Άμυνα
Ο Τραμπ άδειασε τον Ερντογάν – Δεν δεσμεύτηκε για τα F-35
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Τραμπ, ο Ερντογάν και τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα
Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
Η ολοκλήρωση της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα άφησε πίσω της πολύ περισσότερα από τις καθιερωμένες διπλωματικές δηλώσεις. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι σχέσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εισέρχονται σε μία νέα φάση, η οποία δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς για την Ελλάδα, την Κύπρο αλλά και συνολικά για την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Χαρακτηριστική είναι η φράση Τούρκου δημοσιογράφου, η οποία συνοψίζει την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα: «Στο εσωτερικό κάνε ό,τι θέλεις, στο εξωτερικό κάνε ό,τι θέλω εγώ». Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτυπώνει την εκτίμηση ότι η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να ανεχθεί τις εσωτερικές πρακτικές του τουρκικού καθεστώτος, αρκεί η Άγκυρα να παραμένει ευθυγραμμισμένη με τις στρατηγικές επιδιώξεις των Ηνωμένων Πολιτειών στα μεγάλα διεθνή μέτωπα.
Η απουσία από το μαυσωλείο του Κεμάλ
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να μην επισκεφθεί το Ανίτκαμπιρ, το μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ.
Η κίνηση χαρακτηρίστηκε εξαιρετικά συμβολική, καθώς η κατάθεση στεφάνου στο μαυσωλείο αποτελεί διαχρονικά αναπόσπαστο τμήμα του τουρκικού κρατικού πρωτοκόλλου για τους ξένους αρχηγούς κρατών που πραγματοποιούν επίσημη επίσκεψη στην Άγκυρα.
Ανατροπή! Δεν πήγε στο μαυσωλείο του Κεμάλ ο Τραμπ – Οργή στους Κεμαλιστές
Ελάχιστοι ηγέτες έχουν παραβιάσει στο παρελθόν το συγκεκριμένο πρωτόκολλο, μεταξύ αυτών ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας και ο πρόεδρος του Ιράν. Ο Τραμπ φαίνεται να εντάσσεται πλέον σε αυτή την περιορισμένη κατηγορία.
Η επιλογή αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους κεμαλικούς κύκλους της Τουρκίας. Ο αρχηγός του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, υπενθύμισε ότι όλοι οι προηγούμενοι Αμερικανοί πρόεδροι από την εποχή του Αϊζενχάουερ είχαν τιμήσει τον Κεμάλ με επίσκεψη στο μαυσωλείο του, χαρακτηρίζοντας την παράλειψη του Τραμπ πρωτοφανή προσβολή προς τη σύγχρονη Τουρκία.
Η εκπομπή υποστήριξε ότι το επεισόδιο αποκαλύπτει μία βαθύτερη πολιτική πραγματικότητα: ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για τους ιστορικούς συμβολισμούς του κεμαλισμού, αλλά αποκλειστικά για τη σχέση του με τον σημερινό ισχυρό άνδρα της Τουρκίας, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η εικόνα της ελληνικής παρουσίας
Η ελληνική συμμετοχή στη Σύνοδο χωρά αρκετή κριτική! Η αποστολή του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη δεν συνοδεύτηκε από την απαραίτητη πολιτική βαρύτητα ούτε αξιοποιήθηκε επικοινωνιακά απέναντι στην τουρκική διπλωματική κινητικότητα.
ΗΑθήνα εμφανίστηκε να παρακολουθεί παθητικά τις εξελίξεις, την ώρα που η Άγκυρα επιχειρούσε να αναδείξει τον ρόλο της ως βασικού συνομιλητή της Ουάσιγκτον.
Η προσωπική σχέση Τραμπ – Ερντογάν
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της εκπομπής ήταν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει τις διεθνείς σχέσεις κυρίως μέσα από προσωπικές επαφές και όχι αποκλειστικά μέσω θεσμικών διαδικασιών.
Η προσωπική του σχέση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θεωρείται στοιχείο που επηρεάζει ουσιαστικά την αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τουρκία.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υιοθετούν όλες τις τουρκικές θέσεις. Σημαίνει όμως ότι η Άγκυρα αποκτά προνομιακή πρόσβαση στον Λευκό Οίκο, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τη διαπραγματευτική της ισχύ.
Τα F-35 και η στρατηγική αναβάθμιση της Τουρκίας
Το ζήτημα των F-35 βρέθηκε στο επίκεντρο. Οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ δημιουργούν την εντύπωση πως η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών δεν αποτελεί πλέον απίθανο σενάριο.
