Γράφει ο Σάι Γκαλ, Defence Connect

Στις 29 Ιουλίου, ο υπουργός Αμυντικής Βιομηχανίας Pat Conroy περιέγραψε τη Δύναμη Περιστροφικής Ανάπτυξης Υποβρυχίων–Δυτική Αυστραλία (Submarine Rotational Force–West – SRF–West) ως μια πενταετή δέσμευση, η οποία θα αρχίσει το 2027 και θα ολοκληρωθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2030, όταν η Αυστραλία θα έχει καταστεί «έτοιμη για την άσκηση κυρίαρχων δυνατοτήτων».

Δύο ημέρες αργότερα, ο υπουργός Άμυνας Richard Marles τη χαρακτήρισε μόνιμο χαρακτηριστικό της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στην Αυστραλία. Η διευκρίνιση αποσαφήνισε την επίσημη θέση. Ταυτόχρονα, όμως, αποκάλυψε το δογματικό κενό.

Μια διάταξη δυνάμεων δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα μεταβατική και μόνιμη, χωρίς να υπηρετεί έναν διακηρυγμένο περιφερειακό σκοπό. Η Καμπέρα μπορεί να περιγράψει τις πλατφόρμες, τη διαδικασία εκπαίδευσης, τα βιομηχανικά οφέλη και τις ρυθμίσεις που αφορούν την κυριαρχία. Δεν έχει, όμως, καθορίσει την περιφερειακή τάξη που πρέπει να οικοδομήσουν αυτά τα μέσα.

Η Εθνική Αμυντική Στρατηγική του 2026 καθιστά τη στρατηγική άρνησης, τη μεγαλύτερη αυτάρκεια, την ετοιμότητα του πολιτικού τομέα και τη βιομηχανική ανθεκτικότητα δόγμα της εθνικής άμυνας. Το Ολοκληρωμένο Επενδυτικό Πρόγραμμά της προβλέπει δαπάνες περίπου 425 δισ. δολαρίων μέσα στη δεκαετία. Δεσμεύεται, επίσης, να διαμορφώσει μια περιοχή που θα διέπεται από δικαιώματα και κανόνες, αντί από τον φόβο ή τη βία.

Αυτό αποτελεί προτίμηση, όχι εφαρμόσιμο σχεδιασμό.

Η στρατηγική άρνησης προσδιορίζει το μέλλον που θα αποτρέψει η Αυστραλία. Δεν καθορίζει το μέλλον που θα δημιουργήσει. Μια χώρα δεν μπορεί να δεσμεύει τόσο μεγάλους πόρους για να ματαιώσει τον σχεδιασμό μιας άλλης δύναμης, αφήνοντας τον δικό της ανολοκλήρωτο.

Η Αυστραλία έχει καθορίσει τι θα αρνηθεί. Τώρα πρέπει να καθορίσει τι θα οικοδομήσει.

Τα επιμέρους στοιχεία υπάρχουν ήδη. Στις 6 Ιουλίου, η Αυστραλία και τα Φίτζι υπέγραψαν την Ένωση Vuvale και τη Συμμαχία του Ωκεανού της Ειρήνης, συνδέοντας την αμοιβαία άμυνα με την οικονομική, κοινωνική και αμυντική ολοκλήρωση. Η Συνθήκη Pukpuk με την Παπούα Νέα Γουινέα τέθηκε σε ισχύ δύο ημέρες αργότερα. Στις 27 Ιουλίου, η Αυστραλία και η Σιγκαπούρη υιοθέτησαν ένα πρωτόκολλο για την προστασία των βασικών εφοδιαστικών ροών σε περιόδους διαταραχής.

Η Συνθήκη της Τζακάρτας τοποθετεί την κοινή ασφάλεια με την Ινδονησία σε συμβατική βάση. Το Anzac 2035 οργανώνει την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία σε μια ολοένα και περισσότερο ενοποιημένη δύναμη, με ουσιαστικές δυνατότητες μάχης.

Αυτό δεν αποτελεί στρατηγική αδράνεια. Αποτελεί στρατηγική συσσώρευση χωρίς εφαρμόσιμο σχεδιασμό.

Η αρχιτεκτονική παραμένει κατακερματισμένη ανά υπουργείο. Το υπουργείο Άμυνας είναι υπεύθυνο για τη διάταξη των δυνάμεων. Το υπουργείο Εξωτερικών και Εμπορίου διαχειρίζεται τις εταιρικές σχέσεις. Τα υπουργεία Οικονομικών, Βιομηχανίας, Ενέργειας, Εσωτερικών Υποθέσεων και Επικοινωνιών ελέγχουν τις κρίσιμες εξαρτήσεις που καθορίζουν εάν η άμυνα και οι συνεργασίες μπορούν να επιβιώσουν μιας σοβαρής διαταραχής. Οι συμφωνίες χρηματοδοτούνται ξεχωριστά, εφαρμόζονται διμερώς και αξιολογούνται βάσει των αποτελεσμάτων κάθε χαρτοφυλακίου. Η Καμπέρα συσσωρεύει υποχρεώσεις ταχύτερα από όσο τις ενοποιεί.

Η στρατηγική συγγραφή παρέχει την πειθαρχία που λείπει. Είναι η ικανότητα διαμόρφωσης της λειτουργικής λογικής μιας περιοχής, αντί της απλής προσαρμογής σε αυτήν. Δεν απαιτεί αυστραλιανή πρωτοκαθεδρία. Απαιτεί ένα σύστημα μέσα στο οποίο ο εξαναγκασμός αποτυγχάνει, οι βασικές λειτουργίες διατηρούνται και οι εταίροι διαφυλάσσουν την αυτονομία τους. Το κριτήριο επιτυχίας του είναι η αυτονομία, όχι η ευθυγράμμιση.

Η περιφερειακή πρόταση της Αυστραλίας πρέπει, επομένως, να είναι η ελευθερία από την εξαναγκασμένη επιλογή. Κάθε εταίρος πρέπει να διατηρεί τον έλεγχο της στρατηγικής πρόσβασης, των υποδομών, της πολιτικής του ευθυγράμμισης και των εθνικών του πόρων, όταν η χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης, η συνδεσιμότητα, η παροχή βοήθειας σε καταστροφές ή η υποστήριξη ασφάλειας καθίστανται απαραίτητες.

Ένα κράτος που αναγκάζεται να ανταλλάξει την κυριαρχία του για να εξασφαλίσει τη συνέχειά του δεν επιλέγει. Του επιβάλλεται το τίμημα.

Η Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας του υπουργικού συμβουλίου πρέπει να αναθέσει την κατάρτιση ενός Αυστραλιανού Περιφερειακού Σχεδιασμού, συγχρονισμένου με κάθε Εθνική Αμυντική Στρατηγική. Πρέπει να καθορίζει την επιθυμητή περιφερειακή κατάσταση, τους κρίσιμους κόμβους, τις εναλλακτικές διαδρομές, τους εταίρους προτεραιότητας, τα κατώφλια εξαναγκασμού, τις μη αποδεκτές εξαρτήσεις και τη σειρά των επενδύσεων.

Κάθε σημαντική εισήγηση που αφορά τη διάταξη δυνάμεων, την αναπτυξιακή χρηματοδότηση, τα κρίσιμα ορυκτά, τα ψηφιακά συστήματα, την ενέργεια, τις υποδομές και την αμυντική βιομηχανία πρέπει να αποδεικνύει ότι διευρύνει την ελευθερία δράσης της Αυστραλίας και της ευρύτερης περιοχής υπό συνθήκες πίεσης.

Το πρώτο εργαλείο πρέπει να είναι μια Εγγύηση Κυρίαρχης Επιλογής για τους εταίρους που επιθυμούν να συμμετάσχουν. Η εγγύηση αυτή θα καλύπτει την έκτακτη αεροπορική και θαλάσσια μεταφορά, τις προστατευμένες επικοινωνίες, τη ρευστότητα, τη συνέχεια των τραπεζικών λειτουργιών, τα καύσιμα, τις βασικές προμήθειες, την αποκατάσταση από κυβερνοεπιθέσεις, την επισκευή υποδομών και τη συνδρομή ασφαλείας. Η μορφή μπορεί να διαφέρει. Το πρότυπο όχι.

Η Συνθήκη Ναούρου–Αυστραλίας συνδέει ήδη τις τραπεζικές υπηρεσίες, τη δημοσιονομική ανθεκτικότητα, τις τηλεπικοινωνίες, τις κρίσιμες υποδομές και την ασφάλεια. Η Ένωση Falepili και οι νέες συνθήκες με τα Φίτζι προσθέτουν επιπλέον στοιχεία. Η Καμπέρα πρέπει να μετατρέψει τα διμερή προηγούμενα σε περιφερειακή εγγύηση. Κανένας εταίρος δεν πρέπει να αναγκάζεται να εκπλειστηριάζει τη στρατηγική πρόσβαση για να επιβιώσει τον πρώτο μήνα μιας κρίσης.

