας, δεν δημοσιοποιούνται. Γνωρίζουμε τις πλατφόρμες, τους εκτοξευτές, αρκετές από τις συμβάσεις αγοράς και τις βολές που έχουν πραγματοποιηθεί, αλλά δεν ξέρουμε πόσα βλήματα παραμένουν διαθέσιμα, πόσα έχουν ανακατασκευαστεί και πόσα παλαιότερα όπλα έχουν διατηρηθεί ως εφεδρεία. Παρ’ όλα αυτά, από τα δημόσια στοιχεία και κάποιες επιχειρησιακές παραδοχές μπορεί να σχηματιστεί μια αρκετά καθαρή εικόνα.
Η πραγματική μαχητική αξία ενός στόλου κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από τα όπλα που μπορεί να εξαπολύσει, από την εμβέλειά τους, την αντοχή τους στα αντίμετρα και κυρίως από τον αριθμό των διαθέσιμων βλημάτων. Ένα σύγχρονο πλοίο με περιορισμένο φόρτο πυραύλων μπορεί να εξαντλήσει γρήγορα τις δυνατότητές του, ενώ μια παλαιότερη μονάδα με επαρκές απόθεμα αντιπλοϊκών όπλων εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή.
Κοντινό στιγμιότυπο εκτόξευσης κατευθυνόμενου βλήματος Harpoon από μονάδα επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού, στο πλαίσιο σύνθετου σεναρίου βολών στο Ιόνιο το 2024. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Στην περίπτωση του ΠΝ, η πραγματική εικόνα παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί, καθώς τα αποθέματα των πυραύλων μας, δεν δημοσιοποιούνται. Γνωρίζουμε τις πλατφόρμες, τους εκτοξευτές, αρκετές από τις συμβάσεις αγοράς και τις βολές που έχουν πραγματοποιηθεί, αλλά δεν ξέρουμε πόσα βλήματα παραμένουν διαθέσιμα, πόσα έχουν ανακατασκευαστεί και πόσα παλαιότερα όπλα έχουν διατηρηθεί ως εφεδρεία. Παρ’ όλα αυτά, από τα δημόσια στοιχεία και κάποιες επιχειρησιακές παραδοχές μπορεί να σχηματιστεί μια αρκετά καθαρή εικόνα.
Η ΤΠΚ ΡΙΤΣΟΣ (P71), κλάσης Ρουσσέν, εκτελεί πυραυλική βολή σε άσκηση του Πολεμικού Ναυτικού τον Ιούλιο του 2024. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Έτσι μια αποτίμηση μπορεί να χωριστεί σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη είναι ο αριθμός των κανίστρων εκτόξευσης που υπάρχουν σήμερα σε ενεργά πλοία. Η δεύτερη είναι το συνολικό απόθεμα πυραύλων που εκτιμάται ότι βρίσκεται στη διάθεση του ΠΝ.
Οι Harpoon παραμένουν η βάση των αντιπλοϊκών μας βλήματων
Ο πύραυλος επιφανείας-επιφανείας Harpoon συνεχίζει να είναι το θεμέλιο της αντιπλοϊκής ισχύος του ΠΝ. Αρχικά οι τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ 200ΗΝ φέρουν από οκτώ πυραύλους και δίνουν συνολικά 32 θέσεις με RGM-84G Harpoon Block 1G.
Στη συνέχεια οι οκτώ ενεργές φρεγάτες τύπου S/Kortenaer μπορούν να φέρουν από οκτώ πυραύλους. Με την παραδοχή πλήρους φόρτου, η κλάση προσθέτει άλλους 64 Harpoon. Σύμφωνα με το Military Balance 2026, οι ελληνικές Kortenaer χρησιμοποιούν RGM-84C Harpoon Block 1B και RGM-84G Harpoon Block 1G. Όμως η σύνθεση του φόρτου μπορεί να διαφοροποιείται από πλοίο σε πλοίο, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των βλημάτων, την κατάσταση συντήρησης και την αποστολή.
ΤΠΚ του Πολεμικού Ναυτικού εκτοξεύει κατευθυνόμενο βλήμα Exocet MM40 Block 2, το οποίο ακολουθεί την αρχική καμπύλη τροχιά μετά την έξοδό του από τον εκτοξευτή. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Στις φρεγάτες προστίθενται οι έξι ενεργές παλαιότερες πυραυλάκατοι τύπου Combattante III. Η σημερινή δύναμη επισήμως αποτελείται από τέσσερις Combattante IIIA, τις Λάσκος, Μπλέσσας, Μυκόνιος και Τρουπάκης, καθώς και δύο Combattante IIIB, τις Ντεγιάννης και Σταράκης (αν και δεν είναι βέβαιο πως όλα τα σκάφη είναι εν δράσει). Κάθε μία από τις έξι ΤΠΚ φέρει τέσσερις Harpoon, επομένως προστίθενται 24 θέσεις εκτόξευσης. Το Military Balance 2026 σημειώνει πως τα συγκεκριμένα σκάφη φέρουν το μοντέλο RGM-84C Block 1B.
Οπότε η συνολική δύναμη των πλοίων επιφανείας φτάνει τους 120 Harpoon, από τους οποίους οι 32 αντιστοιχούν στις ΜΕΚΟ 200ΗΝ, οι 64 στις Kortenaer και οι 24 στις έξι Combattante III.
Ο αριθμός αυτός βασίζεται στην παραδοχή ότι το ΠΝ διαθέτει αρκετά λειτουργικά βλήματα για πλήρη φόρτο όλων των συγκεκριμένων πλοίων. Η μακρόχρονη χρήση του Harpoon και η μεταφορά εκτοξευτών και βλημάτων από αποσυρόμενα σε ενεργά πλοία ενισχύουν αυτή την εκτίμηση.
Οι εκδόσεις RGM-84C, RGM-84G και UGM-84C
Η οικογένεια βλημάτων Harpoon χρησιμοποιεί διαφορετικό πρώτο γράμμα ανάλογα με την πλατφόρμα εκτόξευσης. Η ονομασία RGM αφορά το βλήμα που εκτοξεύεται από πλοίο επιφανείας ή από επίγεια διάταξη με επιταχυντή εκτόξευσης. Η ονομασία UGM αφορά την υποβρυχίως εκτοξευόμενη έκδοση, η οποία τοποθετείται μέσα σε ειδική στεγανή κάψουλα και εκτοξεύεται από τορπιλοσωλήνα. Η ονομασία AGM χρησιμοποιείται για τις αεροπορικά εκτοξευόμενες εκδόσεις.
Το γράμμα που ακολουθεί τον αριθμό 84 υποδεικνύει συγκεκριμένη έκδοση και επίπεδο εξέλιξης. Αυτό σημαίνει ότι RGM-84C και UGM-84C δεν είναι διαφορετικές γενιές του πυραύλου. Είναι η έκδοση C, δηλαδή ο Block 1B, προσαρμοσμένη αντίστοιχα για εκτόξευση από πλοίο και υποβρύχιο.
Kortenaer του ΠΝ, εκτοξεύει RGM-84D σε δύσκολο περιβάλλον. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Ο RGM-84C Harpoon Block 1B εισήλθε σε υπηρεσία στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Σε αντίθεση με την πρώτη έκδοση του όόλου, η οποία μπορούσε να εκτελέσει έναν τελικό ελιγμό ανόδου και κατάδυσης πάνω στον στόχο, ο Block 1B ακολουθεί χαμηλή πτήση πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (sea skimming) μέχρι την πρόσκρουση.
Ο πύραυλος χρησιμοποιεί αδρανειακή καθοδήγηση στην ενδιάμεση φάση και ενεργοποιεί τον ενεργό ερευνητή ραντάρ στην τελική προσέγγιση. Μετά την εκτόξευση λειτουργεί αυτόνομα, χωρίς να απαιτεί συνεχή καθοδήγηση από το πλοίο.
