Ακολουθήστε μας

GEOPOLITICO

Καλεντερίδης: Τι φοβάται η Τουρκία από το Ισραήλ στα ελληνικά νησιά

Ο Σάββας Καλεντερίδης σε μια αποκαλυπτική παρέμβαση στον Real FM και στον Νίκο Στραβελάκη αναλύει τα νέα δεδομένα στα ελληνοτουρκικά μετά τις απειλές του Τούρκου υπουργού Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, για λήψη στρατιωτικών μέτρων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Δημοσιεύτηκε στις

Αποκαλυπτική παρέμβαση στον Real FM για τις απειλές Γκιουλέρ, την ενόχληση της Άγκυρας από την ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία και το παρασκήνιο των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου – Ζητά σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών πριν από την ψήφιση του τουρκικού νομοσχεδίου για τις θαλάσσιες ζώνες.

Τον κώδωνα του κινδύνου για τις εξελίξεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο έκρουσε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στον Νίκο Στραβελάκη και στον Real FM, με αφορμή τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, περί λήψης διπλωματικών και στρατιωτικών μέτρων απέναντι σε ελληνικές πρωτοβουλίες.

Ο έμπειρος αναλυτής συνέδεσε τη νέα τουρκική προειδοποίηση με τους χειρισμούς στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ενώ μετέφερε πληροφορίες για τον έντονο προβληματισμό που προκαλεί στην Άγκυρα η εμπλοκή του Ισραήλ στην αμυντική θωράκιση του Έβρου και των νησιών του Αιγαίου.

Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη διαμόρφωσης κοινής εθνικής γραμμής απέναντι στις επικείμενες τουρκικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, τις οποίες αξιολογεί ως ενδεχομένως τη σοβαρότερη εξέλιξη στα ελληνοτουρκικά μετά το 1974.

Η Τουρκία απειλεί πλέον ευθέως με στρατιωτικά μέτρα

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι δηλώσεις του Γιασάρ Γκιουλέρ, ο οποίος, σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν στον Real FM, υποστήριξε ότι η Τουρκία λαμβάνει τα αναγκαία διπλωματικά και στρατιωτικά μέτρα απέναντι σε αυτό που η Άγκυρα χαρακτηρίζει «μονομερείς πρωτοβουλίες» της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας έκανε λόγο για 20 επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και 25 στο Αιγαίο κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, οι οποίες περιλάμβαναν παρεμποδίσεις, ελέγχους και προειδοποιήσεις προς πλοία που δραστηριοποιούνταν σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Τουρκία διεκδικεί ως ζώνες δικαιοδοσίας της.

Ο Σάββας Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η τοποθέτηση Γκιουλέρ αποτελεί μήνυμα προς την ελληνική κυβέρνηση και απάντηση στην παρουσίαση της πραγματοποίησης των ερευνών για το καλώδιο ως διπλωματικής επιτυχίας της Αθήνας.

«Άρα ό,τι κάνουμε στο μισό Αιγαίο είναι μονομερής ενέργεια και θα μας σταματάνε και στρατιωτικά», ανέφερε, περιγράφοντας τη λογική των τουρκικών διεκδικήσεων και όχι αναγνωρίζοντας τη νομιμότητά τους.

Η πληροφορία για το Ισραήλ που προβληματίζει την Άγκυρα

Ιδιαίτερη σημασία είχε η πληροφορία που μετέφερε ο Σάββας Καλεντερίδης σχετικά με την ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία.

Όπως ανέφερε, στην Τουρκία επικρατεί έντονος προβληματισμός για την εμπλοκή του ισραηλινού παράγοντα στον εξοπλισμό του Έβρου και, κυρίως, των ελληνικών νησιών του Αιγαίου.

Η Άγκυρα, σύμφωνα με τον ίδιο, εκτιμά ότι η ενίσχυση των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων με τη συνδρομή του Ισραήλ μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό ανάχωμα στις τουρκικές επιδιώξεις και να ανατρέψει υφιστάμενους σχεδιασμούς στο Αιγαίο.

«Θεωρούν ότι αυτό είναι σε θέση να ανασχέσει τα σχέδιά τους και τις επιδιώξεις στο Αιγαίο», σημείωσε.

Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η τουρκική πλευρά επιχειρεί να μεταφέρει την ενόχλησή της στην ελληνική κυβέρνηση κυρίως μέσω μη δημόσιων διαύλων επικοινωνίας.

Μάλιστα, διατύπωσε την εκτίμηση ότι το συγκεκριμένο ζήτημα ενδέχεται να περιλαμβανόταν στα μηνύματα που φέρεται να μετέφερε στην ελληνική πλευρά ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών (ΜΙΤ), Ιμπραήμ Καλίν.

Εκτίμηση για τριμερή συνεννόηση Ελλάδας, Γαλλίας και Τουρκίας

Ο Σάββας Καλεντερίδης επανήλθε στο ζήτημα της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Τουρκία για τις έρευνες του Great Sea Interconnector.

Διατύπωσε την εκτίμηση ότι πριν από την έξοδο του ερευνητικού πλοίου είχε προηγηθεί κάποιας μορφής τριμερής συνεννόηση μεταξύ Ελλάδας, Γαλλίας και Τουρκίας.

Ως ένδειξη επικαλέστηκε τη δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ότι «όλα καλά», πριν ακόμη ξεκινήσουν οι έρευνες.

Κατά τον ίδιο, η ελληνική κυβέρνηση επιχείρησε να παρουσιάσει τις εξελίξεις κατά τρόπο που να μην προκύπτει η δημιουργία οποιουδήποτε πολιτικού ή νομικού προηγουμένου.

Οι δηλώσεις Γκιουλέρ, ωστόσο, εκτιμά ότι έρχονται να αποσαφηνίσουν τις προθέσεις της τουρκικής πλευράς.

«Νομίζω ότι μας φέρνουν στις εργοστασιακές ρυθμίσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στη συζήτηση τέθηκε και η επιχειρηματολογία της ελληνικής κυβέρνησης, την οποία μετέφερε ο Νίκος Στραβελάκης, ότι η πραγματοποίηση του έργου χωρίς πολεμική σύγκρουση αποτελούσε την επιδίωξη των διπλωματικών χειρισμών και ότι η γαλλική διακοίνωση είχε χαρακτήρα ενημέρωσης.

Γιατί το 2024 έστειλε πέντε πολεμικά πλοία και τώρα όχι;

Ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι πρέπει να διερευνηθούν οι λόγοι για τους οποίους η Τουρκία δεν επανέλαβε τη στρατιωτική κινητοποίηση που είχε πραγματοποιήσει στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024.

«Έστειλε πέντε πλοία και τώρα δεν έστειλε κανένα. Τι σημαίνει; Την απείλησε κάποιος; Της έδωσε κάποιος ανταλλάγματα;» διερωτήθηκε.

Κατά την εκτίμησή του, η διαφοροποίηση της τουρκικής συμπεριφοράς υποδηλώνει ότι η Άγκυρα ενδεχομένως θεωρεί πως ικανοποιήθηκαν οι πολιτικοί όροι που είχε θέσει το 2024.

Διατύπωσε επίσης την υπόθεση ότι μπορεί να υφίσταται ρήτρα εμπιστευτικότητας, συνδέοντάς την με την απουσία επίσημης τουρκικής ανακοίνωσης για το καλώδιο.

Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι η καταγραφή και η αξιολόγηση της τουρκικής επιχειρηματολογίας δεν συνιστά υιοθέτηση των τουρκικών θέσεων.

Η σοβαρότερη απειλή μετά το 1974

Ιδιαίτερα ανήσυχος εμφανίστηκε ο αναλυτής για το υπό προώθηση τουρκικό νομοσχέδιο που αφορά τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας.

Χαρακτήρισε την ενδεχόμενη ψήφισή του ως τη σοβαρότερη, κατά την άποψή του, εξέλιξη μετά το 1974 και κάλεσε την ελληνική πολιτική ηγεσία να προετοιμαστεί εγκαίρως, αντί να βρίσκεται διαρκώς πίσω από τις εξελίξεις.

Ο Σάββας Καλεντερίδης πρότεινε τη σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών πριν από την ψήφιση του νομοσχεδίου.

Όπως εξήγησε, ένας τεχνοκράτης θα μπορούσε να παρουσιάσει στους πολιτικούς αρχηγούς τις ενδεχόμενες συνέπειες της τουρκικής νομοθετικής πρωτοβουλίας, τις επιπτώσεις στην έρευνα και διάσωση, καθώς και τα ζητήματα που συνδέονται με τη στρατιωτικοποίηση των νησιών.

Στη συνέχεια, η κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε μια κοινή εθνική γραμμή αντιμετώπισης της απειλής, με την κυβέρνηση να διατηρεί την ευθύνη των αποφάσεων.

Το παράδειγμα της Κύπρου και του Χριστοδουλίδη

Ως παράδειγμα λειτουργίας θεσμοθετημένου εθνικού διαλόγου επικαλέστηκε την Κυπριακή Δημοκρατία.

Αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία του προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη να καταθέσει στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έγγραφο 19 σημείων με ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.

Όπως επισήμανε, ο Κύπριος πρόεδρος είχε προηγουμένως συζητήσει τις προτάσεις στο Εθνικό Συμβούλιο, ενσωματώνοντας παρατηρήσεις των πολιτικών κομμάτων και εξασφαλίζοντας την υποστήριξή τους.

Ο Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι αντίστοιχη νοοτροπία πρέπει να καλλιεργηθεί και στην Ελλάδα, τουλάχιστον για τα μείζονα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής ασφάλειας.

Άσκησε κριτική τόσο στην κυβέρνηση όσο και στην αντιπολίτευση για το κλίμα πόλωσης που επικρατεί, σημειώνοντας ότι η άσκηση κριτικής δεν μπορεί να εξισώνεται με τη συνταύτιση με τις τουρκικές θέσεις, ούτε κάθε κυβερνητική πρωτοβουλία να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως εθνική καταστροφή.

Κάλεσε, τέλος, τον πρωθυπουργό να αναλάβει την πρωτοβουλία για την έναρξη ουσιαστικού εθνικού διαλόγου.

 

Ο Σάββας Καλεντερίδης γεννήθηκε στη Βέργη Σερρών το 1960. Το 1977 εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία αποφοίτησε το 1981, ως ανθυπίλαρχος. Υπηρέτησε σε διάφορες μονάδες των τεθωρακισμένων και των καταδρομών και σε κρίσιμες θέσεις στο εξωτερικό. Το Μάρτιο του 2000, ενώ φοιτούσε στην Ανωτάτη Σχολή Πολέμου, παραιτήθηκε από τις τάξεις του Ελληνικού Στρατού, με το βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Από το φθινόπωρο του 2000 ίδρυσε και διευθύνει τον εκδοτικό οίκο Ινφο-Γνώμων. Με το ψευδώνυμο Κώστας Νικοπολίδης μετέφρασε από τα τουρκικά και επιμελήθηκε την έκδοση του βιβλίου "Κράτος συμμορία", Εκδόσεις Τουρίκη, ενώ μετέφρασε από τα τουρκικά και την "Έκθεση Σουσουρλούκ", που συμπεριλήφθηκε στο ομώνυμο βιβλίο των Εκδόσεων Α.Α. Λιβάνη. Σε συνεργασία με το ίδρυμα "Φίλοι Λαογραφικού Μουσείου Μέλπως Μερλιέ" συμμετείχε και προλόγισε την έκδοση του διπλού CD "Τραγούδια του Πόντου, Ηχογραφήσεις του 1930" και του CD "Τραγούδια από τις παράλιες πόλεις του Πόντου και της Μικράς Ασίας". Επιμελήθηκε επίσης της έκδοσης του δίτομου έργου "Ανάλυση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, Μύθος και πραγματικότητα", του βιβλίου "Οι μειονότητες στην Τουρκία" και των ιστορικών ταξιδιωτικών οδηγών "Κάτω Ιταλία - Μεγάλη Ελλάδα", "Σικελία", "Ρόδος - Σύμη - Καστελόριζο - Καρία - Λυκία", "Χίος - Σμύρνη", "Βουλγαρία - Ανατολική Ρωμυλία", "Καππαδοκία - Κεντρική Ανατολία" και "Κωνσταντινούπολη - Μαρμαράς". Έγραψε τους ιστορικούς ταξιδιωτικούς οδηγούς "Κοζάνη, στην αγκαλιά των βουνών", "Ιωνία, Σάμος - Έφεσος - Μίλητος - Πριήνη", "Δυτικός Πόντος, Βιθυνία - Παφλαγονία" και "Ανατολικός Πόντος, Κοτύωρα - Κερασούντα - Τραπεζούντα - Αργυρούπολη - Καρς". Αναλύσεις και άρθρα του Σάββα Καλεντερίδη, με κύριο θέμα την Τουρκία και άλλα περιφερειακά ζητήματα, έχουν δημοσιευθεί στις εφημερίδες "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία" και "Παρόν" και στα περιοδικά "Άμυνα και διπλωματία", "Απόρρητο Δελτίο" και "Διπλωματία".

GEOPOLITICO

Τα μηνύματα της ομιλίας Σαμαρά στο συνέδριο της Ναυτεμπορικής: Σχέδιο για την εθνική και οικονομική ανάταση

Από την αποδέσμευση των πολιτών από τα χρέη και την ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης μέχρι την ενεργειακή αυτάρκεια, την επισιτιστική ασφάλεια, την ενίσχυση της άμυνας και την αντιμετώπιση του δημογραφικού, ο πρώην πρωθυπουργός παρουσίασε ένα συνολικό πλαίσιο αλλαγής των προτεραιοτήτων της χώρας, χωρίς να αναφερθεί ευθέως στο ενδεχόμενο ίδρυσης νέου πολιτικού φορέα.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Με σαφείς αιχμές κατά της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής και με προτάσεις που συνδέουν την παραγωγική ανασυγκρότηση με τις ευρύτερες εθνικές ανάγκες της Ελλάδας, εμφανίστηκε ο Αντώνης Σαμαράς στο 5ο Οικονομικό Συνέδριο της «Ναυτεμπορικής», με θέμα «Η νέα αρχιτεκτονική της ελληνικής οικονομίας».

Ο πρώην πρωθυπουργός ανέπτυξε ένα σχέδιο επτά αξόνων για την αξιοποίηση του ανενεργού πλούτου της χώρας, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι η έλλειψη πόρων και δυνατοτήτων, αλλά η αδυναμία αξιοποίησής τους.

Παρότι δεν προχώρησε σε ανακοινώσεις σχετικά με τη δημιουργία νέου κόμματος, η ομιλία του είχε σαφές πολιτικό και προγραμματικό περιεχόμενο, με ιδιαίτερη έμφαση στη μεσαία τάξη, στην ελληνική περιφέρεια, στην οικογένεια και στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός νέου παραγωγικού προτύπου.

Η οικονομική ισχύς ως προϋπόθεση εθνικής ισχύος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεση της οικονομικής πολιτικής με ζητήματα εθνικής στρατηγικής. Ο Αντώνης Σαμαράς έθεσε στο επίκεντρο την επισιτιστική ασφάλεια, την αξιοποίηση των εγχώριων ενεργειακών πόρων, την αναζωογόνηση της περιφέρειας, την αντιμετώπιση του δημογραφικού και την εξασφάλιση πρόσθετων πόρων για την εθνική άμυνα.

Πρόκειται για ζητήματα που υπερβαίνουν τα στενά όρια της δημοσιονομικής διαχείρισης και αφορούν την ανθεκτικότητα της χώρας σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας.

Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις για να δημιουργήσει περισσότερο πλούτο, να περιορίσει τις οικονομικές της αδυναμίες και να προσφέρει στους πολίτες της τη δυνατότητα να παραμείνουν στον τόπο τους.

«Η περιφέρεια πεθαίνει»

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Αντώνης Σαμαράς για την κατάσταση της ελληνικής υπαίθρου, περιγράφοντας μια πρωτογενή παραγωγή που συρρικνώνεται, έναν αγροτικό πληθυσμό που γερνά και παραγωγούς που εγκαταλείπουν τις δραστηριότητές τους.

Με αφορμή και τη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Mercosur, υπογράμμισε την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η γεωργία ως στρατηγικός παραγωγικός τομέας και όχι ως ένα διαρκές πρόβλημα που αντιμετωπίζεται με επιδοτήσεις.

Πρότεινε συνεργατικά σχήματα, κοινή αξιοποίηση κατακερματισμένων αγροτικών εκτάσεων χωρίς να θίγονται τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα, συμβολαιακή γεωργία, καθετοποιημένες παραγωγικές μονάδες και χρηματοδότηση ανταγωνιστικών αγροτικών επιχειρήσεων.

Επικαλέστηκε, μάλιστα, το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, προγραμματίζονται 916 επενδυτικά σχέδια στον αγροδιατροφικό τομέα, συνολικού ύψους 8,7 δισ. ευρώ.

Ενεργειακή πολιτική με αξιοποίηση των εγχώριων πόρων

Στο ενεργειακό πεδίο ο πρώην πρωθυπουργός αμφισβήτησε βασικές επιλογές της κυβερνητικής πολιτικής, ασκώντας κριτική στην απολιγνιτοποίηση και στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χωρίς αντίστοιχες επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης.

Ζήτησε ένα διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα, στο οποίο θα έχουν θέση ο λιγνίτης, τα υδροηλεκτρικά έργα, οι ανανεώσιμες πηγές, η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και η ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων.

Έθεσε επίσης το ζήτημα της ενεργειακής και υδατικής επιβάρυνσης από την εγκατάσταση μεγάλων κέντρων δεδομένων, διερωτώμενος πώς θα καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες τους.

Στο σκεπτικό του, η φθηνή ενέργεια αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας, τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής και την ανακούφιση των νοικοκυριών.

Δημογραφικό: Να μείνουν οι Έλληνες στον τόπο τους

Το δημογραφικό αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους άξονες της παρέμβασης Σαμαρά.

Ο πρώην πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως τη στεγαστική κρίση με την αδυναμία των νέων ζευγαριών να δημιουργήσουν οικογένεια, προτείνοντας φορολογικά κίνητρα και θεσμικές παρεμβάσεις για την επιστροφή εκατοντάδων χιλιάδων κλειστών κατοικιών στην αγορά.

Αντί της συνεχούς αύξησης της οικοδομικής δραστηριότητας, υποστήριξε ότι πρέπει να αξιοποιηθεί το υφιστάμενο οικιστικό απόθεμα, ώστε να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για προσιτά ενοίκια.

Όπως επισήμανε, χωρίς επίλυση του στεγαστικού προβλήματος, ο δημογραφικός μαρασμός της Ελλάδας θα συνεχιστεί.

Η παραμονή των νέων στην πατρίδα και η επιστροφή όσων αναζήτησαν επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό αποτέλεσαν κεντρικό μήνυμα και στο κλείσιμο της ομιλίας του.

Δημόσια περιουσία: Πρόσθετοι πόροι για άμυνα και οικογένεια

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Αντώνης Σαμαράς στην ανάγκη δημιουργίας ενός εθνικού επενδυτικού ταμείου, κατά το πρότυπο των Sovereign Funds.

Η πρότασή του προβλέπει τη μετατροπή της αναξιοποίητης δημόσιας περιουσίας σε παραγωγικό κεφάλαιο, το οποίο θα δημιουργεί έσοδα και υπεραξίες που θα επανεπενδύονται στην ελληνική οικονομία.

Αντί της αποσπασματικής εκποίησης περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου, εισηγήθηκε τη συστηματική αξιοποίησή τους με μακροχρόνιο σχεδιασμό, διαφάνεια και συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπου κρίνεται απαραίτητο.

Στους τομείς που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από τα πρόσθετα έσοδα συμπεριέλαβε την εθνική άμυνα, τις υποδομές, τη στήριξη της οικογένειας, την αντιμετώπιση του δημογραφικού και την ταχύτερη αποπληρωμή του δημόσιου χρέους.

Απεγκλωβισμός των πολιτών από τα χρέη

Στο αμιγώς οικονομικό σκέλος της ομιλίας του, ο πρώην πρωθυπουργός πρότεινε γενναία αναδιάρθρωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς και βαθύ κούρεμα των μη βιώσιμων τραπεζικών οφειλών.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσίασε, από τα 114 δισ. ευρώ των ληξιπρόθεσμων φορολογικών οφειλών θα μπορούσαν να ανακτηθούν περίπου 35 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας.

Στόχος, όπως εξήγησε, είναι να επανενταχθούν στην οικονομική δραστηριότητα εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις που παραμένουν εγκλωβισμένοι εξαιτίας χρεών, κατασχέσεων και αδυναμίας πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

Παράλληλα, πρότεινε τη δημιουργία Ταμείου Παραγωγικής Χρηματοδότησης, με αξιοποίηση ποσών που συνδέονται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις των τραπεζών, για τη στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων και παραγωγικών επενδύσεων.

Αιχμές για τα καρτέλ και τη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης

Σαφές ιδεολογικό περιεχόμενο είχε η αναφορά του Αντώνη Σαμαρά στη λειτουργία της ελεύθερης οικονομίας.

Άσκησε κριτική στη δημιουργία οικονομικών ολιγοπωλίων, στη συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια λίγων, στο υψηλό κόστος χρηματοδότησης και ενέργειας, αλλά και στη γραφειοκρατία.

«Δεν είναι φιλελευθερισμός – νέος ή παλαιός – να αφήνεις να δημιουργούνται καρτέλ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Υποστήριξε ότι μια πραγματικά φιλελεύθερη οικονομική πολιτική οφείλει να διασφαλίζει τον ανταγωνισμό, να δημιουργεί ευκαιρίες για περισσότερους πολίτες και να ενισχύει τη μεσαία τάξη, αντί να οδηγεί στην οικονομική της αποδυνάμωση.

Χωρίς ανακοίνωση κόμματος, αλλά με προγραμματικό λόγο

Παρά το ενδιαφέρον που συγκεντρώνει κάθε δημόσια παρέμβασή του σχετικά με τις επόμενες πολιτικές του κινήσεις, ο Αντώνης Σαμαράς δεν αναφέρθηκε στην ίδρυση νέου κόμματος.

Επέλεξε, ωστόσο, να παρουσιάσει ένα συνεκτικό πλαίσιο προτάσεων, το οποίο χαρακτήρισε προσωπικό του πολιτικό στοίχημα.

Η ομιλία του δεν περιείχε ειδικές αναφορές στα ελληνοτουρκικά, στο Κυπριακό ή στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Ανέδειξε, όμως, την εσωτερική διάσταση της εθνικής ισχύος: την παραγωγική αυτοδυναμία, την επισιτιστική ασφάλεια, την ενεργειακή επάρκεια, τη δημογραφική ανασυγκρότηση και τη δυνατότητα χρηματοδότησης των αμυντικών αναγκών.

Το μήνυμα με το οποίο έκλεισε την παρέμβασή του ήταν ενδεικτικό της ευρύτερης πολιτικής στόχευσης της ομιλίας:

«Να μείνουν στον τόπο τους, να επιστρέψουν στον τόπο τους, να πιστέψουν ξανά στον εαυτό τους. Και να ευημερούν».

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Αλλάζει ο θρησκευτικός χάρτης του πλανήτη! Το Ισλάμ θα ξεπεράσει τον Χριστιανισμό το 2035

Ριζικές ανακατατάξεις στον παγκόσμιο θρησκευτικό και δημογραφικό χάρτη τις επόμενες δεκαετίες καταγράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, παρουσιάζοντας τα ευρήματα που αποδίδονται στη νέα έκθεση του Pew Research Center. Η προβλεπόμενη πληθυσμιακή υπεροχή του Ισλάμ έναντι του Χριστιανισμού, η υποχώρηση του χριστιανικού στοιχείου στην Ευρώπη και η μετατόπιση του δημογραφικού κέντρου της χριστιανοσύνης προς την Αφρική προδιαγράφουν μια νέα παγκόσμια πραγματικότητα με σημαντικές κοινωνικές, πολιτισμικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις.

Δημοσιεύτηκε

στις

Του Νικόδημου Καλλιντέρη

Mερικά από τα σημαντικότερα ευρήματα της νέας έκθεσης του Pew Research Center με τίτλο “The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020–2070” που δημοσιεύτηκε στις 18 Νοεμβρίου 2026:

– Το Ισλάμ θα γίνει η πολυπληθέστερη θρησκεία παγκοσμίως το 2035, ξεπερνώντας αριθμητικά τον Χριστιανισμό.

– Το 2070 οι μουσουλμάνοι θα ανέρχονται σε 3,6 δισ. (36% του παγκόσμιου πληθυσμού), έναντι περίπου 3 δισ. χριστιανών (29%).

– Ο μουσουλμανικός πληθυσμός θα αυξηθεί κατά 80% την περίοδο 2020-2070, έναντι αύξησης 30% των χριστιανών.

– Στην Ευρώπη οι χριστιανοί θα μειωθούν από 67% σε 52% του πληθυσμού μέχρι το 2070.

– Οι μουσουλμάνοι στην Ευρώπη θα αυξηθούν από 6% σε 13%, ενώ χωρίς μετανάστευση το ποσοστό τους θα έφθανε περίπου στο 9%.

– Οι Ευρωπαίοι χωρίς θρησκευτική ένταξη θα αυξηθούν από 25% σε 33% μέχρι το 2070.

– Οι ΗΠΑ, η Γερμανία και ο Καναδάς θα πάψουν να έχουν χριστιανική πλειοψηφία μέχρι το 2070.

– Η υποσαχάρια Αφρική θα εξελιχθεί στο δημογραφικό κέντρο του Χριστιανισμού, φιλοξενώντας περισσότερο από το 50% των χριστιανών παγκοσμίως το 2070.

– Η μουσουλμανική γονιμότητα είναι η υψηλότερη παγκοσμίως: 3,1 παιδιά ανά γυναίκα, έναντι 2,5 των χριστιανών (2020-2025).

– Οι μουσουλμάνοι είναι ο νεότερος θρησκευτικός πληθυσμός, με διάμεση ηλικία 24 ετών το 2020, έναντι 31 των χριστιανών.

– Οι άνθρωποι χωρίς θρησκευτική ένταξη θα μειωθούν παγκοσμίως από 24% σε 17%, κυρίως εξαιτίας της προβλεπόμενης δημογραφικής συρρίκνωσης της Κίνας.

– Οι χώρες με χριστιανική πλειοψηφία θα μειωθούν από 120 σε 110, ενώ οι χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία θα αυξηθούν μόλις από 53 σε 54.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Θεόδωρος Ατματζίδης: Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος ως ενιαίος στρατηγικός χώρος

Από τα Ίμια και την Κάσο μέχρι το Great Sea Interconnector και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Άγκυρα επιδιώκει να καταστεί άτυπος ρυθμιστής των εξελίξεων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να χρειαστεί κατ’ ανάγκην να οδηγηθεί σε στρατιωτική αναμέτρηση. Ο υποστράτηγος ε.α. Θεόδωρος Ατματζίδης αναλύει τη γεωστρατηγική, γεωοικονομική και νομική διάσταση των τουρκικών διεκδικήσεων και εξηγεί γιατί η Ελλάδα πρέπει να περάσει από τη διαχείριση των κρίσεων στην ανάληψη στρατηγικών πρωτοβουλιών, συνδυάζοντας αποτροπή, διπλωματία και προστασία κρίσιμων υποδομών.

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα ελληνοτουρκικά, η τουρκική στρατηγική της αμφισβήτησης και το ευρωπαϊκό διακύβευμα

Γράφει ο Θεόδωρος Ατματζίδης, Υποστράτηγος ε.α.
M.A. | Senior Manager | Security & Defence Consultant | Strategic Analyst

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος συγκροτούν έναν ενιαίο γεωστρατηγικό χώρο, στον οποίο συναντώνται οι θαλάσσιες επικοινωνίες της Ευρώπης με τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τον Ινδικό Ωκεανό. Η σημασία τους υπερβαίνει κατά πολύ τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Συνδέεται με τη διεθνή ναυσιπλοΐα, την ενεργειακή ασφάλεια, τις στρατιωτικές μετακινήσεις, τις υποθαλάσσιες υποδομές, τις εμπορικές διαδρομές και τη λειτουργία δικτύων που υποστηρίζουν την ευρωπαϊκή οικονομία.

Η γεωγραφία προσφέρει στην Τουρκία σημαντικά πλεονεκτήματα, αλλά καθιστά παράλληλα την Ελλάδα και την Κύπρο κρίσιμους παράγοντες για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής. Η Άγκυρα επιδιώκει να διευρύνει την πολιτική και επιχειρησιακή επιρροή της, αμφισβητώντας υφιστάμενα δικαιώματα και διαμορφώνοντας συνθήκες που θα της επιτρέπουν να παρεμβαίνει στις περιφερειακές εξελίξεις.

Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Αφορά τους όρους υπό τους οποίους θα ασκείται ισχύς στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Μεσόγειο τις επόμενες δεκαετίες. Για να γίνει κατανοητή η τουρκική πολιτική, απαιτείται ταυτόχρονη εξέταση τριών αλληλένδετων παραμέτρων: της γεωστρατηγικής θέσης, της γεωοικονομικής αξίας και του διεθνούς νομικού πλαισίου.

ΕΝΑΣ ΕΝΙΑΙΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΧΩΡΟΣ

Η γεωγραφική θέση του Αιγαίου εξηγεί τη διαχρονική στρατηγική του αξία. Η θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική ενδοχώρα συνδέει τα Στενά με την Ανατολική Μεσόγειο και, μέσω αυτής, με τις θαλάσσιες οδούς προς τη Διώρυγα του Σουέζ και τον Ινδικό Ωκεανό. Η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, οι Κυκλάδες και τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου συγκροτούν ένα εκτεταμένο σύστημα γεωγραφικών θέσεων με σημασία για την επιτήρηση, την αεροναυτική παρουσία και την προστασία των θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας.

Η Τουρκία βρίσκεται στο σημείο σύνδεσης της Μαύρης Θάλασσας με τη Μεσόγειο. Η Σύμβαση του Μοντρέ του 1936 ρυθμίζει τη διέλευση από τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, προβλέποντας διαφορετικό καθεστώς για εμπορικά και πολεμικά πλοία, ανάλογα με τις συνθήκες ειρήνης ή πολέμου. Η Άγκυρα έχει κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή της Σύμβασης και στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Το πλεονέκτημα αυτό είναι ουσιαστικό, χωρίς να της παρέχει απεριόριστη εξουσία επί του συνόλου των θαλάσσιων επικοινωνιών μεταξύ Μαύρης Θάλασσας και Μεσογείου. [1]

Στο νότιο τμήμα του ίδιου γεωγραφικού συστήματος, η Κρήτη βρίσκεται κοντά στις θαλάσσιες οδούς που συνδέουν τη Μεσόγειο με το Σουέζ, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η Σούδα προσφέρει δυνατότητες λιμενικής και αεροπορικής υποστήριξης συμμαχικών επιχειρήσεων, ενώ η θέση της Κύπρου, στο ανατολικό άκρο της Μεσογείου, την καθιστά κρίσιμο σημείο για την επιτήρηση της περιοχής του Λεβάντε, την προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων και τη σύνδεση των ευρωπαϊκών συμφερόντων με τη Μέση Ανατολή.

Η οικονομική διάσταση της γεωγραφίας είναι καθοριστική. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (European External Action Service – EEAS), περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου μεταφέρεται διά θαλάσσης. Περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου είτε εξορύσσονται υπεράκτια είτε μεταφέρονται μέσω θαλάσσιων οδών. Παράλληλα, έως και το 99% των διεθνών μεταφορών δεδομένων και επικοινωνιών πραγματοποιείται μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων. [2]

Η Διώρυγα του Σουέζ, η Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελούν κρίσιμα σημεία αυτής της αλυσίδας. Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και η εκτροπή της ναυσιπλοΐας προς το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας ανέδειξαν πόσο γρήγορα μια περιφερειακή κρίση μπορεί να προκαλέσει διεθνείς οικονομικές συνέπειες. Η UNCTAD κατέγραψε ότι στις αρχές Μαΐου 2025 η συνολική χωρητικότητα των πλοίων που διέρχονταν από τη Διώρυγα του Σουέζ παρέμενε περίπου 70% χαμηλότερη από τον μέσο όρο του 2023. Το στοιχείο αφορά τη χωρητικότητα των διερχόμενων πλοίων και όχι τεχνικό περιορισμό της ίδιας της διώρυγας. [3]

Η περιοχή συνδέεται, επομένως, με την ασφάλεια των διαδρομών που εξυπηρετούν την ευρωπαϊκή οικονομία, την ενεργειακή τροφοδοσία και το διεθνές εμπόριο.

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΝΑΤΟΪΚΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει τη στρατηγική διάσταση της θαλάσσιας ασφάλειας. Η αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Στρατηγική Θαλάσσιας Ασφάλειας (European Union Maritime Security Strategy – EUMSS) και το συνοδευτικό σχέδιο δράσης εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 24 Οκτωβρίου 2023. Το πλαίσιο καλύπτει την προστασία κρίσιμων υποδομών, την αντιμετώπιση υβριδικών και κυβερνοαπειλών, την ασφάλεια των θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας και την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. [4]

Αντίστοιχα, η Ναυτική Στρατηγική της Συμμαχίας (Alliance Maritime Strategy), που δημοσιεύθηκε από το ΝΑΤΟ στις 29 Οκτωβρίου 2025, αναδεικνύει τη συμβολή της ναυτικής ισχύος στην αποτροπή, στη συλλογική άμυνα και στην προστασία των θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας και των κρίσιμων υποδομών. [5]

Η επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2024, αποσκοπεί στην αμυντική προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και στις γειτονικές περιοχές. Τον Φεβρουάριο του 2026 το Συμβούλιο της ΕΕ παρέτεινε την εντολή της έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Η αποστολή αποτυπώνει στην πράξη ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια εξαρτάται από την προστασία θαλάσσιων διαδρόμων πολύ πέρα από τα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. [6]

Για το ΝΑΤΟ, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Ελλάδα και Τουρκία είναι σύμμαχοι, αλλά οι διαφορές τους δημιουργούν ένα δύσκολο επιχειρησιακό περιβάλλον στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας. Μια σοβαρή κρίση στο Αιγαίο θα μπορούσε να απορροφήσει συμμαχικούς πόρους, να περιορίσει τη δυνατότητα κοινής δράσης και να δημιουργήσει περιθώρια εκμετάλλευσης από τρίτους παράγοντες.

Η Ανατολική Μεσόγειος δεν μπορεί, συνεπώς, να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως πεδίο ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η ασφάλειά της συνδέεται άμεσα με ευρύτερα ευρωπαϊκά και νατοϊκά συμφέροντα.

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ: ΝΑΥΤΙΛΙΑ, ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

Η γεωοικονομική αξία της περιοχής γίνεται σαφέστερη όταν εξεταστεί από τη σκοπιά της ναυτιλίας, της ενέργειας, των μεταφορών και των επενδύσεων. Για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, η Ανατολική Μεσόγειος είναι ένα περιβάλλον στο οποίο διαμορφώνονται εμπορικές διαδρομές, λειτουργικά κόστη, ασφαλιστικές καλύψεις και μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις.

Η ναυτιλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της UNCTAD για την 1η Ιανουαρίου 2026, η Ελλάδα ήταν η μεγαλύτερη οικονομία πλοιοκτησίας παγκοσμίως, με ελληνικά συμφέροντα να ελέγχουν στόλο χωρητικότητας περίπου 397 εκατομμυρίων τόνων νεκρού βάρους (deadweight tonnage – DWT). Η πρωτιά αφορά την πλοιοκτησία και τον έλεγχο του στόλου, όχι τη σημαία υπό την οποία είναι νηολογημένο κάθε πλοίο. [7]

Η θέση αυτή εξηγεί γιατί η σταθερότητα των θαλάσσιων οδών έχει άμεσο ελληνικό οικονομικό ενδιαφέρον, ακόμη και όταν τα πλοία ελληνικών συμφερόντων δραστηριοποιούνται μακριά από το Αιγαίο. Η ασφάλεια της περιοχής επηρεάζει τον προγραμματισμό των δρομολογίων, τη διαθεσιμότητα πλοίων, το κόστος καυσίμων και τις ασφαλιστικές καλύψεις. Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα έδειξε ότι μια γεωπολιτική αναταραχή μπορεί να αυξήσει τις αποστάσεις, να προκαλέσει καθυστερήσεις και να επιβαρύνει το κόστος μεταφοράς.

Η ενεργειακή διάσταση είναι επίσης καθοριστική. Η Ανατολική Μεσόγειος συνδέει:

  • παραγωγούς φυσικού αερίου,
  • χώρες διαμετακόμισης,
  • αγορές κατανάλωσης και
  • ευρωπαϊκά δίκτυα.

Η Αίγυπτος αναγνωρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως σημαντικός περιφερειακός παραγωγός φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ως χώρα διαμετακόμισης στην ευρωμεσογειακή ενεργειακή αγορά. Η συνεργασία ΕΕ–Αιγύπτου καλύπτει το φυσικό αέριο, τις ανανεώσιμες πηγές, το υδρογόνο, την ηλεκτρική ενέργεια και τις ιδιωτικές επενδύσεις. [8]

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται ο Great Sea Interconnector (GSI), η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Σύμφωνα με την εταιρεία του έργου, προβλέπεται υποθαλάσσια σύνδεση περίπου 900 χιλιομέτρων, αρχικής μεταφορικής ικανότητας 1.000 MW, με ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη περίπου 657 εκατομμυρίων ευρώ. Το έργο έχει αναγνωριστεί ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Project of Common Interest – PCI) και αποσκοπεί στην άρση της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου και στην ενίσχυση της ενεργειακής ολοκλήρωσης της Ευρώπης. [9]

Κρίσιμες είναι επίσης οι υποθαλάσσιες υποδομές δεδομένων και ηλεκτρικής ενέργειας. Τα καλώδια τηλεπικοινωνιών και οι ενεργειακές διασυνδέσεις υποστηρίζουν βασικές λειτουργίες των σύγχρονων οικονομιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με το Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Υποθαλάσσιων Καλωδίων του 2025, αναγνώρισε ότι η φθορά, η δολιοφθορά ή η παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας τους μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές. [10]

Για τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις, οι συνέπειες μιας παρατεταμένης κρίσης είναι συγκεκριμένες: αυξημένα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, καθυστερήσεις έργων, υψηλότερο κόστος κεφαλαίου, αναθεώρηση χρονοδιαγραμμάτων και πιθανή αναστολή επενδύσεων. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα μετατρέπεται έτσι σε λειτουργικό και χρηματοοικονομικό κίνδυνο.

Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη θέση της ως ναυτιλιακού, ενεργειακού και διαμετακομιστικού κόμβου. Αυτό προϋποθέτει αξιόπιστες υποδομές, θεσμική σταθερότητα, προβλέψιμο κανονιστικό περιβάλλον και αποτελεσματική πολιτική ασφάλειας.

Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗΣ

Η τουρκική προσέγγιση έχει αποκτήσει συνεκτικότερο ιδεολογικό και επιχειρησιακό πλαίσιο μέσα από τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan). Η αρχική διαμόρφωσή της συνδέθηκε με κύκλους του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού και σταδιακά υιοθετήθηκε από την πολιτική ηγεσία. Συνδέει τη ναυτική ισχύ, τη διεκδίκηση ευρύτερου θαλάσσιου χώρου και την επιδίωξη στρατηγικής αυτονομίας. [11]

Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο νομικό τίτλο ούτε συμφωνημένο καθεστώς θαλάσσιων ορίων. Λειτουργεί ως στρατηγικό αφήγημα, το οποίο προσδίδει πολιτική συνοχή στις τουρκικές διεκδικήσεις και παρουσιάζει την Τουρκία ως δύναμη με ευρύτερα θαλάσσια συμφέροντα και δικαιώματα.

Οι στόχοι της Άγκυρας μπορούν να συνοψιστούν σε τέσσερις κατευθύνσεις:

  • Περιφερειακή συμμετοχή και επιρροή: Η Τουρκία επιδιώκει να αποτρέψει τη διαμόρφωση ενεργειακών και αμυντικών συνεργασιών χωρίς τη δική της συμμετοχή ή χωρίς να συνυπολογίζονται οι θέσεις της.
  • Περιορισμός των ελληνικών και κυπριακών δικαιωμάτων: Η αμφισβήτηση της επήρειας των νησιών και των θαλάσσιων ζωνών αποσκοπεί στη διατήρηση μεγαλύτερου περιθωρίου διεκδίκησης.
  • Καθιέρωση επιχειρησιακού ρόλου: Οι NAVTEX, οι στρατιωτικές αναπτύξεις και οι διπλωματικές παρεμβάσεις επιχειρούν να καταστήσουν την τουρκική παρουσία παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε δραστηριότητα.
  • Εσωτερική πολιτική νομιμοποίηση: Η προβολή της Τουρκίας ως ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης ενισχύει το εθνικιστικό αφήγημα και συνδέεται με την επιδίωξη στρατηγικής αυτονομίας.

Η τακτική αυτή δεν απαιτεί διαρκή στρατιωτική κλιμάκωση. Μπορεί να λειτουργεί μέσω επαναλαμβανόμενων αμφισβητήσεων, διπλωματικών πιέσεων και επιλεκτικής επίδειξης ισχύος. Στόχος είναι να δημιουργείται αβεβαιότητα, να επιβαρύνεται η άλλη πλευρά με πολιτικό και επιχειρησιακό κόστος και να μετατοπίζεται σταδιακά η συζήτηση από το ισχύον νομικό πλαίσιο προς τις τουρκικές απαιτήσεις.

Αυτό είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της τουρκικής στρατηγικής: η επιδίωξη να αποκτήσει η Άγκυρα ρόλο συνδιαμορφωτή ή άτυπου ρυθμιστή των εξελίξεων, ακόμη και σε περιοχές όπου οι αξιώσεις της αμφισβητούνται από την Ελλάδα και άλλους παράγοντες.

ΑΠΟ ΤΑ ΙΜΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΣΟ ΚΑΙ ΣΤΟ GSI

Η κρίση των Ιμίων και η διαμόρφωση των «γκρίζων ζωνών»

Η κρίση των Ιμίων το 1996 ανέδειξε την προσπάθεια της Τουρκίας να αμφισβητήσει το υφιστάμενο καθεστώς κυριαρχίας σε νησίδες και βραχονησίδες του Αιγαίου. Με τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», η Άγκυρα διεύρυνε την ατζέντα των ελληνοτουρκικών διαφορών, εισάγοντας ζητήματα που μέχρι τότε δεν αποτελούσαν αντικείμενο επίσημης αμφισβήτησης. Τα Ίμια βρίσκονται κοντά στην Κάλυμνο, στα Δωδεκάνησα.

Η κρίση της Κάσου το 2024

Το ίδιο μοτίβο, με διαφορετική μορφή, εμφανίστηκε τον Ιούλιο του 2024 στην Κάσο. Το ιταλικό ερευνητικό πλοίο Ievoli Relume πραγματοποιούσε έρευνες για την πόντιση του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνέδεε την Κρήτη με την Κύπρο. Η Τουρκία ανέπτυξε συνολικά πέντε πολεμικά πλοία στην ευρύτερη περιοχή, όχι όλα ταυτόχρονα, επικαλούμενη παραβίαση της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα ανέπτυξε δικές της ναυτικές μονάδες και η ένταση αποκλιμακώθηκε έπειτα από διπλωματικές επαφές. [12]

Στις 7 Σεπτεμβρίου 2024, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, σε συνέντευξή του, δήλωσε ότι τα τουρκικά πλοία αποχώρησαν έπειτα από περίπου 24 ώρες, ότι δεν ζητήθηκε ούτε δόθηκε άδεια από την Τουρκία και ότι δεν αναγνωρίστηκε τουρκικό δικαίωμα στην περιοχή. Επανέλαβε τη θέση αυτή στις 11 Σεπτεμβρίου, σε συνέντευξή του στα Παραπολιτικά, υποστηρίζοντας ότι οι εργασίες ολοκληρώθηκαν σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό. [13][14] Οι δηλώσεις αυτές δεν ανέκοψαν την κριτική που ασκήθηκε στο εσωτερικό της Ελλάδας για τους χειρισμούς της Αθήνας και τη διαχείριση της τουρκικής παρέμβασης.

Από την πλευρά της, η Τουρκία επιχείρησε να παρουσιάσει την εξέλιξη ως αποτέλεσμα δικής της παρέμβασης και ως επιβεβαίωση των αξιώσεών της. Έτσι, το ίδιο περιστατικό χρησιμοποιήθηκε από τις δύο πλευρές για την υποστήριξη αντίθετων θέσεων. Το ουσιαστικό ζήτημα ήταν ότι η τουρκική στρατιωτική παρουσία συνδέθηκε άμεσα με την εκτέλεση ενός τεχνικού έργου, επιχειρώντας να δημιουργήσει την εντύπωση ότι η συνέχισή του προϋπέθετε την αποδοχή των τουρκικών ισχυρισμών.

Η εξέλιξη του Great Sea Interconnector τον Νοέμβριο του 2026

Η πιο πρόσφατη περίπτωση αφορά τον Great Sea Interconnector (GSI). Στις 6 Νοεμβρίου 2026, η εταιρεία του έργου ανακοίνωσε ότι οι αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές είχαν εκδώσει τις σχετικές ναυτιλιακές προειδοποιήσεις για τις έρευνες βυθού. Την ίδια ημέρα, η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία δημοσίευσε την προειδοποίηση NAVWARN 1411/26, η οποία προέβλεπε ερευνητικές εργασίες του πλοίου Abeille Marengo από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027. Οι NAVWARN και NAVTEX είναι ναυτιλιακές προειδοποιήσεις που ενημερώνουν τα πλοία για δραστηριότητες ή κινδύνους σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. [15][16]

Στις 7 Νοεμβρίου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε, σύμφωνα με το Cyprus Mail, ότι «όλα είναι κανονικά, όλα είναι καλά». Η δήλωση είχε καθησυχαστικό τόνο, χωρίς όμως να διευκρινίζει ποια ακριβώς διευθέτηση είχε επιτευχθεί. Οι αναφορές τουρκικών διπλωματικών πηγών περί επίλυσης της διαφοράς δεν αποτελούν από μόνες τους επιβεβαίωση συμφωνίας. Από ελληνικής πλευράς, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα από την οποία ζητήθηκε και χορηγήθηκε άδεια και ότι δεν υπήρξε συμφωνία αδειοδότησης με την Τουρκία. [17] Παρά τις διαβεβαιώσεις, οι κυβερνητικοί χειρισμοί προκάλεσαν έντονη πολιτική και δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα.

Στις 10 Νοεμβρίου, το Abeille Marengo απέπλευσε από το Ηράκλειο για να εκτελέσει τις προβλεπόμενες εργασίες. Την επομένη, η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία εξέδωσε την αντι-αναγγελία NAVWARN 1441/26, με χρονοσήμανση 10 Νοεμβρίου 2026, 22:05 UTC (11 Νοεμβρίου, 00:05 ώρα Ελλάδας). Στο επίσημο κείμενο αναφέρεται ότι η τουρκική NAVTEX FA76-1127/26 εκδόθηκε από μη εξουσιοδοτημένο σταθμό, ότι οι ερευνητικές γραμμές βρίσκονται σε περιοχές που η Ελλάδα θεωρεί ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα και ότι η τουρκική αναγγελία είναι άκυρη. Παράλληλα, η ελληνική προειδοποίηση 1411/26 παρέμεινε σε ισχύ. [19][20]

Η τουρκική NAVTEX παρουσίασε τις έρευνες ως δραστηριότητα για την οποία η Άγκυρα είχε παράσχει τη συγκατάθεσή της. Ωστόσο, η ελληνική αντι-NAVWARN 1441/26 απέρριψε ρητά την τουρκική αναγγελία, επικαλούμενη τις ελληνικές άδειες και την αρμοδιότητα του σταθμού Ηρακλείου. Η παρουσίαση της τουρκικής ενέργειας ως έγκρισης για την έναρξη των ερευνών δεν συνιστά απόδειξη αναγνώρισης τουρκικής δικαιοδοσίας από την Ελλάδα ή την Κύπρο. [19][20]

Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η Τουρκία υιοθετεί χαμηλότερους τόνους, χωρίς να εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της. Η καθησυχαστική δήλωση Φιντάν συνυπάρχει με τη συνέχιση των τουρκικών αμφισβητήσεων μέσω της NAVTEX. Πρόκειται για τακτική αποκλιμάκωσης της έντασης, η οποία επιτρέπει τη συνέχιση των εργασιών, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ενεργές τις τουρκικές αξιώσεις.

Η κυπριακή τοποθέτηση και η σημασία των αδειοδοτήσεων

Η δημόσια τοποθέτηση της κυπριακής κυβέρνησης προσθέτει ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο. Στις 10 Νοεμβρίου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης δήλωσε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος ήταν οι μόνες χώρες στις οποίες υποβλήθηκε αίτημα για άδεια εκτέλεσης των εργασιών και ότι οι δύο χώρες εξέδωσαν τις σχετικές άδειες. Επισήμανε, επίσης, ότι το ερευνητικό πλοίο απέπλευσε από το Ηράκλειο βάσει των ελληνικών και κυπριακών αναγγελιών, πριν εκδοθεί η τουρκική NAVTEX, η οποία δεν είχε καμία συνέπεια ως προς την αδειοδότηση του έργου. [21]

Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την ελληνική και κυπριακή θέση ως προς τη διαδικασία αδειοδότησης και την εκτέλεση των ερευνών. Τα αιτήματα υποβλήθηκαν στις αρμόδιες αρχές των δύο χωρών, οι άδειες εκδόθηκαν από αυτές και το ερευνητικό πλοίο απέπλευσε βάσει των σχετικών αναγγελιών. Η τουρκική NAVTEX εκδόθηκε μεταγενέστερα και δεν συνιστά ούτε απόδειξη ότι η Άγκυρα είχε αρμοδιότητα αδειοδότησης ούτε ότι Αθήνα και Λευκωσία αποδέχθηκαν τις αξιώσεις της. Η ελληνική και η κυπριακή αντίδραση αποτύπωσαν επίσημα αυτή τη θέση.

Η ουσία της υπόθεσης είναι ότι η Τουρκία επιχειρεί να εμφανίσει ως αναγκαία τη δική της συναίνεση για δραστηριότητες τις οποίες Ελλάδα και Κύπρος θεωρούν ότι εμπίπτουν στις δικές τους αρμοδιότητες. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η επιμονή των δύο χωρών στην εφαρμογή των δικών τους διαδικασιών και στην έκδοση των σχετικών αδειών ενισχύει τη θέση τους. Η εξέλιξη αυτή δεν υποκαθιστά, βεβαίως, μια διεθνή δικαστική κρίση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, αλλά καταδεικνύει ότι η Τουρκία δεν απέκτησε, μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας, δικαίωμα έγκρισης ή παρεμπόδισης των εργασιών.

Το GSI εξελίσσεται έτσι σε δοκιμασία για την αξιοπιστία της ελληνικής και κυπριακής στάσης απέναντι στις μονομερείς τουρκικές αξιώσεις. Το ζητούμενο είναι η ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή να υλοποιηθεί βάσει των αδειών και των αρμοδιοτήτων των εμπλεκόμενων κρατών, χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο αποδοχής ότι μια τρίτη χώρα μπορεί να επιβάλλει τη συναίνεσή της για την εκτέλεση του έργου.

ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΩΝ

Η νομική διάσταση απαιτεί σαφή διάκριση ανάμεσα στην κυριαρχία, στα χωρικά ύδατα, στην υφαλοκρηπίδα και στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Πρόκειται για διαφορετικές έννοιες, οι οποίες διέπονται από διακριτούς κανόνες του διεθνούς δικαίου.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (United Nations Convention on the Law of the Sea – UNCLOS) προβλέπει στο άρθρο 3 ότι κάθε κράτος έχει δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης του έως τα 12 ναυτικά μίλια. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι το δικαίωμα αυτό απορρέει και από το εθιμικό διεθνές δίκαιο. [22]

Η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της UNCLOS και αμφισβητεί την εθιμική ισχύ ορισμένων διατάξεών της. Η μη συμμετοχή της στη Σύμβαση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι απαλλάσσεται από την εφαρμογή κανόνων που έχουν αποκτήσει εθιμικό χαρακτήρα. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι βασικές ρυθμίσεις της, όπως το άρθρο 3 για το εύρος των χωρικών υδάτων και το άρθρο 121 για το καθεστώς των νησιών, αντανακλούν εθιμικό διεθνές δίκαιο. Η διεθνής νομολογία έχει επίσης αναγνωρίσει τον εθιμικό χαρακτήρα του καθεστώτος των νησιών του άρθρου 121. Η ευρωπαϊκή θέση στηρίζεται στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και στην προστασία των δικαιωμάτων που αυτό αναγνωρίζει στα κράτη-μέλη. [22][23]

Χρειάζεται, επίσης, μια ιστορική διευκρίνιση σχετικά με την τουρκική νομοθεσία. Ο νόμος 476 της 15ης Μαΐου 1964 καθόριζε γενικό όριο έξι ναυτικών μιλίων, με ειδική ρύθμιση για τη Μαύρη Θάλασσα. Ο νόμος 2674 της 20ής Μαΐου 1982 διατήρησε ως γενικό κανόνα τα έξι ναυτικά μίλια, προβλέποντας παράλληλα τη δυνατότητα καθορισμού μεγαλύτερου εύρους σε συγκεκριμένες θάλασσες με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Σήμερα η Τουρκία εφαρμόζει χωρικά ύδατα 12 ναυτικών μιλίων στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο, ενώ στο Αιγαίο διατηρεί όριο έξι ναυτικών μιλίων. [18][25][26]

Η διαφοροποίηση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική και στρατηγική σημασία, καθώς η Τουρκία διατηρεί διαφορετική πρακτική στο Αιγαίο, επικαλούμενη την ιδιαίτερη γεωγραφία του. Η ελληνική θέση, που στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, είναι ότι το δικαίωμα επέκτασης έως τα 12 ναυτικά μίλια δεν μπορεί να καταργείται μονομερώς μέσω απειλής χρήσης βίας.

Η απειλή πολέμου (casus belli), την οποία υιοθέτησε η τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 8 Ιουνίου 1995 σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων πέραν των έξι ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο, παραμένει ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των διμερών σχέσεων. Η απειλή χρήσης βίας έρχεται σε αντίθεση με τη θεμελιώδη αρχή του άρθρου 2 παράγραφος 4 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, που απαγορεύει την απειλή ή χρήση βίας στις διεθνείς σχέσεις κατά τρόπο ασύμβατο με τους σκοπούς των Ηνωμένων Εθνών. [27][28]

Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία επικαλείται επίσης τη θεωρία του επίμονου αντιρρησία (persistent objector), υποστηρίζοντας ότι η διαχρονική αντίθεσή της στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο την εξαιρεί από την εφαρμογή του συγκεκριμένου εθιμικού κανόνα. Η επίκληση αυτή αποτελεί μέρος της τουρκικής νομικής επιχειρηματολογίας, δεν συνιστά όμως αυτοτελή απόδειξη ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής της θεωρίας. Η σχετική προσέγγιση προϋποθέτει σαφή και συνεπή αντίρρηση από το κράτος κατά τη διαμόρφωση του εθιμικού κανόνα. Το κατά πόσον οι προϋποθέσεις αυτές συντρέχουν στην περίπτωση της Τουρκίας αποτελεί αντικείμενο νομικής αξιολόγησης και δεν μπορεί να θεωρηθεί εκ των προτέρων δεδομένο. [18][43]

Το άρθρο 121 της UNCLOS προβλέπει ότι τα νησιά διαθέτουν καταρχήν χωρικά ύδατα, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Εξαίρεση προβλέπεται για τους βράχους που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη κατοίκηση ή αυτοτελή οικονομική ζωή, οι οποίοι δεν γεννούν ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.

Η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στην υπόθεση Νικαράγουα κατά Κολομβίας το 2012 έχει ιδιαίτερη σημασία. Στις παραγράφους 137–139 καταγράφεται ότι τα διάδικα μέρη συμφωνούσαν πως τα άρθρα 74 και 83, για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, καθώς και το άρθρο 121, για το καθεστώς των νησιών, αντανακλούν κανόνες εθιμικού διεθνούς δικαίου. Το Δικαστήριο αντιμετώπισε επίσης το άρθρο 121 ως ενιαίο καθεστώς, συμπεριλαμβανομένης της παραγράφου 3. [23]

Η απόφαση δεν σημαίνει ότι κάθε νησί λαμβάνει αυτομάτως πλήρη επιρροή σε κάθε θαλάσσια οριοθέτηση. Η διεθνής νομολογία εξετάζει τη γεωγραφία, τις σχετικές ακτές και τις ειδικές περιστάσεις κάθε υπόθεσης, επιδιώκοντας δίκαιη λύση. Η προσαρμογή της επιρροής ενός νησιού κατά την οριοθέτηση, όμως, δεν ισοδυναμεί με κατάργηση της νομικής του υπόστασης ή των θαλάσσιων δικαιωμάτων που του αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο.

Χρειάζεται, επίσης, να αποσαφηνιστεί τι συνέβη στην υπόθεση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου. Το 1978 το Διεθνές Δικαστήριο έκρινε ότι δεν είχε δικαιοδοσία να εξετάσει την ελληνική αίτηση με βάση τα μέσα που είχαν τεθεί ενώπιόν του. Δεν αποφάνθηκε επί της ουσίας των δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών ούτε έκρινε ότι αυτά στερούνται δικαιωμάτων υφαλοκρηπίδας. [24]

Στην περίπτωση του Great Sea Interconnector, η νομική αξιολόγηση απαιτεί μεγαλύτερη εξειδίκευση. Δεν αρκεί η γενική επίκληση της υφαλοκρηπίδας ή της ΑΟΖ, ούτε η ονομασία που επιλέγει κάθε κράτος για τις δραστηριότητες ενός ερευνητικού πλοίου. Χρειάζεται να εξετάζεται το πραγματικό αντικείμενο των εργασιών, η τεχνική μέθοδος που χρησιμοποιείται και ο σκοπός τους.

Το άρθρο 79 της UNCLOS – Υποθαλάσσια καλώδια και αγωγοί

Το άρθρο 79 της UNCLOS κατοχυρώνει το δικαίωμα όλων των κρατών να τοποθετούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα. Η παράγραφος 2 προβλέπει ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να παρεμποδίζει την τοποθέτηση ή τη συντήρησή τους, διατηρώντας το δικαίωμά του να λαμβάνει εύλογα μέτρα για την εξερεύνηση της υφαλοκρηπίδας, την εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων και την πρόληψη, μείωση και έλεγχο της ρύπανσης από αγωγούς.

Η παράγραφος 3 αφορά αποκλειστικά τους αγωγούς και προβλέπει ότι η χάραξη της πορείας τους υπόκειται στη συναίνεση του παράκτιου κράτους. Η ρύθμιση αυτή δεν εφαρμόζεται στα υποθαλάσσια καλώδια. Για την τοποθέτηση καλωδίων, το παράκτιο κράτος δεν διαθέτει αντίστοιχο δικαίωμα συναίνεσης ως προς τη διαδρομή τους, διατηρεί όμως τη δυνατότητα λήψης των εύλογων μέτρων που προβλέπει η παράγραφος 2.

Η παράγραφος 4 διευκρινίζει ότι η Σύμβαση δεν θίγει το δικαίωμα του παράκτιου κράτους να θέτει όρους για καλώδια και αγωγούς που εισέρχονται στο έδαφός του ή στα χωρικά του ύδατα, ούτε τη δικαιοδοσία του επί καλωδίων και αγωγών που κατασκευάζονται ή χρησιμοποιούνται σε σχέση με την εξερεύνηση της υφαλοκρηπίδας του, την εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων ή τη λειτουργία τεχνητών νησιών, εγκαταστάσεων και κατασκευών που υπάγονται στη δικαιοδοσία του. [29]

Η διάταξη αυτή έχει άμεση σημασία για τα υποθαλάσσια ενεργειακά έργα. Η ελευθερία τοποθέτησης καλωδίων δεν συνεπάγεται ότι το παράκτιο κράτος στερείται κάθε αρμοδιότητας στην υφαλοκρηπίδα του. Αντίστοιχα, η άσκηση των δικαιωμάτων του δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γενικό μηχανισμό παρεμπόδισης της εγκατάστασης ή της συντήρησης υποθαλάσσιων καλωδίων. Η UNCLOS επιχειρεί να διατηρήσει ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία εγκατάστασης των υποθαλάσσιων υποδομών και στα κυριαρχικά δικαιώματα του παράκτιου κράτους επί των φυσικών πόρων της υφαλοκρηπίδας.

Το άρθρο 246 της UNCLOS – Θαλάσσια επιστημονική έρευνα

Το άρθρο 246 της UNCLOS αφορά τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα. Προβλέπει ότι τέτοιες έρευνες απαιτούν τη συναίνεση του παράκτιου κράτους. Υπό κανονικές συνθήκες, ωστόσο, το κράτος οφείλει να εγκρίνει προγράμματα που έχουν ειρηνικό σκοπό και αποβλέπουν στην επιστημονική γνώση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. [30]

Εδώ χρειάζεται μια βασική διάκριση: οι τεχνικές έρευνες του βυθού για τη χάραξη της διαδρομής ενός καλωδίου, τη μέτρηση του βάθους και την καταγραφή της μορφολογίας του πυθμένα δεν αποτελούν αυτομάτως θαλάσσια επιστημονική έρευνα. Πρόκειται για εργασίες που εξυπηρετούν την κατασκευή μιας υποδομής, ενώ η ίδια η πόντιση του καλωδίου είναι ξεχωριστή δραστηριότητα.

Επομένως, σημασία έχει τι ακριβώς περιλαμβάνουν οι εργασίες και ποιος είναι ο σκοπός τους. Εάν πρόκειται για επιστημονική έρευνα, εφαρμόζεται το άρθρο 246. Εάν πρόκειται για τεχνικές εργασίες που συνδέονται με την εγκατάσταση του καλωδίου, πρέπει να εξεταστεί και το άρθρο 79, το οποίο κατοχυρώνει την ελευθερία τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον Great Sea Interconnector (GSI). Η Τουρκία χαρακτήρισε τις εργασίες «θαλάσσια επιστημονική έρευνα» και υποστήριξε ότι πραγματοποιούνται σε τουρκική υφαλοκρηπίδα. Όμως, ο χαρακτηρισμός που επιλέγει η Άγκυρα δεν αποδεικνύει από μόνος του ότι έχει τη δικαιοδοσία που επικαλείται. Πρέπει να εξεταστούν το πραγματικό αντικείμενο των εργασιών, η θέση τους και οι κανόνες του διεθνούς δικαίου που εφαρμόζονται.

Συνεπώς, το ζήτημα δεν κρίνεται απλώς από το ποια χώρα εξέδωσε NAVTEX, δηλαδή ναυτιλιακή προειδοποίηση προς τα πλοία. Το κρίσιμο είναι ποιο κράτος έχει δικαίωμα να εγκρίνει ή να ρυθμίζει τις συγκεκριμένες δραστηριότητες. Η διάκριση μεταξύ των άρθρων 79 και 246 είναι καθοριστική, καθώς άλλο είναι η τοποθέτηση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου και άλλο η διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας.

Το καθεστώς κυριαρχίας των Ιμίων και οι Συνθήκες του 1923 και 1947

Η ελληνική θέση για τα Ίμια στηρίζεται στις διεθνείς συνθήκες που καθόρισαν το καθεστώς των Δωδεκανήσων. Με τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, η Τουρκία παραιτήθηκε υπέρ της Ιταλίας από τα δικαιώματά της στα Δωδεκάνησα, ενώ με τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947 η Ιταλία τα παραχώρησε στην Ελλάδα. [31][32]

Σημαντικό μέρος της ελληνικής επιχειρηματολογίας αποτελεί, επίσης, η Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932 και το Πρακτικό της 28ης Δεκεμβρίου 1932 μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών θεωρεί το δεύτερο κείμενο συμπληρωματικό πρωτόκολλο και επικαλείται το σημείο 30, όπου γίνεται αναφορά στη θέση των Ιμίων σε σχέση με τη νησίδα Kato, στις μικρασιατικές ακτές. [33]

Η Τουρκία αμφισβητεί τη νομική ισχύ του Πρακτικού της 28ης Δεκεμβρίου, υποστηρίζοντας ότι δεν ολοκληρώθηκαν οι απαιτούμενες διαδικασίες και ότι δεν καταχωρίθηκε στην Κοινωνία των Εθνών. [34] Χρειάζεται, επομένως, να διακρίνουμε τα δύο κείμενα: η Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου αφορά τη θαλάσσια οριοθέτηση στην περιοχή του Καστελλορίζου, ενώ το Πρακτικό της 28ης Δεκεμβρίου βρίσκεται στο επίκεντρο της διαφωνίας για τα Ίμια. Η ελληνική θέση ενισχύεται, επιπλέον, από τη μακρά και ειρηνική άσκηση κυριαρχίας στα Δωδεκάνησα μετά το 1947.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τα δικαιώματα τρίτων κρατών

Το ίδιο νομικό ζήτημα τίθεται και στην περίπτωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019. Το άρθρο 34 της Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών ορίζει ότι μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να δημιουργήσει υποχρεώσεις ή δικαιώματα για τρίτο κράτος χωρίς τη συναίνεσή του. [35]

Αυτό δεν σημαίνει ότι το μνημόνιο δεν ισχύει στις σχέσεις Τουρκίας και Λιβύης. Σημαίνει, όμως, ότι δεν μπορεί να δεσμεύσει την Ελλάδα ούτε να καθορίσει σε βάρος της τα δικαιώματά της σε θαλάσσιες περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί με τη συμμετοχή της. Με άλλα λόγια, δύο κράτη δεν μπορούν, μέσω μιας διμερούς συμφωνίας, να αποφασίζουν για τα δικαιώματα ενός τρίτου κράτους χωρίς τη συναίνεσή του.

Η ΛΙΒΥΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Στις 20 Οκτωβρίου 2026, η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη πολιτική απόφαση του 2020 για διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία. Η εξέλιξη έδωσε στην Άγκυρα ένα νέο πολιτικό επιχείρημα για την προβολή των θέσεών της στην Ανατολική Μεσόγειο. [36]

Η έγκριση ενισχύει την πολιτική θέση της Άγκυρας, αλλά αποτελεί πράξη εσωτερικής λιβυκής πολιτικής και όχι αυτοτελή διεθνή νομιμοποίηση της οριοθέτησης. Η ισχύς του μνημονίου έναντι τρίτων κρατών κρίνεται από το διεθνές δίκαιο και δεν απορρέει από την εσωτερική έγκρισή του. Η θεσμική διάσπαση της Λιβύης παραμένει πρόσθετη εκκρεμότητα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε άμεσα. Στις 20 Οκτωβρίου, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επανέλαβαν ότι το μνημόνιο προσβάλλει δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Στις 21 Οκτωβρίου, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας δήλωσε εξ ονόματος της Ένωσης ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Πρόκειται για την επίσημη θέση των ευρωπαϊκών θεσμών. [37][38]

Στις 26 Οκτωβρίου 2026, η ελληνική διπλωματική κινητοποίηση απέκτησε ευρύτερο περιφερειακό χαρακτήρα. Στη Νέα Υόρκη, ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας παρουσίασε κοινή δήλωση εξ ονόματος της Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δήλωση υπογράμμισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο αγνοεί τα θαλάσσια δικαιώματα των σχετικών παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών, και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. [39]

Η σημασία της εξέλιξης βρίσκεται στο γεγονός ότι η αντίδραση δεν περιορίστηκε σε μια διμερή ελληνική διαμαρτυρία. Διαμορφώθηκε ένα ευρύτερο διπλωματικό σχήμα κρατών και ευρωπαϊκών θεσμών που συνδέουν τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου με την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Η σύνθεση της δήλωσης αποτυπώνει ότι το ζήτημα ενδιαφέρει κράτη με άμεσα ενεργειακά και θαλάσσια συμφέροντα στην περιοχή.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

Η ελληνική στρατηγική δεν μπορεί να εξαντλείται στην αντίδραση απέναντι στις τουρκικές κινήσεις. Χρειάζεται να διαμορφώνει εξελίξεις, να ενισχύει τις περιφερειακές συνεργασίες και να μετατρέπει τη γεωγραφική θέση της χώρας σε διπλωματικό, οικονομικό και επιχειρησιακό πλεονέκτημα.

Η συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Ιταλία και η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο το 2020 αποτέλεσαν ουσιαστικά βήματα. Οι συμφωνίες αυτές καταχωρίστηκαν στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και δημιούργησαν θεσμικό υπόβαθρο για την προώθηση των ελληνικών θέσεων μέσω διμερών συμφωνιών και του διεθνούς δικαίου. [40][41]

Στις 22 Οκτωβρίου 2026, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, επιβεβαίωσε ότι Ελλάδα και Αίγυπτος συζητούν την επέκταση της μεταξύ τους θαλάσσιας οριοθέτησης προς ανατολάς, στην κατεύθυνση της Κύπρου, με βάση το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. [42] Η πρωτοβουλία μπορεί να ενισχύσει τη συνεργασία Αθήνας–Καΐρου, να δημιουργήσει προϋποθέσεις καλύτερου συντονισμού με τη Λευκωσία και να συμβάλει στην αποτροπή μονομερών διευθετήσεων που αγνοούν τα δικαιώματα των νησιωτικών κρατών.

Παράλληλα, απαιτούνται τρεις συμπληρωματικές κατευθύνσεις πολιτικής.

Πρώτον, αποτροπή και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η ναυτική και αεροπορική παρουσία, η επιτήρηση των θαλάσσιων περιοχών και η προστασία κρίσιμων υποδομών πρέπει να στηρίζονται σε σαφείς κανόνες αντίδρασης, διακλαδική συνεργασία και αξιόπιστη εικόνα της επιχειρησιακής κατάστασης. Η αποτροπή προϋποθέτει έγκαιρη αναγνώριση των εξελίξεων, αξιολόγηση των προθέσεων και συνεκτική λήψη αποφάσεων.

Δεύτερον, διπλωματία με συνέχεια. Οι συμφωνίες οριοθέτησης, οι περιφερειακές συνεργασίες και η συστηματική ενημέρωση των ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών χρειάζονται σταθερή πολιτική υποστήριξη, ανεξάρτητα από τις εσωτερικές πολιτικές εναλλαγές. Η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να συγχέει τον διάλογο με την αποδοχή μονομερών αξιώσεων. Η προσφυγή σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα παραμένει θεσμικά ώριμη οδός, εφόσον υπάρξει συμφωνία για το αντικείμενο και τη δικαιοδοσία τους.

Τρίτον, προστασία υποδομών και γεωοικονομική ανθεκτικότητα. Απαιτείται ενιαία εικόνα θαλάσσιας κατάστασης και έγκαιρη προειδοποίηση, με συντονισμό Πολεμικού Ναυτικού, Λιμενικού, αρμόδιων υπουργείων και διαχειριστών. Τα σχέδια πρέπει να προβλέπουν επιχειρησιακή συνέχεια και ταχεία αποκατάσταση βλαβών, σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς και νατοϊκούς μηχανισμούς για την προστασία υποθαλάσσιων δικτύων.

Η προστασία του GSI είναι χαρακτηριστική περίπτωση. Η πρόοδος του έργου πρέπει να διασφαλιστεί βάσει των νόμιμων αδειών και των αρμοδιοτήτων των εμπλεκόμενων κρατών. Η υλοποίηση ευρωπαϊκών υποδομών δεν μπορεί να εξαρτάται από την αποδοχή μονομερών διεκδικήσεων τρίτων. Η ενεργειακή διασύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό δίκτυο αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής ενεργειακής ολοκλήρωσης.

Τέλος, η Ελλάδα χρειάζεται να αξιοποιήσει περισσότερο τη θέση της ως ναυτιλιακού και διαμετακομιστικού κόμβου. Η ενίσχυση των λιμενικών υποδομών, η σύνδεσή τους με σιδηροδρομικά και οδικά δίκτυα, η ανάπτυξη υπηρεσιών εφοδιαστικής αλυσίδας και η προσέλκυση επενδύσεων στην ενέργεια μπορούν να ενισχύσουν την οικονομική αξία της γεωγραφίας της. Για να αποδώσουν, απαιτούν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, σταθερό κανονιστικό περιβάλλον και αξιόπιστη ασφάλεια.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Το Αιγαίο και η Ανατολική και Νοτιοανατολική Μεσόγειος συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια της Ευρώπης, τη λειτουργία των διεθνών εμπορικών διαδρομών, την ενεργειακή επάρκεια, τις επενδύσεις και την προστασία των ψηφιακών υποδομών. Η Τουρκία επιδιώκει να αναβαθμίσει τη θέση της αξιοποιώντας τη γεωγραφία, τη ναυτική ισχύ, τη διπλωματική πίεση και τη συστηματική αμφισβήτηση.

Η τακτική της δεν έχει πάντοτε την ίδια ένταση. Μπορεί να συνδυάζει στρατιωτική παρουσία, νομικές διεκδικήσεις, NAVTEX και διαπραγματεύσεις, επιδιώκοντας να μετατρέψει την παρουσία της σε παράγοντα που οι υπόλοιποι θα θεωρούν αναγκαίο να συνυπολογίζουν. Τα περιστατικά της Κάσου το 2024 και του GSI τον Νοέμβριο του 2026 δείχνουν ότι η πρακτική αυτή επηρεάζει την υλοποίηση έργων, την ελευθερία κινήσεων και το περιβάλλον ασφάλειας.

Η Άγκυρα δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκην μια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση για να επιτύχει τους βασικούς στρατηγικούς της στόχους. Μπορεί να επιδιώκει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ, ρόλο συνδιαμορφωτή στις περιφερειακές εξελίξεις και σταδιακή εξοικείωση της διεθνούς κοινότητας με μια κατάσταση διαρκούς αμφισβήτησης. Η επιμονή σε αυτό το μοντέλο δημιουργεί κόστος για την Ελλάδα, την Κύπρο και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ακόμη και όταν δεν εκδηλώνεται ανοικτή κρίση.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το διακύβευμα αφορά την προστασία των θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας, την ασφάλεια των ενεργειακών και ψηφιακών δικτύων, τη διασφάλιση επενδύσεων και τη διατήρηση ενός διεθνούς περιβάλλοντος στο οποίο οι διαφορές επιλύονται βάσει κανόνων και όχι μέσω μονομερών απειλών ή τετελεσμένων.

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα:

  • τη γεωγραφική της θέση,
  • τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ,
  • την ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία,
  • τις περιφερειακές συμφωνίες και
  • τη δυνατότητα να συνδέσει τις εθνικές της θέσεις με ευρύτερα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Η αξιοποίησή τους απαιτεί συνεκτική στρατηγική, επιχειρησιακή ετοιμότητα, διπλωματική πρωτοβουλία και σαφή αντίληψη της γεωοικονομικής αξίας της περιοχής.

Το πραγματικό διακύβευμα βρίσκεται στους κανόνες που θα διέπουν την Ανατολική Μεσόγειο, στη δυνατότητα κάθε κράτους να ασκεί τα δικαιώματά του και στην ικανότητα της Ευρώπης να προστατεύει τις θαλάσσιες οδούς και τις κρίσιμες υποδομές της. Η Ελλάδα χρειάζεται να αντιμετωπίζει τα επιμέρους περιστατικά ως εκφάνσεις μιας ευρύτερης στρατηγικής και να απαντά με συνέπεια, αποτροπή και διπλωματική πρωτοβουλία.

ΠΗΓΕΣ

[1] United Nations Treaty Collection, Convention Regarding the Regime of the Straits (Montreux Convention), Montreux, 20 July 1936.
https://treaties.un.org/pages/showDetails.aspx?objid=0800000280166981

[2] European External Action Service (EEAS), EU Maritime Security Strategy, March 2024.
https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/documents/2024/EU%20Maritime%20Security%20Strategy-2024-03.pdf

[3] UN Trade and Development (UNCTAD), Review of Maritime Transport 2025: Staying the Course in Turbulent Waters, 2025.
https://unctad.org/publication/review-maritime-transport-2025

[4] Council of the European Union, Council Conclusions on the Revised EU Maritime Security Strategy and its Action Plan, 24 October 2023.
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/10/24/maritime-security-council-approves-revised-eu-strategy-and-action-plan/

[5] NATO, Alliance Maritime Strategy, 29 October 2025.
https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2025/10/29/alliance-maritime-strategy

[6] Council of the European Union, Red Sea: Council Extends the Mandate of Operation ASPIDES to Safeguard Freedom of Navigation, 23 February 2026.
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/02/23/red-sea-council-extends-the-mandate-of-operation-aspides-to-safeguard-freedom-of-navigation/

[7] UNCTAD, UNCTADstat – Data Insights: Ship-owning Economies and Global Fleet, data updated 18 June 2026. Στοιχεία στόλου με ημερομηνία αναφοράς την 1η Ιανουαρίου 2026.
https://unctadstat.unctad.org/insights/theme/107

[8] European Commission, Directorate-General for Energy, EU–Union for the Mediterranean Energy Cooperation – Egypt.
https://energy.ec.europa.eu/topics/international-cooperation/key-partner-countries-and-regions/union-mediterranean_en

[9] Great Sea Interconnector S.A., Project – A Strategic Connection for Europe’s Energy Future.
https://www.great-sea-interconnector.com/en/project

[10] European Commission, Submarine Cable Security Toolbox and Cable Projects of European Interest, 5 February 2026. Περιλαμβάνει το Σχέδιο Δράσης της 21ης Φεβρουαρίου 2025.
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/submarine-cable-security-toolbox-and-cable-projects-european-interest

[11] Sean Patrick Smyth, Bismillah Vira: Turkey’s Geopolitical Awakening and the Blue Homeland Doctrine, Journal of Balkan and Near Eastern Studies, published online 11 November 2026.
https://doi.org/10.1080/19448953.2026.2755588

[12] Kathimerini, Diplomatic Efforts to Decrease Tensions as Turkey Deploys Warships near Kassos, 23 July 2024.
https://www.ekathimerini.com/POLITICS/FOREIGN-POLICY/1244615/DIPLOMATIC-EFFORTS-TO-DECREASE-TENSIONS-AS-TURKEY-DEPLOYS-WARSHIPS-NEAR-KASOS/

[13] Υπουργείο Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, Συνέντευξη Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στον ραδιοφωνικό σταθμό Status FM 107,7, 7 Σεπτεμβρίου 2024.
https://www.mfa.gr/sunenteuxe-upourgou-exoterikon-giorgou-gerapetrite-ston-rs-status-fm-1077-kai-ton-demosiographo-demetre-beniere-thessalonike-88e-deth-07092024/

[14] Υπουργείο Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, Minister of Foreign Affairs George Gerapetritis’ Interview with Parapolitika 90.1, 11 September 2024.
https://www.mfa.gr/en/minister-of-foreign-affairs-george-gerapetritis-interview-with-the-parapolitika-901-radio-station-and-journalists-christina-korai-and-dimitris-takis-11092024/

[15] ΑΔΜΗΕ, Great Sea Interconnector: Δραστηριότητες ερευνών βυθού, 6 Νοεμβρίου 2026.
https://www.admie.gr/kentro-typoy/deltia-typoy

[16] Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό – Υδρογραφική Υπηρεσία Ηρακλείου, NAVWARN 1411/26, 6 November 2026. Το κείμενο της αναγγελίας αναπαράγεται από τον Οικονομικό Ταχυδρόμο:
https://www.ot.gr/2026/11/06/energeia/kalodio-gsi-tourkiki-anti-navtex-gia-tis-ereynes-tou-gallikou-ploiou/

[17] Cyprus Mail, Fidan Plays Down GSI Cable Dispute as Abeille Marengo Prepares to Sail, 7 November 2026.
https://cyprus-mail.com/2026/11/07/fidan-plays-down-cable-dispute-as-abeille-marengo-prepares-to-sail

[18] Republic of Türkiye, Ministry of Foreign Affairs, The Breadth of Territorial Waters. Επίσημη τουρκική θέση για την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο και την εφαρμογή του δικαίου της θάλασσας.
https://www.mfa.gov.tr/the-breadth-of-territorial-waters.en.mfa

[19] Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό – Υδρογραφική Υπηρεσία Ηρακλείου, NAVWARN 1441/26, 10 November 2026 (χρονοσήμανση 22:05 UTC). Το κείμενο της αναγγελίας αναπαράγεται από το Capital.gr:
https://www.capital.gr/english/4029080/heraklion-navtex-station-declares-turkish-notice-null-and-void-over-great-sea-interconnector-surveys/

[20] Republic of Türkiye, NAVTEX FA76-1127/26, 10 November 2026. Το πλήρες κείμενο και οι συντεταγμένες αναπαράγονται στο σχετικό δημοσίευμα:
https://en.protothema.gr/2026/11/10/turkey-issues-navtex-for-abeille-marengo-claiming-it-gave-its-consent/

[21] Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος απάντησε σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στο πλαίσιο της Ενημέρωσης των ΜΜΕ, 10 Νοεμβρίου 2026.
https://www.gov.cy/proedros-proedria/o-kyvernitikos-ekprosopos-apantise-se-erotiseis-dimosiografon-sto-plaisio-tis-enimerosis-ton-mme-10-noemvriou-2026/

[22] United Nations, United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), 10 December 1982. Ιδιαίτερα άρθρα 3, 15, 74, 83 και 121.
https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/UNCLOS-TOC.htm

[23] International Court of Justice (ICJ), Territorial and Maritime Dispute (Nicaragua v. Colombia), Judgment of 19 November 2012, paragraphs 137–139.
https://www.icj-cij.org/case/124/judgments

[24] International Court of Justice (ICJ), Aegean Sea Continental Shelf (Greece v. Turkey), Judgment of 19 December 1978.
https://www.icj-cij.org/case/62

[25] Republic of Türkiye, Law No. 476 of 15 May 1964 on Territorial Waters. Κείμενο διαθέσιμο στο αρχείο του U.S. Department of State.
https://2009-2017.state.gov/documents/organization/61548.pdf

[26] Republic of Türkiye, Act No. 2674 of 20 May 1982 on the Territorial Sea of the Republic of Türkiye. United Nations Division for Ocean Affairs and the Law of the Sea (DOALOS).
https://static.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/TUR_1982_Act.pdf

[27] Υπουργείο Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, Territorial Sea – Casus Belli.
https://www.mfa.gr/en/foreign-policy/foreign-policy-issues/issues-of-greek-turkish-relations/territorial-sea-casus-belli/

[28] United Nations, Charter of the United Nations, Article 2(4).
https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text

[29] United Nations, United Nations Convention on the Law of the Sea, Article 79 – Submarine Cables and Pipelines.
https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/part6.htm

[30] United Nations, United Nations Convention on the Law of the Sea, Article 246 – Marine Scientific Research in the Exclusive Economic Zone and on the Continental Shelf.
https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/part13.htm

[31] Treaty of Lausanne, 24 July 1923, Article 15.
https://www.mfa.gov.tr/lausanne-peace-treaty-part-i-political-clauses.en.mfa

[32] Treaty of Peace with Italy, Paris, 10 February 1947, Article 14. Για την επίσημη αναφορά του άρθρου και της διαδοχής κυριαρχίας στα Δωδεκάνησα:
https://www.mfa.gr/en/foreign-policy/foreign-policy-issues/issues-of-greek-turkish-relations/turkish-claims/

[33] Hellenic Republic, Ministry of Foreign Affairs, Turkish Claims – The Legal Status of the Islands and Islets of the Aegean. Περιλαμβάνει αναφορά στη Σύμβαση Ιταλίας–Τουρκίας της 4ης Ιανουαρίου 1932 και στο συμπληρωματικό Πρακτικό της 28ης Δεκεμβρίου 1932, ιδίως στο σημείο 30.
https://www.mfa.gr/en/foreign-policy/foreign-policy-issues/issues-of-greek-turkish-relations/turkish-claims/

[34] Republic of Türkiye, Ministry of Foreign Affairs, Background Note on Aegean Dispute – The Legal Framework Concerning the Kardak Issue. Περιλαμβάνει την τουρκική θέση για το Πρακτικό της 28ης Δεκεμβρίου 1932.
https://www.mfa.gov.tr/background-note-on-aegean-dispute.en.mfa

[35] United Nations, Vienna Convention on the Law of Treaties, 23 May 1969, Article 34.
https://treaties.un.org/pages/ViewDetailsIII.aspx?chapter=23&mtdsg_no=XXIII-1&src=IND

[36] Reuters, Eastern Libya Parliament Approves Maritime Deal with Turkey, Lifts 2020 Boycott, 20 October 2026.
https://www.reuters.com/world/europe/eastern-libya-parliament-approves-maritime-deal-with-turkey-lifts-2020-boycott-2026-10-20/

[37] European Council, Joint Statement by the President of the European Council António Costa and the President of the European Commission Ursula von der Leyen, 20 October 2026.
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/10/20/joint-statement-by-the-president-of-the-european-council-and-the-president-of-the-european-commission/

[38] Council of the European Union, Libya/Türkiye: Statement by the High Representative on Behalf of the EU on the Ratification of the Libya–Türkiye MoU by Libya’s House of Representatives, 21 October 2026.
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/10/21/libyaturkiye-statement-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-ratification-of-the-libya-turkiye-mou-by-libyas-house-of-representatives/

[39] Υπουργείο Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, Stake-out Statement on the Decision of the Libyan House of Representatives to Approve the 2019 Turkish-Libyan Memorandum of Understanding, New York, 26 October 2026.
https://www.mfa.gr/en/stake-out-statement-on-the-decision-of-the-libyan-house-of-representatives-to-approve-the-2019-turkish-libyan-memorandum-of-understanding-new-york-26-10-2026/

[40] United Nations Treaty Collection, Agreement between the Hellenic Republic and the Italian Republic on the Delimitation of their Respective Maritime Zones, Athens, 9 June 2020.
https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=08000002805ca252

[41] United Nations Treaty Collection, Agreement between the Government of the Hellenic Republic and the Government of the Arab Republic of Egypt on the Delimitation of the Exclusive Economic Zone between the Two Countries, Cairo, 6 August 2020.
https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=080000028058a22f

[42] Reuters, Greece, Egypt in Talks to Extend Maritime Zone Further East, 22 October 2026. Η δήλωση αποδίδεται στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη.
https://www.reuters.com/world/greece-egypt-talks-extend-maritime-zone-further-east-2026-10-22/

[43] Rıza Türmen, Whose Sea? A Turkish International Law Perspective on the Greek-Turkish Disputes, Institut Montaigne, 19 October 2020. Ανάλυση της τουρκικής νομικής επιχειρηματολογίας για τον επίμονο αντιρρησία και την εφαρμογή του κανόνα των 12 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο.
https://www.institutmontaigne.org/en/expressions/whose-sea-turkish-international-law-perspective-greek-turkish-disputes

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO28 λεπτά πριν

Τα μηνύματα της ομιλίας Σαμαρά στο συνέδριο της Ναυτεμπορικής: Σχέδιο για την εθνική και οικονομική ανάταση

Από την αποδέσμευση των πολιτών από τα χρέη και την ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης μέχρι την ενεργειακή αυτάρκεια, την επισιτιστική...

GEOPOLITICO58 λεπτά πριν

Καλεντερίδης: Τι φοβάται η Τουρκία από το Ισραήλ στα ελληνικά νησιά

Ο Σάββας Καλεντερίδης σε μια αποκαλυπτική παρέμβαση στον Real FM και στον Νίκο Στραβελάκη αναλύει τα νέα δεδομένα στα ελληνοτουρκικά...

Αναλύσεις1 ώρα πριν

Kashmir’s Silenced Voices: The Human Cost of Pakistan’s Crackdown

What began as a popular mobilisation against rising living costs in Pakistan-administered Jammu and Kashmir has developed into a profound...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Αλλάζει ο θρησκευτικός χάρτης του πλανήτη! Το Ισλάμ θα ξεπεράσει τον Χριστιανισμό το 2035

Ριζικές ανακατατάξεις στον παγκόσμιο θρησκευτικό και δημογραφικό χάρτη τις επόμενες δεκαετίες καταγράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, παρουσιάζοντας τα ευρήματα που αποδίδονται...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Θεόδωρος Ατματζίδης: Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος ως ενιαίος στρατηγικός χώρος

Από τα Ίμια και την Κάσο μέχρι το Great Sea Interconnector και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Άγκυρα επιδιώκει να καταστεί...

Δημοφιλή