Ιστορία - Πολιτισμός
Επιχείρηση «Augustus», Φανάρι Πρέβεζας 1943
Στο σύγχρονο, έντονα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, η διατήρηση της ιστορικής μνήμης ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής υποχρέωσης· αποτελεί ιερό χρέος και την ελάχιστη ένδειξη σεβασμού προς εκείνους που θυσιάστηκαν. Η ανάδειξη των τραγικών γεγονότων, η αναγνώριση των πρωταγωνιστών και των ιστορικών ευθυνών, συνθέτουν σήμερα την ισχυρότερη εγγύηση για το μέλλον.
Γράφει ο Νικόλαος Μπόχτης, Ταξίαρχος Πεζικού ε.α.
Το καλοκαίρι του 1943 αποτέλεσε μια από τις πιο αιματηρές σελίδες της Κατοχής στην Ήπειρο. Στην περιοχή του Φαναρίου, οι δυνάμεις του Άξονα σε πλήρη σύμπραξη με ένοπλα τμήματα Μουσουλμάνων Τσάμηδων, διεξήγαγαν κυρίως τον Αύγουστο, εκκαθαριστικές επιχειρήσεις ακραίας βιαιότητας. Στόχος των συντονισμένων αυτών ενεργειών ήταν ο τοπικός Χριστιανικός πληθυσμός, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο μιας συστηματικής εκστρατείας τρόμου, καταστροφής και εξόντωσης, οι συνέπειες της οποίας χάραξαν ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη της περιοχής.
Αντικειμενικοί σκοποί
H διαταγή των υπόψη επιχειρήσεων με την κωδική ονομασία
«Augustus», εκδόθηκε την 7Αυγούστου και καθόριζε ως αποστολή την εκκαθάριση της περιοχής Μαργαρίτι- Πάργα- Αμμουδιά- Σκεπαστό- Γλυκή με αντικειμενικούς σκοπούς τον έλεγχο της οδού Παραμυθιά-Πρέβεζα και την
εξασφάλιση των παρακείμενων ακτών προς αποφυγή ενδεχόμενης απόβασης συμμαχικών δυνάμεων. Με το πέρας της επιχείρησης είχε προβλεφθεί η αμυντική οργάνωση-οχύρωση των ακτών.
Η παραπάνω διαταγή προέβλεπε την εκτέλεση των ανταρτών και των συνεργατών τους, τη σύλληψη-εκτοπισμό ανδρών 16-60 ετών δυνάμενων να φέρουν οπλισμό, την καταστροφή υποδομών-αγαθών ώστε να μην χρησιμοποιηθούν από τους αντάρτες, την πυρπόληση των χωριών στα οποία εκδηλώνονταν πυρά ενάντιων των Γερμανών και την σύλληψη των προεστών ως εγγυητών της φιλειρηνικής στάσης του πληθυσμού.
Η έναρξη των επιχειρήσεων καθορίστηκε για την 10 Αυγούστου 1943.
Η εκκένωση του μάχιμου πληθυσμού των Χριστιανών από την εύφορη πεδιάδα του Φαναρίου, που αποτελούσε το σιτοβολώνα της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας, και η ανάθεση της διοίκησης στο «Εθνικό Αλβανικό Συμβούλιο Τσαμουριάς» (ΞΙΛΙΑ) ήταν oi επιδιώξεις των Γερμανών, οι οποίες ικανοποιούσαν και τις αλυτρωτικές τάσεις των Μουσουλμάνων Τσάμηδων.
Δυνάμεις
Οι εχθρικές δυνάμεις που συμμετείχαν αποτελούνταν από:
Α. Τo 99 Σύνταγμα Ορεινών Καταδρομών (έδρα Παραμυθιά) με δύναμη κάλυψης Τάγμα του 98 Συντάγματος (έδρα Φιλιππιάδα) υπό τον Γερμανό αντισυνταγματάρχη Remold.
Β. Την 2η Ομάδα Αλπινιστών Valle (έδρα τα Ιωάννινα) ενισχυμένη με Τάγμα της Μεραρχίας Modena (έδρα την Άρτα), υπό τον Ιταλό συνταγματάρχη Manfredini.
Γ. Οργανωμένα ένοπλα αποσπάσματα Μουσουλμάνων Τσάμηδων από την Παραμυθιά και το Μαργαρίτι υπό τους Νούρι Ντίνο, Μαζάρ Ντίνο και Αβδουλά Κασίμ .
Αξίζει να αναφερθεί ότι τα Γερμανικά Συντάγματα υπαγόταν στην 1η Μεραρχία «Εντελβάις» και ήταν ειδικές δυνάμεις, με μεγάλη εμπειρία από τις επιχειρήσεις στον Καύκασο.