Η απουσία του τελικού ελιγμού ανόδου κρατά τον RGM-84C χαμηλά πάνω από τη θάλασσα και μειώνει τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης του στόχου. Πρόκειται, όμως, για τεχνολογία σχεδιασμένη πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Ο ερευνητής, η υπολογιστική ισχύς και οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου του Block 1B είναι σαφώς παλαιότερες από εκείνες των σύγχρονων αντιπλοϊκών πυραύλων.
Ο RGM-84G Harpoon Block 1G αποτελεί νεότερη εξέλιξη της οικογένειας και προήλθε από αναβάθμιση βλημάτων Block 1C. Διαθέτει βελτιωμένη αντοχή στα ηλεκτρονικά αντίμετρα και δυνατότητα επανάληψης της αναζήτησης ή της προσβολής, όταν ο αρχικός στόχος δεν εντοπιστεί ή χαθεί από τον ερευνητή.
Η δυνατότητα αυτή είναι σημαντική σε περιβάλλον με ισχυρές παρεμβολές, δολώματα ή πυκνή ναυτική κίνηση. Ο RGM-84G είναι επομένως ποιοτικά ανώτερος από τον RGM-84C, χωρίς να φτάνει στις δυνατότητες των σημερινών πυραύλων νέας γενιάς.
Κατευθυνόμενο βλήμα Harpoon RGM-84 εξαπολύεται από φρεγάτα Kortenaer του Πολεμικού Ναυτικού σε άσκηση βολών τον Ιούνιο του 2025 στο νότιο Ιόνιο. Η δραστηριότητα περιέλαβε πολλούς τύπους όπλων κατά στόχων επιφανείας και αέρος. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Οι πρώιμες εκδόσεις του Harpoon έχουν μήκος περίπου 4,6 μέτρα μαζί με τον επιταχυντή, διάμετρο 343 χιλιοστά και συνολικό βάρος εκτόξευσης περίπου 680 έως 690 κιλά. Η πολεμική κεφαλή έχει βάρος περίπου 221 έως 227 κιλά, ενώ η ταχύτητα παραμένει υψηλή υποηχητική.
Ο RGM-84C Block 1B εκτιμάται ότι έχει εμβέλεια περίπου 90 έως 110 χιλιομέτρων, ανάλογα με το προφίλ πτήσης και τις συνθήκες. Ο RGM-84G Block 1G, ως εξέλιξη της οικογένειας Block 1C, μπορεί να φτάσει ή να ξεπεράσει τα 120 χιλιόμετρα.
Πάντως η μεγάλη πολεμική κεφαλή παραμένει σημαντικό πλεονέκτημα του όπλου. Ένας Harpoon που θα περάσει την άμυνα του στόχου μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρές ζημιές σε φρεγάτα, κορβέτα, αποβατικό ή βοηθητικό πλοίο, προκαλώντας πυρκαγιές, πλημμύρα, απώλεια αισθητήρων και ακινητοποίηση ακόμη και αν δεν επιτύχει άμεση βύθιση.
Η υποβρύχια δύναμη των UGM-84C
Το Military Balance 2026 σημειώνει πως τα υποβρύχια μας Νηρέας, Ωκεανός και τα τέσσερα Type 214 κλάσης Παπανικολής. διαθέτουν δυνατότητα εξαπόλυσης Sub-Harpoon, συγκεκριμένα το μοντέλο UGM-84C Block 1B. Αυτό χρησιμοποιεί την ίδια πολεμική κεφαλή, τον ίδιο κινητήρα και την ίδια τερματική καθοδήγηση με τον RGM-84C. Η βασική διαφορά βρίσκεται στη διαδικασία εκτόξευσης. Το βλήμα τοποθετείται σε ειδική στεγανή κάψουλα, εξέρχεται από τον τορπιλοσωλήνα και ανεβαίνει προς την επιφάνεια. Μετά την έξοδο από το νερό, η κάψουλα απορρίπτεται, ενεργοποιείται ο επιταχυντής και ο πύραυλος περνά σε πτήση χαμηλού υψομέτρου και ενεργοποιεί τον ερευνητή ραντάρ στην τελική φάση.
