Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Η Θέουτα δείχνει τι μπορεί να συμβεί και στην Ελλάδα – Το σχέδιο πίσω από τη μεταναστευτική πίεση

Ο Σταύρος Καλεντερίδης αναλύει γιατί η μεταναστευτική κρίση στην Ισπανία δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που επηρεάζει ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιαίτερα την Ελλάδα.

Δημοσιεύτηκε στις

Με αφορμή τις εξελίξεις στη Θέουτα και τη Μελίγια, τους δύο ισπανικούς θύλακες στη βόρεια Αφρική, ο Σταύρος Καλεντερίδης παρουσίασε μια εκτενή γεωπολιτική ανάλυση, υποστηρίζοντας ότι τα γεγονότα δεν αποτελούν ένα τοπικό επεισόδιο, αλλά μια ένδειξη των ευρύτερων ανακατατάξεων που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η μεταναστευτική πίεση δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένα από τις γεωπολιτικές επιδιώξεις κρατών και οργανωμένων δικτύων. Όπως επισήμανε, η Θέουτα και η Μελίγια αποτελούν διαχρονικά αντικείμενο διεκδίκησης από το Μαρόκο, ενώ η μαζική μετακίνηση πληθυσμών μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο πίεσης απέναντι στην Ισπανία αλλά και συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης συνέδεσε την εικόνα αυτή με τις ιστορικές παρεμβάσεις των αποικιοκρατικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας ότι η χάραξη συνόρων χωρίς σεβασμό στις εθνοτικές και θρησκευτικές πραγματικότητες δημιούργησε εστίες αστάθειας, οι συνέπειες των οποίων γίνονται αισθητές μέχρι σήμερα.

Οι τρεις παράγοντες που, κατά την ανάλυσή του, απειλούν την Ευρώπη

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε η εκτίμηση ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν συνδυασμό παραγόντων που ενισχύουν τη γεωπολιτική της ευαλωτότητα.

Κατά τον ίδιο, η πρώτη διάσταση αφορά τις ισλαμιστικές εξτρεμιστικές ιδεολογίες, οι οποίες αξιοποιούν τη θρησκεία ως πολιτικό εργαλείο και, όπως υποστήριξε, επιδιώκουν την επέκταση της επιρροής τους μέσα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

Η δεύτερη διάσταση αφορά διεθνή οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα, τα οποία –κατά την εκτίμησή του– αξιοποιούν τις μεταναστευτικές ροές ως μέσο αναδιαμόρφωσης ισορροπιών.

Ως τρίτο παράγοντα ανέφερε τις πολιτικές επιλογές ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, τις οποίες επέκρινε θεωρώντας ότι δεν αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις νέες προκλήσεις ασφαλείας και κοινωνικής συνοχής.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο των εξελίξεων

Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται εκτός αυτού του γεωπολιτικού πλαισίου. Αντιθέτως, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, αποτελεί μία από τις βασικές πύλες εισόδου προς την Ευρώπη και συνεπώς, όπως είπε, οφείλει να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις όχι μόνο ως ανθρωπιστικό ζήτημα αλλά και ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει το μεταναστευτικό ως εργαλείο άσκησης πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα προς την Ελλάδα, εντάσσοντας το θέμα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο υβριδικών απειλών.

Κριτική στην ευρωπαϊκή διαχείριση

Σχολιάζοντας τις αντιδράσεις των ισπανικών και ευρωπαϊκών αρχών, υποστήριξε ότι οι κυβερνήσεις εμφανίζονται απρόθυμες να αναγνωρίσουν το μέγεθος της κρίσης, αποφεύγοντας ακόμη και τη χρήση όρων όπως «κατάσταση εθνικής ανάγκης».

Κατά την εκτίμησή του, η πολιτική αυτή δημιουργεί συνθήκες που επιτρέπουν τη διεύρυνση του προβλήματος αντί της αντιμετώπισής του, ενώ παράλληλα ενισχύει την ανασφάλεια στις τοπικές κοινωνίες.

Προειδοποίηση για τις επόμενες εξελίξεις

Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του, ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι τα γεγονότα στη Θέουτα αποτελούν μια εικόνα του τι ενδέχεται να αντιμετωπίσει συνολικά η Ευρώπη τα επόμενα χρόνια, εάν δεν υπάρξει αλλαγή στρατηγικής.

Όπως ανέφερε, η γεωπολιτική αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στα πεδία των πολέμων, αλλά επεκτείνεται στις μεταναστευτικές ροές, στη δημογραφία, στην ιδεολογική επιρροή και στην εσωτερική συνοχή των ευρωπαϊκών κρατών. Παράλληλα προανήγγειλε ότι σε επόμενη εκπομπή θα επανέλθει στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στον πόλεμο της Ουκρανίας, οι οποίες –όπως τόνισε– συνδέονται άμεσα με το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Αναλύσεις

Μπαλτζώης: Νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, αναλύει στη «Ναυτεμπορική» τις καταιγιστικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Δημοσιεύτηκε

στις

Την εκτίμηση ότι η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μία εντελώς νέα γεωπολιτική φάση διατύπωσε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Ιωάννης Μπαλτζώης, μιλώντας στη τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Αναλύοντας τις εξελίξεις στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν, υποστήριξε ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις των τελευταίων μηνών έχουν ήδη μεταβάλει τις ισορροπίες, ενώ το επόμενο διάστημα θα κριθεί από τις διαπραγματεύσεις γύρω από το ιρανικό ζήτημα.

Στην αρχή της παρέμβασής του έκανε σύντομη αναφορά στις μεγάλες πυρκαγιές, εκφράζοντας την άποψη ότι ο Ελληνικός Στρατός θα μπορούσε να συμμετέχει περισσότερο στην πρόληψη μέσω περιπολιών, επιτήρησης και συνεργασίας με την Πυροσβεστική, όπως συνέβαινε παλαιότερα.

Η δεύτερη φάση για τη Γάζα

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης υποστήριξε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η δεύτερη και δυσκολότερη φάση της συμφωνίας για τη Γάζα, η οποία αφορά τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και τη δημιουργία ενός νέου διοικητικού μοντέλου στην περιοχή.

Όπως σημείωσε, η σημερινή Χαμάς δεν θυμίζει σε τίποτα την οργάνωση πριν από την 7η Οκτωβρίου, καθώς η στρατιωτική και πολιτική της ηγεσία έχει, κατά την εκτίμησή του, ουσιαστικά αποκεφαλιστεί από τις ισραηλινές επιχειρήσεις.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να εντοπίζει και να εξουδετερώνει πρόσωπα που συμμετείχαν στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, αξιοποιώντας πληροφορίες από δορυφορικές εικόνες, drones και οπτικό υλικό που έχει συλλεχθεί τα τελευταία δύο χρόνια.

Διεθνής δύναμη και σταδιακός αφοπλισμός

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το σχέδιο προβλέπει σταδιακή παράδοση των όπλων της Χαμάς υπό την εποπτεία πολυεθνικής δύναμης σταθερότητας και όχι ισραηλινών στρατευμάτων.

Παράλληλα, θα πραγματοποιηθεί πλήρης καταστροφή των υποδομών της οργάνωσης, με αποκάλυψη αποθηκών οπλισμού, υπόγειων εγκαταστάσεων και δικτύων που εξακολουθούν να λειτουργούν.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι, εφόσον υλοποιηθεί αυτή η διαδικασία, θα πρόκειται για ιστορική εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη σταθερότητα για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και όχι μόνο για Ισραηλινούς και Παλαιστινίους.

Ο Λίβανος αλλάζει στάση

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη Χεζμπολάχ.

Όπως είπε, οι εξελίξεις στον Λίβανο δείχνουν ότι η οργάνωση βρίσκεται πλέον σε δυσμενέστερη θέση, καθώς η Βηρυτός κινείται προς διαφορετική κατεύθυνση, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει να καταστρέφει τις στρατιωτικές υποδομές της στο νότιο τμήμα της χώρας.

Κατά την εκτίμησή του, οι εξελίξεις αυτές αποδυναμώνουν σημαντικά τον λεγόμενο «άξονα αντίστασης» που είχε οικοδομηθεί τα προηγούμενα χρόνια.

Το μεγάλο ερώτημα είναι πλέον το Ιράν

Το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ περιέγραψε μία εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση, όπου συνυπάρχουν εκεχειρία, διαπραγματεύσεις αλλά και πολεμική προετοιμασία.

Όπως υποστήριξε, Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ επιδιώκουν τώρα την άσκηση γενικευμένης πίεσης προς την Τεχεράνη, όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και οικονομικά.

Κατά την ανάλυσή του, εξετάζεται η δημιουργία ενός χερσαίου πλέγματος αποκλεισμού του Ιράν μέσω των γειτονικών κρατών, ώστε να περιοριστούν οι εμπορικές και ενεργειακές ροές προς τη χώρα.

Το σενάριο χερσαίας επέμβασης

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης ανέφερε ότι εξακολουθεί να βρίσκεται στο τραπέζι το σενάριο χερσαίων επιχειρήσεων, στις οποίες ενδέχεται να συμμετάσχουν αμερικανικές και ισραηλινές ειδικές δυνάμεις.

Στην ανάλυσή του υποστήριξε ότι εξετάζεται επίσης η αξιοποίηση εθνοτικών ομάδων που ζουν εντός του Ιράν, όπως οι Αζέροι και οι Μπαλούχοι, ενώ εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός ως προς τη συμμετοχή των Κούρδων, υπενθυμίζοντας ότι, κατά την άποψή του, έχουν επανειλημμένα εγκαταλειφθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τελευταίο παράδειγμα τις εξελίξεις στη Συρία.

Δεν απέκλεισε ακόμη και σενάρια μελλοντικών εδαφικών ανακατατάξεων, διευκρινίζοντας πάντως ότι πρόκειται για υπόθεση εργασίας.

Οι σκληροί της Τεχεράνης

Ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε ιδιαίτερα και στις εσωτερικές ισορροπίες του ιρανικού καθεστώτος.

Εκτίμησε ότι οι πιο αδιάλλακτοι κύκλοι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή, ασκώντας πίεση ακόμη και στους διαπραγματευτές της Τεχεράνης, τους οποίους χαρακτηρίζουν υπερβολικά διαλλακτικούς.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον γιο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, υποστηρίζοντας ότι, παρότι δεν εμφανίζεται δημόσια, επηρεάζει σημαντικά τις αποφάσεις της ιρανικής ηγεσίας.

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, ο Ιωάννης Μπαλτζώης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς την προοπτική μόνιμης συμφωνίας με την Τεχεράνη, εκτιμώντας ότι το επόμενο διάστημα θα συνεχιστεί το γεωπολιτικό μπρα ντε φερ μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, με ολόκληρη τη Μέση Ανατολή να παραμένει σε καθεστώς υψηλής αστάθειας.

Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Χαραλαμπίδης: Οι Τούρκοι κατεβάζουν στρατό

Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στο ΣΙΓΜΑ, υποστηρίζει ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει λύση αλλά τον πλήρη έλεγχο της Κύπρου. Αναλύει τις πρόσφατες στρατιωτικές κινήσεις στα Κατεχόμενα, ασκεί κριτική στον ΟΗΕ και εξηγεί γιατί θεωρεί ότι η πολιτική του εξευμενισμού έχει αποτύχει.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η συνεχιζόμενη στρατιωτική ενίσχυση των Κατεχομένων, η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό και η ανάγκη εγκατάλειψης της πολιτικής του εξευμενισμού βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννου Χαραλαμπίδη στην τηλεόραση του ΣΙΓΜΑ. Ο Κύπριος αναλυτής υποστήριξε ότι τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων επιβεβαιώνουν πως η Άγκυρα δεν επιδιώκει έναν έντιμο συμβιβασμό, αλλά τη σταδιακή εδραίωση του ελέγχου της σε ολόκληρη την Κύπρο.

Αφορμή αποτέλεσε άρθρο του Γιάννου Χαραλαμπίδη, το οποίο –όπως εξήγησε– γράφτηκε ως απάντηση στις θέσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν. Ο αναλυτής σημείωσε ότι οι κατηγορίες περί «ελληνοκυπριακού εξοπλισμού» επιχειρούν να αντιστρέψουν την πραγματικότητα, τη στιγμή που η Τουρκία συνεχίζει αδιάκοπα τη στρατιωτική αναβάθμιση των Κατεχομένων.

Όπως ανέφερε, μέσα σε λίγες ημέρες μεταφέρθηκαν νέα τεθωρακισμένα οχήματα, μέσα μεταφοράς προσωπικού και αντιαεροπορικά συστήματα, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες για την αναβάθμιση των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Λευκόνοικο και στο Μπογάζι. Σύμφωνα με τον ίδιο, όλα αυτά αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει καμία πρόθεση αποχώρησης των κατοχικών δυνάμεων από την Κύπρο.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι υπάρχουν δορυφορικές εικόνες και τεκμήρια που αποδεικνύουν τη συνεχή στρατιωτική ενίσχυση του ψευδοκράτους τα τελευταία χρόνια, χαρακτηρίζοντας παραπλανητικές τις τουρκικές αιτιάσεις περί «απειλής» από την Κυπριακή Δημοκρατία.

Κριτική στον ΟΗΕ

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης άσκησε έντονη κριτική και στη στάση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, εκτιμώντας ότι η μετατόπιση της συζήτησης από την εισβολή και την κατοχή προς μια διαδικασία οικοδόμησης εμπιστοσύνης διευκολύνει την τουρκική επιχειρηματολογία.

Κατά την άποψή του, όταν η διεθνής κοινότητα απομακρύνεται από την ουσία του προβλήματος –την κατοχή κυπριακού εδάφους– δημιουργείται πολιτικός χώρος ώστε η τουρκική πλευρά να εμφανίζει ως πρόβλημα ακόμη και το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να ενισχύει την άμυνά της.

«Η Τουρκία θέλει ολόκληρη την Κύπρο»

Ο Κύπριος αναλυτής εμφανίστηκε ιδιαίτερα απαισιόδοξος για τις προοπτικές των συνομιλιών, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα δεν αναζητεί έναν συμβιβασμό.

«Ακόμη και αν η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί λύση, η Τουρκία θέλει ολόκληρη την Κύπρο και αυτό εννοεί ως λύση», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.

Για τον λόγο αυτό εκτίμησε ότι η πολιτική του εξευμενισμού έχει πλέον αποτύχει, καθώς –όπως είπε– η ίδια η τουρκική στάση αποδεικνύει πως δεν υπάρχει κοινό έδαφος για ουσιαστική πρόοδο.

Πρόταση για πολιτική αποτροπής

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα οφείλουν να εγκαταλείψουν τη λογική των συνεχών παραχωρήσεων και να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική αποτροπής.

Κατά την εκτίμησή του, μόνο μέσα από ισχυρή αποτρεπτική ισχύ, ξεκάθαρη εθνική στρατηγική και σαφή πολιτικά μηνύματα μπορεί να ανακοπεί η τουρκική αδιαλλαξία.

Ενστάσεις για τις «συγκλίσεις»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις λεγόμενες «συγκλίσεις» του Κυπριακού, εκφράζοντας την άποψη ότι πολλές από αυτές οδηγούν σε παγίωση της διχοτόμησης αντί να δημιουργούν προοπτική επανένωσης.

Έφερε ως παράδειγμα ζητήματα πολιτικών δικαιωμάτων και κατανομής εξουσιών, υποστηρίζοντας ότι αρκετές από τις προτάσεις που έχουν συζητηθεί περιορίζουν ουσιαστικά τα δικαιώματα των Ελληνοκυπρίων στο βόρειο τμήμα του νησιού και ενισχύουν την αυτονομία των δύο συνιστώντων κρατιδίων.

Κλείνοντας, κάλεσε την κυπριακή ηγεσία να δημοσιοποιήσει το πλήρες περιεχόμενο των συγκλίσεων, ώστε –όπως είπε– οι πολίτες να γνωρίζουν ακριβώς ποια μορφή λύσης συζητείται και να μπορούν να την αξιολογήσουν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Η ΕΥΠ έμεινε χωρίς βαθμό — αλλά η Ελλάδα κρατά το ισχυρό χαρτί των πληροφοριών για την Τουρκία

Η μεγάλη ευρωπαϊκή κατάταξη των μυστικών υπηρεσιών, η κυριαρχία της MI6 και η παρέμβαση του Σάββα Καλεντερίδη για την «εσωστρέφεια» της ελληνικής υπηρεσίας

Δημοσιεύτηκε

στις

Η Ελλάδα δεν πήρε ούτε έναν βαθμό στην πρωτοφανή έρευνα του γαλλικού περιοδικού L’Express για τις ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών της Ευρώπης. Αυτό είναι το δυσάρεστο μέρος της εικόνας.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Το άλλο, όμως, είναι στρατηγικά σημαντικότερο! Όταν το αντικείμενο είναι η Τουρκία, οι ελληνικές υπηρεσίες εξακολουθούν να θεωρούνται περιζήτητος εταίρος, λόγω γεωγραφίας, συσσωρευμένης εμπειρίας και εξειδικευμένης γνώσης.

Η αντίφαση είναι μόνο φαινομενική. Όπως επισήμανε ο Σάββας Καλεντερίδης, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα στην εκπομπή του, μια τέτοια κατάταξη δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκην το σύνολο των πραγματικών δυνατοτήτων μιας υπηρεσίας. Αποτυπώνει σε μεγάλο βαθμό και το πόσο ορατή είναι στους ξένους εταίρους της, πόσες πληροφορίες ανταλλάσσει και πόσο ενεργή είναι στα διεθνή δίκτυα συνεργασίας.

Με απλά λόγια, η απουσία βαθμών δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απουσία επιχειρησιακής αξίας. Δεν αποτελεί, όμως, ούτε πιστοποιητικό επάρκειας. Η έρευνα ανοίγει μια σοβαρή συζήτηση για το πού βρίσκεται η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών στον ευρωπαϊκό χάρτη, ποια είναι τα ισχυρά της σημεία και μέχρι πού πρέπει να φτάνει η ανταλλαγή πληροφοριών με συμμαχικές υπηρεσίες χωρίς να εκτίθενται πηγές και μέθοδοι.

Ο «αόρατος πόλεμος» της Ευρώπης

Το L’Express αφιέρωσε τρεις μήνες στην έρευνα του ευρωπαϊκού κόσμου των πληροφοριών και συνομίλησε με περίπου 100 ανθρώπους του χώρου. Στην τελική ψηφοφορία συμμετείχαν 60 επαγγελματίες από 25 χώρες. Ανάμεσά τους ήταν 17 εν ενεργεία ή πρώην επικεφαλής υπηρεσιών, καθώς και στελέχη με εμπειρία από τη CIA και τη Μοσάντ.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να καταρτίσουν την πρώτη πεντάδα τους με βάση, κυρίως, την προσωπική εμπειρία συνεργασίας με ευρωπαϊκές υπηρεσίες. Εδώ βρίσκεται και το πρώτο κρίσιμο στοιχείο για την ανάγνωση των αποτελεσμάτων: δεν πρόκειται για εξωτερικό επιχειρησιακό έλεγχο, ούτε για πλήρη αποτίμηση απόρρητων δυνατοτήτων. Πρόκειται για αξιολόγηση ομοτίμων, στην οποία η διεθνής παρουσία, η αξιοπιστία στις συνεργασίες και η ροή πληροφοριών έχουν αναπόφευκτα μεγάλο βάρος.

Στην κορυφή βρέθηκε η βρετανική MI6 με 251 βαθμούς, αφήνοντας πολύ πίσω τη γαλλική DGSE, η οποία συγκέντρωσε 169. Τρίτες αναδείχθηκαν οι ολλανδικές AIVD και MIVD με 97 βαθμούς, τέταρτες οι ουκρανικές υπηρεσίες με 77 και πέμπτη η γερμανική BND με 62.

Η πρωτιά της MI6 αποδίδεται κυρίως στην ικανότητα στρατολόγησης ανθρώπινων πηγών υψηλού επιπέδου και στη μακροχρόνια επένδυση σε δίκτυα. Οι Βρετανοί θεωρούνται ικανοί να καλλιεργούν μια πηγή επί χρόνια, μέχρι αυτή να βρεθεί σε θέση πραγματικής αξίας. Στις ευρωπαϊκές υπηρεσίες αποδίδονται βρετανικά δίκτυα μέσα στους μηχανισμούς εξουσίας της Ρωσίας, της Κίνας, της Τουρκίας και του Ιράν, ενώ η έγκαιρη προειδοποίηση για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το κύρος του Λονδίνου.

Η DGSE διατηρεί σχεδόν παγκόσμια εμβέλεια, ισχυρές ανθρώπινες πηγές, τεχνικά μέσα και δυνατότητα μυστικής δράσης στο εξωτερικό. Οι Ολλανδοί, παρά το μικρότερο μέγεθος της χώρας τους, κέρδισαν εντυπωσιακή αναγνώριση για τη σχέση αποτελεσματικότητας και διαθέσιμων πόρων, αλλά και για τις επιδόσεις τους στον κυβερνοχώρο και στην αντιτρομοκρατία. Η Ουκρανία ανέβηκε στην τέταρτη θέση λόγω της επιθετικότητας, της καινοτομίας και της ανάληψης υψηλού επιχειρησιακού κινδύνου, χωρίς ωστόσο να έχει εξαλειφθεί η καχυποψία ορισμένων δυτικών εταίρων για πιθανές ρωσικές διεισδύσεις.

Η γερμανική BND, τέλος, αναγνωρίζεται για την αναλυτική της μεθοδικότητα, αλλά αξιολογείται αυστηρότερα στις επιχειρήσεις εξωτερικού. Το γεγονός ότι βρέθηκε στην πρώτη πεντάδα δεν έκρυψε τις επικρίσεις για υπερβολική εξάρτηση του Βερολίνου από αμερικανικές προειδοποιήσεις σε ζητήματα τρομοκρατίας.

Η Ελλάδα στο μηδέν, αλλά αναγκαία για την Τουρκία

Η ελληνική περίπτωση είναι ιδιόμορφη. Η χώρα δεν έλαβε βαθμό, μαζί με κράτη όπως η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο. Παρ’ όλα αυτά, το L’Express επισημαίνει ότι οι ελληνικές υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες όταν το ενδιαφέρον στρέφεται προς την Τουρκία.

Αυτό δεν αποτελεί φιλοφρόνηση χωρίς περιεχόμενο. Η Τουρκία είναι για την Ελλάδα μόνιμο και όχι περιστασιακό αντικείμενο συλλογής και ανάλυσης πληροφοριών. Η γλωσσική κατάρτιση, η γνώση της τουρκικής κρατικής δομής, η παρακολούθηση των ενόπλων δυνάμεων και της αμυντικής βιομηχανίας, η κατανόηση των εσωτερικών πολιτικών δικτύων και η εμπειρία δεκαετιών στο Αιγαίο, στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο συγκροτούν ένα κεφάλαιο που δεν μπορεί να αποκτηθεί σε λίγους μήνες από μια βορειοευρωπαϊκή υπηρεσία.

Στον κόσμο των πληροφοριών, η εξειδίκευση σε έναν δύσκολο στόχο μπορεί να είναι πολυτιμότερη από μια γενική διεθνή παρουσία. Η Ελλάδα δεν διαθέτει το παγκόσμιο αποτύπωμα της Βρετανίας ή της Γαλλίας. Διαθέτει, όμως, ένα πεδίο στο οποίο οι σύμμαχοι έχουν αντικειμενικά ανάγκη την ελληνική γνώση.

Καλεντερίδης: Η κατάταξη μετρά και την εξωστρέφεια

Ο Σάββας Καλεντερίδης στάθηκε ακριβώς σε αυτό το σημείο, προειδοποιώντας να μην εξαχθεί το εύκολο συμπέρασμα ότι οι ελληνικές υπηρεσίες είναι «άχρηστες». Εξήγησε ότι η βαθμολογία επηρεάζεται από την εξωστρέφεια κάθε υπηρεσίας και από το υλικό που επιλέγει να μοιραστεί με εκείνους οι οποίοι τελικά τη βαθμολογούν.

Κατά την εκτίμησή του, πληροφορίες που αφορούν την τρομοκρατία, την παράνομη διακίνηση όπλων και άλλες μορφές οργανωμένου διασυνοριακού εγκλήματος πρέπει να κυκλοφορούν μεταξύ συμμαχικών υπηρεσιών. Έθεσε, όμως, ένα σαφές όριο όταν η ανταλλαγή μπορεί να οδηγήσει τους αποδέκτες πίσω στην πηγή ή στη μέθοδο συλλογής.

Αναφερόμενος στην ελληνική υπηρεσία πληροφοριών —δηλαδή, στο πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης, πρωτίστως στην ΕΥΠ— είπε ότι, σύμφωνα με όσα γνωρίζει, είναι εσωστρεφής και κλειστή για λόγους προστασίας των πηγών. Όταν μια κρίσιμη πληροφορία παραδίδεται σε ξένο εταίρο, σημείωσε, ο αποδέκτης θα επιχειρήσει να καταλάβει πώς αποκτήθηκε. Εκεί γεννιέται ο κίνδυνος αποκάλυψης τόσο του ανθρώπινου δικτύου όσο και των τεχνικών ή επιχειρησιακών μεθόδων.

Η φράση με την οποία συμπύκνωσε τη θέση του ήταν χαρακτηριστική: «καλύτερα εσωστρεφής και ασφαλής παρά ανοικτός». Η παρατήρηση δεν ακυρώνει τα αποτελέσματα της έρευνας. Τα τοποθετεί, όμως, στη σωστή τους διάσταση. Μια υπηρεσία που μοιράζεται λιγότερα θα είναι αναπόφευκτα λιγότερο ορατή στους ξένους επαγγελματίες που κλήθηκαν να την αξιολογήσουν.

Ο Καλεντερίδης αμφισβήτησε επίσης την αναφορά περί ρωσικής επιρροής στην κυπριακή υπηρεσία πληροφοριών. Τόνισε ότι, με βάση τη δική του γνώση και τις επαφές του με ανθρώπους που υπηρέτησαν ή διοίκησαν την υπηρεσία, οι Ρώσοι δεν διαθέτουν πρόσβαση. Πρόκειται για δική του εκτίμηση, η οποία δείχνει παράλληλα πόσο δύσκολο είναι να μετατρέπονται κρίσεις για απόρρητους οργανισμούς σε απόλυτες αλήθειες.

Το πραγματικό ερώτημα για την ΕΥΠ

Η παρέμβαση Καλεντερίδη βάζει φρένο στην εύκολη απαξίωση, δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιηθεί ως άλλοθι για να αποφεύγεται κάθε αξιολόγηση. Η μυστικότητα προστατεύει μια υπηρεσία, αλλά από μόνη της δεν αποδεικνύει αποτελεσματικότητα. Το ίδιο και η εξωστρέφεια! Μπορεί να ενισχύει τη διεθνή επιρροή και την αμοιβαιότητα, αλλά αν γίνεται χωρίς στεγανά, μπορεί να κάψει πηγές που χρειάστηκαν χρόνια για να αναπτυχθούν.

Η σοβαρή λύση βρίσκεται στην επιλεκτική συνεργασία. Η ΕΥΠ πρέπει να μπορεί να μοιράζεται τελικό, αξιοποιήσιμο προϊόν με τους συμμάχους, αφαιρώντας όπου είναι αναγκαίο τα στοιχεία που προδίδουν την προέλευση. Να συμμετέχει ενεργά στα ευρωπαϊκά δίκτυα για τρομοκρατία, κατασκοπεία, παράνομες διακινήσεις και υβριδικές απειλές, αλλά να διατηρεί αυστηρή διαβάθμιση σε ό,τι αφορά την Τουρκία και άλλους στόχους ζωτικού εθνικού ενδιαφέροντος.

Η πραγματική αξιολόγηση μιας εθνικής υπηρεσίας δεν γίνεται με δημόσιους πίνακες. Γίνεται από το αν προειδοποιεί εγκαίρως την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, αν εντοπίζει ξένες διεισδύσεις, αν παράγει καθαρή στρατηγική ανάλυση, αν προστατεύει τις πηγές της και αν μετατρέπει την πληροφορία σε πλεονέκτημα για το κράτος.

Το μηδέν της κατάταξης είναι ένα προειδοποιητικό σήμα για την περιορισμένη διεθνή ορατότητα της Ελλάδας. Δεν είναι τελεσίδικη ετυμηγορία για την αξία της ΕΥΠ. Και η αναγνώριση της ελληνικής εξειδίκευσης στην Τουρκία δείχνει ότι, στον αθέατο πόλεμο των πληροφοριών, η Αθήνα διαθέτει ακόμη ένα κεφάλαιο που οι εταίροι της δεν μπορούν εύκολα να αντικαταστήσουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αναλύσεις29 λεπτά πριν

Μπαλτζώης: Νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, αναλύει στη «Ναυτεμπορική» τις καταιγιστικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Αναλύσεις1 ώρα πριν

Η Θέουτα δείχνει τι μπορεί να συμβεί και στην Ελλάδα – Το σχέδιο πίσω από τη μεταναστευτική πίεση

Ο Σταύρος Καλεντερίδης αναλύει γιατί η μεταναστευτική κρίση στην Ισπανία δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής...

Άμυνα2 ώρες πριν

Χαραλαμπίδης: Οι Τούρκοι κατεβάζουν στρατό

Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στο ΣΙΓΜΑ, υποστηρίζει ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει λύση αλλά τον πλήρη έλεγχο...

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 ώρες πριν

Τουρκική Εισβολή – Ημερολογιακά τραγικός Ιούλιος και Αύγουστος 1974

Χ. Κίσινγκερ: «Οι Βρετανοί το μυαλό και οι Αμερικανοί τη γροθιά» - «Βρετανο/τουρκικό gang-up»

Άμυνα3 ώρες πριν

Η ΕΥΠ έμεινε χωρίς βαθμό — αλλά η Ελλάδα κρατά το ισχυρό χαρτί των πληροφοριών για την Τουρκία

Η μεγάλη ευρωπαϊκή κατάταξη των μυστικών υπηρεσιών, η κυριαρχία της MI6 και η παρέμβαση του Σάββα Καλεντερίδη για την «εσωστρέφεια»...

Δημοφιλή