Οι φίλιες δυνάμεις αποτελούνταν από ολιγομελείς ομάδες ανταρτών που δρούσαν ανεξάρτητα, έφεραν ελαφρύ οπλισμό, περιορισμένες επιχειρησιακές δυνατότητες και χώρους εξορμήσεως στους ευρύτερους ορεινούς όγκους Σουλίου, Σκαφιδωτής και Βαλανιδούσας. Η μικρή διαθεσιμότητα δυνάμεων αιτιολογείται και από τη συμμετοχή μεγάλου μέρους των ανταρτικών ομάδων στην Συμμαχική Επιχείρηση «Τα Ζώα» (4-30Ιουλίου 1943) που αφορούσε εφαρμογή σχεδίου παραπλάνησης των δυνάμεων του Άξονα για την περιοχή απόβασης.
Από τα παραπάνω προκύπτει η συντριπτική υπεροχή των εχθρικών δυνάμεων, «ανυπαρξία εχθρού» όπως έγραψε ο Γερμανός διοικητής.
Περιοχή Φαναρίου, Απόσπασμα Γερμανικού Στρατιωτικού Χάρτη, φύλλο Πάργα 1940 (1:100.000) Πηγή Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου UC Berkeley
Διεξαγωγή
Την 27 και 30Ιουλίου μέρος των εχθρικών δυνάμεων ξεκίνησε αναγνωριστικές επιχειρήσεις και εξουδετέρωσε αντιστάσεις Ελλήνων ανταρτών στο Μορφάτι, στη Γλυκή και στο Μποντάρι.
Την 10Αυγούστου το μείζον των δυνάμεων κινούμενο τακτικά από Μαργαρίτι, Παραμυθιά και Πρέβεζα εισήλθαν στο Φανάρι και αποκόπτοντας τις κύριες οδούς βόρεια και νότια, προέβησαν σε εκτελέσεις, λεηλασίες, πυρπολήσεις σπιτιών-αγρών, συλλήψεις και εκτοπισμούς ανδρών στα Ιωάννινα-Θεσσαλονίκη και από εκεί στη Γερμανία για καταναγκαστική εργασία. Η εκδηλωθείσα αντίδραση των φιλίων δυνάμεων δεν κατέστη δυνατό να προστατεύσει τους κατοίκους, αρκετοί από τους οποίους έντρομοι εγκατέλειψαν την περιοχή.
Την 11Αυγούστου το 99 Σύνταγμα αντιμετωπίζοντας περιορισμένες αντιστάσεις ανταρτών έφθασε χωρίς δυσκολία στις ακτές του Ιονίου, χωρίς να συλλάβει ή εξουδετερώσει κάποιον από αυτούς.
Την 13Αυγούστου ολοκληρώθηκε η επιχείρηση και αναφέρθηκε πέρας αυτής, ενώ την 14Αυγούστου τμήματα των Γερμανικών και Ιταλικών δυνάμεων αποχώρησαν κινούμενα προς τις έδρες τους. Εχθρικές δυνάμεις παρέμειναν στην περιοχή συνεχίζοντας τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις έως τα τέλη Οκτωβρίου.
Ο Δημήτριος Μαγκριώτης το 1949 στο βιβλίο του «Θυσίαι της Ελλάδος και Εγκλήματα Κατοχής 1941-1944» περιγράφοντας τις υπόψη ωμότητες αναφέρει σελ. 262 «Οι Τουρκαλβανοί (σ.σ. εννοεί τους Μουσουλμάνους Τσάμηδες) υπερβαλόντες εις θηριωδίαν και τους Ιταλούς και τους Γερμανούς, ουδέν εσεβάσθησαν. Εξετέλεσαν φιλησύχους και φιλονόμους πολίτας ανεξαρτήτως ηλικίας και κατά τρόπον απάνθρωπον. Εβίασαν κοράσια και ησέλγησαν επί υπάνδρων γυναικών. Καθ’ ολόκληρον τον μήνα Αύγουστον 1943 ουδέν άλλο παρετήρει τις εις την περιφέρειαν εκείνην ει μή καπνούς εκ των πυρποληθεισών οικιών και ουδέν άλλο ήκουεν ειμή θρήνους και κοπετούς των θυμάτων της θηριωδίας των επιδρομέων» και συνεχίζει σελ. 263 «Το μέγεθος της καταστροφής την οποίαν υπέστη η περιοχή εκείνη είναι τοιούτον ώστε και εάν τις σήμερον επισκεφθή την περιοχήν ταύτην θα μείνη κατάπληκτος πρό της αθλιότητος την οποίαν θα συναντήση. Ουδέν θα παρατηρήση εκεί, ειμή ερείπια εν μέσω δε αυτών ρακένδυτους διαβιούντας υπό συνθήκας πλήρους εξαθλιώσεως, ευρισκομένους εις το μεταίχμιον μεταξύ ζωής και θανάτου.»
