Την ιδιαίτερη γεωστρατηγική αξία των θαλάσσιων περασμάτων γύρω από την Κρήτη, τις δυνατότητες που διαθέτει η Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία και την ανάγκη διαμόρφωσης μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής ανέδειξε ο πρώην βουλευτής Έβρου και συγγραφέας Χρήστος Κηπουρός, μιλώντας στον Γιάννη Ραψομανίκη, στο Creta One 102,3.

Με αφορμή τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» και τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ο Χρήστος Κηπουρός υποστήριξε ότι η χώρα διαθέτει σημαντικά γεωγραφικά, οικονομικά και ενεργειακά πλεονεκτήματα, τα οποία δεν αξιοποιεί επαρκώς. Παράλληλα, παρουσίασε τη δική του πρόταση για επέκταση των χωρικών υδάτων σε επιλεγμένες περιοχές γύρω από την Κρήτη και ένα φιλόδοξο σχέδιο μεταφοράς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ευρώπη.

«Η Ελλάδα έχει τεράστια πλεονεκτήματα, αλλά δεν έχει πολιτική»

Ο Χρήστος Κηπουρός ξεκίνησε την τοποθέτησή του ασκώντας κριτική στη διαχρονική αντιμετώπιση της τουρκικής πολιτικής από την Αθήνα.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία αναζητεί συνεχώς τρόπους διασφάλισης της γεωστρατηγικής και γεωοικονομικής της συνέχειας. Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις κινήσεις της Άγκυρας στις θαλάσσιες ζώνες.

Αντιθέτως, υποστήριξε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει τις εξελίξεις χωρίς συγκροτημένο σχεδιασμό και χωρίς εναλλακτικά σενάρια δράσης.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία σχετικά με τις δραστηριότητες του ερευνητικού πλοίου. Ο πρώην βουλευτής συνέδεσε την εξέλιξη αυτή με τη γενικότερη διαχείριση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά έχει συμβάλει, με τις επιλογές της, στη δημιουργία των σημερινών δυσκολιών.

Διευκρίνισε, πάντως, ότι η κριτική του δεν εκκινεί από κομματική αντιπαράθεση, αλλά από την ανάγκη άσκησης ουσιαστικής πολιτικής.

Ο «Ελλήσποντος της Κρήτης» και η σύγκριση με τα Δαρδανέλια

Το κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η γεωστρατηγική σημασία των θαλάσσιων περασμάτων που συνδέουν τη Μεσόγειο με το Αιγαίο.

Ο Χρήστος Κηπουρός χαρακτήρισε το πέρασμα μεταξύ Κρήτης και Κάσου «Ελλήσποντο της Κρήτης», υποστηρίζοντας ότι η αξία του είναι μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνη των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου.

Όπως εξήγησε, τα περάσματα γύρω από την Κρήτη, την Κάσο, τα Αντικύθηρα και τα Κύθηρα αποτελούν κρίσιμους διαύλους της διεθνούς ναυσιπλοΐας, καθώς συνδέουν τις θαλάσσιες μεταφορές της Ανατολικής Μεσογείου με το Αιγαίο και τις δυτικότερες θαλάσσιες οδούς.

Αναφέρθηκε επίσης στον χάρτη της Σεβίλλης και στον καθηγητή που συνέβαλε στη δημιουργία του, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πολιτεία δεν αξιοποίησε τη σημασία των σχετικών γεωγραφικών αποτυπώσεων.

Η σύγκριση με τα τουρκικά Στενά αποτελεί γεωστρατηγική αξιολόγηση του ίδιου του Κηπουρού και όχι διαπιστωμένη κατάταξη της σημασίας των συγκεκριμένων θαλάσσιων περασμάτων.

Η πρόταση για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια

Ο πρώην βουλευτής συνέδεσε τη γεωγραφική σημασία της περιοχής με την ανάγκη άσκησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Πρότεινε να δοθεί προτεραιότητα στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια γύρω από την Κρήτη και στα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα της ευρύτερης περιοχής.

Δεν εισηγήθηκε μια άμεση και γενικευμένη επέκταση σε ολόκληρο το Αιγαίο. Αντίθετα, επέμεινε στη σημασία της ιεράρχησης των κινήσεων, ώστε η Ελλάδα να αξιοποιήσει πρώτα τα σημεία που θεωρεί σημαντικότερα από γεωστρατηγική άποψη.

Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια πρωτοβουλία θα ενίσχυε τη διαπραγματευτική θέση της χώρας και θα περιόριζε την αποτελεσματικότητα των τουρκικών διεκδικήσεων.

Η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης αποτελεί δικαίωμα που προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας, ωστόσο οι συγκεκριμένες επιπτώσεις μιας τέτοιας κίνησης στις θαλάσσιες διόδους και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις απαιτούν ξεχωριστή νομική και επιχειρησιακή αξιολόγηση.

Τα τουρκικά φορτηγά και τα οικονομικά διαπραγματευτικά εργαλεία

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της παρέμβασης ήταν η αναφορά στις τουρκικές οδικές μεταφορές προς την Ευρώπη.

Ο Κηπουρός υποστήριξε ότι σημαντικός αριθμός τουρκικών φορτηγών αξιοποιεί την Εγνατία Οδό και τις θαλάσσιες συνδέσεις της Ελλάδας με την Ιταλία.

Σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία που επικαλέστηκε, δεκάδες χιλιάδες φορτηγά διέρχονται από την Εγνατία, ενώ πολύ μεγαλύτερος αριθμός χρησιμοποιεί θαλάσσιες μεταφορές.

Με βάση αυτή την εικόνα, εισηγήθηκε την αξιοποίηση των μεταφορικών υποδομών ως μέσου οικονομικής διαπραγμάτευσης απέναντι στην Άγκυρα.

Η πρότασή του περιλαμβάνει την εξέταση περιορισμών στη διέλευση ή εξυπηρέτηση τουρκικών φορτηγών, ως αντίδραση σε τουρκικές ενέργειες που αμφισβητούν ελληνικά δικαιώματα.

Πρόκειται για προσωπική πολιτική πρόταση του πρώην βουλευτή. Η εφαρμογή ανάλογων περιορισμών θα έπρεπε να εξεταστεί υπό το πρίσμα των διεθνών συμφωνιών μεταφορών, των ευρωπαϊκών κανόνων και των οικονομικών συνεπειών τους.

Το ενεργειακό σχέδιο «ALEX»: Πράσινη ηλεκτρική ενέργεια από την Αίγυπτο στην Ευρώπη

Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στην ενεργειακή διάσταση της ελληνικής γεωγραφίας.

Ο Χρήστος Κηπουρός παρουσίασε την πρότασή του με την ονομασία «ALEX», η οποία προβλέπει μεταφορά πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την ευρωπαϊκή αγορά μέσω ελληνικού εδάφους.

Το σχέδιο, όπως το περιέγραψε, αξιοποιεί το ηλιακό δυναμικό της Βόρειας Αφρικής και προβλέπει ένα εκτεταμένο σύστημα υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων.

Η διαδρομή που παρουσίασε ξεκινά από την περιοχή μεταξύ Μάρσα Ματρούχ και Αλεξάνδρειας, περνά από τη θαλάσσια περιοχή της Κρήτης και συνεχίζεται προς την Καβάλα και την Αλεξανδρούπολη, με δυνατότητες διοχέτευσης ενέργειας και προς την Ιταλία.

Στην πρότασή του έκανε λόγο για δέσμη 30 καλωδίων και για αξιοποίηση μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας που θα μπορούσαν να παραχθούν στην Αίγυπτο.

Υποστήριξε ότι ένα τέτοιο έργο θα μπορούσε να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, να δημιουργήσει οικονομικά οφέλη για την Ελλάδα και να αναβαθμίσει τον γεωοικονομικό της ρόλο.

Ανέφερε μάλιστα ότι έχει αποστείλει την πρότασή του στην αιγυπτιακή πρεσβεία στην Αθήνα, χωρίς να γνωστοποιήσει κάποια επίσημη απάντηση.

Το «ALEX» παρουσιάστηκε ως δική του επεξεργασμένη πρόταση και όχι ως εγκεκριμένο ή χρηματοδοτημένο διακρατικό έργο.

Η ΑΟΖ με την Αίγυπτο και η επέκταση της συμφωνίας

Ο Χρήστος Κηπουρός επανήλθε και στο ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.

Υποστήριξε ότι η υφιστάμενη μερική συμφωνία πρέπει να ολοκληρωθεί και να επεκταθεί ανατολικότερα, με αναφορά στη Ρόδο και στο Καστελλόριζο.

Κατά την άποψή του, η ελληνοαιγυπτιακή συνεργασία μπορεί να αποκτήσει ευρύτερο γεωπολιτικό και ενεργειακό περιεχόμενο, ιδιαίτερα εάν συνδυαστεί με μεγάλης κλίμακας ηλεκτρικές διασυνδέσεις.

«Η πολιτική σημαίνει σχεδιασμό και πρόβλεψη»

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο πρώην βουλευτής Έβρου υποστήριξε ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια διαφορετική αντίληψη για την εξωτερική πολιτική.

Στη δική του προσέγγιση, η γεωγραφία, η ενέργεια, οι μεταφορές και οι θαλάσσιες ζώνες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα ζητήματα, αλλά ως στοιχεία μιας ενιαίας εθνικής στρατηγικής.

Επανέλαβε ότι η χώρα διαθέτει πλεονεκτήματα που θα μπορούσαν να της επιτρέψουν να αναλάβει πρωτοβουλίες αντί να περιορίζεται στην αντίδραση απέναντι στις τουρκικές κινήσεις.

Η συζήτηση με τον Γιάννη Ραψομανίκη ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η πολιτική απαιτεί σχεδιασμό, πρόβλεψη και συγκεκριμένες προτάσεις για το μέλλον.

Σε μια εξέλιξη με σημαντικές ενεργειακές και γεωπολιτικές προεκτάσεις, η Ινδία πλησιάζει στην ολοκλήρωση δύο μεγάλων υδροηλεκτρικών έργων στο Τζαμού και Κασμίρ, σε μια περίοδο κατά την οποία η διαχείριση των υδάτων του ποταμού Ινδού έχει μετατραπεί σε ακόμη ένα πεδίο αντιπαράθεσης με το Πακιστάν.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της δημοσιογράφου Moushumi Das Gupta στο ThePrint στις 11 Νοεμβρίου 2026, η κυβέρνηση του Νέου Δελχί επιδιώκει να επιταχύνει τη διαδικασία δοκιμών και έναρξης λειτουργίας των έργων Pakal Dul, ισχύος 1.000 MW, και Kiru, ισχύος 624 MW, έως το τέλος του έτους.

Πρόκειται για δύο από τα σημαντικότερα έργα που κατασκευάζονται στο υδρογραφικό σύστημα του ποταμού Τσενάμπ (Chenab), ο οποίος ανήκει στους δυτικούς ποταμούς της λεκάνης του Ινδού και αποτελεί ζωτική πηγή υδάτινων πόρων για το Πακιστάν.

Pakal Dul και Kiru: Τα δύο μεγάλα έργα που πλησιάζουν στην ολοκλήρωση

Το υδροηλεκτρικό έργο Kiru κατασκευάζεται στον ποταμό Τσενάμπ, στην περιοχή Kishtwar του Τζαμού και Κασμίρ.

Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε 42,87 δισεκατομμύρια ρουπίες και περιλαμβάνει φράγμα ύψους 135 μέτρων, καθώς και υπόγειο σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με τέσσερις μονάδες των 156 MW.

Ο θεμέλιος λίθος του έργου τοποθετήθηκε τον Φεβρουάριο του 2019 από τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι.

Το δεύτερο έργο, Pakal Dul, κατασκευάζεται στον ποταμό Μαρουσουντάρ, παραπόταμο του Τσενάμπ, επίσης στην περιοχή Kishtwar.

Με συνολικό κόστος 81,12 δισεκατομμύρια ρουπίες, περιλαμβάνει φράγμα ύψους 167 μέτρων και υπόγειο σταθμό με τέσσερις μονάδες παραγωγής των 250 MW.

Και τα δύο έργα υλοποιούνται από την Chenab Valley Power Projects Limited, κοινοπραξία της National Hydroelectric Power Corporation και της Jammu and Kashmir State Power Development Corporation.

Σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο που επικαλείται το ThePrint, έχουν ήδη ξεκινήσει οι διαδικασίες που οδηγούν στην ενεργοποίηση των εγκαταστάσεων, με στόχο τη σταδιακή λειτουργία τους μέσα στους επόμενους μήνες.

Ωστόσο, η ολοκλήρωση της κατασκευής δεν σημαίνει αυτόματη έναρξη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Απαιτούνται τεχνικές δοκιμές, έλεγχοι συστημάτων και δοκιμαστική πλήρωση και εκκένωση των ταμιευτήρων.

Τα δύο έργα χαρακτηρίζονται ως υδροηλεκτρικά ροής ποταμού (run-of-the-river), γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχουν ως βασικό χαρακτηριστικό τη μακροχρόνια αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων νερού, αλλά διαθέτουν δυνατότητες περιορισμένης ρύθμισης της ροής.

Η Συνθήκη του Ινδού και η απόφαση που όξυνε την αντιπαράθεση

Η επιτάχυνση των έργων πραγματοποιείται μετά την απόφαση της Ινδίας, τον Απρίλιο του 2025, να θέσει σε αναστολή την εφαρμογή της Συνθήκης των Υδάτων του Ινδού (Indus Waters Treaty).

Η συμφωνία είχε υπογραφεί το 1960, με τη διαμεσολάβηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, και αποτέλεσε επί δεκαετίες το βασικό πλαίσιο διαχείρισης των υδάτινων πόρων μεταξύ των δύο κρατών.

Η Συνθήκη διαχωρίζει τους έξι κύριους ποταμούς της λεκάνης του Ινδού σε δύο ομάδες.

Στους τρεις ανατολικούς ποταμούς, Ράβι, Μπέας και Σάτλετζ, η Ινδία διαθέτει ευρύτατα δικαιώματα χρήσης. Οι ποταμοί αυτοί αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των συνολικών υδάτων του συστήματος.

Αντίθετα, οι τρεις δυτικοί ποταμοί, Ινδός, Τζέλουμ και Τσενάμπ, που συγκεντρώνουν περίπου το 80% των υδάτων, έχουν παραχωρηθεί κατά κύριο λόγο στη χρήση του Πακιστάν.

Η Ινδία διατηρεί συγκεκριμένα δικαιώματα στους δυτικούς ποταμούς, μεταξύ των οποίων η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας υπό περιορισμούς, καθώς και ορισμένες αγροτικές και οικιακές χρήσεις.

Η απόφαση του Νέου Δελχί να θέσει τη Συνθήκη σε αναστολή ήρθε μετά την τρομοκρατική επίθεση στην περιοχή Παχαλγκάμ του Κασμίρ, τον Απρίλιο του 2025.

Έκτοτε, η ινδική κυβέρνηση επιδιώκει να επιταχύνει έργα που προηγουμένως υπόκειντο σε αυστηρότερες διαδικασίες και περιορισμούς βάσει της Συνθήκης.

Επιτάχυνση των έργων και περιορισμός των διαδικαστικών εμποδίων

Ινδός κυβερνητικός αξιωματούχος, τον οποίο επικαλείται το ThePrint, υποστήριξε ότι η αναστολή της Συνθήκης επιτρέπει πλέον στη χώρα να προχωρά με μεγαλύτερη ταχύτητα στην υλοποίηση των υδροηλεκτρικών σχεδιασμών της.

Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν περιοριστεί οι διαδικαστικές ανταλλαγές και οι διαβουλεύσεις που στο παρελθόν καθυστερούσαν την ανάπτυξη έργων στον Τσενάμπ και στους υπόλοιπους δυτικούς ποταμούς.

Η ινδική πλευρά θεωρεί ότι το νέο περιβάλλον της δίνει μεγαλύτερη ευχέρεια να αξιοποιήσει τους υδάτινους πόρους της περιοχής.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για το Πακιστάν, καθώς η λεκάνη του Ινδού αποτελεί βασικό πυλώνα της γεωργίας, της άρδευσης και της υδροηλεκτρικής παραγωγής του.

Εντούτοις, η ολοκλήρωση των συγκεκριμένων υδροηλεκτρικών σταθμών δεν συνεπάγεται από μόνη της δυνατότητα διακοπής της ροής των υδάτων προς το Πακιστάν. Η έκταση του πραγματικού ελέγχου εξαρτάται από τη διαμόρφωση των έργων, τις αποθηκευτικές δυνατότητές τους και τη διαχείριση της ροής.

Τέσσερα ακόμη έργα και σχέδια για 18.569 MW

Το Νέο Δελχί δεν περιορίζεται στα Pakal Dul και Kiru.

Σε εξέλιξη βρίσκονται επίσης οι εργασίες για το υδροηλεκτρικό έργο Kwar, ισχύος 540 MW, το οποίο προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2028, καθώς και για το Ratle, ισχύος 850 MW, που αντιμετωπίζει καθυστερήσεις.

Παράλληλα, τέσσερα ακόμη έργα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια σχεδιασμού: το Sawalkot ισχύος 1.856 MW, το Kirthai-II ισχύος 930 MW, το Dulhasti Stage-II ισχύος 260 MW και το Uri-I Stage-II ισχύος 240 MW.

Συνολικά, η Ινδία υπολογίζει ότι οι υδάτινοι πόροι τους οποίους μπορεί να αξιοποιήσει στους δυτικούς ποταμούς διαθέτουν υδροηλεκτρικό δυναμικό 18.569 MW.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα έχει αναπτύξει περίπου 3.500 MW εγκατεστημένης ισχύος, γεγονός που αναδεικνύει τα μεγάλα περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης.

Η προοπτική αυτή έχει ιδιαίτερη ενεργειακή σημασία για την Ινδία, η οποία επιδιώκει να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και να ενισχύσει τις υποδομές της στις περιοχές του βόρειου Κασμίρ.

Σχέδιο εκτροπής υδάτων από τον Τσενάμπ προς τον Ράβι

Ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία έχει μία από τις εναλλακτικές λύσεις που εξετάζουν οι ινδικές αρχές.

Σύμφωνα με το ThePrint, η Ινδία μελετά τη δυνατότητα κατασκευής σήραγγας μήκους 10 έως 12 χιλιομέτρων, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να μεταφερθούν ύδατα από τον Τσενάμπ στον Ράβι.

Η συγκεκριμένη πρόταση βρίσκεται στο στάδιο της διερεύνησης και δεν αποτελεί υλοποιημένο έργο.

Ωστόσο, διαφοροποιείται από τα συμβατικά υδροηλεκτρικά έργα ροής ποταμού, καθώς αφορά τη μεταφορά νερού μεταξύ δύο διαφορετικών ποτάμιων συστημάτων, τα οποία αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τη Συνθήκη του 1960.

Εφόσον προχωρούσε, θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο κατανομής και αξιοποίησης των υδάτινων πόρων, προσθέτοντας ένα ακόμη σημείο τριβής στις σχέσεις Ινδίας και Πακιστάν.

Το φράγμα Shahpurkandi και ο σχεδιασμός για το 2027

Παράλληλα με τις παρεμβάσεις στους δυτικούς ποταμούς, η Ινδία επιταχύνει την ολοκλήρωση του έργου Shahpurkandi στον Ράβι.

Πρόκειται για επένδυση ύψους 33 δισεκατομμυρίων ρουπιών, η οποία περιλαμβάνει υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις συνολικής ισχύος 206 MW.

Η κατασκευή του φράγματος έχει ολοκληρωθεί και οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκονται κοντά στην αποπεράτωση.

Σύμφωνα με αξιωματούχο της αρμόδιας υπηρεσίας άρδευσης του Παντζάμπ, το συνολικό έργο αναμένεται να λειτουργήσει έως τα μέσα του 2027.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι ποσότητες νερού του Ράβι που συνεχίζουν να κατευθύνονται προς το Πακιστάν, παρότι η Ινδία διαθέτει δικαιώματα χρήσης τους βάσει της Συνθήκης.

Το Νέο Δελχί αξιοποιεί ήδη περίπου το 95% των υδάτων που του αναλογούν στους ανατολικούς ποταμούς.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης ένα νέο έργο πολλαπλών χρήσεων στον ποταμό Ουτζ, παραπόταμο του Ράβι, και δεύτερο έργο διασύνδεσης των ποταμών Σάτλετζ και Μπέας.

Η νομική διάσταση: Διαιτητική απόφαση κατά της Ινδίας

Η στρατηγική του Νέου Δελχί αντιμετωπίζει, πάντως, σοβαρές νομικές αμφισβητήσεις.

Στις 31 Αυγούστου 2026, διαιτητικό δικαστήριο που λειτουργεί με γραμματεία το Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι η μονομερής απόφαση της Ινδίας να θέσει τη Συνθήκη των Υδάτων του Ινδού σε αναστολή δεν δικαιολογείται από το εφαρμοστέο Διεθνές Δίκαιο.

Σύμφωνα με την απόφαση, η Συνθήκη εξακολουθεί να ισχύει και η Ινδία παραμένει δεσμευμένη από τις υποχρεώσεις της.

Το δικαστήριο επέβαλε επίσης προσωρινούς περιορισμούς σε συγκεκριμένες κατασκευαστικές εργασίες του υδροηλεκτρικού έργου Ratle.

Η Ινδία, από την πλευρά της, απορρίπτει τη δικαιοδοσία του συγκεκριμένου διαιτητικού οργάνου και δεν αναγνωρίζει την απόφασή του.

Συνεπώς, η πολιτική της αναστολής που εφαρμόζει η ινδική κυβέρνηση δεν ισοδυναμεί με διεθνώς αναγνωρισμένη κατάργηση των συμβατικών της υποχρεώσεων.

Το νερό ως παράγοντας στρατηγικής ισχύος

Η επιτάχυνση των υδροηλεκτρικών έργων αποτυπώνει τη βαρύτητα που αποδίδει η Ινδία στην ενεργειακή αξιοποίηση της λεκάνης του Ινδού, σε μια περίοδο έντονων σχέσεων με το Πακιστάν.

Για το Νέο Δελχί, η ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων αποτελεί σημαντικό βήμα ενίσχυσης της ηλεκτροπαραγωγής και αξιοποίησης ενός μεγάλου, μέχρι σήμερα ανεπαρκώς ανεπτυγμένου υδροηλεκτρικού δυναμικού.

Για το Ισλαμαμπάντ, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ενέργεια, αλλά συνδέεται με τη διαχείριση ποταμών από τους οποίους εξαρτάται σημαντικό μέρος της αγροτικής παραγωγής και της υδατικής ασφάλειας της χώρας.

Η λειτουργία των Pakal Dul και Kiru δεν σημαίνει ότι η Ινδία αποκτά τη δυνατότητα να διακόψει την υδροδότηση του Πακιστάν. Δείχνει, ωστόσο, ότι η ανάπτυξη υποδομών στους διασυνοριακούς ποταμούς αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία.

Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η ολοκλήρωση των δοκιμών των δύο εγκαταστάσεων, με την έναρξη της ηλεκτροπαραγωγής να αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες.

Σημείωση διασταύρωσης: Σε επίσημη απάντηση του ινδικού υπουργείου Ενέργειας προς το Κοινοβούλιο, στις 20 Ιουλίου 2026, το εκτιμώμενο κόστος των Pakal Dul και Kiru είχε αναθεωρηθεί σε 127,28 και 54,09 δισεκατομμύρια ρουπίες αντίστοιχα, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση τον Μάρτιο του 2027. Τα χαμηλότερα ποσά που αναφέρονται στο αρχικό δημοσίευμα αντιστοιχούν ουσιαστικά στους αρχικούς προϋπολογισμούς.

Την αποκατάσταση οικονομικών και συνταξιοδοτικών αδικιών σε βάρος των αποστράτων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων ζητά με κοινοβουλευτική ερώτησή του ο βουλευτής Λέσβου Παναγιώτης Παρασκευαΐδης. Η παρέμβασή του, που βασίζεται σε έγγραφο της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού (ΕΑΑΣ), αφορά την καταβολή αναδρομικών, την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς και της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, την οικονομική ενίσχυση αποστράτων κάτω των 65 ετών, καθώς και την αποκατάσταση των ανισοτήτων στις παροχές του Μετοχικού Ταμείου Στρατού.

Με ερώτηση που κατέθεσε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026 στη Βουλή, ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης φέρνει ενώπιον τριών υπουργών τα οικονομικά και συνταξιοδοτικά αιτήματα των αποστράτων, ζητώντας συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπισή τους.

Η ερώτηση απευθύνεται στον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια, στον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη και στην υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως.

Η πρωτοβουλία ακολουθεί σχετικό έγγραφο της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού, με ημερομηνία 1η Σεπτεμβρίου 2026, και επικεντρώνεται σε έξι βασικές διεκδικήσεις των απόστρατων στελεχών.

Αναδρομικά συντάξεων: Να πληρωθούν όλοι, ακόμη και όσοι δεν προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη

Πρώτο ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η καταβολή των αναδρομικών για την περίοδο Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016.

Ο βουλευτής αναφέρεται στις δικαστικές αποφάσεις που αφορούν τις περικοπές κύριων και επικουρικών συντάξεων, καθώς και την κατάργηση των δώρων, ζητώντας να υπάρξει καθολική αποκατάσταση των συνταξιούχων.

Επισημαίνει ότι σημαντικός αριθμός δικαιούχων δεν προχώρησε σε δικαστικές προσφυγές, καθώς είχε επηρεαστεί από δημόσιες τοποθετήσεις κυβερνητικών αξιωματούχων, σύμφωνα με τις οποίες δεν ήταν αναγκαία η προσφυγή στη Δικαιοσύνη.

Για τον λόγο αυτό ζητά νομοθετική παρέμβαση που θα διασφαλίζει την καταβολή των αναδρομικών σε όλους τους δικαιούχους, ανεξαρτήτως του εάν είχαν κινηθεί δικαστικά.

Μάλιστα, καλεί την κυβέρνηση να παρουσιάσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα καταβολής, επικαλούμενος τη συνταγματική αρχή της ισότητας ενώπιον του νόμου.

Προσωπική διαφορά και Εισφορά Αλληλεγγύης: Αίτημα για οριστική κατάργηση

Δεύτερο σημαντικό ζήτημα αποτελεί η προσωπική διαφορά στις συντάξεις.

Σύμφωνα με την κοινοβουλευτική ερώτηση, παρά την προβλεπόμενη αποσύνδεσή της από την πλήρη αύξηση των συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027, το υπόλοιπό της εξακολουθεί να καταγράφεται ως διακριτό λογιστικό μέγεθος.

Ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης υποστηρίζει ότι η διατήρηση της προσωπικής διαφοράς προκαλεί διαφορετική μεταχείριση μεταξύ συνταξιούχων, ανάλογα με το ιστορικό επανυπολογισμού της σύνταξής τους.

Ζητά, επομένως, την οριστική κατάργησή της.

Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), επικαλούμενος τις αποφάσεις 244/2017 και 1477/2021 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Στην ερώτηση υποστηρίζεται ότι, βάσει των συγκεκριμένων δικαστικών κρίσεων, η παρακράτηση της εισφοράς δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως δημοσιονομικό ζήτημα, αλλά πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα των συνταγματικών αρχών της ισότητας, της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.

Το αίτημα αφορά την ανάληψη νομοθετικής πρωτοβουλίας για την κατάργηση της ΕΑΣ.

Εκτός οικονομικής ενίσχυσης απόστρατοι κάτω των 65 ετών

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον αποκλεισμό χαμηλοσυνταξιούχων στρατιωτικών από την ετήσια οικονομική ενίσχυση λόγω ηλικιακών περιορισμών.

Όπως επισημαίνεται στην ερώτηση, το ειδικό σταδιοδρομικό καθεστώς των Ενόπλων Δυνάμεων οδηγεί σημαντικό αριθμό στελεχών στην αποστρατεία σε ηλικία περίπου 55 ετών.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα αρκετοί απόστρατοι, ακόμη και εάν λαμβάνουν χαμηλές συντάξεις, να μην πληρούν το ηλικιακό κριτήριο των 65 ετών για τη χορήγηση της οικονομικής ενίσχυσης.

Ο βουλευτής υποστηρίζει ότι η ηλικία δεν αποτελεί από μόνη της ασφαλές κριτήριο για τον προσδιορισμό των οικονομικά ευάλωτων συνταξιούχων.

Ζητά, συγκεκριμένα, την τροποποίηση του άρθρου 17 του νόμου 5313/2026, ώστε η ενίσχυση να χορηγείται και σε χαμηλοσυνταξιούχους στρατιωτικούς κάτω των 65 ετών, εφόσον πληρούν τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Μετοχικό Ταμείο Στρατού: Ζητείται αποκατάσταση των ανισοτήτων

Στην κοινοβουλευτική παρέμβαση περιλαμβάνεται και το ζήτημα της οικονομικής βιωσιμότητας των Μετοχικών Ταμείων των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης αναφέρεται ειδικότερα στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ), επισημαίνοντας ότι υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των μερισμάτων που λαμβάνουν οι δικαιούχοι του και των αντίστοιχων παροχών άλλων Μετοχικών Ταμείων.

Σύμφωνα με την ερώτηση, νομοθετικές παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων και ο νόμος 5018/2023, έχουν επηρεάσει το καθεστώς των μερισματικών παροχών.

Ο βουλευτής ζητά θεσμικές και νομοθετικές πρωτοβουλίες τόσο για την οικονομική ενίσχυση και βιωσιμότητα του ΜΤΣ όσο και για τη δικαιότερη μεταχείριση των μερισματούχων του.

Παράλληλα, υπογραμμίζει την υποχρέωση της Πολιτείας να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα και των τριών Μετοχικών Ταμείων, δηλαδή του Στρατού, του Ναυτικού και της Αεροπορίας.

Συμπληρωματικό εφάπαξ για όσους αποστρατεύτηκαν την περίοδο 2013-2016

Ένα ακόμη αίτημα αφορά τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που αποστρατεύτηκαν την περίοδο 2013-2016.

Ο βουλευτής επικαλείται σχετικές επισημάνσεις της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού περί διαχρονικών κυβερνητικών δεσμεύσεων για την καταβολή συμπληρωματικού εφάπαξ.

Με την ερώτησή του ζητά να διευκρινιστεί εάν η κυβέρνηση εξετάζει την υλοποίηση αυτών των δεσμεύσεων.

Πρόκειται για ζήτημα που παραμένει ανοικτό για τη συγκεκριμένη κατηγορία αποστράτων και περιλαμβάνεται στα έξι ερωτήματα που κατατίθενται προς τους συναρμόδιους υπουργούς.

Αιχμές για τη διαχείριση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων

Πέρα από τα ειδικά αιτήματα των αποστράτων, ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης ασκεί κριτική στις κυβερνητικές επιλογές για τη διαχείριση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων.

Υποστηρίζει ότι, παρά την έξοδο της χώρας από τα μνημόνια και την εισροή ευρωπαϊκών πόρων από το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μεγάλο μέρος των διαθέσιμων πλεονασμάτων κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση και πρόωρη αποπληρωμή του δημόσιου χρέους.

Την ίδια στιγμή, σημειώνει ότι οι πολίτες αντιμετωπίζουν σημαντικές οικονομικές πιέσεις εξαιτίας της ακρίβειας στην ενέργεια, στα καύσιμα, στις υπηρεσίες και στα βασικά είδη διατροφής.

Κατά την εκτίμησή του, η μείωση του δημόσιου χρέους δεν πρέπει να πραγματοποιείται εις βάρος της δυνατότητας ουσιαστικής στήριξης κοινωνικών ομάδων που έχουν πληγεί οικονομικά.

Στο πλαίσιο αυτό ζητά να διατεθεί μεγαλύτερο μέρος των δημοσιονομικών πλεονασμάτων για κοινωνικές ανάγκες, παράλληλα με τον περιορισμό της κρατικής σπατάλης.

Έξι ερωτήματα προς την κυβέρνηση

Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία του Παναγιώτη Παρασκευαΐδη καταλήγει σε έξι συγκεκριμένα ερωτήματα προς τους υπουργούς Εθνικής Άμυνας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εργασίας.

Αυτά αφορούν την καθολική καταβολή των αναδρομικών της περιόδου 2015-2016, την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, την κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης σε χαμηλοσυνταξιούχους στρατιωτικούς κάτω των 65 ετών, την αποκατάσταση των ανισοτήτων στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού και την καταβολή συμπληρωματικού εφάπαξ σε όσους αποστρατεύτηκαν την περίοδο 2013-2016.

Η παρέμβαση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σύνολο εκκρεμοτήτων που αφορούν το εισόδημα και τη συνταξιοδοτική μεταχείριση των αποστράτων.

Το ζήτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η κυβέρνηση προτίθεται να προχωρήσει στις νομοθετικές αλλαγές που ζητούνται και ποιο θα είναι το χρονοδιάγραμμα αντιμετώπισης των συγκεκριμένων αιτημάτων.