Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης, η δικαίωση των θυμάτων της τουρκικής εισβολής και η αταλάντευτη συνέχιση του αγώνα για απελευθέρωση και επανένωση της Κύπρου βρέθηκαν στο επίκεντρο του επιμνημόσυνου λόγου του Υπουργού Άμυνας, Βασίλη Πάλμα. Στο ετήσιο μνημόσυνο των φονευθέντων και αγνοουμένων της Κώμης Κεπήρ, το οποίο τελέστηκε στον Ιερό Ναό Αγίων Αυξεντίου και Ευσταθίου, Λάρνακα, ο ΥΠΑΜ απέτισε φόρο τιμής στους ήρωες, τονίζοντας ότι η θυσία τους αποτελεί διαχρονική παρακαταθήκη ευθύνης, ενότητας και εθνικής συνέχειας.

Η κοινότητα Κώμη Κεπήρ όπως και τόσες άλλες κοινότητες της Κύπρου, έχει συνδέσει άρρηκτα την ιστορική της πορεία με τις πιο καθοριστικές στιγμές της ιστορίας του τόπου μας, αλλά και με τη διαρκή προσήλωση των Ελλήνων της Κύπρου στους αγώνες για ελευθερία και αξιοπρέπεια, είπε ο κ. Πάλμας.

«Σε αυτό το πλαίσιο οι θυσίες των ανθρώπων που μνημονεύουμε σήμερα δεν μπορούν να ιδωθούν ανεξάρτητα από τη μακρά ιστορική διαδρομή του κυπριακού ελληνισμού», σημείωσε, κάνοντας αναφορά από τα πρώτα χρόνια της περιόδου της αγγλοκρατίας, στον αγώνα της ΕΟΚΑ, μέχρι την τουρκική εισβολή.

«Μεταξύ των τριών αδικοχαμένων κατοίκων της κοινότητας κατά την περίοδο του εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα, ή και μεταγενέστερα λόγω των συνθηκών της εποχής, συγκαταλέγεται και ο αγωνιστής Γιαννάκης Στεφανίδης, η δολοφονία του οποίου αποτελεί μια από τις μελανές σελίδες της τετραετίας 1955 – 59», είπε.

Ανέφερε στη συνέχεια ότι τα πρώτα χρόνια μετά την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας σημαδεύτηκαν από σοβαρές διακοινοτικές εντάσεις, οι οποίες κλόνισαν από πολύ νωρίς τη σταθερότητα και τη συνοχή του νεοσύστατου κράτους.

Τα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 1963, σημείωσε, αποτέλεσαν την απαρχή μιας μακράς περιόδου έντονης πολιτικής αστάθειας, με βαθιές συνέπειες στις σχέσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων, αναφερόμενος και στα γεγονότα της Τηλλυρίας που «αποτέλεσαν την πρώτη απόπειρα στρατιωτικής εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο, με στόχο την κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας», για να σημειώσει ότι «οι εξελίξεις αυτές υπήρξαν το προοίμιο των ακόμη τραγικότερων γεγονότων που κορυφώθηκαν την επόμενη δεκαετία».

Ο κ. Πάλμας χαρακτήρισε την τουρκική εισβολή του 1974, η οποία ακολούθησε λίγες ημέρες μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, ως «το πλέον δραματικό ορόσημο της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας», με τις επιπτώσεις να είναι «εκτεταμένες και ιδιαιτέρως οδυνηρές για την πατρίδα μας».

Ο ΥΠΑΜ αναφέρθηκε στους νεκρούς και αγνοούμενους της εισβολής και τους εκτοπισμένους.

«Ο απολογισμός για την κοινότητα Κώμης Κεπήρ παραμένει. Συνολικά 15 δολοφονηθέντες και αγνοούμενοι», σημειώσει για να τονίσει ότι «μέσα από το βαρύ αυτό ιστορικό τίμημα αναδεικνύεται με ιδιαίτερη ένταση η σημασία της πατρίδας ως ύψιστης αξίας για κάθε άνθρωπο».