Η εκτόξευση ενός Sub-Harpoon προσφέρει στο υποβρύχιο τη δυνατότητα να προσβάλει πλοίο σε απόσταση πολύ μεγαλύτερη από την τυπική ακτίνα μιας τορπιλικής εμπλοκής. Όμως, η έξοδος της κάψουλας και η έναυση του πυραύλου πάνω από την επιφάνεια δημιουργούν ορατά ίχνη, τα οποία μπορούν να προδώσουν κατά προσέγγιση την θέση του υποβρυχίου.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η χρήση του όπλου σε μια κλειστή και έντονα επιτηρούμενη θάλασσα όπως το Αιγαίο απαιτεί προσεκτική επιλογή της στιγμής και της θέσης εκτόξευσης. Η επιχειρησιακή λογική και οι περιορισμοί του UGM-84 έχουν αναλυθεί σε παλαιότερη παρουσίαση του υποβρυχιακού οπλοστασίου του ΠΝ.
Για το ελληνικό Ναυτικό δεν γνωρίζουμε πόσα βλήματα είναι λειτουργικά, πόσα έχουν επαναπιστοποιηθεί και πόσα μπορεί να μεταφέρει κάθε υποβρύχιο σε μια συγκεκριμένη αποστολή. Τα υποβρύχια διαθέτουν κοινό χώρο για τορπίλες και πυραύλους και ο πραγματικός φόρτος καθορίζεται από την αποστολή, την απειλή και τη διαθεσιμότητα των όπλων. Για τον λόγο αυτό, οι UGM-84C δεν προστίθενται στον υπολογισμό μας. Πάντως ακόμη και ένας περιορισμένος αριθμός αυξάνει σημαντικά την αβεβαιότητα του αντιπάλου.
Exocet, το όπλο των Ρουσσέν και των FDI
Οι επτά ΤΠΚ κλάσης Ρουσσέν, γνωστές ως Super Vita, είναι τα ισχυρότερα μικρά πλοία επιφανείας του ΠΝ. Κάθε μία φέρει οκτώ αντιπλοϊκούς Exocet MM40, με αποτέλεσμα ο πλήρης φόρτος της κλάσης να ανέρχεται σε 56 βλήματα.
Τεχνικοί της MBDA χειρίζονται το εμπρόσθιο τμήμα πυραύλου Exocet MM40 Block 3C στη γραμμή παραγωγής. Πηγή: MBDA.
Οι Ρουσσέν συνδυάζουν μικρό σχετικά ίχνος, υψηλή ταχύτητα, σύστημα μάχης TACTICOS, τρισδιάστατο ραντάρ και ισχυρή αυτοπροστασία με RAM. Για το μέγεθός τους διαθέτουν εξαιρετικά μεγάλη ισχύ πυρός και μπορούν να αξιοποιήσουν το νησιωτικό ανάγλυφο για απόκρυψη και αιφνιδιασμό. Οι δυνατότητες και οι προοπτικές εκσυγχρονισμού τους έχουν αναλυθεί σε σχετική παρουσίαση του προγράμματος αναβάθμισης τους.
Οι πρώτες Ρουσσέν διαθέτουν Exocet MM40 Block 2 και Block 3, ενώ οι δύο τελευταίες, οι Καραθανάσης και Βλαχάκος, φέρουν τους νεότερους MM40 Block 3C. Η παραγγελία 16 Exocet MM40 Block 3C καλύπτει ακριβώς έναν πλήρη φόρτο για τις δύο τελευταίες.
Ο Exocet MM40 Block 2 έχει εμβέλεια περίπου 70 χιλιομέτρων, ενεργό ερευνητή ραντάρ, αδρανειακή ναυτιλία, προφίλ sea skimming και πολεμική κεφαλή περίπου 165 κιλών. Παρά την ηλικία του, παραμένει ιδιαίτερα επικίνδυνος στις αποστάσεις του Αιγαίου, ειδικά όταν εκτοξεύεται από ΤΠΚ που μπορούν να αξιοποιήσουν νησιά, ακτές και βραχονησίδες για απόκρυψη.