Χαρακτηριστικό της αγριότητας είναι και η αναφορά σε Υπόμνημα κατοίκων της Πάργας προς την Ερευνητική Επιτροπή του ΟΗΕ (25 Φεβρουαρίου1947) για αποκεφαλισμένο πτώμα Έλληνα.
Απώλειες
Σύμφωνα με τον παραπάνω συγγραφέα, οι απώλειες του Χριστιανικού πληθυσμού στο Φανάρι από τη δράση των Μουσουλμάνων Τσάμηδων (1941-1944) προσδιορίζονται σε 600 φονευθέντες, ενώ ο Θ. Παπαμανώλης στο βιβλίο
«Κατακαϋμένη Ήπειρος» παραθέτει έκθεση (Απρίλιος1944) στην οποία καταγράφονται νεκροί 137, απαχθέντες 321, γυναίκες απαχθείσες-βιασθείσες 231, πυρποληθέντα οικήματα 519 και αρπαγέντα ζώα 32.535 (η υπόψη έκθεση αναγνωρίζει την υποεκτίμηση των απωλειών). Ο H.F.Meyer στο βιβλίο του
«Αιματοβαμμένο Εντελβάις» αναφέρει ότι από 10 έως 13Αυγούστου δολοφονήθηκαν 250 άμαχοι και πυρπολύθηκαν 20 χωριά, ενώ από 29Ιουλίου έως 31Αυγούστου καταγράφει εκτελεσθέντες συνολικά 300 Έλληνες και 1000 κατεστραμμένα σπίτια. Οι απώλειες των Γερμανών ελάχιστες, 3 νεκροί και 12 τραυματίες.
Η γεωργική παραγωγή λεηλατήθηκε με αποτέλεσμα την περαιτέρω εξαθλίωση των κατοίκων τον επόμενο χειμώνα. Τα περισσότερα θύματα καταγράφονται σε Σταυροχώρι, Κορωνόπουλο, Καναλάκι και Τσουκνίδα, ενώ οι μεγαλύτερες καταστροφές σε Βουβοπόταμο, Νάρκισσο, Ποταμιά και Γλυκή.
Ο Hans Bickel επικεφαλής της Διεθνoύς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού σε αυτοψία του στην περιοχή διαπίστωσε την τραγική κατάσταση των κατοίκων και την έκταση των καταστροφών.
Απόδοση ευθυνών
Οι ευθύνες για τα παραπάνω εγκλήματα πολέμου, παρά τις προσπάθειες, ουδέποτε αποδόθηκαν πραγματικά. Συγκεκριμένα, στη δίκη της Νυρεμβέργης το 1947 καταδικάσθηκε σε 12 χρόνια κάθειρξη μόνο ο διοικητής του XXII Ορεινού Σώματος Στρατού στρατηγός Hubert Lanz ως υπεύθυνος για τα εγκλήματα στην Ήπειρο και στα Ιόνια νησιά, αποφυλακίστηκε όμως το 1951. Οι Μουσουλμάνοι Τσάμηδες και οι επικεφαλής τους,συνολικά 1931,
καταδικάσθηκαν ερήμην σε διάφορες ποινές στο Eιδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων στα Ιωάννινα το 1945, αλλά είχαν διαφύγει εκτός Ελληνικής επικράτειας.
Αξίζει να σημειωθεί γενικότερα ότι, ενώ ζητήθηκε από την Ελλάδα να εκδοθούν για να λογοδοτήσουν 1127 εγκληματίες πολέμου (Γερμανοί, Ιταλοί, Βούλγαροι, Αλβανοί), όπως αυτοί προσδιορίσθηκαν από την Συμμαχική Επιτροπή στο Λονδίνο, παραδόθησαν μόνο 9.
Η απόπειρα εθνοκάθαρσης στο Φανάρι, παρά τη συντριπτική υπεροχή του εχθρού και το βαρύ φόρο αίματος, κατέληξε σε αποτυχία. Απέναντι στη στρατιωτική ισχύ και το μένος, οι κάτοικοι αντέταξαν αξιοπρέπεια, φιλοπατρία, απαράμιλλη ανθεκτικότητα και ενότητα. Σήμερα, υπερήφανοι οι απόγονοί τους τιμούν αυτή την παρακαταθήκη, υψώνοντας τη Γαλανόλευκη στα σπίτια τους.
Στο σύγχρονο, έντονα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, η διατήρηση της ιστορικής μνήμης ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής υποχρέωσης· αποτελεί ιερό χρέος και την ελάχιστη ένδειξη σεβασμού προς εκείνους που θυσιάστηκαν. Η ανάδειξη των τραγικών γεγονότων, η αναγνώριση των πρωταγωνιστών και των ιστορικών ευθυνών, συνθέτουν σήμερα την ισχυρότερη εγγύηση για το μέλλον.
Πηγές
Γενικό Επιτελείο Στρατού, Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού. (1989). Ευρετήριο πολεμικών γεγονότων του Ελληνικού έθνους.
Γκότοβος, Α. Ε. (2007). Η Παραμυθιά στο στόχαστρο: Νέα στοιχεία για τον μαύρο Σεπτέμβρη του 43. Φιλοπρόοδος Όμιλος Παραμυθιάς.
Γκότοβος, Α. Ε. (2015, Ιανουάριος–Μάρτιος). Ταυτότητες στην κατοχική Θεσπρωτία και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας. Άρδην, 57–74.
Γκότοβος, Α. Ε. (2016). Τσαμουριά: Ταυτότητες στην κατοχική Θεσπρωτία και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας. Εναλλακτικές Εκδόσεις.
Μάγερ, Χ. Φ. (2009). Αιματοβαμμένο Εντελβάις. Βιβλιοπωλείο της Εστίας.
Μαγκριώτης, Δ. Ι. (1996). Θυσίαι της Ελλάδος και Εγκλήματα Κατοχής. Φόρμιγξ. Παπαμανώλης, Θ. Γ. (1999). Κατακαϋμένη Ήπειρος. Ελεύθερη Σκέψις.
Τσάκας, Ν. Χ. (1992). Τα εγκλήματα των Τσάμηδων στην Πάργα.
Griechenland 1:100 000. (1940). [Map]. Digital Collections, University of California, Berkeley. https://digicoll.lib.berkeley.edu/record/269540
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Απάντηση στον καθηγητή Νότη Μαριά για το άρθρο του “Το ξαναζεσταμένο «φαγητό»”
Οι Προτάσεις της Ελληνοκυπριακής πλευράς 10 Φεβρουαρίου 1975
Πηγή: i-epikaira.blogspot.com
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Τουρκική Εισβολή – Ημερολογιακά τραγικός Ιούλιος και Αύγουστος 1974
Χ. Κίσινγκερ: «Οι Βρετανοί το μυαλό και οι Αμερικανοί τη γροθιά» – «Βρετανο/τουρκικό gang-up»
Διάσκεψη Γενεύης Ι. Στο κέντρο ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Τουράν Γκιουνές.
Γράφει η Φανούλα Αργυρού, ΣΗΜΕΡΙΝΗ
Μέρος Β’
Αφού Βρετανοί και Τούρκοι συμφώνησαν στις 17.7.1974, ο Ετζεβίτ έκανε την εισβολή (όπως συμφώνησαν να μην ενοχλούσε τις Βρετανικές Βάσεις και οι Βρετανοί να εμπόδιζαν ελληνική βοήθεια προς Κύπρο όπως είχε ζητήσει), και εκδόθηκε το Ψήφισμα του Σ.Α. 353, 20 Ιουλίου.
Τα περί Κύπρου Ψηφίσματα τα γράφουν οι Βρετανοί, οι καταγεγραμμένοι ως οι PEN HOLDERS για οτιδήποτε για την Κύπρο, αλλά υποτίθεται με τη σύμφωνη γνώμη των διαδοχικών κυπριακών κυβερνήσεων. Το Ψήφισμα καλούσε μεν τα ξένα στρατεύματα να αποχωρήσουν από την Κύπρο, όμως στην πραγματικότητα εννοούσε τα ελληνικά στρατεύματα, σύμφωνα με τις κατηγορίες Μακαρίου εναντίον της Ελλάδας ως εισβολέα, καμία αναφορά σε ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ και τουρκικά στρατεύματα, και καλούσε τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις (η μία εκ των οποίων είχε ήδη εισβάλει και δολοφονούσε στην Κύπρο), να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις δίχως καθυστέρηση για την αποκατάσταση της ειρήνης στην περιοχή και της συνταγματικής κυβέρνησης στην Κύπρο…
Οι Βρετανοί το μυαλό και οι Αμερικανοί τη γροθιά
22 Ιουλίου – Στις 19 Ιουλίου ο Μακάριος ζήτησε συνάντηση με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ, Δρα Χ. Κίσινγκερ. Συναντήθηκαν ιδιωτικά για 1 ώρα και 20 λεπτά στις 22/7 και έδωσε στον Κίσινγκερ χειρόγραφο σημείωμα με έξι προτάσεις για επίλυση του Κυπριακού, συμπεριλαμβανομένων αιτημάτων για επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση πραγμάτων και τη δημιουργία μεικτής αστυνομικής δύναμης στο νησί…
23 Ιουλίου – Αποκαλυπτικότατες δύο τηλεφωνικές συνομιλίες Δρος Henry Kissinger και Βρετανού πρέσβη στην Ουάσιγκτον, Peter Ramsbotham. Η πρώτη στις 3.23 μ.μ.