Σήμερα, είπε στη συνέχεια ο κ. Πάλμας, «μνημονεύοντας τους φονευθέντες κατοίκους της κοινότητας Κώμης Κεπήρ, μας δίδεται η ευκαιρία να αναλογιστούμε και τις δικές μας ευθύνες έναντι της ιστορίας μας. Καθίσταται ξεκάθαρο ότι δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλείψουμε τον αγώνα για τη διεκδίκηση των αναφαίρετων δικαιωμάτων μας».

Οφείλουμε, τόνισε, με ενότητα και ομοψυχία να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για την επίτευξη μιας βιώσιμης λύσης στο εθνικό μας ζήτημα.

«Μιας λύσης που θα οδηγεί στην απελευθέρωση και επανένωση της πατρίδας μας, θα ενισχύει την αρμονική λειτουργία του κράτους και θα εγγυάται την ευημερία και την πρόοδο όλων των πολιτών, εξασφαλίζοντας έτσι ένα μέλλον ειρήνης και ασφάλειας για τον λαό μας και τις επόμενες γενιές», είπε.

Χρέος δικό μας, είπε τέλος ο Υπουργός Αμυνας, «είναι να διατηρούμε άσβεστη τη μνήμη τους, να αντλούμε δύναμη από το παράδειγμά τους και να συνεχίζουμε τον αγώνα για μια πατρίδα ελεύθερη, ασφαλή και δικαιωμένη».

SigmaLive.com

Από την εφημερίδα Αζάτ Ορ

Ένα σπάνιο νόμισμα που χρονολογείται από τη βασιλεία της βασίλισσας Ταμάρ της Γεωργίας, γνωστής ως Ταμάρ η Μεγάλη (1184–1213), ο σκελετός ενός νεαρού ατόμου και πιόνια ενός μεσαιωνικού επιτραπέζιου παιχνιδιού συγκαταλέγονται στα σημαντικά ευρήματα που έφεραν στο φως οι εργασίες αποκατάστασης και καθαρισμού στο φρούριο Αμπέρντ, στην επαρχία Αραγκατσοτν της Αρμενίας. Την ανακοίνωση έκανε η Υπηρεσία Προστασίας Μνημείων, η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας, Επιστήμης, Πολιτισμού και Αθλητισμού της χώρας.

Ο ανθρώπινος σκελετός εντοπίστηκε στην εξωτερική πλευρά του εσωτερικού τείχους του κεντρικού πύργου του φρουρίου, περίπου ένα μέτρο ανατολικά από το μέσο του. Σχεδόν το 90% των οστών βρέθηκε στην αρχική του θέση, ενώ απουσίαζαν μόνο τα οστά των δακτύλων. Η κατάσταση της οδοντοστοιχίας οδηγεί τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για νεαρό ενήλικα. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω ανθρωπολογικές και εργαστηριακές αναλύσεις, προκειμένου να προσδιοριστούν με ακρίβεια η ταυτότητα, η χρονολόγηση και οι συνθήκες θανάτου του.

Στον ίδιο χώρο οι αρχαιολόγοι εντόπισαν και θραύσματα που αποδίδονται σε ένα μεσαιωνικό επιτραπέζιο παιχνίδι γνωστό ως «tama», το οποίο παρουσιάζει ομοιότητες με τη ντάμα ή το τάβλι. Το εύρημα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την καθημερινή ζωή και τις δραστηριότητες αναψυχής των κατοίκων του φρουρίου κατά τον Μεσαίωνα, συμπληρώνοντας την εικόνα του ως στρατιωτικού και αμυντικού οχυρού.

Ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας θεωρείται το νόμισμα της βασίλισσας Ταμάρ, καθώς ανάγεται στην περίοδο κατά την οποία το Βασίλειο της Γεωργίας βρισκόταν στο απόγειο της ισχύος του. Την ίδια εποχή, το Αμπέρντ βρισκόταν υπό τον έλεγχο της αρμενικής δυναστείας των Ζακαριάν, μιας ισχυρής αριστοκρατικής οικογένειας που διοικούσε μεγάλο μέρος της βόρειας και κεντρικής Αρμενίας ως υποτελής του γεωργιανού στέμματος. Οι ιδρυτές της δυναστείας, οι αδελφοί Ζακαρέ και Ιβανέ Ζακαριάν, υπήρξαν οι σημαντικότεροι στρατηγοί της βασίλισσας Ταμάρ και ηγήθηκαν των εκστρατειών που εκδίωξαν τους μουσουλμάνους ηγεμόνες από μεγάλο μέρος της περιοχής, ανακαταλαμβάνοντας το Αμπέρντ και δεκάδες ακόμη οχυρά στα αρμενικά υψίπεδα.

Χτισμένο στις νότιες πλαγιές του όρους Αραγκάτς, σε υψόμετρο περίπου 2.300 μέτρων, το φρούριο Αμπέρντ αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα μεσαιωνικά οχυρωματικά συγκροτήματα της Αρμενίας. Η κύρια οικοδομική του φάση ανάγεται στον 7ο αιώνα και περιλαμβάνει ισχυρά αμυντικά τείχη, ακρόπολη, λουτρό και την εκκλησία Βαχραμασέν του 11ου αιώνα.

Η δεσπόζουσα θέση του, πάνω από τη συμβολή των ποταμών Αμπέρντ και Αρκασέν, το κατέστησε σημαντικό στρατιωτικό και διοικητικό κέντρο καθ’ όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Στα τέλη του 12ου αιώνα πέρασε στην κυριαρχία της δυναστείας των Ζακαριάν, έπειτα από κοινή αρμενογεωργιανή εκστρατεία που εκδίωξε τις σελτζουκικές δυνάμεις και ενέταξε την περιοχή στη σφαίρα πολιτικής επιρροής του γεωργιανού βασιλείου.

Διαβάστε και τα υπόλοιπα άρθρα της εφημερίδας στο PDF.

Στις 2 Ιουλίου 1956, ο Ανδρέας Παρασκευά, ένας μαθητής μόλις δεκαπεντέμισι ετών από την Κώμα του Γιαλού της Καρπασίας, έπεφτε νεκρός από βρετανικά πυρά, κατά τη διάρκεια δράσης εναντίον στρατιωτικής αυτοκινητοπομπής. Εβδομήντα χρόνια μετά, η μορφή του παραμένει συνδεδεμένη με τη νεανική αυτοθυσία στον αγώνα της ΕΟΚΑ για την ελευθερία της Κύπρου.

Ο Ανδρέας Παρασκευά γεννήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 1940, στην Κώμα του Γιαλού, από τον Παρασκευά Αλεξάνδρου και την Αικατερίνη Παρασκευά. Μεγάλωσε σε πολυμελή οικογένεια, με οκτώ αδέλφια, ενώ ένας ακόμη αδελφός του γεννήθηκε μετά τον θάνατό του και πήρε το όνομά του.

Τελείωσε το δημοτικό σχολείο της Κώμας του Γιαλού και συνέχισε τις σπουδές του στο Γυμνάσιο Γιαλούσας, όπου φοίτησε έως την Δ΄ τάξη. Σύμφωνα με τη σελίδα «Μνήμες ΕΟΚΑ», ήταν άριστος μαθητής και στις 2 Ιουλίου 1956 αναμενόταν να βρεθεί στο σχολείο του για να παραλάβει τον έλεγχό του με βαθμό «Άριστα».

Η ιστορία, όμως, είχε ήδη πάρει άλλο δρόμο.

Στα τέλη του 1955, ο νεαρός Ανδρέας εντάχθηκε στον αγώνα της ΕΟΚΑ, συμμετέχοντας στη μαθητική ομάδα του Γυμνασίου Γιαλούσας. Η δράση του, όπως καταγράφεται, χαρακτηριζόταν από αυθορμητισμό, τόλμη και αποφασιστικότητα, χωρίς να λογαριάζει το ενδεχόμενο σύλληψης ή θανάτου.

Όταν ο πατέρας του τού εξέφρασε την ανησυχία ότι ήταν πολύ μικρός για να συμμετάσχει σε έναν τόσο σκληρό αγώνα, ο Ανδρέας του απάντησε με λόγια που έμειναν στην ιστορική μνήμη:

«Άργησες, πατέρα, να μου το πεις. Ο γιος σου μεγάλωσε από τη στιγμή που έδωσε το μεγάλο του όρκο. Πατέρας μου και μάνα μου τώρα είναι η Ελλάδα».

Στις 2 Ιουλίου 1956, στις 2:30 το μεσημέρι, ο Ανδρέας Παρασκευά και συναγωνιστής του έστησαν ενέδρα σε Άγγλους στρατιώτες μέσα στο χωριό τους. Όταν η στρατιωτική αυτοκινητοπομπή έφθασε στο κέντρο της Κώμας του Γιαλού, ο νεαρός αγωνιστής έριξε βόμβα, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δύο Βρετανοί στρατιωτικοί.

Ακολούθησε καταδίωξη. Βρετανοί στρατιώτες, που είχαν λάβει θέσεις σε στέγες και μπαλκόνια σπιτιών, τον εντόπισαν την ώρα που προσπαθούσε να διαφύγει με το ποδήλατό του. Πυροβολήθηκε και έπεσε νεκρός, σε ηλικία μόλις δεκαπέντεμισι ετών.

Η σελίδα «Μνήμες ΕΟΚΑ» περιγράφει την ημέρα εκείνη με τη συμβολική φράση ότι ο Ανδρέας Παρασκευά «πήρε από την πατρίδα το απολυτήριό του από τη ζωή με Άριστα και μπήκε περήφανος στα δώματα της Αθανασίας».

Η κηδεία του έγινε την επόμενη ημέρα, στις 3 Ιουλίου 1956. Σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, πλήθος κόσμου από τις κοινότητες της Καρπασίας, μαζί με μαθητές των Γυμνασίων Γιαλούσας και Ριζοκαρπάσου, έφθασε στην Κώμα του Γιαλού για να αποχαιρετήσει τον νεαρό ήρωα. Η γαλανόλευκη κυριάρχησε στην πομπή, σε μια κηδεία που εξελίχθηκε σε μεγάλη εκδήλωση εθνικής μνήμης και συνέχισης του αγώνα.

Η «Μνήμες ΕΟΚΑ» αναφέρει επίσης επεισόδια και αντιδράσεις κατά τη διάρκεια της κηδείας, κάνοντας λόγο για προσπάθεια παρεμπόδισης της πομπής και για συνθήματα που προκάλεσαν ένταση. Παρά τα όσα συνέβησαν, η ταφή του Ανδρέα Παρασκευά πραγματοποιήθηκε με πάνδημη συμμετοχή.

Πάνω στη σορό του, πέρα από τη γαλανόλευκη, τοποθετήθηκε και ο έλεγχος του σχολείου του με τον βαθμό «Άριστα». Μια εικόνα που συμπύκνωσε τη ζωή ενός παιδιού που βρέθηκε να υπηρετεί έναν αγώνα πολύ μεγαλύτερο από την ηλικία του.

Προς τιμήν του, η αίθουσα της Δ΄ τάξης του Ελληνικού Γυμνασίου Αιγιαλούσης ονομάστηκε «Αίθουσα Ανδρέα Παρασκευά», ενώ στα προπύλαια του σχολείου τοποθετήθηκε προτομή του. Στην Κώμα του Γιαλού ανεγέρθηκε ανδριάντας με έρανο των κατοίκων της περιοχής.

Ωστόσο, μετά την τουρκική εισβολή του 1974, ο ανδριάντας του παρέμεινε σε αίθουσα του δημοτικού σχολείου της κατεχόμενης Κώμας του Γιαλού, ως ένα ακόμη σύμβολο της προσφυγιάς και της βίαιης διακοπής της ιστορικής συνέχειας του τόπου.

Ο Ανδρέας Παρασκευά καταγράφεται ως ο νεότερος σε ηλικία αγωνιστής της ΕΟΚΑ που έπεσε σε ενέδρα. Το ποδήλατό του και το πηλίκιό του φυλάσσονται στο Μουσείο Αγώνος, ως σιωπηλά τεκμήρια της θυσίας του.

Σαν σήμερα, η Κύπρος θυμάται τον μαθητή από την Κώμα του Γιαλού που δεν πρόλαβε να παραλάβει τον έλεγχό του από το Γυμνάσιο, αλλά πέρασε για πάντα στον κατάλογο των ηρώων του αγώνα της ΕΟΚΑ.