Απεικόνιση του Exocet MM40 Block 3C χωρίς τον επιταχυντή εκτόξευσης.
Ο Exocet MM40 Block 3 αύξησε σημαντικά την εμβέλεια και εισήγαγε δορυφορική υποβοήθηση, σύνθετο σχεδιασμό διαδρομής και δυνατότητα προσβολής σταθερών στόχων στην ξηρά. Ο νεότερος Exocet MM40 Block 3C προχωρά ακόμη περισσότερο, με εμβέλεια της τάξης των 200 έως 250 χιλιομέτρων, νέο ψηφιακό ενεργό ερευνητή στη ζώνη J, βελτιωμένη επιλεκτικότητα στόχων και ενισχυμένη αντοχή σε ηλεκτρονικά αντίμετρα.
Ο Block 3C έχει βάρος περίπου 530 κιλά, μήκος 4,7 μέτρα και διάμετρο 350 χιλιοστά. Μπορεί να προγραμματιστεί να ακολουθήσει σύνθετη πορεία με ενδιάμεσα σημεία αλλαγής κατεύθυνσης και να συμμετάσχει σε συγχρονισμένη επίθεση πολλών βλημάτων από διαφορετικές κατευθύνσεις. Πρόκειται για το ποιοτικότερο αντιπλοϊκό όπλο που διαθέτει σήμερα το ΠΝ σε μονάδες επιφανείας.
Εκτόξευση αντιπλοϊκού πυραύλου Exocet MM40 Block 3C από τη γαλλική φρεγάτα FREMM Alsace κατά την επιχειρησιακή αξιολόγηση τον Σεπτέμβριο του 2023. Η ίδια έκδοση εξοπλίζει τις νεότερες Ρουσσέν και τις FDI HN. Πηγή: MBDA
Κάθε FDI HN κλάσης Κίμων θα φέρει οκτώ Exocet MM40 Block 3C. Σήμερα, μόνο η φρεγάτα Κίμων βρίσκεται σε υπηρεσία στο ΠΝ. Η Νέαρχος προγραμματίζεται να παραδοθεί τον Οκτώβριο του 2026, ενώ η Φορμίων ακολουθεί έως το τέλος του ίδιου έτους. Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή επιχειρησιακή δύναμη των FDI HN είναι οκτώ Exocet.
Η πρώτη ελληνική FDI HN ΚΙΜΩΝ κατά τις θαλάσσιες δοκιμές της στη Γαλλία.
Με βάση την εκτίμηση ότι για την πρώτη τριάδα αγοράστηκε φόρτος Χ1,2, το απόθεμα αντιστοιχεί σε περίπου 29 Exocet MM40 Block 3C. Πρόκειται για 24 βλήματα ώστε να φορτωθούν πλήρως οι τρεις φρεγάτες και περίπου πέντε ως απόθεμα. Όσι για την τέταρτη FDI HN, τη Θεμιστοκλής έχει παραγγελθεί, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί αντίστοιχη αγορά νέων Exocet. Οπότε τα βλήματα που έχουν παραγγελθεί υπολείπονται από τα 32 που θα απαιτούνταν για να φορτωθούν ταυτόχρονα τέσσερις FDI HN, ενώ δεν θα υπάρχει κανένα απόθεμα.
Επομένως, χρειάζεται νέα παραγγελία βλημάτων, τουλάχιστον οκτώ για τη Θεμιστοκλής αλλά στην πράξη περισσότερων, ώστε να υπάρχει απόθεμα τόσο για τις FDI και τις Ρουσσέν.
Οι παλιοί MM38 και οι Penguin των ΤΠΚ
Οι αντιπλοϊκοί Exocet MM38 έχουν αποσυρθεί εδώ και χρόνια από τις πυραυλακάτους του ΠΝ, χωρίς όμως να έχει ανακοινωθεί επίσημα η καταστροφή ή η οριστική διάθεση σε τρίτο. Αρκετοί πύραυλοι χρησιμοποιήθηκαν σε εκπαιδευτικές βολές, ενώ είναι πιθανό κάποιο απόθεμα, ακόμη και τυπικά ληγμένο, να έχει διατηρηθεί στις αποθήκες.
Οπότε δεν μπορεί να αποκλειστεί η διατήρηση ορισμένων MM38 για κάποια επιχειρησιακή «έκπληξη», είτε από παλαιότερη ναυτική πλατφόρμα είτε από κάποια εποχούμενη διάταξη εκτόξευσης στην ξηρά. Δεν υπάρχει όμως επιβεβαίωση για μια τέτοια δυνατότητα και συνεπώς οι MM38 δεν προσμετρώνται στην επιχειρησιακή δύναμη του ΠΝ.
Ελικόπτερο S-70B Aegean Hawk του Πολεμικού Ναυτικού εκτοξεύει AGM-114 Hellfire κατά στόχου επιφανείας τον Ιούνιο του 2020. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Να αναφέρουμε εδώ πως υπάρχει η φήμη ότι οι MM38, ακόμη και όταν είχαν υπερβεί κατά πολύ το προβλεπόμενο όριο ζωής τους, απέδιδαν κανονικά στις ασκήσεις. Ο MM38 έχει εμβέλεια περίπου 40 χιλιομέτρων, βάρος 735 κιλών και πολεμική κεφαλή 165 κιλών. Χρησιμοποιεί αδρανειακή καθοδήγηση στην πορεία και ενεργό ερευνητή ραντάρ στην τελική φάση. Παρά την ηλικία του, παραμένει πύραυλος fire and forget, καθώς μετά την εκτόξευση δεν απαιτεί συνεχή καθοδήγηση από την πλατφόρμα.
Παρόμοια αβεβαιότητα υπάρχει για τους Penguin που χρησιμοποιούνταν από τις παλαιότερες Combattante IIIB. Τα βλήματα έχουν λήξει και δεν γνωρίζουμε τι έχει συμβεί με το απόθεμα, αν έχει καταστραφεί, αν έχει αποθηκευτεί ή αν μέρος του υλικού παραμένει διαθέσιμο.
Οι Penguin και οι Hellfire των ελικοπτέρων
Το ΠΝ είχε αγοράσει μικρό αριθμό Penguin Mk2 Mod 7 για τα πρώτα επτά ελικόπτερα S-70B6 Aegean Hawk, όπου ήταν η κύρια οργανική δυνατότητα αντιπλοϊκής κρούσης τους. Ο αριθμός όμως ήταν μικρός και η σημερινή κατάστασή τους δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
S-70B Aegean Hawk του Πολεμικού Ναυτικού πάνω σε κατάστρωμα φρεγάτας. Τα ελληνικά ελικόπτερα μπορούν να αναλάβουν αποστολές κρούσης επιφανείας, αν και ο κύριος ρόλος τους παραμένει ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Ο Penguin Mk2 Mod 7 έχει βάρος 385 κιλά, μήκος περίπου 3 μέτρα, πολεμική κεφαλή περίπου 120 κιλών και εμβέλεια μεγαλύτερη από 30 χιλιόμετρα. Χρησιμοποιεί προγραμματισμένη πτήση και παθητικό υπέρυθρο ερευνητή στην τελική φάση. Η παθητική καθοδήγηση περιορίζει την προειδοποίηση που λαμβάνει ο στόχος, καθώς το βλήμα δεν χρησιμοποιεί ενεργό ραντάρ για την τελική αναζήτηση.
Τα τρία τελευταία S-70B Aegean Hawk και τα νεότερα MH-60R Romeo μπορούν να φέρουν AGM-114 Hellfire. Ο πύραυλος έχει βάρος περίπου 45 κιλών, εμβέλεια 8 χιλιομέτρων και ημιενεργή καθοδήγηση λέιζερ. Είναι κατάλληλος για ταχύπλοα, περιπολικά, αποβατικά σκάφη και άλλους μικρούς στόχους επιφανείας.
Εξαπόλυση πυραύλου Penguin από ελικόπτερο S-70B-6.
Ο αριθμός των Hellfire που έχει προμηθευτεί το ΠΝ παραμένει άγνωστος. Η κύρια αποστολή των Aegean Hawk και των MH-60R Romeo παραμένει ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος. Οι Penguin και οι Hellfire παρέχουν μια χρήσιμη δευτερεύουσα δυνατότητα κρούσης, η οποία επιτρέπει την προσβολή μικρών στόχων χωρίς να καταναλώνεται ένας πολύ βαρύτερος Harpoon ή Exocet.
Η εικόνα συγκεντρωτικά
Σήμερα, με μία μόνο FDI HN σε υπηρεσία, η πρώτη ομοβροντία των ενεργών μονάδων επιφανείας διαμορφώνεται ως εξής:
Όταν παραληφθούν και οι 3 ακόμη FDI θα έχουν αποσυρθεί 3 Kortenaer, οπότε ο συνολικός αριθμός θέσεων εκτόξευσης δεν αλλάζει, εφόσον βέβαια οι όποιες Kortenaer παραμείνουν θα συνεχίσουν να φέρουν αντιπλοϊκά βλήματα.
Το συνολικό εκτιμώμενο απόθεμα για τα πλοία επιφανείας είναι μεγαλύτερο από τη ομοβροντία, επειδή έχουν ήδη αγοραστεί βλήματα για τις δύο επόμενες FDI HN.
Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι το ΠΝ θα συγκεντρώσει όλα τα πλοία και θα εξαπολύσει ταυτόχρονα κάθε διαθέσιμο βλήμα. Δείχνουν, όμως, το μέγιστο θεωρητικό μέγεθος της ομοβροντίας του αντιπλοϊκού οπλοστασίου.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά των όπλων
Τι σημαίνουν όλα αυτά επιχειρησιακά
Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι το ΠΝ διαθέτει σημαντικό αριθμητικό βάθος σε αντιπλοϊκά όπλα. Οι 120 Harpoon των φρεγατών και των παλαιότερων ΤΠΚ δημιουργούν μια μεγάλη δυνατότητα κορεσμού. Οι πύραυλοι είναι παλαιότερης τεχνολογίας, όμως μια μαζική επίθεση από διαφορετικές πλατφόρμες και κατευθύνσεις παραμένει δύσκολο πρόβλημα για οποιοδήποτε σύστημα αεράμυνας πλοίου.
Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι το απόθεμα είναι ανομοιογενές. Οι RGM-84C Block 1B των Combattante III και μέρους των Kortenaer είναι οι παλαιότεροι. Οι RGM-84G Block 1G των ΜΕΚΟ 200ΗΝ και πιθανώς μέρους των Kortenaer διαθέτουν καλύτερη συμπεριφορά σε ηλεκτρονικό πόλεμο και δυνατότητα επανάληψης της προσβολής. Το ίδιο συμβαίνει και με την ποικιλία των εκδόσεων Exocet.
Θερμική απεικόνιση προσβολής πλωτού στόχου κατά τις εκπαιδευτικές βολές του Πολεμικού Ναυτικού τον Ιούνιο του 2025. Οι βολές κατά στόχων επιφανείας ολοκληρώθηκαν με τη βύθιση δύο στόχων. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Το τρίτο συμπέρασμα είναι η υποβρύχια διάσταση. Έξι υποβρύχια με UGM-84C αυξάνουν την απειλή πέρα από τις μονάδες επιφανείας, ακόμη και αν ο αριθμός των βλημάτων παραμένει άγνωστος.
Το τέταρτο συμπέρασμα είναι ότι η ποιοτική αιχμή έχει μετακινηθεί στον Exocet MM40 Block 3C. Οι δύο τελευταίες Ρουσσέν και οι FDI διαθέτουν το πιο προηγμένο αντιπλοϊκό όπλο του ΠΝ.
Κοντινό στιγμιότυπο εκτόξευσης κατευθυνόμενου βλήματος Exocet MM40 Block 2 από πλοίο του ΠΝ στις βολές του Ιουνίου 2025. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Το πέμπτο συμπέρασμα είναι ότι η στοχοποίηση είναι εξίσου σημαντική με τον αριθμό των πυραύλων. Ένας Harpoon ή ένας Exocet μπορεί να φτάσει πολύ πέρα από τον ορίζοντα του πλοίου που τον εκτοξεύει. Για την πλήρη αξιοποίηση αυτής της εμβέλειας απαιτούνται δεδομένα από ελικόπτερα, αεροσκάφη, μη επανδρωμένα συστήματα, παράκτια ραντάρ, άλλα πλοία και υποβρύχια.
Οι επάκτιες συστοιχίες παραμένουν ένα ακόμη στοιχείο αποτροπής. Το ΠΝ έχει πραγματοποιήσει βολές Exocet από ξηρά και η αξία των επάκτιων αντιπλοϊκών συστοιχιών στο Αιγαίο είναι προφανής. Ο συνολικός αριθμός των εκτοξευτών και των διαθέσιμων βλημάτων όμως δεν είναι δημοσιοποιήσιμος και δεν περιλαμβάνεται στο άθροισμα που κάνουμε.
Το μικρό απόθεμα όπλων νέας γενιάς
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι το ΠΝ έχει πολλούς παλαιότερους πυραύλους και αισθητά λιγότερους νέας γενιάς. Και μόνο οι MM40 Block 3C παρέχουν την εμβέλεια, την αντοχή στα αντίμετρα και την ευελιξία που απαιτεί ο σύγχρονος ναυτικός πόλεμος.
Το απόθεμα των περίπου 29 Block 3C για τις τρεις πρώτες FDI HN είναι αρκετό για έναν πλήρη φόρτο και μια πολύ μικρή εφεδρεία. Σε πραγματική σύγκρουση, ο πρώτος φόρτος αποτελεί μόνο την αρχή. Πάντα θα υπαρχουν αστοχίες, αναχαιτίσεις, ηλεκτρονικός πόλεμος, τεχνικά προβλήματα και ανάγκη δεύτερης ή τρίτης προσβολής.
Κατευθυνόμενο βλήμα Harpoon εγκαταλείπει κεκλιμένο κυλινδρικό εκτοξευτή ελληνικού πολεμικού πλοίου κατά τις βολές του Ιουλίου 2024. Πηγή: Πολεμικό Ναυτικό.
Η τέταρτη FDI HN εντείνει το πρόβλημα. Χωρίς πρόσθετη αγορά πυραύλων, οι τέσσερις φρεγάτες θα μοιράζονται τα ήδη υπάρχοντα βλήματα και εδώ δεν επαρκεί ούτε πείθει η λογική ότι “μια φρεγάτα FDI θα είναι πάντα σε μακρά συντήρηση, άρα φθάνουν τα βλήματα για 3 σε υπηρεσία”.Ακόμη και να φθάνουν, πάντα πρέπει να υπάρχει απόθεμα και βέβαια τακτικό σενάριο επαναφόρτωσης των σκαφών που θα πολεμούν και όχι φαντασιώσεις για μια “σύγκρουση δυο-τριών ημερών”.
Η ίδια συζήτηση θα χρειαστεί και για τους Harpoon. Η μεγάλη αριθμητική τους παρουσία είναι πολύτιμη, όμως η ηλικία των βλημάτων και των ηλεκτρονικών τους δεν μπορεί να αγνοηθεί. Και το ζήτημα της αντικατάστασης ή αναβάθμισης του αντιπλοϊκού οπλισμού τουλάχιστον των ΜΕΚΟ 200ΗΝ, έχει ήδη τεθεί στο πλαίσιο του προγράμματος εκσυγχρονισμού των φρεγατών.
Έτσι η πραγματικά σημαντική αντιπλοϊκη ικανότητα του Πολεμικού μας Ναυτικού δεν είναι για εφυσηχασμό. Θέλει ανανέωση, εισαγωγή νέων όπλων, ομοιοτυπία, πιστοποίηση και αναβάθμιση όσων παλαιότερων πάνε για “λήξη ζωής”, και βέβαια όπως είπαμε δίκτυο αισθητήρων για να τους τροφοδοτήσουν με στοιχεία βολής.