Ο Βρετανός πρέσβης ενημέρωσε ότι ο Κάλαχαν θα προχωρούσε την ίδια μέρα για συνάντηση στις 3.00 η ώρα, με Τουρκία, αντιπροσώπους του ΟΗΕ και Αμερικανούς, αλλά η Ελλάδα αδυνατούσε να στείλει αντιπρόσωπο. Ο Κίσινγκερ ενοχλημένος ρώτησε «Μα, γιατί τέτοια βιασύνη;» και πρόσθεσε: «Κατ’ αρχάς ελπίζω να μην κάνετε τίποτα δίχως να μας μιλήσετε. Εμείς δεν κάναμε βήμα δίχως να σας μιλήσουμε. Έστω και αν αφήνουμε εσάς να βάζετε το μυαλό και εμείς την πυγμή (γροθιά), θα ήταν καλό (να μας μιλήσετε πρώτα). Δεύτερον, δεν βλέπω αυτόν τον καταναγκασμό γι’ αυτήν τη συνάντηση… Kάντε το ξεκάθαρο στους ανθρώπους σας… Σίγουρα όλα τα μέρη πρέπει να παρευρεθούν προτού κάνουμε οτιδήποτε. Ό,τι και να συμβαίνει στην Ελλάδα, πρέπει να δοθούν 48 ώρες να βρουν τα πόδια τους. Εξ όσων γνωρίζω, δεν έχουν Πρωθυπουργό… Δεν νομίζω ο Ετζεβίτ να πεθάνει από καρδιακή προσβολή αν δεν υπάρξει διάσκεψη» (Η υπογράμμιση της συγγραφέως).
(What is the hurry now?.. First of all, I hope you will not act without talking to us. We did not make a move without talking to you. Even though we grant you the brains and us the muscle. It would still be nice. Secondly, I don’t see what the compulsion is to have this meeting… Make it clear to your people… Obviously all parties have to be there before we can do anything. Whatever happens Greece should be given 48 hours to settle down. As far as I can tell they have no PM now… I don’t have the impression that Ecevit will die of a heart attack if there is no conference.)
Η δεύτερη τηλεφωνική συνομιλία στις 5.30 μ.μ.:
«Βρετανο/τουρκικό gang-up»
«Κίσινγκερ: Θέλω να ξέρεις ότι άρχισα να είμαι ανήσυχος με το Λονδίνο… Ο Κανελλόπουλος μού είπε ότι, αν οι Τούρκοι επιτεθούν, η Ελληνική Δημοκρατία θα καταρρεύσει… Τηλεφώνησα στον Ετζεβίτ και του είπα να μην κάνει τίποτα.
Πρέσβης: Να επιτεθούν πού;
Κίσινγκερ: Λευκωσία.
Πρέσβης: Δεν έχω ακούσει τίποτα.
Κίσινγκερ: Το αεροδρόμιο, φοβούνται από γενική επίθεση… Όμως οι Έλληνες δεν είναι εις θέσιν να απαντήσουν. Και δεν υπάρχει τρόπος να το διευθετήσετε αυτό δίχως εμάς, και αν πάνε σόλο εμείς θα τραβήξουμε πίσω… Είναι απαράδεκτο η Ελληνική Δημοκρατική Κυβέρνηση να βρεθεί αντιμέτωπη με μια βρετανο/τουρκική επιβουλή (gang-up). Το καλό που σου θέλω είναι να το ξεκαθαρίσεις στο Λονδίνο ότι νομίζω οι επικοινωνίες μεταξύ μας έχουν σπάσει πλήρως και υπενθύμισέ τους ότι εγώ δεν έκανα βήμα δίχως να πάρω τη συγκατάθεση του Callaghan (clearing it with Callaghan)… Δεν θέλω Διάσκεψη δίχως τους Έλληνες.
Δεν θα είμαστε εκεί και δεν θα έχουμε τίποτα να κάνουμε με μια βρετανο/τουρκική — (αφαιρέθηκε η λέξη)… Είναι ανήθικο να ζητάς από μια νέα κυβέρνηση, που δεν έχει ακόμα συγκροτηθεί, να πάει εκεί να διαπραγματευτεί. Αυτή είναι η ανησυχία μας. Εφόσον το αποτέλεσμα δεν θα είναι καλό για την Ελλάδα, δεν πρέπει σίγουρα να φαίνεται — και μάξιμουμ αδυναμία… Όποια παραχώρηση κάνουν θα φαίνεται ως εκβιασμός» (Η υπογράμμιση της συγγραφέως). (Πηγή: US Dept of State Review authority Robert H. Miller, Date/Case ID: 01 June 2006, 200102979)
(Η λέξη gang-up μεταφράζεται ως «επιβουλή» εφόσον εμπεριέχει την έννοια της δολιότητας/συνωμοσίας).
Γενεύη Ι
Μετά τους διαξιφισμούς και μηνύματα του Δρος Χ. Κίσινγκερ, ο Κάλαχαν ξεκίνησε τη Διάσκεψη στη Γενεύη στις 25 Ιουλίου και ώρα 15.30, στο σπίτι τού εκεί Βρετανού πρέσβη, με παρόντες αξιωματούχους του Φόρεϊν Όφις, του ΟΗΕ και στη συνέχεια τις αντιπροσωπίες Ελλάδας και Τουρκίας, ΥΠΕΞ Τουράν Γκιουνές και Γεώργιο Μαύρο. Απούσα, η Κυπριακή Δημοκρατία.
Στις 30 Ιουλίου, James Callaghan, Γεώργιος Μαύρος και Τουράν Γκιουνές υπέγραψαν μια διακήρυξη ότι, για να σταθεροποιηθεί η κατάσταση στην περιοχή της Δημοκρατίας που ήλεγχαν αντίθετες στρατιωτικές δυνάμεις (δεν ονόμαζαν τουρκικά στρατεύματα κατοχής), αυτές έπρεπε να σταματήσουν την προέλαση στις 30 Ιουλίου και ώρα 22.00.
Κατέγραψαν κάποιες ενέργειες που έπρεπε να γίνουν κ.λπ., αλλά το κυριότερο είναι η αναφορά στο έγγραφο με τις τρεις υπογραφές, ότι οι υπουργοί επεσήμαναν την έμπρακτη ύπαρξη στη Δημοκρατία της Κύπρου δύο αυτόνομων διοικήσεων, μία της ελληνοκυπριακής διοίκησης και μία της τουρκοκυπριακής, και ότι στην επόμενή τους συνεδρία, δίχως προκατάληψη, θα συζητούσαν τα προβλήματα που προέκυπταν από την ύπαρξη αυτών των αυτόνομων διοικήσεων.
Και αυτά ενόσω α) οι τουρκικές προελάσεις, ο ξεριζωμός και οι αγριότητες συνεχίζονταν, ενώ οι παραβιάσεις καταγράφονταν καθημερινά, τόσο από τα Ηνωμένα Έθνη όσο και από τους Βρετανούς καθώς και από ελλαδικής πλευράς προς το Φόρεϊν Όφις, τους Αμερικανούς και τα Ηνωμένα Έθνη και β) ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών απαιτούσε όπως η Τουρκία μη ονομάζεται ‘‘εισβολέας’’ – δεν είχε κάνει εισβολή!
27 Ιουλίου ο Γλ. Κληρίδης είχε ήδη συμφωνήσει με τον Ρ. Ντενκτάς, έτοιμος να διαπραγματευθεί ομοσπονδιακή λύση …
Πηγές: Βρετανικό Εθνικό Αρχείο και αμερικανικά έγγραφα, βιβλίο Φ.Α. «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019».
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
*Το 3ο Μέρος (Γενεύη ΙΙ και συνέχεια) την επόμενη Κυριακή
Τα κέρδη της κατοχικής Τουρκίας στη Γενεύη Ι – Η συμφωνία με τις τρεις υπογραφές εκδόθηκε στα Αγγλικά και Γαλλικά.
1) Πρέσβης Ραμσπόθαμ, υπηρετήσας και στις μυστικές υπηρεσίες του ΗΒ.
2) Δρ Χ. Κίσινγκερ.
3) Τζέιμς Κάλαχαν.
