Βαριές καταγγελίες για την κατάσταση στις ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις παρουσίασε ο Σταύρος Καλεντερίδης, κάνοντας λόγο για ψευδείς αναφορές από το μέτωπο, βίαιες επιστρατεύσεις, αποστολή ακατάλληλων ανθρώπων στην πρώτη γραμμή και εντολές εκτέλεσης στρατιωτών που εγκατέλειπαν τις θέσεις τους.

Με αφορμή την αλλαγή στη στρατιωτική ηγεσία της Ουκρανίας, ο αναλυτής υποστήριξε ότι άνοιξε πλέον ο ασκός του Αιόλου για τον τρόπο με τον οποίο διοικήθηκε ο ουκρανικός στρατός υπό τον Ολεξάντρ Σίρσκι. Όπως τόνισε, ουκρανικά μέσα ενημέρωσης αρχίζουν να δημοσιοποιούν μια πραγματικότητα εντελώς διαφορετική από εκείνη που παρουσιαζόταν επί χρόνια στη Δύση.

Ψευδείς αναφορές από ένα μέτωπο που κατέρρεε

Σύμφωνα με τις ουκρανικές πηγές που επικαλέστηκε ο Σταύρος Καλεντερίδης, οι διοικητές των μονάδων είχαν ισχυρό κίνητρο να αποκρύπτουν τις πραγματικές απώλειες, καθώς κινδύνευαν είτε να απομακρυνθούν είτε να βρεθούν αντιμέτωποι με διοικητικές και ποινικές έρευνες.

Το αποτέλεσμα ήταν να αποστέλλονται στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ψευδείς αναφορές, σύμφωνα με τις οποίες οι ουκρανικές δυνάμεις εξακολουθούσαν να κρατούν θέσεις που είχαν ήδη χαθεί.

«Οι ίδιοι οι Ουκρανοί ομολογούν ότι οι διοικητές έλεγαν ψέματα», υπογράμμισε ο αναλυτής, σημειώνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μονάδες εμφανίζονταν στα χαρτιά να ελέγχουν ολόκληρες περιοχές, ενώ στην πραγματικότητα δεν διέθεταν ούτε τους αναγκαίους στρατιώτες για να υπερασπιστούν τις γραμμές τους.

Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγμα που παρουσίασε από την περιοχή της Κοστιαντίνιβκα. Ουκρανοί στρατιώτες φέρονται να διατάχθηκαν να προωθηθούν και να υψώσουν τη σημαία της χώρας, ώστε να δημιουργηθεί η εικόνα επιτυχίας. Την επόμενη ημέρα, όμως, οι ίδιοι εμφανίστηκαν σε ρωσικά κανάλια στο Telegram ως αιχμάλωτοι πολέμου.

Ηλικιωμένοι και ασθενείς στην «κυματομηχανή»

Ακόμη βαρύτερες ήταν οι αναφορές του για τον τρόπο διεξαγωγής της επιστράτευσης. Ο Καλεντερίδης μίλησε για ανθρώπους που αρπάζονταν από τους δρόμους, μεταφέρονταν με βαν στα στρατολογικά κέντρα και στέλνονταν στο μέτωπο χωρίς να εξετάζεται σοβαρά η φυσική ή ψυχολογική τους κατάσταση.

Μεταξύ αυτών, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, βρίσκονταν ηλικιωμένοι, άνθρωποι με σοβαρά προβλήματα υγείας, ακόμη και πολίτες εξαρτημένοι από ναρκωτικές ουσίες. Πρόκειται για στρατεύσιμους χωρίς εκπαίδευση και χωρίς ηθικό, οι οποίοι κατέληγαν στις μονάδες εφόδου και από εκεί στην πρώτη γραμμή.

Ο αναλυτής αναφέρθηκε ιδιαίτερα σε δύο ουκρανικές ταξιαρχίες, τις οποίες ουκρανικά δημοσιεύματα περιγράφουν ως κακόφημες για τη βία και την αντιμετώπιση του προσωπικού τους. Όπως είπε, οι μονάδες αυτές παραλάμβαναν μεγάλο αριθμό νεοσύλλεκτων και τους έστελναν σχεδόν αμέσως σε επιχειρήσεις εξαιρετικά υψηλού κινδύνου, με αμφίβολο στρατιωτικό όφελος.

«Όποιος γυρίζει πίσω είναι εχθρός»

Η πιο συγκλονιστική καταγγελία αφορούσε τις εντολές κατά των στρατιωτών που υποχωρούσαν.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης επικαλέστηκε στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ουκρανή δημοσιογράφος Άννα Καλούζνα και φέρονται να αφορούν διοικητή του 225ου Συντάγματος. Κατά την παρουσίαση του αναλυτή, η εντολή προς τους στρατιώτες ήταν σαφής: όποιος εγκατέλειπε τις θέσεις του ή επέστρεφε προς τα πίσω έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως εχθρός.

«Οτιδήποτε κινείται είναι εχθρός. Όποιος φεύγει από τη θέση του είναι λιποτάκτης», ήταν το περιεχόμενο της εντολής που μετέφερε.

Ο Καλεντερίδης συνέδεσε την υπόθεση με την ουκρανική εισβολή στο Κουρσκ, την οποία χαρακτήρισε επιχείρηση πολιτικών εντυπώσεων που κόστισε τη ζωή σε χιλιάδες στρατιώτες. Όσοι αντιλαμβάνονταν ότι οδηγούνταν σε αυτοκτονία και επιχειρούσαν να αποχωρήσουν, κινδύνευαν, σύμφωνα με τις καταγγελίες, να δεχθούν πυρά από τις ίδιες τους τις μονάδες.

Τα δύο δισεκατομμύρια της Ελλάδας

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο αναλυτής για τη συνέχιση της ευρωπαϊκής οικονομικής υποστήριξης προς το Κίεβο. Ανέφερε ότι η Ουκρανία παρέλαβε τα πρώτα 4 δισ. ευρώ από το νέο πακέτο των 90 δισ., το οποίο προορίζεται να καλύψει τις ανάγκες της για το 2026 και το 2027.

Κατά τον Σταύρο Καλεντερίδη, η ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα θα φθάσει τα 2 δισ. ευρώ.

«Δύο δισεκατομμύρια από χρήματα που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην Παιδεία και στην Υγεία», τόνισε, θέτοντας το ερώτημα γιατί η Αθήνα εξακολουθεί να χρηματοδοτεί έναν στρατό για τον οποίο έρχονται πλέον στο φως τόσο σοβαρές καταγγελίες.

Ο Τραμπ πάτησε φρένο στους Patriot

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στην υπόθεση της κατασκευής συστημάτων Patriot από την Ουκρανία. Υποστήριξε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε να υπαναχωρεί από προηγούμενη τοποθέτησή του, σύμφωνα με την οποία η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να παραχωρήσει στο Κίεβο άδεια παραγωγής.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε ο αναλυτής, επικαλέστηκε τον κίνδυνο διαρροής κρίσιμης αμυντικής τεχνολογίας, επισημαίνοντας ότι τέτοια οπλικά συστήματα μπορεί κάποτε να στραφούν εναντίον εκείνων που τα παραχώρησαν.

Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει, κατά τον Καλεντερίδη, ότι ακόμη και η Ουάσιγκτον αρχίζει να μετρά διαφορετικά το κόστος και τον κίνδυνο της ανεξέλεγκτης στρατιωτικής ενίσχυσης της Ουκρανίας.

Από το Ιράκ και τη Συρία μέχρι το Μάλι

Η ανάλυση επεκτάθηκε στη δράση των ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών μακριά από το ευρωπαϊκό μέτωπο.

Ο Καλεντερίδης επικαλέστηκε δηλώσεις του συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράκ, σύμφωνα με τις οποίες συνελήφθησαν άτομα που φέρονται να παραδέχθηκαν ότι ενεργούσαν κατ’ εντολήν της Ουκρανίας. Στόχος τους, κατά την ίδια καταγγελία, ήταν να πραγματοποιήσουν επιθέσεις και να τις εμφανίσουν ως έργο τοπικών ή φιλοϊρανικών οργανώσεων.

Ο αναλυτής συνέδεσε την υπόθεση με ανάλογες ενέργειες στο Μάλι, στη Συρία και σε περιοχές της Κασπίας. Υποστήριξε ότι το Κίεβο παρέχει σε ένοπλες οργανώσεις πληροφορίες, εκπαίδευση και τεχνογνωσία στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, όταν αυτές πολεμούν ρωσικές ή ιρανικές δυνάμεις και συμφέροντα.

Όπως εξήγησε, το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο στη Μόσχα, στην Τεχεράνη ή στη Βαγδάτη, αλλά πρωτίστως στις δυτικές κυβερνήσεις: η Ουκρανία επιχειρεί να αποδείξει ότι εξακολουθεί να αποτελεί χρήσιμο γεωπολιτικό εργαλείο, ώστε να συνεχιστεί η ροή χρημάτων και οπλισμού.

Η σκιά του Αζόφ

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Σταύρος Καλεντερίδης επανέφερε το ζήτημα των νεοναζιστικών συμβολισμών σε ουκρανικές στρατιωτικές μονάδες, με επίκεντρο το Αζόφ.

Αναφέρθηκε στις δικαιολογίες στελεχών της οργάνωσης ότι τα εμβλήματα αποτελούν δήθεν ιστορικά σύμβολα της περιοχής και όχι αναφορές στη ναζιστική Γερμανία. Ο ίδιος απέρριψε αυτή την επιχειρηματολογία, υπενθυμίζοντας ότι ΗΠΑ και Καναδάς είχαν στο παρελθόν αποκλείσει την υποστήριξη προς το Αζόφ λόγω του ιδεολογικού χαρακτήρα του.

Το χαστούκι στην Ισπανία και η Θέουτα

Ξεχωριστό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στη μεταναστευτική κρίση στην Ισπανία και στις πιέσεις που δέχεται η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ.

Ο Καλεντερίδης παρουσίασε επιστολή ευρωπαϊκών κρατών που προειδοποιούν τη Μαδρίτη για τις συνέπειες της πολιτικής μαζικών νομιμοποιήσεων μεταναστών και για τον κίνδυνο μεταφοράς της πίεσης σε ολόκληρη τη ζώνη Σένγκεν.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε αμερικανικό ψήφισμα που παρουσιάζει τη Θέουτα και τη Μελίγια ως περιοχές επί των οποίων το Μαρόκο διατηρεί αξιώσεις. Κατά την εκτίμησή του, το γεγονός αποδεικνύει ότι η μεταναστευτική επίθεση στη Θέουτα δεν μπορεί να εξετάζεται ως ένα τυχαίο ή απομονωμένο περιστατικό.

Ο κίνδυνος παγκόσμιου ενεργειακού σοκ

Κλείνοντας, ο αναλυτής αναφέρθηκε στη Μέση Ανατολή και στην προσωρινή αποκλιμάκωση των αμερικανικών απειλών κατά του Ιράν. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.

Οι Χούθι, όπως ανέφερε, είχαν φθάσει στο σημείο να απειλούν κρίσιμες εγκαταστάσεις διαχείρισης πετρελαίου στη Σαουδική Αραβία. Ένα επιτυχημένο πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη άνοδο στις διεθνείς τιμές του αργού και της βενζίνης, μετατρέποντας την περιφερειακή σύγκρουση σε παγκόσμια οικονομική κρίση.

Το συμπέρασμα της ανάλυσης ήταν σαφές: τα μέτωπα της Ουκρανίας, της Μέσης Ανατολής, του Σαχέλ και της μεταναστευτικής πίεσης στην Ευρώπη δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία μιας ευρύτερης γεωπολιτικής σύγκρουσης, στην οποία η Ελλάδα πληρώνει βαρύ οικονομικό και στρατηγικό τίμημα χωρίς να έχει χαράξει αυτόνομη εθνική πολιτική.

Μια ομιλία με έντονο ιστορικό, εθνικό και γεωπολιτικό περιεχόμενο πραγματοποίησε ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών Κωνσταντίνος Γρίβας, κατόπιν πρόσκλησης της Ελληνικής Ορθόδοξης Νεολαίας.

Με αφετηρία την προσωπικότητα και την πολιτική σκέψη του Ίωνα Δραγούμη, ο κ. Γρίβας ανέλυσε τη διαχρονική θέση του Ελληνισμού στο διεθνές σύστημα, τις παθογένειες που γεννήθηκαν μετά την Επανάσταση του 1821 και τις σημερινές απειλές για την Ελλάδα. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του στην Τουρκία, η οποία, όπως υποστήριξε, επιχειρεί σήμερα ένα «αντι-1821», επιδιώκοντας την εκ νέου υποδούλωση της χώρας.

Παράλληλα, άσκησε σκληρή κριτική στις ελληνικές ελίτ, στην άκριτη εξάρτηση από τον ξένο παράγοντα και στη μοιρολατρική αντίληψη ότι η Ελλάδα είναι μια μικρή, αδύναμη και ιστορικά τελειωμένη χώρα.

«Δεν ένιωσα ικανός να φέρω το ιστορικό βάρος του Έλληνα αξιωματικού»

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας άρχισε την ομιλία του περιγράφοντας μια προσωπική εμπειρία από τη διδασκαλία του στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Όπως ανέφερε, σπουδαστές τού είχαν θέσει το ερώτημα γιατί, ενώ εκφράζει τόσο έντονα τη στρατιωτική διάσταση της εθνικής ισχύος, δεν επέλεξε ο ίδιος να γίνει αξιωματικός.

Η απάντησή του ήταν ότι ποτέ δεν αισθάνθηκε ικανός να σηκώσει το ιστορικό βάρος που φέρει ο Έλληνας αξιωματικός.

«Δεν είναι ο βελγικός, ο δανικός ή ο ρωσικός στρατός. Είναι ο Ελληνικός Στρατός», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις αποτελούν φορέα μιας τεράστιας στρατιωτικής και ιστορικής παράδοσης.

Κατά τον καθηγητή, το ίδιο βάρος δεν αφορά μόνο τον στρατό αλλά συνολικά την Ελλάδα, η οποία δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο κρατικό μόρφωμα. Είναι, όπως χαρακτηριστικά υποστήριξε, ένα εξαιρετικά σημαντικό γεωπολιτικό και πολιτισμικό μέγεθος στην παγκόσμια ιστορία.

«Είτε θέλουμε είτε δεν το θέλουμε, είμαστε μια αυτοκρατορία εν υπνώσει», ανέφερε.

Ο πραγματικός στόχος της Επανάστασης του 1821

Στο επίκεντρο της ιστορικής ανάλυσης του Κωνσταντίνου Γρίβα βρέθηκε η άποψη ότι ο πραγματικός στόχος της Ελληνικής Επανάστασης δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι άνθρωποι που ξεκίνησαν την Επανάσταση δεν επεδίωκαν απλώς τη δημιουργία ενός μικρού, περιορισμένης ισχύος κράτους. Ο στόχος τους ήταν πολύ ευρύτερος: η απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης και η επαναφορά του ελληνικού έθνους και της Ορθοδοξίας στον πυρήνα των παγκόσμιων εξελίξεων.

Αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο, όπως εξήγησε, προκάλεσε τον φόβο των Μεγάλων Δυνάμεων. Η εμφάνιση ενός ισχυρού ελληνικού πολιτικού και πολιτισμικού κέντρου σε μία από τις κρισιμότερες περιοχές του πλανήτη θα ανέτρεπε τις τότε γεωπολιτικές ισορροπίες.

Ο κ. Γρίβας αμφισβήτησε ευθέως και την καθιερωμένη αντίληψη περί «σωτηρίας» της Ελληνικής Επανάστασης από τις ξένες δυνάμεις στο Ναυαρίνο. Κατά τη δική του προσέγγιση, η ξένη επέμβαση αποσκοπούσε στον έλεγχο της δυναμικής που είχε δημιουργήσει η Επανάσταση, ώστε να αποτραπεί η ολοκληρωτική κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η γέννηση μιας νέας ελληνικής δύναμης.

Το «ελληνικό παράδοξο»

Ο καθηγητής αναφέρθηκε στη συνέχεια στον ρόλο που ανέλαβε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος μέσα στη δυτική γεωπολιτική αρχιτεκτονική. Όπως υποστήριξε, η Ελλάδα προοριζόταν να λειτουργήσει ως φραγμός απέναντι στην κάθοδο της Ρωσίας προς την Ανατολική Μεσόγειο.

Η επιδίωξη αυτή, όμως, ερχόταν σε αντίθεση με τα αισθήματα σημαντικού τμήματος του ελληνικού λαού, το οποίο έβλεπε τη Ρωσία ως ομόδοξη και συγγενή δύναμη. Ο κ. Γρίβας διευκρίνισε ότι και η Ρωσία επιδίωκε να εργαλειοποιήσει την Ελλάδα για τα δικά της συμφέροντα, ωστόσο αυτή η αντίφαση γέννησε αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε «ελληνικό παράδοξο»: η πιο κρίσιμη χώρα της αντιρωσικής αρχιτεκτονικής παρέμενε ταυτόχρονα βαθιά φιλορωσική.

Υποστήριξε ακόμη ότι, για να διατηρηθεί αυτή η γεωπολιτική λειτουργία, έπρεπε να περιοριστεί η επιρροή της λαϊκής βούλησης και κυρίως να αποδυναμωθεί η συνείδηση της ιστορικής ταυτότητας του ελληνικού λαού.

Στο πλαίσιο αυτό ενέταξε και την αλλοίωση της σχέσης του Ελληνισμού με την Ορθοδοξία: είτε μέσω της προσπάθειας απομάκρυνσής της από την ελληνική ταυτότητα στο όνομα ενός επιφανειακού εξευρωπαϊσμού είτε μέσω της προσαρμογής της σε δυτικά θρησκευτικά πρότυπα.

Το όραμα του Ίωνα Δραγούμη

Παρά τις πιέσεις, όπως επισήμανε, οι υγιείς δυνάμεις του έθνους συνέχισαν να εκφράζονται μέσα από τη Μεγάλη Ιδέα, τον Μακεδονικό Αγώνα και αργότερα τον αγώνα της ΕΟΚΑ στην Κύπρο.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Γρίβα, ο Ίων Δραγούμης είχε εντοπίσει μια θεμελιώδη αδυναμία αυτών των προσπαθειών: την απομάκρυνση από τη γνήσια ελληνορθόδοξη ταυτότητα και την εξάρτηση από την υποστήριξη των ξένων δυνάμεων.

Ο καθηγητής άσκησε κριτική και στην αντίληψη ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τα εθνικά της συμφέροντα μέσω της υποταγής της στον ξένο παράγοντα, χαρακτηρίζοντας αυτή τη λογική εγγενώς λανθασμένη.

Ο Ίων Δραγούμης, κατά τον ίδιο, προσπάθησε να επαναφέρει τον Ελληνισμό στην πραγματική ιστορική του διάσταση: όχι ως ένα μικρό κράτος με περιορισμένο ορίζοντα, αλλά ως έναν ευρύτερο πολιτισμικό και γεωπολιτικό φορέα.

«Αυτό ήταν το μεγάλο, ασυγχώρητο αμάρτημά του απέναντι στις μίζερες ελλαδικές ελίτ, που δεν μπορούν να δεχθούν το μεγαλείο του Ελληνισμού», τόνισε.

«Η Τουρκία προσπαθεί να επιτύχει ένα αντι-1821»

Περνώντας στη σημερινή διεθνή πραγματικότητα, ο κ. Γρίβας προειδοποίησε ότι το παγκόσμιο σύστημα μεταλλάσσεται με πρωτοφανείς ρυθμούς. Η Δύση, στην οποία η Ελλάδα έχει εναποθέσει μεγάλο μέρος των ελπίδων της, βρίσκεται, όπως είπε, μπροστά σε ένα τεράστιο υπαρξιακό κενό, ενώ νέες δυνάμεις αναδύονται.

Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η Τουρκία επιδιώκει να ανατρέψει τα ιστορικά αποτελέσματα της Ελληνικής Επανάστασης.

«Απέναντί μας η Τουρκία προσπαθεί να επιτύχει ένα αντι-1821 και να επιτύχει εκ νέου την υποδούλωσή μας», προειδοποίησε.

Την ίδια ώρα, όπως υποστήριξε, ο ξένος παράγοντας δρα ανεξέλεγκτα στην Ελλάδα, ενώ οι εγχώριες ελίτ έχουν χάσει ακόμη και τη στοιχειώδη αίσθηση εθνικής ταυτότητας που υπήρχε στο παρελθόν.

Η «γεωπολιτική του τάφου»

Ο καθηγητής αναφέρθηκε και στη διάδοση μιας βαθιά μοιρολατρικής αντίληψης στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας. Την περιέγραψε ως «γεωπολιτική του τάφου»: την πεποίθηση ότι η Ελλάδα έχει τελειώσει, ότι το δημογραφικό πρόβλημα είναι μη αναστρέψιμο, ότι η χώρα είναι ήδη υποταγμένη και δεν μπορεί πλέον να αντιδράσει.

Απέρριψε κατηγορηματικά αυτή τη λογική, τονίζοντας ότι, ακριβώς επειδή οι παθογένειες είναι σοβαρές, ο Ελληνισμός χρειάζεται ένα μεγάλο εθνικό όραμα που θα τον ανασύρει από την παρακμή.

Το όραμα αυτό, κατά τον ίδιο, βρίσκεται στη σκέψη του Ίωνα Δραγούμη: στην αναγνώριση του ιστορικού βάθους, της συνέχειας και της διεθνούς δυναμικής του Ελληνισμού.

«Η Ελλάδα, είτε το θέλει είτε δεν το θέλει, είναι μια πολιτισμική υπερδύναμη», ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας ότι ο ρόλος της δεν είναι κατακτητικός. Αντιθέτως, μπορεί να λειτουργήσει αναζωογονητικά για τη Δύση και να συμβάλει σε μια νέα σύνθεση των πολιτισμών.

«Θυμηθείτε ποιοι είστε»

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας ολοκλήρωσε την ομιλία του με μια προσωπική εξομολόγηση. Δήλωσε ότι δεν μιλούσε μόνο ως πανεπιστημιακός, αλλά ως ένας Έλληνας 61 ετών που προσπαθεί σε όλη του τη ζωή να αποτινάξει τα «βαρίδια», τα πέπλα και τις λανθασμένες εικόνες που έχουν επιβληθεί στην ελληνική κοινωνία.

Τόνισε ότι οι σημερινοί Έλληνες αποτελούν συνέχεια των ανθρώπων της Επανάστασης του 1821 και της αρχαιότητας, διατηρώντας παράλληλα τη χριστιανική και ορθόδοξη ταυτότητά τους.

Κλείνοντας, απηύθυνε κάλεσμα αφύπνισης:

«Θυμηθείτε ποιοι είστε. Αποδεχθείτε ποιοι είστε. Και όταν ξεκινήσει αυτό, ακόμη και από λίγους Έλληνες, μπορεί να γιγαντωθεί σε μια πυρκαγιά. Η Ελλάδα έχει τεράστιο ρόλο να παίξει. Είμαστε εδώ, είμαστε ζωντανοί και είμαστε υπερδύναμοι».