Αν και δεν ανακοινώθηκε επίσημη συμφωνία, η πολιτική ατμόσφαιρα θεωρείται σαφώς ευνοϊκότερη για την Άγκυρα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Εφόσον υπάρξει τέτοια εξέλιξη, εκτιμάται ότι θα αλλάξουν οι ισορροπίες τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο, υποχρεώνοντας την Ελλάδα να επαναξιολογήσει τον μακροπρόθεσμο αμυντικό της σχεδιασμό. Είναι πασιφανές όμως ότι ο Τραμπ δεν δεσμεύτηκε…
Ένα διαφορετικό ΝΑΤΟ
Το σίγουρο είναι, ότι το ΝΑΤΟ εισέρχεται σε μία περίοδο όπου η Τουρκία αποκτά αυξημένη αξία για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι εξελίξεις στη Συρία, η Μαύρη Θάλασσα, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι ενεργειακοί διάδρομοι και η Μέση Ανατολή καθιστούν την Άγκυρα παράγοντα που δύσκολα μπορεί να αγνοήσει η Ουάσιγκτον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις στερούνται προβλημάτων. Σημαίνει όμως ότι η στρατηγική χρησιμότητα της Τουρκίας φαίνεται να υπερισχύει των επιμέρους διαφορών, δημιουργώντας ένα νέο περιβάλλον για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Σαν συμπέρασμα, μπορούμε να πούμε, ότι η Αθήνα δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στη συμμαχική ιδιότητα ή στις παραδοσιακές ισορροπίες του ΝΑΤΟ. Αντίθετα, απαιτείται συνεχής διπλωματική και αμυντική προσαρμογή απέναντι σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται ταχύτατα και στο οποίο η Τουρκία εμφανίζεται αποφασισμένη να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία για να ενισχύσει τον περιφερειακό της ρόλο.
Άμυνα
ΤΑΜΣ «Κατούντας 2026»: Οι ενεργοί έφεδροι εκπαιδεύτηκαν και έστειλαν ηχηρό μήνυμα από τον Έβρο
Με μία απαιτητική Τακτική Άσκηση Μετά Στρατευμάτων στον Έβρο τίμησε η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων όσους πολέμησαν εναντίον της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Σαράντα τέσσερις ενεργοί έφεδροι εκπαιδεύτηκαν σε τακτικές Αερομεταφερόμενου Λόχου, αγώνα σε κατοικημένο τόπο και διαχείριση διαρκώς μεταβαλλόμενων επιχειρησιακών δεδομένων, στέλνοντας μήνυμα ετοιμότητας από την ακριτική Ελλάδα.
Στην περιοχή του Έβρου βρέθηκε από την Παρασκευή 17 έως την Κυριακή 19 Ιουλίου η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων, πραγματοποιώντας την Τακτική Άσκηση Μετά Στρατευμάτων «Κατούντας 2026».
Η άσκηση διοργανώθηκε, όπως κάθε χρόνο, στη μνήμη των Ελλήνων και Κυπρίων μαχητών που πολέμησαν κατά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974. Η χρονική επιλογή, λίγες ημέρες πριν από τη μαύρη επέτειο της 20ής Ιουλίου, είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, ενώ η διεξαγωγή της στον Έβρο προσέδωσε σαφές μήνυμα ετοιμότητας και αποφασιστικότητας.
Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύτηκαν σε τακτικές μάχης Αερομεταφερόμενου Λόχου, υπό συνθήκες πίεσης, κόπωσης και συνεχών αλλαγών της τακτικής κατάστασης.
Το σενάριο της επιχείρησης
Σύμφωνα με το σενάριο, ένας Αερομεταφερόμενος Λόχος έλαβε διαταγή να καταλάβει και να εξασφαλίσει περιοχή την οποία κατείχε εχθρικό τμήμα δύναμης Διμοιρίας. Η επιτυχής εκτέλεση της αποστολής θα επέτρεπε στη συνέχεια την προέλαση των φίλιων δυνάμεων.
Η προετοιμασία δεν περιορίστηκε στο τριήμερο της άσκησης. Η Γενική Κατάσταση και η Τμηματική Διαταγή είχαν εκδοθεί έναν μήνα νωρίτερα, ώστε να ακολουθήσει αναλυτική σχεδίαση στην αίθουσα εκπαίδευσης της Λέσχης.
Σε διαδοχικές συγκεντρώσεις εξετάστηκαν οι διαθέσιμες ιδέες ενέργειας, αξιολογήθηκαν οι απαιτήσεις της αποστολής και αποφασίστηκε ο τρόπος με τον οποίο θα κινούνταν τα τμήματα. Παράλληλα, ορίστηκαν οι επικεφαλής και καθορίστηκαν οι αρμοδιότητες κάθε κλιμακίου.
Το πρωί του Σαββάτου ο διοικητής του Λόχου εξέδωσε τη διαταγή πεδίου μάχης προς τους διμοιρίτες και τους βοηθούς τους. Στη συνέχεια οι διμοιρίτες ενημέρωσαν τους ομαδάρχες για τις επιμέρους αποστολές των τμημάτων τους και, τέλος, οι ομαδάρχες μετέφεραν τις διαταγές στους άνδρες τους.
Εικονική αποβίβαση και κίνηση προς τον στόχο
Στην άσκηση συμμετείχαν συνολικά έξι αξιωματικοί και 38 υπαξιωματικοί και οπλίτες.
Η δύναμη πραγματοποίησε εικονική αποβίβαση στη Ζώνη Προσγείωσης και ακολούθως κινήθηκε προς τον αντικειμενικό σκοπό με πλήρη φόρτο. Κατά την προσέγγιση, οι διμοιρίες κατέλαβαν τις θέσεις που προέβλεπε το επιχειρησιακό σχέδιο και αντιμετώπισαν τμήματα τα οποία επιχείρησαν να παρεμποδίσουν την κίνησή τους.
Η εξέλιξη της άσκησης δεν ήταν γραμμική. Πλήθος επιμέρους σεναρίων και αιφνιδιαστικές μεταβολές της τακτικής κατάστασης αύξησαν σημαντικά τον βαθμό δυσκολίας.
Οι επικεφαλής των τμημάτων και ιδιαίτερα ο διοικητής του Λόχου κλήθηκαν να προσαρμόζονται συνεχώς στα νέα δεδομένα, να λαμβάνουν γρήγορες αποφάσεις και να διατηρούν ως βασικό προσανατολισμό την εκτέλεση της αποστολής.
Με αυτόν τον τρόπο δοκιμάστηκαν όχι μόνο οι γνώσεις και η φυσική αντοχή των συμμετεχόντων, αλλά και η διοικητική ικανότητα, η συνεργασία μεταξύ των κλιμακίων και η δυνατότητα αντίδρασης κάτω από πίεση.
Επαναλαμβανόμενος αγώνας σε κατοικημένο τόπο
Το τελικό σκέλος αφορούσε αγώνα εντός κατοικημένων τόπων. Η συγκεκριμένη ενέργεια επαναλήφθηκε αρκετές φορές, ώστε να δοκιμαστούν διαφορετικοί τρόποι προσέγγισης.
Οι διμοιρίες και οι ομάδες άλλαζαν επικεφαλής, δίνοντας την ευκαιρία σε περισσότερα στελέχη να αναλάβουν την ευθύνη σχεδίασης και εκτέλεσης. Κάθε νέος επικεφαλής καλούνταν να αξιολογήσει την κατάσταση, να οργανώσει το τμήμα του και να εφαρμόσει τη δική του ιδέα ενέργειας.
Η διαδικασία αυτή έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανάπτυξη της πρωτοβουλίας, της ηγετικής ικανότητας και της επιχειρησιακής κρίσης.
Στην εκπαίδευση συμμετείχαν και Εθνοφύλακες του νομού, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ ενεργών εφέδρων και των ανθρώπων που αποτελούν σταθερό πυλώνα ασφάλειας στις ακριτικές περιοχές.
Η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων ευχαρίστησε τον Δήμο Σουφλίου για τη φιλοξενία, καθώς και τους Εθνοφύλακες που συμμετείχαν στην άσκηση.
Γιατί στον Έβρο και λίγο πριν από την 20ή Ιουλίου
Τα μέλη της Λέσχης ταξίδεψαν περίπου χίλια χιλιόμετρα, καλύπτοντας με προσωπικά έξοδα τις ανάγκες της συμμετοχής τους. Η επιλογή του Έβρου και της συγκεκριμένης ημερομηνίας δεν ήταν τυχαία.
Όπως επισημαίνουν, σε μία πραγματική κρίση ο αντίπαλος θα επιλέξει τον χρόνο και τον τόπο. Για τον λόγο αυτό ο μαχητής οφείλει να έχει προετοιμαστεί εκ των προτέρων και να έχει δοκιμαστεί απέναντι στα απλά αλλά καθοριστικά προβλήματα του πεδίου: τη δίψα, την πείνα, την κούραση, την ψυχολογική πίεση και τις δύσκολες καιρικές συνθήκες.
Η παρουσία στον Έβρο αποτέλεσε, παράλληλα, έναν έμπρακτο τρόπο απόδοσης τιμής στους ανθρώπους που αγωνίστηκαν για την πατρίδα το καλοκαίρι του 1974.
«Θέλουμε να τιμήσουμε με πράξεις όλους όσοι αγωνίστηκαν για την πατρίδα, μη μένοντας μόνο σε μεγάλα και εύκολα λόγια», υπογραμμίζουν οι ενεργοί έφεδροι.
Το μήνυμα προς στρατό, Εθνοφυλακή και γείτονες
Με την παρουσία τους στην ακριτική Ελλάδα, οι συμμετέχοντες θέλησαν να απευθυνθούν στα στελέχη του Ελληνικού Στρατού, στους κληρωτούς, στους Εθνοφύλακες, στους κατοίκους της περιοχής και στους εφέδρους ολόκληρης της χώρας.
Το μήνυμα, όμως, απευθυνόταν και προς τους γείτονες, καθώς και προς όλους όσοι επιβουλεύονται την εθνική ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας: οι ενεργοί έφεδροι δηλώνουν ότι θα βρίσκονται εκεί όπου πρέπει, όταν χρειαστεί, προετοιμασμένοι να εκτελέσουν την αποστολή που θα τους ανατεθεί.
Η ΤΑΜΣ «Κατούντας 2026» ολοκληρώθηκε με μία ξεκάθαρη διακήρυξη ιστορικής μνήμης και ετοιμότητας:
«Δεν ξεχνούμε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Δεν ξεχνούμε όσους αγωνίστηκαν για να την αποτρέψουν. Δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να ξεχάσει.
Θα μας βρείτε μπροστά σας.
Εθελοντές, ενεργοί έφεδροι με πράξεις».
ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΤΟ LEFED.GR
Άμυνα
Χαραλαμπίδης: Οι Τούρκοι κατεβάζουν στρατό
Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στο ΣΙΓΜΑ, υποστηρίζει ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει λύση αλλά τον πλήρη έλεγχο της Κύπρου. Αναλύει τις πρόσφατες στρατιωτικές κινήσεις στα Κατεχόμενα, ασκεί κριτική στον ΟΗΕ και εξηγεί γιατί θεωρεί ότι η πολιτική του εξευμενισμού έχει αποτύχει.
Η συνεχιζόμενη στρατιωτική ενίσχυση των Κατεχομένων, η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό και η ανάγκη εγκατάλειψης της πολιτικής του εξευμενισμού βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννου Χαραλαμπίδη στην τηλεόραση του ΣΙΓΜΑ. Ο Κύπριος αναλυτής υποστήριξε ότι τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων επιβεβαιώνουν πως η Άγκυρα δεν επιδιώκει έναν έντιμο συμβιβασμό, αλλά τη σταδιακή εδραίωση του ελέγχου της σε ολόκληρη την Κύπρο.
Αφορμή αποτέλεσε άρθρο του Γιάννου Χαραλαμπίδη, το οποίο –όπως εξήγησε– γράφτηκε ως απάντηση στις θέσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν. Ο αναλυτής σημείωσε ότι οι κατηγορίες περί «ελληνοκυπριακού εξοπλισμού» επιχειρούν να αντιστρέψουν την πραγματικότητα, τη στιγμή που η Τουρκία συνεχίζει αδιάκοπα τη στρατιωτική αναβάθμιση των Κατεχομένων.
Όπως ανέφερε, μέσα σε λίγες ημέρες μεταφέρθηκαν νέα τεθωρακισμένα οχήματα, μέσα μεταφοράς προσωπικού και αντιαεροπορικά συστήματα, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες για την αναβάθμιση των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Λευκόνοικο και στο Μπογάζι. Σύμφωνα με τον ίδιο, όλα αυτά αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει καμία πρόθεση αποχώρησης των κατοχικών δυνάμεων από την Κύπρο.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι υπάρχουν δορυφορικές εικόνες και τεκμήρια που αποδεικνύουν τη συνεχή στρατιωτική ενίσχυση του ψευδοκράτους τα τελευταία χρόνια, χαρακτηρίζοντας παραπλανητικές τις τουρκικές αιτιάσεις περί «απειλής» από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Κριτική στον ΟΗΕ
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης άσκησε έντονη κριτική και στη στάση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, εκτιμώντας ότι η μετατόπιση της συζήτησης από την εισβολή και την κατοχή προς μια διαδικασία οικοδόμησης εμπιστοσύνης διευκολύνει την τουρκική επιχειρηματολογία.
Κατά την άποψή του, όταν η διεθνής κοινότητα απομακρύνεται από την ουσία του προβλήματος –την κατοχή κυπριακού εδάφους– δημιουργείται πολιτικός χώρος ώστε η τουρκική πλευρά να εμφανίζει ως πρόβλημα ακόμη και το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να ενισχύει την άμυνά της.
«Η Τουρκία θέλει ολόκληρη την Κύπρο»
Ο Κύπριος αναλυτής εμφανίστηκε ιδιαίτερα απαισιόδοξος για τις προοπτικές των συνομιλιών, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα δεν αναζητεί έναν συμβιβασμό.
«Ακόμη και αν η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί λύση, η Τουρκία θέλει ολόκληρη την Κύπρο και αυτό εννοεί ως λύση», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.
Για τον λόγο αυτό εκτίμησε ότι η πολιτική του εξευμενισμού έχει πλέον αποτύχει, καθώς –όπως είπε– η ίδια η τουρκική στάση αποδεικνύει πως δεν υπάρχει κοινό έδαφος για ουσιαστική πρόοδο.
Πρόταση για πολιτική αποτροπής
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα οφείλουν να εγκαταλείψουν τη λογική των συνεχών παραχωρήσεων και να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική αποτροπής.
Κατά την εκτίμησή του, μόνο μέσα από ισχυρή αποτρεπτική ισχύ, ξεκάθαρη εθνική στρατηγική και σαφή πολιτικά μηνύματα μπορεί να ανακοπεί η τουρκική αδιαλλαξία.
Ενστάσεις για τις «συγκλίσεις»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις λεγόμενες «συγκλίσεις» του Κυπριακού, εκφράζοντας την άποψη ότι πολλές από αυτές οδηγούν σε παγίωση της διχοτόμησης αντί να δημιουργούν προοπτική επανένωσης.
Έφερε ως παράδειγμα ζητήματα πολιτικών δικαιωμάτων και κατανομής εξουσιών, υποστηρίζοντας ότι αρκετές από τις προτάσεις που έχουν συζητηθεί περιορίζουν ουσιαστικά τα δικαιώματα των Ελληνοκυπρίων στο βόρειο τμήμα του νησιού και ενισχύουν την αυτονομία των δύο συνιστώντων κρατιδίων.
Κλείνοντας, κάλεσε την κυπριακή ηγεσία να δημοσιοποιήσει το πλήρες περιεχόμενο των συγκλίσεων, ώστε –όπως είπε– οι πολίτες να γνωρίζουν ακριβώς ποια μορφή λύσης συζητείται και να μπορούν να την αξιολογήσουν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ
Άμυνα
Η ΕΥΠ έμεινε χωρίς βαθμό — αλλά η Ελλάδα κρατά το ισχυρό χαρτί των πληροφοριών για την Τουρκία
Η μεγάλη ευρωπαϊκή κατάταξη των μυστικών υπηρεσιών, η κυριαρχία της MI6 και η παρέμβαση του Σάββα Καλεντερίδη για την «εσωστρέφεια» της ελληνικής υπηρεσίας
Η Ελλάδα δεν πήρε ούτε έναν βαθμό στην πρωτοφανή έρευνα του γαλλικού περιοδικού L’Express για τις ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών της Ευρώπης. Αυτό είναι το δυσάρεστο μέρος της εικόνας.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Το άλλο, όμως, είναι στρατηγικά σημαντικότερο! Όταν το αντικείμενο είναι η Τουρκία, οι ελληνικές υπηρεσίες εξακολουθούν να θεωρούνται περιζήτητος εταίρος, λόγω γεωγραφίας, συσσωρευμένης εμπειρίας και εξειδικευμένης γνώσης.