Ιστορία - Πολιτισμός
Νέο μνημείο στη Λευκόπετρα Ξάνθης τιμά τον Ποντιακό Ελληνισμό
Ένα νέο μνημείο αφιερωμένο στη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού αποκτά η Λευκόπετρα Ξάνθης, με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Λευκόπετρας «Οι Σταυραετοί του Πόντου». Το έργο, που βρίσκεται πλέον στην τελική φάση της κατασκευής του, αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το χωριό, τιμώντας τους προγόνους που ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες και διατηρώντας ζωντανή την ιστορική μνήμη των επόμενων γενεών.
Ένα νέο μνημείο αφιερωμένο στη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού αποκτά η Λευκόπετρα Ξάνθης, με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Λευκόπετρας «Οι Σταυραετοί του Πόντου». Το έργο, που βρίσκεται πλέον στην τελική φάση της κατασκευής του, αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το χωριό, τιμώντας τους προγόνους που ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες και διατηρώντας ζωντανή την ιστορική μνήμη των επόμενων γενεών.
Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότεροι ποντιακοί σύλλογοι, δήμοι και τοπικές κοινωνίες σε ολόκληρη την Ελλάδα αναλαμβάνουν αντίστοιχες δράσεις, δημιουργώντας μνημεία, χώρους μνήμης και πολιτιστικές υποδομές αφιερωμένες στον Ποντιακό Ελληνισμό και στα θύματα της Γενοκτονίας. Πρόκειται για μια τάση που αποτυπώνει τη βούληση των νεότερων γενεών να διατηρήσουν ζωντανή την ιστορική μνήμη, να τιμήσουν τους προγόνους τους και να μεταδώσουν την πολιτιστική κληρονομιά του Πόντου στις επόμενες γενιές. Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες, η ιστορία δεν περιορίζεται στις επετειακές εκδηλώσεις, αλλά αποκτά μόνιμη παρουσία στον δημόσιο χώρο, λειτουργώντας ως σημείο αναφοράς, γνώσης και συλλογικής μνήμης.
Η επιλογή της ποντιακής λύρας ως κεντρικού συμβόλου του μνημείου δεν είναι τυχαία. Για τους Ποντίους, η λύρα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής τους ταυτότητας. Μέσα από τους ήχους της διασώζονται τραγούδια, αφηγήσεις και μνήμες, που συνδέουν τις σημερινές γενιές με τις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου.
Η πρωτοβουλία ανήκει στη νέα διοίκηση του συλλόγου, η οποία επανενεργοποίησε τον ιστορικό φορέα ύστερα από χρόνια αδράνειας. Με στόχο την ενίσχυση της πολιτιστικής παρουσίας του χωριού, τα μέλη του συλλόγου αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα μνημείο αφιερωμένο στους προγόνους τους και στα θύματα της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού.
Η πρόεδρος του συλλόγου, Κωνσταντίνα Ναβροζίδου, τονίζει ότι «μια ομάδα νέων ανθρώπων θελήσαμε να δώσουμε και πάλι ζωή στον σύλλογο. Μέσα στις δράσεις που αποφασίσαμε ήταν και η κατασκευή ενός μνημείου αφιερωμένου στους προγόνους μας και στην Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού».
Η Λευκόπετρα, ένα προσφυγικό χωριό που δημιουργήθηκε μετά τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου και τη Μικρασιατική Καταστροφή, εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την ιστορία της. Οι περίπου 700 κάτοικοί της, χριστιανοί και μουσουλμάνοι, συνυπάρχουν αρμονικά, διαφυλάσσοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του τόπου.
Η ιδέα για το μνημείο ανήκει στη Βασιλική Κυριακίδου, ενώ η υλοποίησή του κατέστη δυνατή χάρη στη συνεργασία του διοικητικού συμβουλίου, των κατοίκων και του Δήμου Αβδήρων. Τα μέλη του συλλόγου συνέβαλαν τόσο οικονομικά όσο και με προσωπική εθελοντική εργασία, αναλαμβάνοντας σημαντικό μέρος των κατασκευαστικών εργασιών και της διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η καλλιτεχνική ταυτότητα του έργου. Τη συνολική σύλληψη και επίβλεψη έχει αναλάβει ο Δημήτρης Αβούρης από τη Ζάκυνθο, ενώ τη μπρούντζινη λύρα σχεδίασε ο γλύπτης Ιορδάνης Ποιμενίδης. Το μαρμάρινο βάθρο κατασκευάστηκε από λευκό ακατέργαστο μάρμαρο θαλάσσης, το οποίο επεξεργάστηκε εξ ολοκλήρου στο χέρι ο Δημήτρης Αβούρης.
Το μνημείο έχει κυκλική μορφή και περιβάλλεται από τέσσερις ποντιακές λύρες, ενώ στο κέντρο δεσπόζει μια εντυπωσιακή μπρούντζινη λύρα ύψους 1,30 μέτρων. Η σύνθεση αποτυπώνει τον διαχρονικό δεσμό του Ποντιακού Ελληνισμού με τη μουσική, την παράδοση και την ιστορική του πορεία.
Οι εργασίες βρίσκονται πλέον στην τελική ευθεία και στόχος του συλλόγου είναι η ολοκλήρωση του έργου μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Με την παράδοσή του, το νέο μνημείο αναμένεται να αποτελέσει έναν χώρο τιμής, μνήμης και περισυλλογής, υπενθυμίζοντας στις νεότερες γενιές ότι η ιστορική κληρονομιά του Ποντιακού Ελληνισμού παραμένει ζωντανή μέσα από τα σύμβολα, τις παραδόσεις και τον πολιτισμό του.
pontosvoice.gr
Η υποκρισία για τη Θέουτα, η Τουρκία, οι κατηγορίες περί ευθύνης του Ισραήλ και η σιέστα των Ισπανών διπλωματών στην Ουάσιγκτον
Η ισπανική εκπαίδευση είναι τυφλωμένη από τον ευρωκεντρισμό της ή, ίσως, ακόμη και ρατσιστική. Άρθρο-απάντηση του Μάικλ Ρούμπιν στα ιδεολογήματα...
Δεύτερο κύμα «λουκέτων» και πολυστρατόπεδα – Οι ανακοινώσεις τον Σεπτέμβριο
Σε νέα φάση εισέρχεται η αναδιάρθρωση των Ενόπλων Δυνάμεων, με επιπλέον καταργήσεις στρατοπέδων, συγχωνεύσεις σχηματισμών και τη δημιουργία «πολυστρατοπέδων». Η...
Απάντηση στον καθηγητή Νότη Μαριά για το άρθρο του “Το ξαναζεσταμένο «φαγητό»”
Γράφει η Φανούλα Αργυρού, Ερευνήτρια/δημοσιογράφος/συγγραφέας 3.8.2026 Προηγήθηκε δυστυχώς, το ξεκίνημα της δικής μας υποταγής … Στο άρθρο του «Το ξαναζεσταμένο...
ΤΑΜΣ «Κατούντας 2026»: Οι ενεργοί έφεδροι εκπαιδεύτηκαν και έστειλαν ηχηρό μήνυμα από τον Έβρο
Με μία απαιτητική Τακτική Άσκηση Μετά Στρατευμάτων στον Έβρο τίμησε η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων όσους πολέμησαν εναντίον της τουρκικής...
Προκόπης Παυλόπουλος: Γιατί λιγοστεύουν τα «χρόνια της αθωότητας» – Το διαχρονικό μήνυμα του «Πολίτη Κέιν»
Την κυριαρχία της οικονομικής αποτίμησης πάνω στον άνθρωπο και τη δραματική συρρίκνωση της παιδικής αθωότητας αναλύει ο πρώην Πρόεδρος της...
-
Άμυνα3 μήνες πρινΣυναγερμός στη Λευκάδα για Μυστηριώδες «Σκάφος-Φάντασμα» σε Σπηλιά – Εντόπισαν θαλάσσιο drone ουκρανικής κατασκευής
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΑϋφαντής: Έρχεται πολεμική σύγκρουση
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΠροειδοποίηση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας! «Η θαλάσσια φαντασίωση της Άγκυρας θα έχει τίμημα»
-
Άμυνα2 μήνες πρινΣάλος με εικόνες από τον «Θαλασσόλυκο 2026»: Τούρκοι δείχνουν Έλληνα αξιωματικό δίπλα σε αξιωματικό του ψευδοκράτους – Χαραλαμπίδης στο Geopolitico: “Φέρουν ευθύνες Δένδιας και Α’ΓΕΕΘΑ”
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΓενοκτονία των Γιαζίντι: Ένα αιώνιο έγκλημα του ISIS κατά της ανθρώπινης συνείδησης
-
Άμυνα3 μήνες πρινΔικαίωση μετά από 5,5 χρόνια γραφειοκρατικού «γολγοθά»: Ο Έλληνας κατασκευαστής Γιάννης Αραπκούλες πήρε την άδεια παραγωγής ραβδωτών όπλων
-
Άμυνα2 εβδομάδες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ4 ημέρες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες