Οι πολιτικές που ακολούθησε η Ευρώπη στο μεταναστευτικό, στην οικονομία, στην ενέργεια και στον πόλεμο της Ουκρανίας ενίσχυσαν τις ακραίες δυνάμεις και έθεσαν σε κίνδυνο το ίδιο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα οφείλει να απαιτήσει απόλυτο εθνικό έλεγχο στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», ενώ στη Συρία διαμορφώνεται ένα επικίνδυνο πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ.

Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης

Τα αποτελέσματα των εκλογών στη Γερμανία δεν αποτελούν ένα τοπικό πολιτικό γεγονός. Είναι η εκδήλωση μιας βαθύτερης κρίσης, η οποία αφορά ολόκληρη την Ευρώπη και προειδοποιεί για εξελίξεις που μπορούν να αλλάξουν ριζικά το ευρωπαϊκό οικοδόμημα όπως το γνωρίζουμε.

Εδώ και χρόνια επισημαίνουμε ότι η πολιτική που ακολουθούν οι Βρυξέλλες στο μεταναστευτικό, αλλά και η έλλειψη σεβασμού στις παραδοσιακές αξίες των ευρωπαϊκών κοινωνιών, ενισχύουν τα άκρα. Όταν οι κυβερνήσεις αγνοούν τις αγωνίες των πολιτών, πριονίζουν το κλαδί πάνω στο οποίο κάθονται. Και όταν αυτές οι πολιτικές συνδυάζονται με οικονομική παρακμή, αποβιομηχάνιση και ανασφάλεια, τότε το πολιτικό αποτέλεσμα γίνεται αναπόφευκτο.

Οι ευθύνες για τη γερμανική κρίση

Η Γερμανία υπήρξε για δεκαετίες ο οικονομικός πυλώνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η απόφαση, όμως, της Ευρώπης να εμπλακεί ουσιαστικά στον πόλεμο της Ουκρανίας, αναλαμβάνοντας τεράστιο οικονομικό βάρος και περιορίζοντας την πρόσβασή της στις φθηνές ρωσικές ενεργειακές πρώτες ύλες, έπληξε καίρια τη γερμανική βιομηχανία.

Δεν είναι, βεβαίως, μόνο το ενεργειακό. Η Ευρώπη δεν κατάφερε να αποκτήσει ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό ούτε στη γεωπολιτική και την άμυνα ούτε στην τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ήδη μπροστά, ενώ η Κίνα μάς προσπέρασε. Η Ευρώπη έμεινε ουραγός και σήμερα βλέπει τα αποτελέσματα αυτής της στρατηγικής αδράνειας.

Κανείς στην Ελλάδα δεν έχει λόγο να χαίρεται με την αποδυνάμωση της Γερμανίας. Εκεί ζουν και εργάζονται εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες, ενώ η γερμανική οικονομία επηρεάζει άμεσα τον ελληνικό τουρισμό, τις εξαγωγές και συνολικά την οικονομία μας. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες είναι συγκοινωνούντα δοχεία.

Οι ευθύνες, όμως, πρέπει να αποδοθούν. Δεν έπεσε αυτή η κρίση από τον ουρανό. Τις πολιτικές του ανεξέλεγκτου μεταναστευτικού τις στήριξαν κόμματα τόσο της Κεντροδεξιάς όσο και της Αριστεράς. Τις ενεργειακές επιλογές και την ανάληψη του κόστους του πολέμου στην Ουκρανία τις αποδέχθηκε σχεδόν ολόκληρο το ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα. Δεν μπορούν σήμερα όλοι αυτοί να παριστάνουν τους ανήξερους και να ρίχνουν ο ένας την ευθύνη στον άλλον.

Η ενίσχυση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, ιδιαίτερα στα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, δείχνει ότι η δυσαρέσκεια αποκτά πλέον πολιτική δύναμη. Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί και το κόμμα φτάσει σε ποσοστά της τάξης του 30% ή ακόμη υψηλότερα, θα καταστεί εξαιρετικά δύσκολο να σχηματίζονται κυβερνήσεις χωρίς τη συμμετοχή του.

Και τότε το ζήτημα δεν θα αφορά μόνο τη γερμανική εσωτερική πολιτική. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία μιλά για έξοδο της χώρας από το ευρώ και για στρατηγική αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία. Εάν η Γερμανία εγκαταλείψει το ευρώ ή αλλάξει πλήρως κατεύθυνση απέναντι στη Μόσχα, η Ευρώπη που γνωρίζαμε θα πάψει να υπάρχει.

Η Ευρώπη πληρώνει, αλλά απουσιάζει από τις αποφάσεις

Η ευρωπαϊκή αποδυνάμωση αποτυπώνεται και στις διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο της Ουκρανίας. Η Ευρώπη έχει σηκώσει στην πλάτη της μεγάλο μέρος του οικονομικού και πολιτικού κόστους, όμως στις κρίσιμες επαφές με τη Ρωσία απουσιάζει.

Εάν τελικά υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, φαίνεται ότι τους βασικούς όρους θα τους αποφασίσουν η Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουκρανία. Η Ευρώπη, μολονότι πλήρωσε ακριβά την αναμέτρηση, κινδυνεύει να μην είναι παρούσα στο τραπέζι όπου θα ληφθούν οι αποφάσεις.

Αυτό συμβαίνει επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιούργησε σημαία, σύνορα και κοινό νόμισμα, αλλά δεν δημιούργησε στρατό. Και όμως, από τον στρατό έπρεπε να ξεκινήσει, διότι αυτός είναι που εγγυάται την επιβίωση και την προστασία όλων των υπόλοιπων θεσμών ενός κράτους ή μιας πολιτικής ένωσης.

Η Ελλάδα πρέπει να εξετάζει εγκαίρως ακόμη και τα δυσμενέστερα σενάρια. Τι θα κάνει εάν στο μέλλον διαλυθεί ή αποδυναμωθεί δραματικά η Ευρωπαϊκή Ένωση; Με ποιες χώρες θα συνεργαστεί για να προστατεύσει τα συμφέροντά της;

Εδώ και χρόνια έχω προτείνει να αρχίσει, έστω σε ακαδημαϊκό και θεωρητικό επίπεδο, μια συζήτηση για τη δημιουργία συνομοσπονδιακής σχέσης ανάμεσα στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Αλβανία. Κάθε χώρα θα διατηρεί το εθνικό της κράτος, αλλά σε κρίσιμους τομείς θα ασκείται κοινή πολιτική. Η γεωγραφία, οι ιστορικοί και πολιτισμικοί δεσμοί και οι κοινές ανάγκες ασφαλείας θα μπορούσαν να στηρίξουν ένα τέτοιο σχήμα.

Οι τρεις χώρες θα μπορούσαν να συγκροτήσουν μια ισχυρή δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο, με αξιόλογο στόλο, ισχυρές αεροπορικές δυνάμεις και δυνατότητα προστασίας των κοινών τους συμφερόντων.

Ελεγχόμενη και όχι ανεξέλεγκτη μετανάστευση

Η προστασία των συνόρων αποτελεί θεμελιώδες συστατικό της κρατικής κυριαρχίας. Όταν τα σύνορα δεν προστατεύονται και δεν γίνονται σεβαστά, η έννοια του κράτους αποδυναμώνεται.

Το δημογραφικό πρόβλημα υπάρχει και αρκετές χώρες επιλέγουν να καλύψουν τις ανάγκες σε εργατικό δυναμικό μέσω της μετανάστευσης. Αυτό μπορεί να είναι θεμιτό, εφόσον γίνεται οργανωμένα και με κριτήρια που καθορίζει το ίδιο το κράτος. Άλλο, όμως, η ελεγχόμενη μετανάστευση και άλλο η ανεξέλεγκτη είσοδος πληθυσμών.

Μια χώρα πρέπει να γνωρίζει ποιοι εισέρχονται στην επικράτειά της, με ποιες προϋποθέσεις και για ποιον σκοπό. Αυτό δεν είναι ούτε ρατσισμός ούτε φασισμός. Είναι στοιχειώδης και υπεύθυνη κρατική πολιτική.

Τα επεισόδια στη Βρετανία, μετά την άφιξη μεταναστών από νέα θαλάσσια διαδρομή, αποδεικνύουν ότι η κοινωνική ένταση εξαπλώνεται. Παρόμοια φαινόμενα πρέπει να προβληματίσουν και την Ελλάδα, ιδιαίτερα σε σχέση με όσα συμβαίνουν στην Κρήτη. Σήμερα το πρόβλημα μπορεί να φαίνεται διαχειρίσιμο. Σε δύο ή τρία χρόνια, όμως, ίσως να μην είναι.

Τα παθήματα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών πρέπει επιτέλους να μας γίνουν μαθήματα.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και το κρίσιμο ζήτημα του πηγαίου κώδικα

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε δηλώσει κατηγορηματικά ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα αποκτήσουν σύστημα διοίκησης και ελέγχου χωρίς να διαθέτουν τον πηγαίο κώδικά του. Και ορθώς. Είναι αδιανόητο η χώρα να διαθέτει ένα σύστημα κρίσιμο για την εθνική της επιβίωση και να εξαρτάται από οποιαδήποτε ξένη δύναμη, ακόμη και από την πιο φιλική.

Στη συνέχεια, όμως, ο διευθυντής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του Ισραήλ, Μοσέ Πατέλ, δήλωσε ότι η Ελλάδα δεν θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των δυνατοτήτων διοίκησης και ελέγχου της «Ασπίδας του Αχιλλέα», επειδή αυτός δεν περιλαμβάνεται στην άδεια χρήσης της συμφωνίας.

Αργότερα προστέθηκε διευκρίνιση ότι θα υπάρξει μεταφορά τεχνογνωσίας και από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας από τις ελληνικές και ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις. Αυτό, όμως, δεν απαντά καθαρά στο αρχικό ερώτημα: Θα έχει ή όχι η Ελλάδα τον πηγαίο κώδικα;

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι ένα πολυεπίπεδο σύστημα, το οποίο θα περιλαμβάνει τα συστήματα SPYDER, Barak MX και David’s Sling, ισραηλινά ραντάρ, καθώς και ενοποιημένο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Θα συνδέεται με τα υπόλοιπα ελληνικά και νατοϊκά μέσα μέσω Link 16, ενώ για την ενσωμάτωση του David’s Sling απαιτείται και αμερικανική έγκριση, επειδή μέρος της τεχνολογίας είναι αμερικανικό.

Πρόκειται για συστήματα δοκιμασμένα σε πραγματικές συνθήκες μάχης, με μεγάλη επιχειρησιακή αξία. Αυτό δεν αμφισβητείται. Εδώ, όμως, μιλάμε για ένα πρόγραμμα περίπου τριών δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αφορά την αεράμυνα της χώρας για δεκαετίες. Δεν επιτρέπονται ασάφειες.

Μια τέτοια συμφωνία θα έπρεπε να έχει εξεταστεί εξονυχιστικά από τα αρμόδια όργανα και από την Επιτροπή Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλής. Οι όροι που αφορούν τον εθνικό έλεγχο, την αυτονομία λειτουργίας, την αναβάθμιση και την επέμβαση στην αρχιτεκτονική του συστήματος πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαροι.

Παράλληλα, πρέπει να προετοιμαστούμε για τουρκική αντίδραση στο ΝΑΤΟ. Ήδη Τούρκοι απόστρατοι υποστηρίζουν ότι η συμφωνία Ελλάδας–Ισραήλ είναι αντίστοιχη με την αγορά των ρωσικών S-400 από την Τουρκία και ότι η Άγκυρα πρέπει να προσφύγει στα νατοϊκά όργανα. Το επιχείρημα είναι υποκριτικό, αλλά δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η Τουρκία θα χρησιμοποιήσει κάθε θεσμικό εργαλείο για να εμποδίσει την ενίσχυση της ελληνικής άμυνας.

Ο κίνδυνος σύγκρουσης Ισραήλ–Τουρκίας στη Συρία

Η Συρία εξελίσσεται σε πεδίο δοκιμής των κόκκινων γραμμών του Ισραήλ και της Τουρκίας.

Το Ισραήλ θέλει να διατηρήσει την ελευθερία δράσης του στον συριακό εναέριο χώρο και να αποτρέψει την επιστροφή του Ιράν. Παράλληλα, δεν θέλει να επιτρέψει στην Τουρκία να επεκτείνει τη στρατιωτική παρουσία και την επιρροή της από τη Βόρεια Συρία προς τον νότο.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, βλέπει τη νέα εξουσία στη Δαμασκό ως στρατηγική ευκαιρία. Θέλει μια κεντρική κυβέρνηση την οποία θα μπορεί να επηρεάζει, ώστε να αντιμετωπίσει το κουρδικό ζήτημα και να χρησιμοποιήσει τη Συρία ως βατήρα για την επέκταση της τουρκικής ισχύος σε ολόκληρη την περιοχή.

Οι δύο χώρες δεν επιδιώκουν κατ’ ανάγκην μια άμεση πολεμική σύγκρουση. Όμως, όταν δύο δυνάμεις δοκιμάζουν διαρκώς τα όρια η μία της άλλης, ένα λάθος ή ένας λανθασμένος υπολογισμός μπορεί να προκαλέσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να επιδιώκουν μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, με επίκεντρο την ανάσχεση του Ιράν και με μελλοντική συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας και άλλων κρατών στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Στο πλαίσιο αυτό, η Ουάσιγκτον ενδέχεται να επιχειρήσει να φέρει ξανά πιο κοντά το Ισραήλ και την Τουρκία, οριοθετώντας τις ζώνες επιρροής τους στη Συρία.

Η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να παρακολουθούν αυτή την εξέλιξη με ιδιαίτερη προσοχή. Στη διεθνή πολιτική δεν υπάρχουν μόνιμες φιλίες. Υπάρχουν συμφέροντα, συσχετισμοί ισχύος και συμφωνίες που μπορούν να αλλάξουν όταν αλλάξουν οι συνθήκες.

Η τουρκική υποκρισία απέναντι στους Κούρδους

Τέλος, όσα συμβαίνουν με την εκπαίδευση στη Συρία αποκαλύπτουν για ακόμη μία φορά την τουρκική υποκρισία.

Η Τουρκία διαμαρτύρεται επειδή το νέο ενιαίο συριακό πρόγραμμα σπουδών περιορίζει τη διδασκαλία της τουρκικής γλώσσας στα σχολεία των Τουρκομάνων. Ζητά να προστατευθεί το δικαίωμά τους να διδάσκονται στη μητρική τους γλώσσα.

Την ίδια στιγμή, όμως, το τουρκικό κράτος αρνείται αυτό το δικαίωμα σε δεκάδες εκατομμύρια Κούρδους πολίτες του. Δηλαδή, οι Τουρκομάνοι της Συρίας δικαιούνται να διδάσκονται στη μητρική τους γλώσσα, αλλά οι Κούρδοι της Τουρκίας όχι.

Αυτό δεν είναι απλώς αντίφαση. Είναι η σταθερή αντίληψη της Τουρκίας ότι τα δικαιώματα ισχύουν μόνο όταν υπηρετούν την επέκταση της δικής της επιρροής. Όταν τα ίδια δικαιώματα αφορούν πληθυσμούς εντός της τουρκικής επικράτειας, τότε καταργούνται στο όνομα της κρατικής ενότητας.

Αυτή είναι η πολιτική πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε. Και γι’ αυτό η Ελλάδα χρειάζεται σοβαρό κράτος, στρατηγικό σχεδιασμό και θεσμική συνέχεια. Οι διεθνείς εξελίξεις δεν περιμένουν κανέναν και οι λαοί που δεν προετοιμάζονται εγκαίρως πληρώνουν πάντοτε βαρύτερο τίμημα.

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες τα επιμέρους γεγονότα παύουν να είναι ασύνδετες ειδήσεις και σχηματίζουν μια μεγάλη, ανησυχητική εικόνα. Η Τουρκία εκπαιδεύει τους αυριανούς αξιωματικούς της στον πόλεμο των drones, οργανώνει καταφύγια και στις 81 επαρχίες και επιχειρεί, μέσα από χάρτες, NAVTEX και ερευνητικές αποστολές, να παγιώσει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα είναι αμείλικτο: η Ελλάδα διαθέτει πραγματικό εθνικό σχέδιο;

Στο νέο podcast του Geopolitico.gr επιχειρώ να συνδέσω τις εξελίξεις και να αναδείξω όσα κρύβονται πίσω από τους τίτλους. Αναλύω την «Ασπίδα του Αχιλλέα», το ζήτημα του πηγαίου κώδικα, την ελληνική συμπαραγωγή και την προοπτική διασύνδεσης των αμυντικών θόλων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Παράλληλα, εξετάζω το παιχνίδι στο Καστελόριζο, τη νέα μορφή της μάχης εις βάθος και την προετοιμασία της Άγκυρας για τις συγκρούσεις του μέλλοντος.

Η σχέση με το Ισραήλ μπορεί να αποτελέσει πολλαπλασιαστή ισχύος, δεν επιτρέπεται όμως να μετατραπεί σε λευκή επιταγή. Οι συμμαχίες υπηρετούν συμφέροντα και η Ελλάδα οφείλει να γνωρίζει τι ζητά, τι προσφέρει και ποιες εγγυήσεις εξασφαλίζει.

Από την αναμέτρηση Ινδίας–Κίνας για τον Παγκόσμιο Νότο και τη ναυτική επέκταση του Πεκίνου, περνάμε στο εσωτερικό μέτωπο: δημογραφικό, θεσμοί, πολιτική συνέπεια, κρατική ασφάλεια και ιστορική μνήμη.

Εξετάζουμε τη στρατιωτική κόπωση της Ευρώπης, την οικονομική ασφυξία του βρετανικού στρατού και τη θεσμική εμπλοκή των Ενόπλων Δυνάμεων στην αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού. Γιατί η εθνική ισχύς δεν εξαντλείται στις αγορές οπλικών συστημάτων. Απαιτεί εκπαιδευμένο προσωπικό, ισχυρή κοινωνία, παραγωγική βάση, δημογραφική αντοχή και κράτος που γνωρίζει τα όρια και τις ευθύνες του.

Το podcast κλείνει με τη συγκλονιστική μαρτυρία του αείμνηστου Λεωνίδα Κουμάκη για τα Σεπτεμβριανά του 1955. Γιατί ένας λαός που ξεχνά τι έπαθε κινδυνεύει να μην αντιληφθεί εγκαίρως τι του ετοιμάζουν.

Ακούστε το podcast, διαβάστε τα δεδομένα και βγάλτε τα δικά σας συμπεράσματα. Η ενημέρωση είναι δύναμη όταν οδηγεί σε επίγνωση, ευθύνη και εθνική αυτογνωσία.

Σαφή προειδοποίηση για τον κίνδυνο μιας σοβαρότερης ελληνοτουρκικής κρίσης απηύθυνε ο αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης, κατά την παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Αναλύοντας τις κινήσεις της Άγκυρας, υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει ούτε να υποτιμά ούτε να υπερτιμά την Τουρκία, αλλά να είναι στρατιωτικά προετοιμασμένη και πολιτικά αποφασισμένη.

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης συμφώνησε με τις ανησυχίες που είχε εκφράσει νωρίτερα ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Βαληνάκης, σύμφωνα με τις οποίες ο κίνδυνος δεν περιορίζεται απαραιτήτως σε ένα σύντομο θερμό επεισόδιο, αλλά μπορεί να αφορά μία σύγκρουση μεγαλύτερης διάρκειας και έντασης.

Επικαλέστηκε, μάλιστα, τη γνωστή θέση του Καρλ φον Κλάουζεβιτς ότι ένας πόλεμος μπορεί να ξεσπάσει όχι μόνο ως αποτέλεσμα σχεδιασμού ή εχθρικών σχέσεων, αλλά ακόμη και εξαιτίας ενός ατυχήματος ή ενός σοβαρού λάθους.

«Κανένα λάθος και έχουμε πόλεμο. Όλα μπορεί να συμβούν», προειδοποίησε, επισημαίνοντας ότι η τουρκική πλευρά έχει αρχίσει πλέον να χρησιμοποιεί ανοιχτά τη λέξη «πόλεμος» στον δημόσιο και θεσμικό της λόγο.

«Η λέξη πόλεμος δεν πρέπει να εξορίζεται»

Ο αντιστράτηγος ε.α. υποστήριξε ότι στην Ελλάδα έχει επικρατήσει μία προβληματική νοοτροπία, σύμφωνα με την οποία αποφεύγεται ακόμη και η αναφορά στο ενδεχόμενο πολέμου. Όπως εξήγησε, όμως, η αποφυγή της λέξης δεν σημαίνει ότι μπορεί να αποτραπεί μία σύγκρουση, εφόσον η άλλη πλευρά αποφασίσει να κινηθεί επιθετικά.

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για όλα», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι ο βασικός σκοπός της στρατιωτικής εκπαίδευσης είναι ακριβώς η προετοιμασία για την έσχατη περίπτωση.

«Όταν εκπαιδεύαμε τους στρατιώτες, δεν τους εκπαιδεύαμε για να πάνε κατασκήνωση. Μάθαιναν τα όπλα και έκαναν ασκήσεις για να είναι ικανοί και ετοιμοπόλεμοι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Οι Τούρκοι είναι σιγουράκηδες – Δεν ριψοκινδυνεύουν»

Αναφερόμενος στη στρατιωτική συμπεριφορά της Τουρκίας, ο Ιωάννης Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Άγκυρα αποφεύγει τις επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου, όταν δεν έχει εξασφαλίσει ευνοϊκές συνθήκες.

«Οι Τούρκοι είναι σιγουράκηδες. Ποτέ δεν ριψοκινδυνεύουν», δήλωσε, σημειώνοντας ότι οι επιχειρήσεις των τελευταίων ετών πραγματοποιήθηκαν κυρίως εναντίον άτακτων ή μη κρατικών σχηματισμών και όχι απέναντι σε μία οργανωμένη κρατική στρατιωτική δύναμη.

Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα φοβόταν το ενδεχόμενο ελληνικής αντίδρασης με υποβρύχια, πολεμικά πλοία και αεροσκάφη. Κατά την εκτίμησή του, τα σοβαρά λάθη και οι παραλείψεις της ελληνικής πλευράς συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της επιχείρησης.

Το συμπέρασμά του ήταν σαφές: «Δεν πρέπει να αγνοούμε την Τουρκία ούτε να την υποτιμούμε. Δεν πρέπει, όμως, και να την υπερτιμούμε. Πρέπει να τη διαβάζουμε όπως πραγματικά είναι».

Οι 40 ταξιαρχίες καταδρομών και η στρατιωτικοποίηση της Ίμβρου

Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για την αναδιοργάνωση των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η Τουρκία προχωρεί στη δημιουργία 40 ταξιαρχιών καταδρομών, ενώ έχει συγκροτήσει Σώμα Στρατού Αμφίβιων Επιχειρήσεων.

Όπως είπε, εκεί όπου υπήρχε μία ταξιαρχία πεζοναυτών, πλέον υπάρχουν τρεις, ενώ το σύνταγμα καταδρομών στην Ίμβρο μετατρέπεται σε ταξιαρχία.

«Στρατιωτικοποιεί την Ίμβρο», τόνισε, παρουσιάζοντας τις κινήσεις αυτές ως τμήματα μιας ευρύτερης αναδιάταξης των τουρκικών δυνάμεων με σαφή προσανατολισμό προς το Αιγαίο.

Πριν από τα 12 μίλια: Τρεις κινήσεις που «θα πονέσουν την Τουρκία»

Ερωτηθείς εάν έχει έρθει η ώρα για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ο Ιωάννης Μπαλτζώης απάντησε θετικά, διευκρινίζοντας όμως ότι αυτή θα πρέπει να αποτελέσει την τελευταία πράξη μιας συγκεκριμένης ακολουθίας κινήσεων.

Πριν από αυτήν, πρότεινε τρία βήματα:

1. Τη χάραξη ευθειών γραμμών βάσης.
2. Το κλείσιμο των κόλπων, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας.
3. Την ανακήρυξη ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Ο ίδιος χαρακτήρισε τις κινήσεις αυτές απολύτως νόμιμες και μονομερή κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.

«Γιατί δεν το κάνουμε; Εγώ δεν το καταλαβαίνω», σημείωσε, εκτιμώντας ότι τέτοιες αποφάσεις θα ασκούσαν ουσιαστική πίεση στην Άγκυρα και θα την ανάγκαζαν να επανεξετάσει την επιθετική πολιτική της.

«Η συμμαχία Ελλάδας–Ισραήλ πονάει πολύ την Τουρκία»

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης στάθηκε ιδιαίτερα και στην εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας και Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της έντονης τουρκικής αντίδρασης.

«Η συμμαχία μας με το Ισραήλ τούς πονάει πάρα πολύ», ανέφερε, συνδέοντας τον εκνευρισμό της Άγκυρας με την ελληνική αμυντική ενίσχυση, την «Ασπίδα του Αχιλλέα», το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο και τη συζήτηση για την επέκταση των χωρικών υδάτων.

Κατά τον ίδιο, το Ισραήλ έχει αποδείξει ότι δεν διστάζει να πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις όταν θεωρεί ότι απειλούνται τα συμφέροντά του, γεγονός που επηρεάζει πλέον και τους τουρκικούς υπολογισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Συρία.

Κλείνοντας, ο αντιστράτηγος ε.α. επέμεινε στην ανάγκη εγρήγορσης και αποφασιστικότητας, ξεκαθαρίζοντας ότι η προετοιμασία για το χειρότερο σενάριο δεν συνιστά πολεμοκαπηλία, αλλά βασική υποχρέωση ενός κράτους που βρίσκεται απέναντι σε μία αναθεωρητική δύναμη.