Η σχεδιαζόμενη δημιουργία σταθερών υποδομών για τα μη επανδρωμένα αεροχήματα V-BAT στη Ρόδο προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Τουρκίας, η οποία επαναφέρει τις αξιώσεις της περί αποστρατιωτικοποίησης των Δωδεκανήσων και προειδοποιεί ότι θα λάβει «τα απαραίτητα μέτρα».

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Πίσω από τη φραστική επίθεση της Άγκυρας βρίσκεται η πραγματική ανησυχία που προκαλεί η δυνατότητα μόνιμης και πολύωρης επιτήρησης του Νοτιοανατολικού Αιγαίου από τα V-BAT του Ελληνικού Στρατού. Τα συγκεκριμένα συστήματα μπορούν να απογειώνονται κάθετα, να επιχειρούν χωρίς συμβατικό διάδρομο και να μεταδίδουν εικόνα και δεδομένα στοχοποίησης σε πραγματικό χρόνο.

Η προοπτική μελλοντικής ενσωμάτωσης του ελληνικού KMB Hunter της ALTUS LSA μετατρέπει, μάλιστα, το V-BAT από ένα προηγμένο «ιπτάμενο μάτι» σε δυνητικό φορέα άμεσης εξουδετέρωσης εναέριων, επίγειων και θαλάσσιων απειλών.

Απειλεί για τη Ρόδο η Τουρκία που έχει ζώσει το Αιγαίο με βάσεις drones

Η συγκαλυμμένη απειλή της Άγκυρας

Κατά την εβδομαδιαία ενημέρωση της 27ης Αυγούστου, το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας υποστήριξε ότι η πιθανή δημιουργία βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρόδο θα παραβίαζε το, κατά την τουρκική θέση, αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς του νησιού.

«Ένα πιθανό βήμα για τη δημιουργία βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρόδο θα αποτελούσε παραβίαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος του νησιού και είναι σαφές ότι θα έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο, καθώς και τις σχέσεις καλής γειτονίας», ανέφερε το τουρκικό υπουργείο Άμυνας.

Η ανακοίνωση κατέληξε με μία προειδοποίηση που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη:

«Η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της που απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση».

Η Άγκυρα επιχειρεί, για ακόμη μία φορά, να εμφανιστεί ως θεματοφύλακας ενός νομικού καθεστώτος από το οποίο η ίδια δεν αντλεί συμβατικά δικαιώματα. Το καθεστώς των Δωδεκανήσων δεν καθορίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάννης, αλλά από τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, στην οποία η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Παράλληλα, η τουρκική πλευρά αποσιωπά συστηματικά ότι απέναντι από τα ελληνικά νησιά έχει αναπτύξει ισχυρές αεροπορικές, ναυτικές και μη επανδρωμένες δυνάμεις, ενώ διατηρεί σε ισχύ την απειλή πολέμου σε περίπτωση άσκησης από την Ελλάδα του δικαιώματος επέκτασης των χωρικών της υδάτων.

Σταθερές υποδομές για τα V-BAT στα Μαρίτσα

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, στο στρατιωτικό αεροδρόμιο των Μαριτσών σχεδιάζεται η κατασκευή μόνιμων υποδομών για τα V-BAT του 472ου Τάγματος Επιτήρησης Πληροφορικής του Ελληνικού Στρατού.

Η διαδικασία για την προμήθεια των απαραίτητων υλικών φέρεται να προωθήθηκε με κατεπείγουσα απευθείας ανάθεση, ώστε να δημιουργηθούν χώροι μεταστάθμευσης, τεχνικής υποστήριξης και συντήρησης.

Μέχρι σήμερα, τα V-BAT μπορούσαν να επιχειρούν από προσωρινά ή πρόχειρα διαμορφωμένα σημεία, αξιοποιώντας τη δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης. Η νέα υποδομή στα Μαρίτσα θα επιτρέψει, σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του Hellenic Defence, τη συστηματικότερη επιχειρησιακή αξιοποίηση και την ασφαλή τεχνική υποστήριξη των συστημάτων.

Η επιλογή της Ρόδου δεν είναι τυχαία. Από το συγκεκριμένο σημείο τα ελληνικά μη επανδρωμένα αεροχήματα μπορούν να παρακολουθούν επί πολλές ώρες το Νοτιοανατολικό Αιγαίο, τις θαλάσσιες οδούς προς την Ανατολική Μεσόγειο και τις κινήσεις στα απέναντι μικρασιατικά παράλια.

Αυτό ακριβώς προκαλεί τον εκνευρισμό της Τουρκίας.

Τι μπορεί να κάνει το V-BAT

Το V-BAT της αμερικανικής Shield AI είναι ένα μη επανδρωμένο αερόχημα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, σχεδιασμένο για αποστολές πληροφοριών, επιτήρησης, αναγνώρισης και στοχοποίησης.

Η ιδιαίτερη σχεδίασή του, με τον μονό κινητήρα μέσα σε δακτυλιοειδή αγωγό, του επιτρέπει να απογειώνεται και να προσγειώνεται σχεδόν κατακόρυφα. Δεν απαιτεί μεγάλο διάδρομο και μπορεί να επιχειρήσει από μικρά νησιά, πλοία, ξέφωτα ή πρόχειρα σημεία διασποράς.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Shield AI, το V-BAT διαθέτει:

• αυτονομία πτήσης άνω των 12 ωρών με ηλεκτροπτικό και υπέρυθρο φορτίο,
• μέγιστη ακτίνα επικοινωνίας 130 έως 180 χιλιομέτρων, ανάλογα με το σύστημα ζεύξης,
• ωφέλιμο φορτίο έως 18,1 κιλά,
• δυνατότητα απογείωσης και προσγείωσης σε χώρο περίπου 4,6 επί 4,6 μέτρα,
• αισθητήρες ημέρας και νύχτας, δυνατότητες εντοπισμού και ιχνηλάτησης στόχων και αντοχή σε περιβάλλον ηλεκτρονικών παρεμβολών.

Στη γεωγραφία του Αιγαίου, όπου τα νησιά, οι ορεινοί όγκοι και η καμπυλότητα της Γης δημιουργούν κενά στην κάλυψη των επίγειων ραντάρ, το V-BAT μπορεί να λειτουργήσει ως προωθημένος αισθητήρας. Πετώντας για ώρες πάνω από τη θάλασσα, μπορεί να εντοπίζει πλοία, ελικόπτερα, μη επανδρωμένα αεροχήματα και χαμηλά ιπτάμενες απειλές.

Το «ιπτάμενο μάτι» της αεράμυνας

Η επιχειρησιακή αξία του V-BAT δεν περιορίζεται στην εικόνα που μεταδίδει στον χειριστή του. Σε ένα δικτυοκεντρικό περιβάλλον, τα δεδομένα από τους αισθητήρες του μπορούν να εντάσσονται στην κοινή επιχειρησιακή εικόνα και να αξιοποιούνται από κέντρα διοίκησης, πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη και μονάδες αεράμυνας.

Το V-BAT μπορεί να καλύψει περιοχές τις οποίες ένα επίγειο ραντάρ δυσκολεύεται να παρακολουθήσει, ιδιαίτερα όταν ο στόχος κινείται χαμηλά, ανάμεσα σε νησιά ή κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. Έτσι, προσφέρει έγκαιρη προειδοποίηση και περισσότερο χρόνο αντίδρασης στις ελληνικές δυνάμεις.

Σε περίπτωση πιστοποιημένης διασύνδεσης με το ευρύτερο ελληνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, τα δεδομένα του θα μπορούν να υποστηρίζουν και συστοιχίες Patriot, περιορίζοντας τον χρόνο κατά τον οποίο τα επίγεια ραντάρ χρειάζεται να εκπέμπουν και να αποκαλύπτουν τη θέση τους.

Το V-BAT, ωστόσο, δεν υποκαθιστά το ραντάρ εμπλοκής ενός Patriot ούτε αποτελεί αισθητήρα βαλλιστικών πυραύλων. Λειτουργεί ως πρόσθετο, προωθημένο «μάτι», το οποίο διευρύνει την αντίληψη της κατάστασης και συμπληρώνει τα επίγεια και εναέρια μέσα επιτήρησης.

Το KMB Hunter «κουμπώνει» στο V-BAT

Όπως είχε αποκαλύψει το Geopolitico.gr, η ελληνική ALTUS LSA και η αμερικανική Shield AI υπέγραψαν στις 27 Ιουλίου 2026 Μνημόνιο Συνεργασίας για την ενσωμάτωση του KMB Hunter και του συστήματος διοίκησης και ελέγχου M3NTOR στο V-BAT και στην πλατφόρμα αυτονομίας Hivemind.

Η σχεδιαζόμενη αυτή ολοκλήρωση φιλοδοξεί να μετατρέψει το V-BAT από σύστημα επιτήρησης σε πλατφόρμα που θα μπορεί να εντοπίζει, να αναγνωρίζει και να εξουδετερώνει μία απειλή μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Το KMB Hunter είναι ένα ταχύ, μη επανδρωμένο όπλο ελληνικής ανάπτυξης, το οποίο σχεδιάζεται να προσβάλλει εναέριους, επίγειους και θαλάσσιους στόχους. Θα μπορεί να λαμβάνει δεδομένα στοχοποίησης από τους αισθητήρες του V-BAT, από επίγεια ή ναυτικά ραντάρ και από άλλες πλατφόρμες.

Μετά την απελευθέρωσή του από εξωτερικούς φορείς κάτω από τις πτέρυγες του V-BAT, θα κατευθύνεται αυτόνομα προς τον στόχο. Στις δυνητικές αποστολές περιλαμβάνονται η αντιμετώπιση εχθρικών drones, περιφερόμενων πυρομαχικών, στόχων επιφανείας και άλλων απειλών.

Η σχετική συμφωνία αφορά προς το παρόν πρόγραμμα τεχνικής ενσωμάτωσης και όχι ήδη πιστοποιημένη επιχειρησιακή δυνατότητα των υφιστάμενων ελληνικών V-BAT. Η προοπτική, όμως, είναι ξεκάθαρη: το ίδιο αερόχημα που εντοπίζει την απειλή θα μπορεί στο μέλλον να μεταφέρει και το μέσο εξουδετέρωσής της.

Το ρεπορτάζ του Geopolitico.gr είχε επισημάνει ότι η συνεργασία δεν αφορά μόνο τις ελληνικές ανάγκες, αλλά διαθέτει και σημαντικές εξαγωγικές προοπτικές για την ελληνική αμυντική βιομηχανία.

Γιατί ανησυχεί η Τουρκία

Η Άγκυρα δεν ανησυχεί απλώς για μερικά drones που θα σταθμεύουν στη Ρόδο. Ανησυχεί για τη διαμόρφωση ενός δικτύου αισθητήρων, μη επανδρωμένων πλατφορμών, συστημάτων διοίκησης και μέσων αεράμυνας που θα προσφέρει στην Ελλάδα συνεχή εικόνα του Νοτιοανατολικού Αιγαίου.

Ανησυχεί επειδή το V-BAT μπορεί να επιχειρεί χωρίς μεγάλο διάδρομο, να διασπείρεται σε διαφορετικά σημεία και να παραμένει στον αέρα για περισσότερες από 12 ώρες. Ανησυχεί επειδή οι κινήσεις στα απέναντι παράλια μπορούν να εντοπίζονται πολύ νωρίτερα. Και ανησυχεί επειδή το ελληνικό KMB Hunter ανοίγει τον δρόμο για τη μετάβαση από την απλή επιτήρηση στην άμεση αναχαίτιση.

Οι «νυχτερίδες» της Ρόδου δεν μεταβάλλουν την κυριαρχία του νησιού ούτε απειλούν την ειρήνη. Ενισχύουν την επιτήρηση και την άμυνα ελληνικού εδάφους απέναντι σε μια χώρα που διατηρεί απέναντι από τα Δωδεκάνησα ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις και δεν διστάζει να απειλεί ότι θα λάβει «τα απαραίτητα μέτρα».

Η έντονη αντίδραση της Τουρκίας αποτελεί, τελικά, την καλύτερη απόδειξη της επιχειρησιακής σημασίας που αποκτά η Ρόδος στο νέο δικτυοκεντρικό δόγμα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Του Χρήστου Κωνσταντινίδη

Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια περίοδο εξαιρετικά εύθραυστων ισορροπιών. Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει το αναθεωρητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε επίσημη κρατική πολιτική, η αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ εκτείνεται από τη Συρία μέχρι την Κύπρο, ενώ η επανεκκίνηση των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ενδέχεται να δοκιμάσει στην πράξη τις αντοχές και την αποφασιστικότητα της Αθήνας.

Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις στη Συρία διαμορφώνουν νέα δεδομένα για τους Κούρδους, τις χριστιανικές κοινότητες και την τουρκική επιρροή, ενώ ανοιχτή παραμένει η υπόθεση της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά.

Για όλα αυτά μίλησε στην εκπομπή Monitor και στον Χρήστο Κωνσταντινίδη ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου, Νίκος Φαραντούρης. Ακολουθεί η επιμελημένη απόδοση της συνέντευξης.

Κύριε Φαραντούρη, ποια είναι η σημασία της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά και τι περιθώρια υπάρχουν για να προστατευθεί το ιστορικό και ιδιοκτησιακό καθεστώς της;

«Πρέπει πρώτα απ’ όλα να αντιληφθούμε τη σημασία της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης. Μιλάμε για ένα μοναστήρι με ιστορία 1.600 ετών, η οποία ανατρέχει στην εποχή του Ιουστινιανού. Μέσα στα τείχη του φιλοξενούνται ορισμένα από τα ιερότερα κειμήλια του γένους μας. Είναι μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, σύμβολο της Ορθοδοξίας και του Χριστιανισμού, αλλά και ένα εξαιρετικά κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο στην ταραγμένη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Η ασφάλεια και η απρόσκοπτη λειτουργία της Μονής έχουν κατοχυρωθεί ιστορικά με αυτοκρατορικά χρυσόβουλα, αλλά και με τον περίφημο Αχτιναμέ, το διάταγμα που αποδίδεται στον ίδιο τον προφήτη Μωάμεθ. Η Μονή είναι αυτεξούσια και η μοναστική κοινότητα αποφασίζει για την πορεία της.

Αυτόν τον ιστορικό σεβασμό έρχονται σήμερα να ανατρέψουν οι αιγυπτιακές διεκδικήσεις. Η δικαστική εξέλιξη γύρω από το ιδιοκτησιακό καθεστώς δημιούργησε τον κίνδυνο να περάσει η περιουσία της Μονής στα χέρια των αιγυπτιακών αρχών. Το ανησυχητικό είναι ότι, ενώ το ζήτημα κυοφορούνταν, επικρατούσε εκκωφαντική σιωπή από την Αθήνα, παρά το γεγονός ότι Έλληνες αξιωματούχοι γνώριζαν τι επρόκειτο να συμβεί.

Από πέρυσι αναλάβαμε πρωτοβουλίες για τη διεθνοποίηση της υπόθεσης. Απέστειλα επιστολή στην UNESCO, κατέθεσα ερωτήσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, μαζί με τον ομογενή Αμερικανό βουλευτή Γκας Μπιλιράκη, οργανώσαμε σχετική εκδήλωση στην Ουάσιγκτον.

Σήμερα υπάρχουν πληροφορίες ότι ασκούνται πιέσεις προς τη μοναστική κοινότητα ώστε να υπογράψει συμφωνίες με τις οποίες θα παραχωρείται η κυριότητα της περιουσίας στην αιγυπτιακή κυβέρνηση. Θεωρώ μια τέτοια εξέλιξη αδιανόητη. Η Αθήνα όφειλε να έχει πολύ πιο στιβαρή παρουσία και να στηρίζει ξεκάθαρα τη μοναστική κοινότητα απέναντι σε παράνομες και ανιστόρητες διεκδικήσεις.»

Έχετε ζητήσει ακόμη και την αναστολή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς την Αίγυπτο. Πόσο μακριά πρέπει να φθάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση;

«Έχω ζητήσει ακόμη και την αναστολή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, εάν η αιγυπτιακή κυβέρνηση δεν εγγυηθεί μια δίκαιη διαδικασία και την ουσιαστική προστασία αυτών των πολιτιστικών και θρησκευτικών αγαθών παγκόσμιας κληρονομιάς.

Η Αίγυπτος λαμβάνει δισεκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση για αναπτυξιακά έργα, ενεργειακές υποδομές, το μεταναστευτικό και τη σταθερότητα της χώρας. Είναι φίλη και σύμμαχος χώρα και θέλουμε αυτή η σχέση να διατηρηθεί και να ενισχυθεί. Οι φιλίες και οι συμμαχίες, όμως, πρέπει να στηρίζονται στο κράτος δικαίου, στη θρησκευτική ελευθερία και στον σεβασμό της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Οι σχέσεις με την Αίγυπτο περνούν μέσα από την προστασία της Μονής και τη διατήρηση της κυριότητάς της. Όσα σενάρια διακινούνται περί αναγνώρισης μιας μορφής επικαρπίας στη Μονή, με την υψηλή κυριότητα να περνά στις αιγυπτιακές αρχές, είναι επικίνδυνα. Η μοναδική αποδεκτή λύση είναι να διατηρηθεί η ιδιοκτησία των ακινήτων της Μονής, όπως ισχύει εδώ και 1.600 χρόνια.»

Τι θα αλλάξει για την Ελλάδα εάν η Τουρκία μετατρέψει το δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας” σε επίσημο νόμο του κράτους;

«Η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν είναι ένα ακίνδυνο όραμα. Είναι ένα σχήμα μέσω του οποίου το αφήγημα μετατρέπεται σε διεκδίκηση και η διεκδίκηση επιχειρείται να μετατραπεί σε καθεστώς. Αυτός είναι ο στόχος της Τουρκίας.

Η αναθεωρητική αυτή στρατηγική ξετυλίγεται εδώ και χρόνια με μεθοδικότητα. Τους τελευταίους μήνες βλέπουμε να παίρνει σάρκα και οστά με ενέργειες στο πεδίο. Από την παράνομη NAVTEX που χώριζε το Αιγαίο στη μέση μέχρι τις παραβιάσεις και την προσπάθεια εκτοπισμού των Ελλήνων αλιέων.

Έχω καταθέσει συγκεκριμένα στοιχεία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για Τούρκους αλιείς που, με την κάλυψη των τουρκικών αρχών, ψαρεύουν ακόμη και σε πολύ μικρή απόσταση από τις ελληνικές ακτές. Περισσότεροι από 60 έως 70 τόνοι μπακαλιάρου δημοπρατούνται κάθε μήνα στην ιχθυόσκαλα της Μηχανιώνας ως τουρκικά αλιεύματα, ενώ, σύμφωνα με τις καταγγελίες, έχουν αλιευθεί σε ελληνικά νερά.

Οι Έλληνες ψαράδες στα νησιά του Βορείου Αιγαίου λένε ότι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη δραστηριότητά τους, επειδή μεγάλες τουρκικές μηχανότρατες τούς εκτοπίζουν ακόμη και μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα.

Είχαμε προειδοποιήσει ότι η Διακήρυξη των Αθηνών δεν εξασφάλιζε πραγματικά “ήρεμα νερά”. Αντιθέτως, έδινε στους εταίρους και στους συμμάχους μας την εντύπωση ότι Ελλάδα και Τουρκία είχαν δρομολογήσει τη διευθέτηση των προβλημάτων τους. Έτσι, κάθε φορά που η Ελλάδα μιλούσε για τουρκικές απειλές και αναθεωρητισμό, η απάντηση ήταν ότι οι δύο χώρες τα έχουν βρει μεταξύ τους. Τώρα τρέχουμε πίσω από τις εξελίξεις.»

Ποια πρέπει να είναι η στάση της Ελλάδας απέναντι στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και την είσοδο ξένων επενδυτών στο έργο;

«Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου είναι ένα απολύτως καθαρό έργο, χρηματοδοτημένο με περίπου 700 εκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πόντιση του καλωδίου δεν απαιτεί προηγούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Αυτή είναι η διεθνής πρακτική και αυτό προβλέπει το διεθνές δίκαιο.

Εδώ και τρία χρόνια αναζητούνται συνεχώς δικαιολογίες για να μην προχωρήσει το έργο. Άλλοτε επικαλούμαστε την ανάγκη επικαιροποίησης των τεχνοοικονομικών μελετών, άλλοτε τη μετοχική σύνθεση και άλλοτε τις οικονομικές υποχρεώσεις της Κύπρου. Ο αρμόδιος επίτροπος, όμως, έχει απαντήσει ότι το έργο διαθέτει οικονομική φερεγγυότητα και τεχνική βιωσιμότητα.

Καλωσορίζουμε την είσοδο Γάλλων επενδυτών, αλλά το ερώτημα παραμένει: εισέρχονται για να υλοποιηθεί το έργο ή για να συνεχίσει να μην υλοποιείται; Δεν έχουμε δει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Δεν θα ήθελα η Ελλάδα να διολισθήσει σε μια κατάσταση όπου μια τρίτη εταιρεία ή χώρα θα ζητήσει από την Τουρκία άδεια για την πόντιση του καλωδίου και η Αθήνα θα σφυρίζει κλέφτικα. Αυτό θα ήταν οδυνηρή ήττα και άτακτη υποχώρηση από τις κόκκινες γραμμές μας.

Η απάντηση δεν είναι ούτε ο πόλεμος ούτε ο κατευνασμός. Η απάντηση είναι η άσκηση της εθνικής κυριαρχίας στο πεδίο: πόντιση του καλωδίου τώρα, προστασία των Ελλήνων αλιέων και έναρξη συζητήσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία για την οριοθέτηση ΑΟΖ.»

Πόσο σοβαρά πρέπει να αντιμετωπιστούν οι τουρκικές προειδοποιήσεις για γενικευμένο πόλεμο, εάν το Ισραήλ πλήξει τουρκικές εγκαταστάσεις στα κατεχόμενα ή στη Συρία;

«Η Ελλάδα βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα. Αυτό, όμως, δεν πρέπει να την απομακρύνει από τη βασική αποστολή της, που είναι η προάσπιση κάθε σπιθαμής εθνικής κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας.

Η Ελλάδα δεν επιθυμεί να γίνει μέρος κανενός πολέμου, ούτε στη σύγκρουση με το Ιράν ούτε σε οποιονδήποτε άλλο πόλεμο. Πρέπει να παραμείνει δύναμη σταθερότητας και ειρήνης. Αυτό είναι μήνυμα προς τους αντιπάλους, αλλά και προς τους συμμάχους μας.

Οι συμμαχικές και εταιρικές σχέσεις πρέπει να βασίζονται στην αρχή της αμοιβαιότητας. Παράλληλα, η Ελλάδα πρέπει να υπενθυμίζει προς όλους ότι η ασφάλεια της Ελλάδας περνά μέσα από την ασφάλεια της Κύπρου. Η ασφάλεια της Κύπρου είναι ασφάλεια της Ελλάδας, αλλά και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»

Με ποιον τρόπο μπορεί η Ελλάδα να εξασφαλίσει ουσιαστική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη απέναντι στις τουρκικές απειλές;

«Στη Συνθήκη της Λισαβόνας υπάρχει το άρθρο 42, παράγραφος 7, δηλαδή η ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής. Προβλέπει ότι, σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον κράτους-μέλους, τα υπόλοιπα κράτη έχουν υποχρέωση να το συνδράμουν με κάθε πρόσφορο μέσο.

Υπάρχει, όμως, ασάφεια ως προς τα επιχειρησιακά βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν. Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος οδηγός για το τι συμβαίνει την επόμενη ημέρα, εάν ενεργοποιηθεί η ρήτρα.

Αυτό πρέπει να γίνει απόλυτη προτεραιότητα της Ελλάδας και της Κύπρου στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Να απαιτήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο: τι θα πράξουν τα υπόλοιπα 26 κράτη-μέλη εάν η Ελλάδα ή η Κύπρος δεχθούν επίθεση;

Αυτή είναι η απάντηση στην προκλητικότητα. Δεν πρέπει να επιτρέπουμε να αντιμετωπίζονται οι τουρκικές απειλές ως μια απλή διμερής ελληνοτουρκική διαφορά. Κάθε διεκδίκηση, απειλή και αναθεωρητική ενέργεια εναντίον ενός κράτους-μέλους πρέπει να λαμβάνει ευρωπαϊκή απάντηση.

Το ίδιο ισχύει και για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Μπορεί για εμάς να είναι νομικά ανυπόστατο, αλλά παραμένει στο τραπέζι και επηρεάζει τις ελληνολιβυκές και τις ευρωλιβυκές σχέσεις. Η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει ενεργητικά στον ρόλο του διαμεσολαβητή μεταξύ Λιβύης και Ευρωπαϊκής Ένωσης, θέτοντας όμως ξεκάθαρους ευρωπαϊκούς όρους.»

Η ενσωμάτωση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων στον στρατό της Δαμασκού αποτελεί στρατηγική νίκη της Τουρκίας; Τι σημαίνει για τους Κούρδους και τις χριστιανικές κοινότητες;

«Η εξέλιξη είναι πολύ πρόσφατη και δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν πρόκειται για μια συγκυριακή απόφαση ή για κάτι με μεγαλύτερη διάρκεια. Γι’ αυτό είμαι επιφυλακτικός.

Ένα πράγμα, όμως, είναι ξεκάθαρο: η Συρία δεν μπορεί να συνεχίσει να αποτελεί πεδίο γεωπολιτικών εξελίξεων που υπαγορεύονται από την Τουρκία. Το συριακό έδαφος δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως εφαλτήριο έκνομων, επιθετικών ή απειλητικών στρατιωτικών ενεργειών.

Παράλληλα, η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να ανεχθεί διώξεις εθνικών και θρησκευτικών κοινοτήτων —χριστιανών, Αλαουιτών, Κούρδων, Δρούζων και οποιουδήποτε άλλου πληθυσμού κινδυνεύει— ιδιαίτερα όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί την ανοικοδόμηση και τη σταθερότητα της Συρίας.

Βρέθηκα στη Συρία τον Μάρτιο του 2025, την περίοδο των μεγάλων σφαγών Αλαουιτών και χριστιανών. Παρουσίασα στο Στρασβούργο και στην Ουάσιγκτον φωτογραφίες και βίντεο από τις διώξεις. Από τότε λαμβάνω καθημερινά μηνύματα και οπτικοακουστικό υλικό από επιθέσεις εναντίον χριστιανικών κοινοτήτων.

Η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει έναν πολύ πιο ενεργητικό ρόλο. Οι ελληνορθόδοξες κοινότητες υπό το Πατριαρχείο Αντιοχείας δοκιμάζονται και στην Αθήνα επικρατεί εκκωφαντική σιωπή. Η χώρα μας έχει τη μεγαλύτερη γεωγραφική, ιστορική, πολιτιστική και θρησκευτική εγγύτητα με τους λαούς της περιοχής. Θα έπρεπε να διεκδικήσει ακόμη και την εκπροσώπηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις σχετικές διαπραγματεύσεις.

Η σημερινή στάση αναχωρητισμού απομειώνει την ήπια ισχύ που απολάμβανε επί αιώνες το ελληνικό έθνος και το απομακρύνει από τις ιστορικές κοιτίδες και τις χειμαζόμενες κοινότητες της Μέσης Ανατολής.»

Θεωρείτε πιθανό ένα θερμό επεισόδιο γύρω από το καλώδιο και ποια πρέπει να είναι η ελληνική αντίδραση εάν τουρκικά πολεμικά επιχειρήσουν να σταματήσουν τις εργασίες;

«Δεν γνωρίζω εάν θα υπάρξει θερμό επεισόδιο και ασφαλώς το απεύχομαι. Δεν επιδιώκουμε σύγκρουση, δεν είμαστε πολεμοκάπηλοι και δεν θέλουμε λεονταρισμούς.

Η Ελλάδα, όμως, θα έπρεπε να έχει ενημερώσει αναλυτικά όλες τις πρωτεύουσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τους συμμάχους και την Ουάσινγκτον για τις παράνομες και ανυπόστατες τουρκικές αιτιάσεις. Θα έπρεπε να έχει προετοιμάσει τον διοικητικό και αμυντικό μηχανισμό και να έχει ανακοινώσει συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης των εργασιών.

Το καλώδιο είναι ένα απολύτως νόμιμο και ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενο έργο. Η Τουρκία δεν διαθέτει ούτε προσχηματικό επιχείρημα για να το σταματήσει. Κάθε καθυστέρηση στοιχίζει στην εξωτερική πολιτική και στη διεθνή αξιοπιστία της χώρας.

Ένα πράγμα ζητάμε: την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Διότι όταν δεν ασκείς τα κυριαρχικά σου δικαιώματα, είναι νομοτελειακά βέβαιο ότι θα τα χάσεις.»

Δεν υπάρχει δίλημμα κατευνασμός ή πόλεμος

Η παρέμβαση του Νίκου Φαραντούρη στο Monitor ανέδειξε ένα ενιαίο πρόβλημα που διαπερνά όλα τα μεγάλα μέτωπα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: την απουσία ενεργητικής παρουσίας και τη σταδιακή διολίσθηση από την άσκηση δικαιωμάτων στη διαχείριση των αντιδράσεων τρίτων.

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ απέρριψε ως ψευδεπίγραφο το δίλημμα «κατευνασμός ή πόλεμος», υποστηρίζοντας ότι υπάρχει ένας τρίτος δρόμος: η πλήρης διπλωματική προετοιμασία, η διεθνοποίηση των απειλών, η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών και η έμπρακτη άσκηση κυριαρχίας.

Από την πόντιση του καλωδίου και την προστασία των Ελλήνων αλιέων μέχρι την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημοκρατία, την προστασία της Μονής του Σινά και την υποστήριξη των χριστιανικών κοινοτήτων της Συρίας, το κεντρικό μήνυμα ήταν σαφές: η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμένει θεατής σε εξελίξεις που αφορούν άμεσα την ασφάλεια, την ιστορία και την παρουσία του ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με την εποχή των αποκαλούμενων «ήρεμων νερών» να δείχνει ότι έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά της. Στην εκπομπή «Direct News», ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσίασε τις πληροφορίες για τις κινήσεις που εξετάζει η Αθήνα, τα τέσσερα σενάρια πρόκλησης κρίσης από την Άγκυρα, αλλά και την έντονη ανησυχία που καταγράφεται στον τουρκικό Τύπο για την ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ.

Η σημαντικότερη πληροφορία αφορά την πιθανότητα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης. Πρόκειται για επιλογή η οποία, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκπομπή, βρίσκεται σοβαρά στο τραπέζι, χωρίς όμως να έχει ακόμη ληφθεί ή ανακοινωθεί οριστική απόφαση.

Μια τέτοια κίνηση θα άλλαζε τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο, απαντώντας επί του πεδίου στις τουρκικές διεκδικήσεις και στο τουρκολιβυκό αφήγημα. Η Κρήτη αποτελεί κομβικό κρίκο στον γεωπολιτικό άξονα που συνδέει το Αιγαίο με την Κύπρο, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Γι’ αυτό και η σχετική συζήτηση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Άγκυρα.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει το δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα και ότι η συγκεκριμένη κίνηση θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί εδώ και χρόνια. Παράλληλα, ωστόσο, συνέστησε προσοχή, επισημαίνοντας ότι μέχρι να υπάρξει επίσημη απόφαση πρέπει να κρατούνται χαμηλές προσδοκίες. Οι πληροφορίες για τα 12 μίλια και τα σενάρια κρίσης έχουν παρουσιαστεί αναλυτικά από το Directus.

Τα τέσσερα σενάρια ελληνοτουρκικής κρίσης

Στο επίκεντρο της εκπομπής βρέθηκαν τέσσερα βασικά σενάρια μέσω των οποίων η Τουρκία θα μπορούσε να επιχειρήσει να δημιουργήσει τεχνητή ένταση:

Πρώτον, ένας νέος «πόλεμος NAVTEX». Εάν η Ελλάδα πραγματοποιήσει στρατιωτική άσκηση σε περιοχή την οποία η Άγκυρα έχει μονομερώς εντάξει στα λεγόμενα τουρκικά «θαλάσσια πάρκα», η Τουρκία θα μπορούσε να απαντήσει με αντι-NAVTEX, επιχειρώντας να εμφανίσει την περιοχή ως χώρο δικής της αρμοδιότητας.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη θαλάσσια ζώνη μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, απέναντι από την έξοδο των Δαρδανελίων. Πρόκειται για στρατηγικό πέρασμα από το οποίο εξέρχονται τουρκικές ναυτικές μονάδες προς το Αιγαίο και διέρχονται κρίσιμες γραμμές θαλάσσιας επικοινωνίας.

Δεύτερον, μια σύγκρουση αρμοδιοτήτων σε επιχείρηση έρευνας και διάσωσης. Ένα πραγματικό περιστατικό στη θάλασσα ή στον αέρα θα μπορούσε να προκαλέσει ταυτόχρονη κινητοποίηση ελληνικών και τουρκικών μέσων. Η Άγκυρα αξιοποιεί συστηματικά τέτοια περιστατικά για να προβάλλει παράνομες αξιώσεις επί της ελληνικής περιοχής ευθύνης.

Τρίτον, η παρεμπόδιση υποθαλάσσιων έργων. Το μεγάλο τεστ παραμένει η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector. Η Τουρκία έχει αποδείξει ότι επιχειρεί να εμποδίσει έργα που θεωρεί ότι ανατρέπουν τον σχεδιασμό της «Γαλάζιας Πατρίδας». Σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν, κατά την επανεκκίνηση των εργασιών αναμένεται ισχυρή ελληνική ναυτική παρουσία, ενώ γίνεται λόγος και για γαλλική υποστήριξη.

Τέταρτον, η διεθνοποίηση της αντιπαράθεσης μέσω περιβαλλοντικών καταγγελιών. Η Άγκυρα επιχειρεί να ενδύσει τις διεκδικήσεις της με περιβαλλοντικό μανδύα, αξιοποιώντας τα «θαλάσσια πάρκα» ως εργαλείο άσκησης διοικητικών αρμοδιοτήτων και δημιουργίας τετελεσμένων.

Παγώνουν οι επαφές Αθήνας–Άγκυρας

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, οι επαφές ανάμεσα στις κυβερνήσεις Ελλάδας και Τουρκίας οδηγούνται σε πάγωμα, ενώ απομακρύνεται το ενδεχόμενο συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Η Αθήνα αναμένει πλέον δύο συγκεκριμένες κινήσεις της Τουρκίας: τους κανόνες που θα επιχειρήσει να επιβάλει στα λεγόμενα «θαλάσσια πάρκα» και τη δημοσίευση νέων χαρτών, μέσω των οποίων η Άγκυρα ενδέχεται να διεκδικήσει διοικητικές αρμοδιότητες επί του πεδίου.

Η τουρκική πλευρά έχει επαναφέρει τη ρητορική περί «γκρίζων ζωνών», αμφισβητεί τον ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και κλιμακώνει την πίεση στο Αιγαίο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο παρουσιαστής ζήτησε τη συγκρότηση Εθνικού Συμβουλίου, προκειμένου να διαμορφωθεί ενιαία εθνική γραμμή απέναντι στην τουρκική στρατηγική.

Τουρκικός εκνευρισμός για την αλλαγή του ελληνικού δόγματος

Η πιθανότητα επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια, η χρήση του ελληνικού βέτο απέναντι στην τουρκική συμμετοχή σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα και η ενίσχυση των στρατιωτικών υποδομών στα Δωδεκάνησα έχουν προκαλέσει έντονο εκνευρισμό στον τουρκικό Τύπο.

Η «Sabah» μίλησε για «τρεις προκλητικές κινήσεις» της Ελλάδας, ενώ η «Türkiye Gazetesi» υποστήριξε ότι η Αθήνα προετοιμάζει σκληρή απάντηση στις τουρκικές πρωτοβουλίες. Τουρκικά δημοσιεύματα παρακολουθούν επίσης τη δημιουργία μόνιμων υποδομών για μη επανδρωμένα συστήματα στη Ρόδο, αναγνωρίζοντας ότι η Ελλάδα ενισχύει τις δυνατότητες επιτήρησης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Την ίδια στιγμή, η ισραηλινή «Maariv» παρουσιάζει την Ελλάδα ως χώρα που εγκαταλείπει την παθητική στάση απέναντι στην Τουρκία και επιδιώκει πλέον να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος.

Κατά τον Ανδρέα Μουντζουρούλια, η καθημερινή ενασχόληση των τουρκικών μέσων με την Ελλάδα φανερώνει ότι η Άγκυρα όχι μόνο υπολογίζει τις ελληνικές δυνατότητες, αλλά ανησυχεί για την αλλαγή των ισορροπιών.

Ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει η εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της εκπομπής, το Ισραήλ πιέζει για την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, ενώ η επίσκεψη του αρχηγού ΓΕΕΘΑ, στρατηγού Δημητρίου Χούπη, στο Ισραήλ συνδέθηκε με τον συντονισμό απέναντι στις τουρκικές κινήσεις.

Η Άγκυρα εμφανίζεται ιδιαίτερα ενοχλημένη από την ισραηλινή οικονομική και γεωπολιτική παρουσία στην Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς και από τη στρατηγική προσέγγιση Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ.

Στην εκπομπή παρουσιάστηκε και η ανάλυση του Σάι Γκαλ, σύμφωνα με την οποία μια ελληνοτουρκική κρίση μπορεί να προκύψει ανεξάρτητα από την αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας. Ο Ισραηλινός αναλυτής χρησιμοποιεί τον όρο «Οργή του Ποσειδώνα» για να περιγράψει ένα υποθετικό σενάριο αντιμετώπισης της τουρκικής στρατιωτικής απειλής από τα Κατεχόμενα. Διευκρινίζεται ότι δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαίωση πως πρόκειται για επίσημο ή εγκεκριμένο σχέδιο των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά για στρατηγική πρόταση του ίδιου του αναλυτή.

Ελλάδα, Γαλλία και Ινδία στο μαχητικό του 2040

Μια δεύτερη μεγάλη αποκάλυψη αφορά τις σκέψεις για ελληνική συμμετοχή σε ένα μελλοντικό πρόγραμμα μαχητικού έκτης γενιάς, σε συνεργασία με τη Γαλλία και την Ινδία.

Οι δυσκολίες στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα FCAS δημιουργούν νέα δεδομένα. Η Γαλλία αναζητεί μεγαλύτερη στρατηγική και βιομηχανική αυτονομία, ενώ η Ινδία επιδιώκει πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής για το δικό της πρόγραμμα AMCA.

Η Ελλάδα διαθέτει στενές αμυντικές σχέσεις και με τις δύο χώρες. Το μεγάλο στοίχημα, όπως τονίστηκε, είναι να μην εμφανιστεί το 2040 ως απλός αγοραστής ενός έτοιμου αεροσκάφους, αλλά να συμμετάσχει από την αρχή στην ανάπτυξη και τη συμπαραγωγή του.

Δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία, αλλά εξετάζεται ένα σενάριο με σημαντικές δυνατότητες για την ελληνική αμυντική βιομηχανία, την τεχνογνωσία και τη μελλοντική αεροπορική ισχύ της χώρας. Ο άξονας Ελλάδας–Γαλλίας–Ινδίας παρουσιάζεται ως δυνητική στρατηγική και βιομηχανική συνεργασία.

Η Τουρκία αμφισβητεί ακόμη και τη στήριξη του ΝΑΤΟ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και δημοσκόπηση της MetroPOLL, σύμφωνα με την οποία μόλις το 28,1% των Τούρκων πολιτών πιστεύει ότι το ΝΑΤΟ θα υποστήριζε την Τουρκία σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης με το Ισραήλ. Το αποτέλεσμα καταγράφει τη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης ανάμεσα στην τουρκική κοινωνία και τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Η εκπομπή αναφέρθηκε επίσης στις ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες περί ενδεχόμενης απομάκρυνσης του Τομ Μπάρακ, στις συνεχείς πτήσεις τουρκικών C-130 προς το Πακιστάν, στην ανάπτυξη εργαστηρίου κατασκευής FPV drones από την Εθνική Φρουρά της Κύπρου και στη μαζική στροφή Τούρκων τουριστών προς τα ελληνικά νησιά.

Το συνολικό συμπέρασμα του «Direct News» είναι ότι η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε περίοδο επιταχυνόμενων εξελίξεων. Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε διοικητικά και επιχειρησιακά τετελεσμένα. Η Ελλάδα καλείται πλέον να αποδείξει ότι διαθέτει όχι μόνο στρατιωτικές δυνατότητες και ισχυρές συμμαχίες, αλλά κυρίως την πολιτική βούληση να ασκήσει και να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα.