Την περιφερειακή στρατηγική που αναπτύσσει η Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει δημοσίευμα των Times of Israel, με αφορμή τις επικείμενες επαφές του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία.

Το ισραηλινό μέσο δίνει ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι οι ελληνικές κινήσεις πραγματοποιούνται μόλις λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της μεγάλης συμφωνίας με το Ισραήλ για την ελληνική αεράμυνα.

Η κεντρική ανάγνωση του δημοσιεύματος είναι ότι η Αθήνα εμβαθύνει τη στρατηγική αμυντική συνεργασία της με το Ισραήλ, χωρίς όμως να εγκαταλείπει την προσπάθεια οικοδόμησης ισχυρών σχέσεων με τον αραβικό κόσμο.

Η αμυντική σχέση με το Ισραήλ

Οι Times of Israel επισημαίνουν ότι οι σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και της ενέργειας, έχουν ενισχυθεί σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην καλή προσωπική σχέση που έχει αναπτύξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Το ισραηλινό δημοσίευμα δεν παραλείπει να εντάξει την ελληνοϊσραηλινή προσέγγιση και στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον, σημειώνοντας ότι οι κοινές ανησυχίες για την Τουρκία έχουν συμβάλει στην περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συμφωνία που υπεγράφη στις 31 Αυγούστου και αφορά τη δημιουργία του νέου ελληνικού πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας με ισραηλινή συνδρομή.

Οι Times of Israel αποτιμούν την αξία της συμφωνίας σε περίπου 3 δισ. ευρώ – 3,5 δισ. δολάρια, παρουσιάζοντάς την ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του βάθους που έχει πλέον αποκτήσει η αμυντική σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ.

Από το Ισραήλ στο Κάιρο

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει την Τρίτη στο Κάιρο για συνομιλίες με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.

Η επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Αίγυπτος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εταίρους της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα επιδιώκει έτσι να διατηρήσει παράλληλα ισχυρούς διαύλους με δύο βασικούς περιφερειακούς πόλους: το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Το μήνυμα που προκύπτει από την ισραηλινή ανάγνωση είναι ότι η ελληνική στρατηγική δεν περιορίζεται στη δημιουργία μιας αποκλειστικής συμμαχίας με το Ισραήλ. Αντιθέτως, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλέγμα περιφερειακών συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Στο Ριάντ ο επόμενος σταθμός

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχεδιαζόμενη επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σαουδική Αραβία.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός ανακοίνωσε από τη Θεσσαλονίκη ότι σκοπεύει να επισκεφθεί σύντομα το βασίλειο, διαμηνύοντας παράλληλα ότι η πρόσφατη αμυντική συμφωνία μεταξύ Πακιστάν, Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας δεν μεταβάλλει τις σχέσεις Αθήνας–Ριάντ.

Η επισήμανση έχει ιδιαίτερη σημασία, ακριβώς επειδή η Τουρκία επιχειρεί παράλληλα να διευρύνει τη στρατιωτική και πολιτική παρουσία της στον Κόλπο.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, έχει ήδη οικοδομήσει σημαντικό κεφάλαιο αμυντικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία.

Οι ελληνικοί Patriot στη Σαουδική Αραβία

Το ισραηλινό δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα διατηρεί από το 2021 συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο της ελληνικής στρατιωτικής συνδρομής για την προστασία κρίσιμων υποδομών του βασιλείου.

Σύμφωνα με τους Times of Israel, από τον περασμένο Ιούλιο οι ελληνικοί Patriot έχουν χρησιμοποιηθεί τέσσερις φορές για την κατάρριψη μη επανδρωμένων αεροσκαφών και βαλλιστικών πυραύλων που φέρονται να προέρχονταν από την Υεμένη και να κατευθύνονταν προς σαουδαραβικά διυλιστήρια.

Η συγκεκριμένη παρουσία αποτελεί απτή απόδειξη ότι η σχέση Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας έχει αποκτήσει και επιχειρησιακή στρατιωτική διάσταση.

Και πάλι στο κάδρο η Τουρκία

Η Τουρκία αποτελεί έναν από τους κοινούς παρονομαστές του ισραηλινού δημοσιεύματος.

Οι Times of Israel συνδέουν τις υψηλές ελληνικές αμυντικές δαπάνες με τη μακροχρόνια ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις τουρκικές αμφισβητήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε από τη Θεσσαλονίκη ότι η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των μόλις πέντε χωρών του ΝΑΤΟ που δαπανούν τουλάχιστον 3,5% του ΑΕΠ τους για τον πυρήνα των αμυντικών δαπανών.

Στο ίδιο πλαίσιο τέθηκε και το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Ερωτηθείς για την επιθυμία που έχει εκφράσει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ να πωληθούν τα προηγμένα μαχητικά στην Άγκυρα, ο Έλληνας πρωθυπουργός απάντησε ότι δεν πρόκειται να υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες τι πρέπει να κάνουν.

Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν νομικά εμπόδια λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην Τουρκία μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400.

Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, αναμένεται να παραλάβει τα πρώτα από τα 20 F-35 στα τέλη του 2028, ενώ διαθέτει δικαίωμα προαίρεσης για ακόμη 20 αεροσκάφη.

Η ελληνική στρατηγική των πολλαπλών αξόνων

Η εικόνα που σκιαγραφεί το ισραηλινό δημοσίευμα είναι αυτή μιας Αθήνας που επιχειρεί να κινηθεί σε πολλαπλούς άξονες ταυτόχρονα.

Η Ελλάδα επενδύει στη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ και προχωρά σε μεγάλης κλίμακας αμυντική συνεργασία. Παράλληλα, όμως, ενισχύει τις σχέσεις της με το Κάιρο και επιδιώκει να διατηρήσει το υψηλό επίπεδο συνεργασίας με το Ριάντ.

Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε μία περίοδο κατά την οποία και η Τουρκία επιχειρεί να αποκαταστήσει ή να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις μεγάλες δυνάμεις του αραβικού κόσμου.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι επισκέψεις Μητσοτάκη σε Αίγυπτο και Σαουδική Αραβία δεν αποτελούν αποσπασματικές διπλωματικές κινήσεις. Εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ελλάδας να εδραιώσει τη θέση της ως σταθερού εταίρου σε ένα δίκτυο συνεργασιών που εκτείνεται από το Ισραήλ και την Κύπρο μέχρι την Αίγυπτο και τον Κόλπο.

Και το γεγονός ότι αυτή η στρατηγική αναλύεται πλέον με ιδιαίτερη προσοχή και από τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης δείχνει τη σημασία που αποκτούν οι ελληνικές κινήσεις στη νέα γεωπολιτική εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Ο Θεόφιλος Πουταχιδης και ο Νίκος Μαυριδης συζητάνε για τον Σωκράτη και το Σταυρικό Πολίτευμα, τον Όμηρο και τον Άγιο Ρωμανό τον Μελωδό, για το μεγάλο πολιτισμικό λίκνο του Ελληνισμού, τον Πόντο.

Στο επίκεντρο της συζήτησης τίθεται η βαριά σκιά της παράδοσης σε μια εποχή που φαίνεται να γηράσκει άσχημα και απότομα.

Την αυξανόμενη σημασία της φρεγάτας Type 054A για τη στρατηγική του κινεζικού Πολεμικού Ναυτικού αναδεικνύει σε δημοσίευμά του το Defence News, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη κατηγορία πλοίων μπορεί να μην αποτελεί κάποια εντυπωσιακή τεχνολογική επανάσταση, αλλά ενισχύει σημαντικά τη δυνατότητα του Πεκίνου να επιχειρεί τόσο στις παράκτιες ζώνες όσο και στην ανοικτή θάλασσα.

Και αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί ανησυχία από τα Στενά της Ταϊβάν μέχρι την Ιαπωνία και την Ουάσινγκτον.

Σύμφωνα με Κινέζικα κρατικά μέσα ενημέρωσης, στις 22 Αυγούστου φρεγάτα του συγκεκριμένου τύπου συμμετείχε σε εκπαιδευτική αποστολή στο πλαίσιο στολίσκου της Ανατολικής Διοίκησης Θεάτρου του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού. Η άσκηση περιλάμβανε εκπαίδευση μάχης, δοκιμές συντονισμού διοίκησης και αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Από τις κινεζικές ακτές στην ανοικτή θάλασσα

Το βασικό στοιχείο που ξεχωρίζουν οι αναλυτές είναι η δυνατότητα της Type 054A να επιχειρεί σε «blue waters», δηλαδή σε ανοικτές θάλασσες και σε σημαντική απόσταση από τις κινεζικές ακτές.

Ο στρατιωτικός ιστορικός David Silbey, του Cornell Brooks School of Public Policy, εκτιμά ότι η φρεγάτα μπορεί να αναλάβει αποστολές που οι προηγούμενες κινεζικές πλατφόρμες δυσκολεύονταν να πραγματοποιήσουν σε ανάλογη κλίμακα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανθυποβρυχιακή της ικανότητα. Η δυνατότητα επιχειρήσεων με ελικόπτερο επεκτείνει σημαντικά την περιοχή μέσα στην οποία ένα πολεμικό πλοίο μπορεί να αναζητήσει και να εντοπίσει εχθρικά υποβρύχια.

Σε μια περιοχή όπου επιχειρούν αμερικανικά και συμμαχικά υποβρύχια, η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερο επιχειρησιακό βάρος.

Το «όπλο» της Κίνας είναι και οι αριθμοί

Η Type 054A δεν χαρακτηρίζεται από τους αναλυτές ως ένα εξαιρετικά ισχυρό πλοίο όταν εξετάζεται μεμονωμένα. Ο Silbey επισημαίνει, μάλιστα, ότι διαθέτει περιορισμένη πυραυλική χωρητικότητα και δεν ενσωματώνει κάποια μοναδική τεχνολογία που θα μπορούσε από μόνη της να ανατρέψει τις ισορροπίες.

Το κρίσιμο στοιχείο βρίσκεται αλλού: η Κίνα μπορεί να κατασκευάζει τέτοιες φρεγάτες γρήγορα και σε μεγάλους αριθμούς.

Έτσι, το Πεκίνο δεν χρειάζεται κάθε πολεμικό πλοίο του να αποτελεί μια πανάκριβη και κορυφαία πλατφόρμα. Χρειάζεται αρκετά αξιόπιστα πλοία πολλαπλών ρόλων ώστε να συνοδεύουν μεγαλύτερες μονάδες, να προστατεύουν ομάδες μάχης, να κυνηγούν υποβρύχια και να διατηρούν συνεχή παρουσία σε τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις.

Ο Enrico Cau, ερευνητής του Taiwan Strategy Research Association, χαρακτηρίζει ουσιαστικά τη φρεγάτα έναν «πολλαπλασιαστή» για τις μεγαλύτερες μονάδες του κινεζικού στόλου, καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων.

Γιατί ανησυχεί η Ταϊβάν

Για την Ταϊβάν, το ζήτημα είναι άμεσο.

Ο Huang Chung-ting, ερευνητής του Institute for National Defense and Security Research στην Ταϊπέι, επισημαίνει ότι η Ταϊβάν παρακολουθεί ιδιαίτερα την αύξηση των κινεζικών δυνατοτήτων στην ανθυποβρυχιακή άμυνα, στη συνοδεία ναυτικών σχηματισμών και στην αεράμυνα στόλου γύρω από τα Στενά.

Το Πεκίνο θεωρεί την αυτοδιοικούμενη Ταϊβάν τμήμα της κινεζικής επικράτειας, ενώ από το 2022 έχει αυξήσει σημαντικά τη στρατιωτική δραστηριότητα γύρω από το νησί.

Σε περίπτωση κρίσης, ένας μεγάλος αριθμός φρεγατών αυτού του τύπου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία προστατευμένων ναυτικών σχηματισμών, τη συνοδεία μεγαλύτερων μονάδων και την επιτήρηση κρίσιμων θαλάσσιων περιοχών.

Συναγερμός και στην Ιαπωνία

Το Τόκιο εξετάζει το ίδιο πρόβλημα από διαφορετική γεωγραφική οπτική.

Η Ιαπωνία αναμένεται να παρακολουθεί στενά τις κινήσεις των Type 054A στην Ανατολική Σινική Θάλασσα, στα Στενά Μιγιάκο και γενικότερα κατά μήκος της λεγόμενης «πρώτης νησιωτικής αλυσίδας».

Η συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη έχει τεράστια στρατηγική σημασία, καθώς αποτελεί ουσιαστικά την πύλη μέσω της οποίας το κινεζικό Ναυτικό μπορεί να περάσει από τις περιφερειακές θάλασσες της Ανατολικής Ασίας στον δυτικό Ειρηνικό.

Παράλληλα, Κίνα και Ιαπωνία εξακολουθούν να βρίσκονται σε αντιπαράθεση για τις διαφιλονικούμενες νησίδες στην Ανατολική Σινική Θάλασσα, ενώ το Πεκίνο αντιδρά έντονα στην ολοένα πιο ξεκάθαρη στάση του Τόκιο απέναντι στο ζήτημα της Ταϊβάν.

Τι βλέπουν οι Αμερικανοί

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Το ερώτημα για την Ουάσινγκτον δεν είναι απλώς πόσο ισχυρή είναι μία κινεζική φρεγάτα, αλλά εάν το Πολεμικό Ναυτικό της Κίνας δημιουργεί πλέον έναν αρκετά μεγάλο και σύγχρονο στόλο συνοδείας, ικανό να διατηρεί μακροχρόνιες αναπτύξεις στην ανοικτή θάλασσα.

Εάν το Πεκίνο αποκτήσει επαρκείς αριθμούς αξιόπιστων φρεγατών πολλαπλών ρόλων, τότε τα μεγαλύτερα και ακριβότερα κινεζικά αντιτορπιλικά και αεροπλανοφόρα θα μπορούν να επιχειρούν έχοντας γύρω τους ισχυρότερο προστατευτικό πλέγμα.

Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση για την Type 054A δεν αφορά απλώς ένα ακόμη κινεζικό πολεμικό πλοίο.

Αφορά τη σταδιακή μεταμόρφωση του κινεζικού Ναυτικού από μια δύναμη προσανατολισμένη κυρίως στην προστασία των κινεζικών ακτών σε έναν στόλο με δυνατότητα διαρκούς παρουσίας και προβολής ισχύος στον Ειρηνικό και δυνητικά πολύ μακρύτερα.

Δεν χρειάζεται να είναι η καλύτερη – χρειάζεται να είναι παντού

Αυτή είναι και η ουσία της ανησυχίας που καταγράφει το Defence News.

Η Type 054A μπορεί να μην είναι το πλέον προηγμένο πολεμικό πλοίο στον κόσμο. Δεν χρειάζεται όμως να είναι.

Μπορεί να αναλάβει ανθυποβρυχιακές αποστολές, προστασία και συνοδεία στόλου, αεράμυνα και επιχειρήσεις τόσο κοντά στις κινεζικές ακτές όσο και στην ανοικτή θάλασσα. Κυρίως, αποτελεί μία πλατφόρμα που η τεράστια κινεζική ναυπηγική βιομηχανία μπορεί να παράγει σε σημαντικούς αριθμούς.

Και στη ναυτική ισχύ οι αριθμοί εξακολουθούν να έχουν σημασία.

Το Πεκίνο φαίνεται να οικοδομεί όχι απλώς έναν στόλο αποτελούμενο από εντυπωσιακές μονάδες πρώτης γραμμής, αλλά ολόκληρη τη δομή που απαιτείται για να υποστηριχθούν αυτές οι μονάδες μακριά από τις κινεζικές βάσεις.

Γι’ αυτό μια φρεγάτα που από μόνη της μπορεί να χαρακτηρίζεται «μέτρια» καταλήγει να προκαλεί ανησυχία σε τρεις από τους σημαντικότερους στρατηγικούς αντιπάλους και ανταγωνιστές της Κίνας: την Ταϊβάν, την Ιαπωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.