Η εγγύηση απαιτεί ένα ενιαίο στρατηγικό τόξο που θα εκτείνεται από τον ανατολικό Ινδικό Ωκεανό, μέσω του ινδονησιακού αρχιπελάγους και των βόρειων προσβάσεων της Αυστραλίας, έως τον νοτιοδυτικό Ειρηνικό. Τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, τα καύσιμα, οι δυνατότητες επισκευών, τα συστήματα πληρωμών, η επίγνωση της θαλάσσιας κατάστασης, τα καλώδια, οι δορυφόροι και οι υποδομές υπολογιστικού νέφους πρέπει να μπορούν να επιβιώσουν από τον εξαναγκασμό, τις καταστροφές και τον πόλεμο. Οι εφεδρείες πρέπει να σχεδιάζονται σε περιφερειακό επίπεδο, να ανήκουν σε τοπικούς φορείς και να δοκιμάζονται τακτικά σε ασκήσεις.

Η ανθεκτικότητα που υπάρχει μόνο στα χαρτιά εξαφανίζεται μόλις έρθει αντιμέτωπη με την πραγματικότητα.

Ο ίδιος σχεδιασμός πρέπει να προσδώσει βιομηχανικό βάθος στην αποτροπή. Οι δυνάμεις μπορεί να διαφέρουν, όμως η παραγωγή, η συντήρηση και η κινητοποίηση πρέπει να είναι διαλειτουργικές. Οι κοινές προδιαγραφές, τα αμοιβαία δικαιώματα επισκευής, οι εγγυημένες μεταφορές, οι πάγιες εγκρίσεις εξαγωγών, τα κοινά διαγνωστικά συστήματα και οι συλλογικές συμβάσεις για την ταχεία αύξηση της παραγωγής πρέπει να υπάρχουν πριν από την κρίση. Μια πλατφόρμα δεν έχει καμία κυρίαρχη αξία, όταν τα εξαρτήματα, το λογισμικό, τα δεδομένα αποστολής, τα πυρομαχικά ή οι τεχνικοί της δεν μπορούν να περάσουν τα ίδια σύνορα.

Η αρχιτεκτονική λήψης αποφάσεων είναι εξίσου καθοριστική. Οι εταίροι χρειάζονται κοινή έγκαιρη προειδοποίηση, δοκιμασμένες διαδικασίες διαβούλευσης και εκ των προτέρων εξουσιοδοτημένη υποστήριξη για περιπτώσεις θαλάσσιας παρενόχλησης, κυβερνοεπίθεσης, οικονομικού εξαναγκασμού, δολιοφθοράς υποδομών και περιφερειακών κρίσεων. Αυτό σημαίνει αυτόματη αντίδραση, όχι αυτόματο πόλεμο: διαβουλεύσεις, απόδοση ευθύνης, τεχνική υποστήριξη, ενεργοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και συλλογικές συνέπειες.

Ο εξαναγκασμός στη γκρίζα ζώνη μετατρέπει τη διαδικαστική καθυστέρηση σε τετελεσμένο γεγονός. Ο στρατηγικός σχεδιασμός εξαλείφει την καθυστέρηση.

Η AUKUS παρέχει την προηγμένη υποθαλάσσια και τεχνολογική ραχοκοκαλιά. Δεν παρέχει την περιφερειακή αρχιτεκτονική. Τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια, τα αυτόνομα συστήματα, τα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς και η συμμαχική διάταξη δυνάμεων προσφέρουν εμβέλεια και αποτρεπτικό βάρος. Ο αυστραλιανός σχεδιασμός πρέπει να προσδιορίσει τον σκοπό τους. Η συμμαχία αποτελεί πολλαπλασιαστή ισχύος, όχι το ίδιο το χειρόγραφο.

Η SRF–West μπορεί να αποτελεί μεταβατικό μηχανισμό ανάπτυξης δυνατοτήτων, μόνιμη διάταξη δυνάμεων ή έναν διαδοχικό συνδυασμό και των δύο. Δεν μπορεί να παραμένει στρατηγικά απροσδιόριστη.

Τρία κράτη καταδεικνύουν την απαιτούμενη πειθαρχία. Η Σιγκαπούρη ενοποίησε τη στρατιωτική, πολιτική, οικονομική, κοινωνική, ψηφιακή και ψυχολογική άμυνα σε ένα ενιαίο εθνικό σύστημα. Η Ιαπωνία μετέτρεψε τις υποδομές, τα πρότυπα και τη συνδεσιμότητα σε σταθερή περιφερειακή επιρροή, χωρίς να απαιτεί πολιτική υποταγή. Η Φινλανδία κατέστησε τη συνέχεια των λειτουργιών μια μόνιμη συμφωνία μεταξύ κράτους, επιχειρήσεων, οργανώσεων και πολιτών.

Κανένα από αυτά τα κράτη δεν μπέρδεψε έναν κατάλογο δυνατοτήτων με μια πραγματική στρατηγική. Καθένα ενοποίησε το κράτος πριν το δοκιμάσει η κρίση.

Αυτό το δόγμα ενισχύει την κεντρικότητα της ASEAN και την πρωτοκαθεδρία των ίδιων των χωρών του Ειρηνικού, επειδή η κοινή συγγραφή αποτελεί τη μέθοδό του. Η συναίνεση δεν είναι διπλωματικό στολίδι.

Είναι η πηγή της ανθεκτικότητας. Η Αυστραλία πρέπει να γράψει μαζί με την περιοχή, όχι πάνω από αυτήν.

Ο σεβασμός δεν απαιτεί παθητικότητα. Η εταιρική σχέση δεν απαιτεί παραίτηση.

Ένα περιβάλλον που παραμένει αδιαμόρφωτο θα οργανωθεί από τη δύναμη που θα είναι πρόθυμη να ενοποιήσει πρώτη το κεφάλαιο, την πρόσβαση, την τεχνολογία και τον εξαναγκασμό.

Η Αυστραλία διαθέτει τη γεωγραφία, τις συμμαχίες, τους θεσμούς, το κεφάλαιο και την εμπιστοσύνη που απαιτούνται για να καταστεί ο πλέον αξιόπιστος εγγυητής της κυρίαρχης επιλογής στον Ινδοειρηνικό.

Διαθέτει ήδη το μεγαλύτερο μέρος του μηχανισμού. Το υπουργικό συμβούλιο πρέπει τώρα να παράσχει τον σχεδιασμό που θα μετατρέψει τα διμερή επιτεύγματα σε περιφερειακή τάξη και την εθνική ισχύ σε πολιτικό σκοπό.

Η στρατηγική άρνησης προστατεύει τον χώρο μέσα στον οποίο μπορεί να επιβιώσει η επιλογή. Ο στρατηγικός σχεδιασμός καθιστά αυτή την επιλογή διαρκή. Χωρίς αυτόν, η Αυστραλία θα δαπανήσει 425 δισ. δολάρια για να αγοράσει ισχύ σε έναν Ινδοειρηνικό, του οποίου η λειτουργική λογική θα έχει γραφτεί αλλού.

Την απόλυτη προτεραιότητα των διεθνών εξελίξεων έναντι της εσωτερικής πολιτικής ανέδειξε ο διεθνολόγος και διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης Σταύρος Καλεντερίδης, παρουσιάζοντας τη μεγάλη εικόνα ενός κόσμου που αλλάζει βίαια.

Όπως τόνισε, οι διεθνείς σχέσεις δεν αφορούν μόνο κυβερνήσεις, διπλωμάτες και στρατιωτικά επιτελεία. Επηρεάζουν ήδη την τιμή της ενέργειας, το κόστος των προϊόντων, τις μεταναστευτικές ροές, την επισιτιστική ασφάλεια, τις αμυντικές δαπάνες και, τελικά, την ίδια τη λειτουργία των κρατών.

Ο Καλεντερίδης εξήγησε αρχικά ότι η πολιτική επιστήμη περιλαμβάνει πολλά και διαφορετικά πεδία, από τη συγκριτική πολιτική και την πολιτειολογία έως την πολιτική ανάλυση και την πολιτική επικοινωνία. Ο ίδιος, ωστόσο, έχει επιλέξει να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις διεθνείς σχέσεις, εκτιμώντας ότι στο άμεσο και μεσοπρόθεσμο μέλλον όσα συμβαίνουν εκτός των συνόρων θα επηρεάζουν πολύ περισσότερο την εσωτερική πολιτική σκηνή όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά ολόκληρου του κόσμου.

Οι τεκτονικές πλάκες του πλανήτη συγκρούονται

Ο αναλυτής περιέγραψε τη σημερινή περίοδο ως εποχή ραγδαίων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, κατά την οποία οι μεγάλες «τεκτονικές πλάκες» της διεθνούς ισχύος συγκρούονται και προκαλούν πραγματικούς κλυδωνισμούς.

Στην αποτύπωσή του συμπεριέλαβε τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, την αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, την ένταση Ινδίας–Πακιστάν στο Κασμίρ, τις ελληνοτουρκικές διαφορές, την κατοχή στην Κύπρο, το Κουρδικό, τη σύγκρουση Αζερμπαϊτζάν–Αρμενίας, τη δράση τζιχαντιστικών οργανώσεων και το εκρηκτικό μείγμα εμφυλίων πολέμων, παρακρατικών δικτύων και παράνομου εμπορίου στην Αφρική και στο Σαχέλ.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διασύνδεση των διαφορετικών μετώπων. Αναφερόμενος σε ουκρανικό πλήγμα κατά ιρανικού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα, υποστήριξε ότι οι πόλεμοι δεν εξελίσσονται πλέον ως απομονωμένες περιφερειακές κρίσεις, αλλά ως τμήματα μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης ανάμεσα σε διεθνή στρατόπεδα και πόλους ισχύος.

«Μιλάμε για έναν πολυπολικό κόσμο ο οποίος διαμορφώνεται και γεννάται τώρα», σημείωσε, θέτοντας το κρίσιμο ερώτημα εάν η νέα τάξη πραγμάτων θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ισορροπία ή σε μια νέα, ακόμη χειρότερη μορφή καταπίεσης.

Κατά την εκτίμησή του, η περίοδος της αμερικανικής μονοκρατορίας υποχωρεί, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι οι δυνάμεις που αναδύονται θα οικοδομήσουν ένα δικαιότερο διεθνές σύστημα.

Στο πλαίσιο αυτό άσκησε σφοδρή κριτική και στην Κίνα, την οποία χαρακτήρισε στρατηγικό αντίπαλο των ΗΠΑ, παρομοιάζοντας τη στάση της στη Νότια Σινική Θάλασσα με την τουρκική πολιτική έναντι του Ελληνισμού. Όπως ανέφερε, το Πεκίνο αμφισβητεί τα θαλάσσια δικαιώματα γειτονικών κρατών και επιχειρεί να επιβάλει τις θέσεις του με τη δύναμη του ισχυρού.

Από το Στενό του Ορμούζ στο ράφι του καταναλωτή

Το βασικό μήνυμα της ανάλυσής του ήταν ότι οι πόλεμοι και οι γεωπολιτικές αποφάσεις φτάνουν απευθείας στο ελληνικό νοικοκυριό.

Ο Καλεντερίδης στάθηκε στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και στην ευρωπαϊκή απόφαση για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντάλλαξε μια υπαρκτή και φθηνότερη πηγή ενέργειας με εναλλακτικές ροές που απειλούνται πλέον από την πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή και την ανασφάλεια στο Στενό του Ορμούζ.

Υπογράμμισε ότι η άνοδος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δεν περιορίζεται στη βενζίνη και στη θέρμανση. Μεταφέρεται στο κόστος των φορτηγών, των πλοίων, της εφοδιαστικής αλυσίδας και τελικά σε κάθε προϊόν που φτάνει στο ράφι.

Με αυτή την έννοια, ένας πόλεμος χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μετατρέπεται σε πληθωρισμό, ανασφάλεια και απώλεια εισοδήματος για τον απλό πολίτη.

Αναφερόμενος ειδικά στη σύγκρουση με το Ιράν, χαρακτήρισε την επίθεση επιλογή της Ουάσινγκτον και της κυβέρνησης Νετανιάχου, ενώ ταυτόχρονα ξεκαθάρισε ότι ένα κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη θα ήταν παράνομο.

«Πάνω απ’ όλα, ως Έλληνες στηρίζουμε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα», τόνισε, συνδέοντας την αρχή αυτή με το Δίκαιο της Θάλασσας και τα θεμελιώδη συμφέροντα του Ελληνισμού.

Το μεταναστευτικό ως εργαλείο πίεσης

Ο Σταύρος Καλεντερίδης συνέδεσε τις διεθνείς συγκρούσεις και με τις μαζικές μεταναστευτικές ροές, τις οποίες χαρακτήρισε προϊόν πολέμων και ιμπεριαλιστικών πολιτικών.

Αναφερόμενος στα γεγονότα της Θέουτα, υποστήριξε ότι η πίεση που δέχθηκε η Ισπανία δεν ήταν τυχαία, αλλά συνδεόταν με την αντιπαράθεσή της με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για αμυντικές προμήθειες, τον πόλεμο κατά του Ιράν και το Παλαιστινιακό. Κατά την εκτίμησή του, το Μαρόκο χρησιμοποιήθηκε ως μοχλός πίεσης προς τη Μαδρίτη.

Παρέπεμψε, παράλληλα, στην εργαλειοποίηση μεταναστών από την Τουρκία στα ελληνοτουρκικά σύνορα, σημειώνοντας ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εκμεταλλεύθηκε τις εσωτερικές αδυναμίες και τις κοινωνικές εντάσεις στην Ελλάδα για να οργανώσει την πίεση στον Έβρο.

Το συμπέρασμα που εξήγαγε ήταν σαφές: το μεταναστευτικό δεν μπορεί να αναλυθεί αποκλειστικά ως κοινωνικό ή ανθρωπιστικό ζήτημα, αλλά και ως τμήμα της διεθνούς στρατηγικής κρατών.

Επισιτιστική κρίση και εξοπλισμοί

Στην ίδια αλυσίδα επιπτώσεων ενέταξε την επισιτιστική κρίση που αντιμετωπίζουν χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Η δυσκολία πρόσβασης σε φθηνά σιτηρά από τη Ρωσία και την Ουκρανία, όπως και σε λιπάσματα και φυτοφάρμακα, πλήττει αρχικά τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, αλλά στη συνέχεια επηρεάζει ολόκληρη την παγκόσμια παραγωγή και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Ταυτόχρονα, η κλιμάκωση των απειλών εξαναγκάζει τα κράτη να διαθέτουν όλο και περισσότερους πόρους για εξοπλισμούς. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι χρήματα τα οποία θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην Υγεία και στην Παιδεία δεσμεύονται για την άμυνα, εξαιτίας ενός διαρκώς επιδεινούμενου διεθνούς περιβάλλοντος.

«Η αχίλλειος πτέρνα του Ελληνισμού είναι το πολιτικό του σύστημα»

Η πιο αιχμηρή πλευρά της παρέμβασής του αφορούσε την εσωτερική κατάσταση της χώρας. Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει καταστεί ουσιαστικά ανύπαρκτος παίκτης στις διεθνείς σχέσεις, επειδή δεν διαθέτει ένα πολιτικό σύστημα ικανό να υπερασπιστεί με συνέπεια τα εθνικά συμφέροντα.

«Η μεγάλη μας αδυναμία, η αχίλλειος πτέρνα του Ελληνισμού, είναι το πολιτικό του σύστημα», ανέφερε.

Σε εξαιρετικά σκληρή γλώσσα χαρακτήρισε το ισχύον μοντέλο ολιγαρχικό, οικογενειοκρατικό και βαθιά διεφθαρμένο, φτάνοντας στο σημείο να υποστηρίξει ότι «η χώρα δεν είναι χώρα, είναι χώρος».

Κατά τον ίδιο, οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν διαμορφώνουν στρατηγική, αλλά ακολουθούν παθητικά τις διεθνείς τάσεις και εισάγουν πολιτικές που έχουν προηγουμένως δοκιμαστεί σε δυτικές πρωτεύουσες. Γι’ αυτό, όπως είπε, έχει μεγαλύτερη αξία να μελετά κανείς τις εξελίξεις στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, ώστε να κατανοεί εγκαίρως «τα απόνερα» που θα φτάσουν στην Ελλάδα.

Με την ίδια λογική, απέρριψε την υπερβολική προσήλωση στις δημοσκοπήσεις και στις εσωτερικές κομματικές ισορροπίες. Εφόσον η χώρα δεν παράγει αυτόνομη πολιτική, υποστήριξε, η ουσία βρίσκεται στη μεγάλη διεθνή εικόνα και στον τρόπο με τον οποίο αυτή αντανακλάται στο εσωτερικό.

Πρόσκληση για δημοκρατική αναγέννηση

Ολοκληρώνοντας, ο Σταύρος Καλεντερίδης δεν περιορίστηκε στη διάγνωση. Κάλεσε τους πολίτες να διεκδικήσουν ουσιαστικό δικαίωμα συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων και όχι απλώς το δικαίωμα της διαμαρτυρίας.

Έθεσε ως στόχο τη συγκρότηση ενός καθαρού και δημοκρατικού κινήματος πολιτών, το οποίο θα επιδιώξει μια βαθιά πολιτειακή αλλαγή και ένα νέο Σύνταγμα που θα εγκριθεί άμεσα από τον ελληνικό λαό.

Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι από τον Σεπτέμβριο του 2026 επιθυμεί να ανοίξει το βήμα του καναλιού του σε νέους ανθρώπους και νέες φωνές από την πολιτική, τη φιλοσοφία, τις τέχνες και τις επιστήμες, με σκοπό τη δημιουργία ενός ευρύτερου κινήματος για τη δημοκρατία και την εθνική ανεξαρτησία.

Το τελικό μήνυμα της ανάλυσης ήταν σαφές και προειδοποιητικό: σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές συγκρούσεις καθορίζουν την ενέργεια, την τροφή, τις μετακινήσεις πληθυσμών και την ασφάλεια, κανένα κράτος δεν έχει την πολυτέλεια να παραμένει θεατής.

Πολύ περισσότερο η Ελλάδα, η οποία βρίσκεται σε μια από τις πιο εύφλεκτες περιοχές του πλανήτη και πληρώνει ακριβά κάθε έλλειψη εθνικής στρατηγικής.

Με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο σχολίασε τη στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας, Ιωάννης Μάζης, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».

Ο καθηγητής περιέγραψε μια αμερικανική πολιτική που κινείται μεταξύ απειλών, αποτυχημένων συνομιλιών και νέων προσπαθειών διαπραγμάτευσης, χωρίς ξεκάθαρο σχέδιο εξόδου από την κρίση. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι η επαναλαμβανόμενη προειδοποίηση περί «τελευταίας ευκαιρίας» προς την Τεχεράνη έχει αρχίσει να πλήττει την ίδια την αξιοπιστία του Αμερικανού προέδρου.

«Κάθε φορά που ξεκινάει μία συνομιλία, θεωρεί ότι πρέπει να βάζει μία απειλή να επικρέμαται πάνω από το ενδεχόμενο της αποτυχίας της», ανέφερε ο Ιωάννης Μάζης. Όταν, όμως, η διαπραγμάτευση αποτυγχάνει, η απειλή δεν υλοποιείται και ξεκινά ένας νέος γύρος συνομιλιών με την ίδια ακριβώς τακτική.

«Είναι μία διαρκής διελκυστίνδα που φανερώνει μία αποτυχημένη μεθοδολογία από την πλευρά του Τραμπ», υποστήριξε, παρομοιάζοντας τον Αμερικανό πρόεδρο με τον «ψεύτη βοσκό» της γνωστής ελληνικής παροιμίας.

«Ο πραγματικός στόχος ήταν η αλλαγή καθεστώτος»

Σύμφωνα με τον καθηγητή, πίσω από τον επισήμως διακηρυγμένο στόχο της εξάλειψης της πυρηνικής δυνατότητας του Ιράν βρισκόταν ένας ευρύτερος σχεδιασμός: η αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Όπως διευκρίνισε, ο στόχος αυτός δεν καταγράφηκε επισήμως στη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ. Προέκυπτε, όμως, από σειρά δηλώσεων, κινήσεων και τοποθετήσεων προσώπων που συμμετείχαν ή βρίσκονταν κοντά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Το σχέδιο, κατά τον Ιωάννη Μάζη, προϋπέθετε τη δημιουργία συνθηκών για μια εσωτερική εξέγερση στο Ιράν. Η προοπτική αυτή, όμως, υπονομεύθηκε από την πολιτική που ακολουθήθηκε έναντι των Κούρδων της βόρειας και βορειοανατολικής Συρίας.

Η εγκατάλειψη των Κούρδων και το μεγάλο στρατηγικό λάθος

Ο καθηγητής συνέδεσε το σημερινό αδιέξοδο με την απομάκρυνση και εγκατάλειψη των κουρδικών δυνάμεων στη Συρία, αλλά και με την απελευθέρωση κρατουμένων της Αλ Κάιντα και των οικογενειών τους από στρατόπεδα που προηγουμένως ελέγχονταν από τους Κούρδους.

Κατά την ανάλυσή του, τα πρόσωπα αυτά ενίσχυσαν το σουνιτικό ριζοσπαστικό στοιχείο στη νέα συριακή πραγματικότητα, προκειμένου αυτή να λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι στην περιφερειακή επιρροή του Ιράν και στις ενεργειακές βλέψεις της Τεχεράνης προς τη Μεσόγειο μέσω της Συρίας.

Το τίμημα, ωστόσο, ήταν η πλήρης απώλεια της εμπιστοσύνης των Κούρδων προς τους δυτικούς συμμάχους και κυρίως προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτό, σύμφωνα με τον Ιωάννη Μάζη, ακύρωσε έναν από τους βασικότερους παράγοντες στους οποίους θα μπορούσε να στηριχθεί μια επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν: τη δυνατότητα πρόκλησης μιας οργανωμένης εσωτερικής εξέγερσης.

Ο καθηγητής απέδωσε ιδιαίτερη ευθύνη στη «λανθασμένη συμβουλευτική» του Τομ Μπάρακ, του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα και στενού συνομιλητή του Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι οι εισηγήσεις του παρέσυραν τον Αμερικανό πρόεδρο σε μια επιλογή με σοβαρές στρατηγικές συνέπειες.

Διαχώρισε, πάντως, τη συγκεκριμένη γραμμή από εκείνη που ακολούθησε το Ισραήλ υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, σημειώνοντας ότι το Ισραήλ κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση και υποστήριξε στρατιωτικά τους Κούρδους.

Η 7η Οκτωβρίου και η απόπειρα ανατροπής του IMEC

Ο Ιωάννης Μάζης ενέταξε τον πόλεμο και στη μεγάλη γεωοικονομική σύγκρουση γύρω από τον εμπορικό και ενεργειακό διάδρομο IMEC.

Όπως εξήγησε, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιχειρήσει, ήδη από την πρώτη προεδρική θητεία του και μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ, να δημιουργήσει ένα πλέγμα συνεργασίας μεταξύ του Ισραήλ και των αραβικών κρατών της περιοχής. Στόχος ήταν να διαμορφωθούν οι πολιτικές και γεωοικονομικές προϋποθέσεις για τη λειτουργία της διαδρομής Ινδία–Μέση Ανατολή–Ισραήλ–Κύπρος–Ελλάδα–Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου είχε ως έναν από τους βασικούς στρατηγικούς σκοπούς να τινάξει στον αέρα αυτήν την πρωτοβουλία. Εκτίμησε ότι ο στόχος επιτεύχθηκε εν μέρει, με τα αμερικανικά λάθη και τη λανθασμένη διαχείριση του κουρδικού παράγοντα να επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

«Ομηρία» στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η σημερινή κρίση δεν περιορίζεται, σύμφωνα με τον Ιωάννη Μάζη, σε μια στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των εμπλεκόμενων δυνάμεων. Απειλεί κρίσιμα περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου και, κατ’ επέκταση, ολόκληρη τη διεθνή οικονομία.

Ο καθηγητής μίλησε για «κατάσταση ομηρίας» στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, επισημαίνοντας ότι μια παρατεταμένη ένταση στα δύο αυτά στρατηγικά σημεία μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια, στις θαλάσσιες μεταφορές και στις διεθνείς αγορές.

Η αποτυχία διαχείρισης της κρίσης ενδέχεται, παράλληλα, να πλήξει πολιτικά τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πλησιάζουν προς τις ενδιάμεσες εκλογές.

Η διπλή εξουσία στο εσωτερικό του Ιράν

Παρά τη διαμεσολαβητική κινητικότητα του Πακιστάν, των πετρομοναρχιών του Κόλπου και της Ελβετίας, ο Ιωάννης Μάζης εμφανίστηκε επιφυλακτικός για τις πιθανότητες μιας άμεσης αποκλιμάκωσης.

«Εκείνο που με ανησυχεί είναι ότι ο Τραμπ φαίνεται πως δεν συνομιλεί με τα σωστά πρόσωπα», παρατήρησε.

Στο εσωτερικό του Ιράν, όπως εξήγησε, υπάρχουν δύο διαφορετικά κέντρα που δεν συμφωνούν ως προς τη διαχείριση της σύγκρουσης. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η περισσότερο μετριοπαθής πολιτική γραμμή που εκφράζεται από τον Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος δηλώνει ότι δεν επιθυμεί την επανάληψη του πολέμου. Από την άλλη βρίσκεται η σκληροπυρηνική πτέρυγα των Φρουρών της Επανάστασης, η οποία διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ισχύ και επιχειρεί να περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών της πολιτικής ηγεσίας.

Για τον Ιωάννη Μάζη, το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξεκαθαρίσει η Ουάσινγκτον είναι με ποιον πραγματικά συνομιλεί και ποιος έχει τη δύναμη να δεσμεύσει την Τεχεράνη σε μια συμφωνία. Μέχρι να απαντηθεί αυτό το ερώτημα, οι απειλές του Τραμπ κινδυνεύουν να παραμένουν λόγια χωρίς αντίκρισμα, ενώ ολόκληρη η περιοχή θα εξακολουθεί να βαδίζει πάνω σε τεντωμένο σχοινί.