Η αντίφαση είναι μόνο φαινομενική. Όπως επισήμανε ο Σάββας Καλεντερίδης, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα στην εκπομπή του, μια τέτοια κατάταξη δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκην το σύνολο των πραγματικών δυνατοτήτων μιας υπηρεσίας. Αποτυπώνει σε μεγάλο βαθμό και το πόσο ορατή είναι στους ξένους εταίρους της, πόσες πληροφορίες ανταλλάσσει και πόσο ενεργή είναι στα διεθνή δίκτυα συνεργασίας.
Με απλά λόγια, η απουσία βαθμών δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απουσία επιχειρησιακής αξίας. Δεν αποτελεί, όμως, ούτε πιστοποιητικό επάρκειας. Η έρευνα ανοίγει μια σοβαρή συζήτηση για το πού βρίσκεται η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών στον ευρωπαϊκό χάρτη, ποια είναι τα ισχυρά της σημεία και μέχρι πού πρέπει να φτάνει η ανταλλαγή πληροφοριών με συμμαχικές υπηρεσίες χωρίς να εκτίθενται πηγές και μέθοδοι.
Ο «αόρατος πόλεμος» της Ευρώπης
Το L’Express αφιέρωσε τρεις μήνες στην έρευνα του ευρωπαϊκού κόσμου των πληροφοριών και συνομίλησε με περίπου 100 ανθρώπους του χώρου. Στην τελική ψηφοφορία συμμετείχαν 60 επαγγελματίες από 25 χώρες. Ανάμεσά τους ήταν 17 εν ενεργεία ή πρώην επικεφαλής υπηρεσιών, καθώς και στελέχη με εμπειρία από τη CIA και τη Μοσάντ.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να καταρτίσουν την πρώτη πεντάδα τους με βάση, κυρίως, την προσωπική εμπειρία συνεργασίας με ευρωπαϊκές υπηρεσίες. Εδώ βρίσκεται και το πρώτο κρίσιμο στοιχείο για την ανάγνωση των αποτελεσμάτων: δεν πρόκειται για εξωτερικό επιχειρησιακό έλεγχο, ούτε για πλήρη αποτίμηση απόρρητων δυνατοτήτων. Πρόκειται για αξιολόγηση ομοτίμων, στην οποία η διεθνής παρουσία, η αξιοπιστία στις συνεργασίες και η ροή πληροφοριών έχουν αναπόφευκτα μεγάλο βάρος.
Στην κορυφή βρέθηκε η βρετανική MI6 με 251 βαθμούς, αφήνοντας πολύ πίσω τη γαλλική DGSE, η οποία συγκέντρωσε 169. Τρίτες αναδείχθηκαν οι ολλανδικές AIVD και MIVD με 97 βαθμούς, τέταρτες οι ουκρανικές υπηρεσίες με 77 και πέμπτη η γερμανική BND με 62.
Η πρωτιά της MI6 αποδίδεται κυρίως στην ικανότητα στρατολόγησης ανθρώπινων πηγών υψηλού επιπέδου και στη μακροχρόνια επένδυση σε δίκτυα. Οι Βρετανοί θεωρούνται ικανοί να καλλιεργούν μια πηγή επί χρόνια, μέχρι αυτή να βρεθεί σε θέση πραγματικής αξίας. Στις ευρωπαϊκές υπηρεσίες αποδίδονται βρετανικά δίκτυα μέσα στους μηχανισμούς εξουσίας της Ρωσίας, της Κίνας, της Τουρκίας και του Ιράν, ενώ η έγκαιρη προειδοποίηση για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το κύρος του Λονδίνου.
Η DGSE διατηρεί σχεδόν παγκόσμια εμβέλεια, ισχυρές ανθρώπινες πηγές, τεχνικά μέσα και δυνατότητα μυστικής δράσης στο εξωτερικό. Οι Ολλανδοί, παρά το μικρότερο μέγεθος της χώρας τους, κέρδισαν εντυπωσιακή αναγνώριση για τη σχέση αποτελεσματικότητας και διαθέσιμων πόρων, αλλά και για τις επιδόσεις τους στον κυβερνοχώρο και στην αντιτρομοκρατία. Η Ουκρανία ανέβηκε στην τέταρτη θέση λόγω της επιθετικότητας, της καινοτομίας και της ανάληψης υψηλού επιχειρησιακού κινδύνου, χωρίς ωστόσο να έχει εξαλειφθεί η καχυποψία ορισμένων δυτικών εταίρων για πιθανές ρωσικές διεισδύσεις.
Η γερμανική BND, τέλος, αναγνωρίζεται για την αναλυτική της μεθοδικότητα, αλλά αξιολογείται αυστηρότερα στις επιχειρήσεις εξωτερικού. Το γεγονός ότι βρέθηκε στην πρώτη πεντάδα δεν έκρυψε τις επικρίσεις για υπερβολική εξάρτηση του Βερολίνου από αμερικανικές προειδοποιήσεις σε ζητήματα τρομοκρατίας.
Η Ελλάδα στο μηδέν, αλλά αναγκαία για την Τουρκία
Η ελληνική περίπτωση είναι ιδιόμορφη. Η χώρα δεν έλαβε βαθμό, μαζί με κράτη όπως η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο. Παρ’ όλα αυτά, το L’Express επισημαίνει ότι οι ελληνικές υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες όταν το ενδιαφέρον στρέφεται προς την Τουρκία.
Αυτό δεν αποτελεί φιλοφρόνηση χωρίς περιεχόμενο. Η Τουρκία είναι για την Ελλάδα μόνιμο και όχι περιστασιακό αντικείμενο συλλογής και ανάλυσης πληροφοριών. Η γλωσσική κατάρτιση, η γνώση της τουρκικής κρατικής δομής, η παρακολούθηση των ενόπλων δυνάμεων και της αμυντικής βιομηχανίας, η κατανόηση των εσωτερικών πολιτικών δικτύων και η εμπειρία δεκαετιών στο Αιγαίο, στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο συγκροτούν ένα κεφάλαιο που δεν μπορεί να αποκτηθεί σε λίγους μήνες από μια βορειοευρωπαϊκή υπηρεσία.
Στον κόσμο των πληροφοριών, η εξειδίκευση σε έναν δύσκολο στόχο μπορεί να είναι πολυτιμότερη από μια γενική διεθνή παρουσία. Η Ελλάδα δεν διαθέτει το παγκόσμιο αποτύπωμα της Βρετανίας ή της Γαλλίας. Διαθέτει, όμως, ένα πεδίο στο οποίο οι σύμμαχοι έχουν αντικειμενικά ανάγκη την ελληνική γνώση.
Καλεντερίδης: Η κατάταξη μετρά και την εξωστρέφεια
Ο Σάββας Καλεντερίδης στάθηκε ακριβώς σε αυτό το σημείο, προειδοποιώντας να μην εξαχθεί το εύκολο συμπέρασμα ότι οι ελληνικές υπηρεσίες είναι «άχρηστες». Εξήγησε ότι η βαθμολογία επηρεάζεται από την εξωστρέφεια κάθε υπηρεσίας και από το υλικό που επιλέγει να μοιραστεί με εκείνους οι οποίοι τελικά τη βαθμολογούν.
Κατά την εκτίμησή του, πληροφορίες που αφορούν την τρομοκρατία, την παράνομη διακίνηση όπλων και άλλες μορφές οργανωμένου διασυνοριακού εγκλήματος πρέπει να κυκλοφορούν μεταξύ συμμαχικών υπηρεσιών. Έθεσε, όμως, ένα σαφές όριο όταν η ανταλλαγή μπορεί να οδηγήσει τους αποδέκτες πίσω στην πηγή ή στη μέθοδο συλλογής.
Αναφερόμενος στην ελληνική υπηρεσία πληροφοριών —δηλαδή, στο πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης, πρωτίστως στην ΕΥΠ— είπε ότι, σύμφωνα με όσα γνωρίζει, είναι εσωστρεφής και κλειστή για λόγους προστασίας των πηγών. Όταν μια κρίσιμη πληροφορία παραδίδεται σε ξένο εταίρο, σημείωσε, ο αποδέκτης θα επιχειρήσει να καταλάβει πώς αποκτήθηκε. Εκεί γεννιέται ο κίνδυνος αποκάλυψης τόσο του ανθρώπινου δικτύου όσο και των τεχνικών ή επιχειρησιακών μεθόδων.
Η φράση με την οποία συμπύκνωσε τη θέση του ήταν χαρακτηριστική: «καλύτερα εσωστρεφής και ασφαλής παρά ανοικτός». Η παρατήρηση δεν ακυρώνει τα αποτελέσματα της έρευνας. Τα τοποθετεί, όμως, στη σωστή τους διάσταση. Μια υπηρεσία που μοιράζεται λιγότερα θα είναι αναπόφευκτα λιγότερο ορατή στους ξένους επαγγελματίες που κλήθηκαν να την αξιολογήσουν.
Ο Καλεντερίδης αμφισβήτησε επίσης την αναφορά περί ρωσικής επιρροής στην κυπριακή υπηρεσία πληροφοριών. Τόνισε ότι, με βάση τη δική του γνώση και τις επαφές του με ανθρώπους που υπηρέτησαν ή διοίκησαν την υπηρεσία, οι Ρώσοι δεν διαθέτουν πρόσβαση. Πρόκειται για δική του εκτίμηση, η οποία δείχνει παράλληλα πόσο δύσκολο είναι να μετατρέπονται κρίσεις για απόρρητους οργανισμούς σε απόλυτες αλήθειες.
Το πραγματικό ερώτημα για την ΕΥΠ
Η παρέμβαση Καλεντερίδη βάζει φρένο στην εύκολη απαξίωση, δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιηθεί ως άλλοθι για να αποφεύγεται κάθε αξιολόγηση. Η μυστικότητα προστατεύει μια υπηρεσία, αλλά από μόνη της δεν αποδεικνύει αποτελεσματικότητα. Το ίδιο και η εξωστρέφεια! Μπορεί να ενισχύει τη διεθνή επιρροή και την αμοιβαιότητα, αλλά αν γίνεται χωρίς στεγανά, μπορεί να κάψει πηγές που χρειάστηκαν χρόνια για να αναπτυχθούν.
Η σοβαρή λύση βρίσκεται στην επιλεκτική συνεργασία. Η ΕΥΠ πρέπει να μπορεί να μοιράζεται τελικό, αξιοποιήσιμο προϊόν με τους συμμάχους, αφαιρώντας όπου είναι αναγκαίο τα στοιχεία που προδίδουν την προέλευση. Να συμμετέχει ενεργά στα ευρωπαϊκά δίκτυα για τρομοκρατία, κατασκοπεία, παράνομες διακινήσεις και υβριδικές απειλές, αλλά να διατηρεί αυστηρή διαβάθμιση σε ό,τι αφορά την Τουρκία και άλλους στόχους ζωτικού εθνικού ενδιαφέροντος.
Η πραγματική αξιολόγηση μιας εθνικής υπηρεσίας δεν γίνεται με δημόσιους πίνακες. Γίνεται από το αν προειδοποιεί εγκαίρως την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, αν εντοπίζει ξένες διεισδύσεις, αν παράγει καθαρή στρατηγική ανάλυση, αν προστατεύει τις πηγές της και αν μετατρέπει την πληροφορία σε πλεονέκτημα για το κράτος.
Το μηδέν της κατάταξης είναι ένα προειδοποιητικό σήμα για την περιορισμένη διεθνή ορατότητα της Ελλάδας. Δεν είναι τελεσίδικη ετυμηγορία για την αξία της ΕΥΠ. Και η αναγνώριση της ελληνικής εξειδίκευσης στην Τουρκία δείχνει ότι, στον αθέατο πόλεμο των πληροφοριών, η Αθήνα διαθέτει ακόμη ένα κεφάλαιο που οι εταίροι της δεν μπορούν εύκολα να αντικαταστήσουν.
-
Άμυνα3 μήνες πρινΣυναγερμός στη Λευκάδα για Μυστηριώδες «Σκάφος-Φάντασμα» σε Σπηλιά – Εντόπισαν θαλάσσιο drone ουκρανικής κατασκευής
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΑϋφαντής: Έρχεται πολεμική σύγκρουση
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΠροειδοποίηση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας! «Η θαλάσσια φαντασίωση της Άγκυρας θα έχει τίμημα»
-
Άμυνα2 μήνες πρινΣάλος με εικόνες από τον «Θαλασσόλυκο 2026»: Τούρκοι δείχνουν Έλληνα αξιωματικό δίπλα σε αξιωματικό του ψευδοκράτους – Χαραλαμπίδης στο Geopolitico: “Φέρουν ευθύνες Δένδιας και Α’ΓΕΕΘΑ”
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΓενοκτονία των Γιαζίντι: Ένα αιώνιο έγκλημα του ISIS κατά της ανθρώπινης συνείδησης
-
Άμυνα3 μήνες πρινΔικαίωση μετά από 5,5 χρόνια γραφειοκρατικού «γολγοθά»: Ο Έλληνας κατασκευαστής Γιάννης Αραπκούλες πήρε την άδεια παραγωγής ραβδωτών όπλων
-
Άμυνα2 εβδομάδες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ4 ημέρες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
