Με επεισόδια μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας γίνονται οι διαδηλώσεις στο Παρίσι όσο και σε άλλες πόλεις της Γαλλίας, στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων κατά της ακρίβειας και της μείωσης της αγοραστικής δύναμης.

Εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων έκανε η αστυνομία, που μέχρι το μεσημέρι προχώρησε σε 166 συλλήψεις, ενώ οι διαδηλωτές εισέβαλαν και στο λόμπι του δημαρχείου της Μασσαλίας, σπάζοντας την πόρτα.

Στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν μαθητές λυκείου, αγρότες, ακτιβιστές για το κλίμα και υποστηρικτές του κινήματος των «Κίτρινων Γιλέκων».

166 συλλήψεις και 140 διαδηλώσεις μέχρι το μεσημέρι

Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιές, μέχρι το μεσημέρι οι αρχές είχαν καταγράψει 140 διαδηλώσεις, με τη συμμετοχή 32.800 ανθρώπων στις περιφέρειες, ενώ οι συλλήψεις σε εθνικό επίπεδο είχαν φτάσει τις 166.

Δεκάδες συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν από τις πρωινές ώρες στο Παρίσι, όπου η αστυνομική παρουσία ήταν ιδιαίτερα έντονη, κυρίως κοντά σε εμβληματικά σημεία της πρωτεύουσας, όπως η Λεωφόρος των Ηλυσίων Πεδίων και η Αψίδα του Θριάμβου.

Για το συγκεκριμένο περιστατικό οι αρχές ανακοίνωσαν 21 συλλήψεις, ενώ ακόμη 40 άτομα συνελήφθησαν στην πρωτεύουσα, κυρίως για κατοχή προστατευτικού εξοπλισμού ή απαγορευμένων όπλων.

Συγκρούσεις στη Μασσαλία, δακρυγόνα στη Λυών

Επεισόδια σημειώθηκαν και στη Μασσαλία, όπου διαδηλωτές εκτόξευσαν αντικείμενα και οι αστυνομικές δυνάμεις απάντησαν με χρήση δακρυγόνων. Στην ίδια πόλη, ένα τοπικό αστυνομικό τμήμα έγινε στόχος διαδηλωτών.

Νωρίτερα, η κεντρική λεωφόρος Πραντό είχε αποκλειστεί προσωρινά με κάδους απορριμμάτων και πατίνια, προτού η αστυνομία διαλύσει τους συγκεντρωμένους.

Στην πόλη, δεκάδες διαδηλωτές έκαναν έφοδο στο λόμπι του δημαρχείου, στο Παλιό Λιμάνι, σπάζοντας πρώτα την είσοδο και φωνάζοντας «Επανάσταση! Καταλαμβάνουμε τη Βαστίλη!». Οι διαδηλωτές παρέμειναν για λίγη ώρα στον χώρο, προτού απομακρυνθούν από τις αστυνομικές δυνάμεις.

Στη Λυών, αστυνομικοί χρησιμοποίησαν δακρυγόνα για να διαλύσουν περίπου 300 άτομα που είχαν συγκεντρωθεί μπροστά σε πανεπιστήμιο, σύμφωνα με το AFP.

Παράλληλα, περίπου 40 άτομα επιχείρησαν να διακόψουν την κυκλοφορία σε γέφυρα της πόλης, ενώ άλλοι διαδηλωτές προσπάθησαν να συγκεντρωθούν κοντά σε διυλιστήριο, σύμφωνα με τη νομαρχία.

Στην Τουλούζη, οι αστυνομικές δυνάμεις παρενέβησαν προκειμένου να αποτρέψουν αποκλεισμούς τρένων και ενός κυκλικού κόμβου.

Στη Ρεν της Βρετάνης, περίπου 20 άτομα έστησαν αυτοσχέδιο οδόφραγμα με κάδους απορριμμάτων κοντά σε μεγάλο εμπορικό κέντρο.

Στη Ρουέν της Νορμανδίας, πανεπιστημιακό κτίριο υπέστη ζημιές από φωτιά που εκδηλώθηκε νωρίς το πρωί και πιθανότατα οφείλεται σε εμπρησμό, σύμφωνα με πηγή κοντά στην έρευνα.

Πάντως, δημοσιογράφοι του AFP διαπίστωσαν ότι αρκετοί από τους αποκλεισμούς που είχαν προαναγγελθεί δεν πραγματοποιήθηκαν, όπως στον σταθμό διοδίων στη γέφυρα Ιλ ντε Ρε, στις ακτές του Ατλαντικού, και στο Μπορντό.

Στους δρόμους ξανά τα «Κίτρινα Γιλέκα»

Οι σημερινές κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται με βασικό αίτημα την αντιμετώπιση της ακρίβειας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αυξημένες τιμές των καυσίμων και η μείωση της αγοραστικής δύναμης τροφοδοτούν την κοινωνική δυσαρέσκεια στη Γαλλία.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η επιστροφή υποστηρικτών του κινήματος των «Κίτρινων Γιλέκων», που είχε προκαλέσει μεγάλες κοινωνικές κινητοποιήσεις το 2018 και το 2019, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Εμανουέλ Μακρόν.

Το κίνημα, που είχε ξεκινήσει με αφορμή τις αυξήσεις στους φόρους καυσίμων, είχε πραγματοποιήσει εκτεταμένες διαδηλώσεις, με ορισμένες να συνοδεύονται από σοβαρά επεισόδια, ιδιαίτερα στη Λεωφόρο των Ηλυσίων Πεδίων.

Το νέο κάλεσμα για κινητοποιήσεις περιλαμβάνει αποκλεισμούς κυκλικών κόμβων και στρατηγικών σημείων, ενώ συμπίπτει με τις διαδηλώσεις μαθητών και φοιτητών που πραγματοποιούνται από τα μέσα Σεπτεμβρίου, με αιτήματα για καλύτερες συνθήκες σπουδών.

Για το Σάββατο είχαν ανακοινωθεί περίπου 1.500 δράσεις, διαδηλώσεις ή αποκλεισμοί σε ολόκληρη τη χώρα. Σύμφωνα με κύκλους του υπουργείου Εσωτερικών, αναμένονταν περίπου 500 προγραμματισμένες δράσεις και περισσότερες από 90 προγραμματισμένες διαδηλώσεις.

Πριν από την έναρξη των κινητοποιήσεων, αστυνομική πηγή είχε εκτιμήσει ότι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν περίπου 150.000 διαδηλωτές εκτός της μητροπολιτικής περιοχής του Παρισιού και άλλοι 40.000 στην πρωτεύουσα.

Ωστόσο, η πραγματική έκταση των διαδηλώσεων παρέμενε δύσκολο να προβλεφθεί, καθώς η σημερινή ημέρα συμπίπτει με την έναρξη των σχολικών διακοπών.

Έκκληση Μακρόν για ηρεμία, καταγγελίες για αστυνομική βία

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, μιλώντας την Παρασκευή από τις Βρυξέλλες, απηύθυνε έκκληση για ηρεμία, υπογραμμίζοντας ότι το δικαίωμα στη διαδήλωση πρέπει να συνοδεύεται από σεβασμό, χωρίς προσβολές και βανδαλισμούς.

Οι σημερινές κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται έπειτα από εβδομάδες κοινωνικών εντάσεων, κατά τις οποίες έχουν καταγραφεί σοβαροί τραυματισμοί διαδηλωτών και αστυνομικών.

Η γαλλική αστυνομία έχει δεχθεί επικρίσεις για τον τρόπο αντιμετώπισης προηγούμενων διαδηλώσεων, ενώ η αρμόδια υπηρεσία εσωτερικού ελέγχου διερευνά τουλάχιστον 24 περιπτώσεις καταγγελιών για αστυνομική βία.

Μεταξύ των περιστατικών που έχουν προκαλέσει αντιδράσεις είναι ο τραυματισμός ενός 15χρονου, ο οποίος έχασε το χέρι του όταν εξερράγη στα χέρια του κροτίδα κρότου-λάμψης.

Μετά το περιστατικό, οι αρχές ανέστειλαν τη χρήση των συγκεκριμένων μέσων, ωστόσο ο υπουργός Εσωτερικών δήλωσε ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν ξανά εφόσον χρειαστεί.

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί ανέφερε ότι περισσότεροι από 900 αστυνομικοί έχουν τραυματιστεί κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων των τελευταίων εβδομάδων.

Πολιτική αντιπαράθεση έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές

Οι κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται περίπου έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, σε μια περίοδο αυξημένων κοινωνικών και πολιτικών εντάσεων.

Η κυβέρνηση κατηγορεί την «Ανυπότακτη Γαλλία» (LFI) της ριζοσπαστικής Αριστεράς ότι υποδαυλίζει τις κινητοποιήσεις. Όμως, το κόμμα αρνείται τις κατηγορίες.

Από την πλευρά του, ο Ζερόμ Ροντρίγκες, μία από τις γνωστότερες προσωπικότητες των «Κίτρινων Γιλέκων», ο οποίος έχασε το ένα του μάτι κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο Παρίσι τον Ιανουάριο του 2019, υποστήριξε ότι οι κινητοποιήσεις πρέπει να συνεχιστούν.

Στο μεταξύ, συνδικαλιστικές οργανώσεις έχουν ήδη καλέσει εργαζομένους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε νέα ημέρα διαδηλώσεων και απεργίας στις 5 Νοεμβρίου.

protothema.gr

Η ιδέα ότι η Μέση Ανατολή γίνεται πιο φιλελεύθερη μπορεί να ακούγεται αντίθετη προς τη διαίσθηση. Σχεδόν πριν από 50 χρόνια, μια επανάσταση στο Ιράν κατεδάφισε την κοσμική τάξη της χώρας και εγκαθίδρυσε ένα απολυταρχικό κληρικό καθεστώς, θεμελιωμένο στον σιιτικό φονταμενταλισμό, του οποίου η πολεμική ιαχή ήταν «Θάνατος στην Αμερική». Έκτοτε, η περιοχή έχει αποτελέσει εκκολαπτήριο πολυάριθμων τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, εξεγερτικών κινημάτων που είναι προσηλωμένα σε μια αυταρχική θεοκρατία, καθώς και καταπιεστικών καθεστώτων που υποτάσσουν τις γυναίκες, συντρίβουν την ελευθερία της έκφρασης και περιθωριοποιούν τις μειονότητες.

Στο σημείο αυτό, θα μπορούσε να φαίνεται εύκολο να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι οι κοινωνίες της Μέσης Ανατολής ενδιαφέρονται απλώς λιγότερο για τον φιλελευθερισμό —ότι διέπονται από ένα θεμελιωδώς διαφορετικό, περισσότερο προσανατολισμένο στη θρησκεία «καθεστώς αλήθειας», όπως διακήρυξε ο φιλόσοφος Μισέλ Φουκώ το 1978, αναφερόμενος στην εξέγερση στο Ιράν. Σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, ένα σύστημα διακυβέρνησης στο οποίο οι φονταμενταλιστές διεκδικούν την εξουσία να ορίζουν την πίστη όπως οι ίδιοι κρίνουν κατάλληλο —υποτάσσοντας την ατομική ελευθερία στις θρησκευτικές επιταγές, προωθώντας την ανδρική υπεροχή και επιβάλλοντας περιοριστικούς ενδυματολογικούς κανόνες στις γυναίκες— θα διαφοροποιεί για πάντα την περιοχή από τη Δύση.

Ωστόσο, αυτή η εκτίμηση συγχέει τις συνέπειες της κυριαρχίας με τις αιτίες της. Κάτω από την εδραίωση του αυταρχισμού, εξελίσσεται μια διαφορετική ιστορία. Μεταξύ 2000 και 2020, επέβλεψα μια σειρά ερευνών στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με αντιπροσωπευτικά δείγματα πληθυσμού σε πέντε σημαντικές χώρες, προκειμένου να κατανοήσω γιατί οι πολίτες υιοθετούν τις αξίες που υιοθετούν και να παρακολουθήσω τις μεταβολές αυτών των αξιών. Σε διαφορετικό βαθμό, οι ερωτηθέντες στις χώρες αυτές —την Αίγυπτο, το Ιράν, το Ιράκ, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία— εξέφρασαν μια αυξανόμενη προτίμηση προς τις φιλελεύθερες αξίες, ακόμη και όταν οι κυβερνώντες τους προσπαθούσαν να καταστείλουν τις λαϊκές απαιτήσεις για δημοκρατική αλλαγή. (Εστιάσαμε σε αυτές τις χώρες επειδή το μέγεθος και η πολιτική τους σημασία τις καθιστούσαν κατάλληλες περιπτώσεις για τον έλεγχο κοινωνιολογικών θεωριών.)

Η έρευνα έθεσε στους συμμετέχοντες ερωτήματα σχετικά με ένα ευρύ φάσμα αξιών. Ωστόσο, επιδιώξαμε να καταγράψουμε τη στάση τους απέναντι στις φιλελεύθερες αξίες μέσω 15 ερωτήσεων που κάλυπταν τρεις διαστάσεις: τον εκφραστικό ατομικισμό, την ισότητα των φύλων και την κοσμική πολιτική.
Ο εκφραστικός ατομικισμός μετρήθηκε με βάση την προτίμηση στον γάμο από αγάπη αντί της γονικής έγκρισης, την ανεξαρτησία και τη φαντασία —αντί της υπακοής και της θρησκευτικής πίστης— ως επιθυμητά χαρακτηριστικά στα παιδιά, καθώς και το δικαίωμα των γυναικών να ντύνονται όπως επιθυμούν.
Οι απόψεις για την ισότητα των φύλων διερευνήθηκαν μέσω ερωτήσεων σχετικά με την πολυγαμία, την υπακοή της συζύγου και την προτεραιότητα που δίνεται στους άνδρες στην πολιτική, στην αγορά εργασίας και στην εκπαίδευση.

Οι αντιλήψεις για την κοσμική πολιτική αξιολογήθηκαν μέσω ερωτημάτων σχετικά με τον διαχωρισμό της θρησκείας από την πολιτική, τη διακυβέρνηση δυτικού τύπου, την ισλαμική διακυβέρνηση και τον νόμο της σαρία.
Στη συνέχεια, συνδυάσαμε τις απαντήσεις για να δημιουργήσουμε έναν «δείκτη φιλελευθερισμού», με βαθμολογία από το 1 έως το 4 για κάθε πληθυσμό σε κάθε έρευνα. Οι υψηλότερες βαθμολογίες υποδήλωναν μεγαλύτερη υποστήριξη προς τον φιλελευθερισμό.
Οι δείκτες αυτοί κατέδειξαν σημαντική αύξηση του φιλελευθερισμού, αν και το μέγεθος της μεταβολής διέφερε ανάλογα με τον τομέα και τη χώρα. Η υποστήριξη προς την ισλαμική διακυβέρνηση και τη σαρία μειώθηκε γενικά σε ολόκληρη την περιοχή.

Μεταξύ των Ιρανών, αυξάνεται η απαίτηση για διαχωρισμό της θρησκείας από την πολιτική, για ισότητα των φύλων και για ελευθερία στην ένδυση. Αυτές οι μεταβαλλόμενες αξίες έχουν μεταφραστεί σε πολιτική δράση, με πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022 και τις πανεθνικές διαδηλώσεις του 2025–2026, κατά τη διάρκεια των οποίων, σύμφωνα με αναφορές, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Στην Αίγυπτο, το ποσοστό των ερωτηθέντων που θεωρούσαν ότι η ισλαμική διακυβέρνηση είναι «πολύ καλή» μειώθηκε από 25% το 2011 σε 16% το 2020. Το ποσοστό όσων θεωρούσαν ότι ο νόμος της σαρία είναι «πολύ σημαντικός» υποχώρησε από 28% σε 18%.
Μεταξύ των Ιρακινών ερωτηθέντων, το ποσοστό όσων υποστήριζαν έντονα την ισλαμική διακυβέρνηση και τον νόμο της σαρία μειώθηκε, αντίστοιχα, από 30% και 34% το 2004 σε 15% και 14% το 2011.

foreignaffairs.com

Το αεροδρόμιο του Ριάντ κλείνει έπειτα από φονικές πυραυλικές επιθέσεις. Ρωσία – Ουκρανία ανταλλάσσουν πολύνεκρα πλήγματα. Η Πολωνία προειδοποιεί για τον κίνδυνο επιθέσεων εντός της ΕΕ. Η Κίνα αρχίζει εξαήμερες στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά κατά μήκος των ακτών της.

Όλα αυτά μέσα σε μία εβδομάδα. Για τον Γκίντεον Ράχμαν, επικεφαλής σχολιαστή διεθνών υποθέσεων των Financial Times, η παράθεσή τους αποτυπώνει μια βαθύτερη αλλαγή: περιοχές που επί δεκαετίες θεωρούσαν την ειρήνη δεδομένη βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με την προοπτική ή την πραγματικότητα του πολέμου.

Η απάντηση ανησυχητική: Οι μηχανισμοί που θα μπορούσαν να την αποτρέψουν αποδυναμώνονται, ενώ ενισχύονται επικίνδυνα οι πιθανότητες ενός καταστροφικού λάθους υπολογισμού.

Όταν το αδιανόητο γίνεται πραγματικότητα

Ο Ράχμαν επιστρέφει στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου τον Φεβρουάριο του 2022, λίγες ημέρες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Οι αμερικανικές και βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών ήταν κατηγορηματικές: ο Βλαντίμιρ Πούτιν επρόκειτο να επιτεθεί. Κι όμως, ορισμένοι Ευρωπαίοι και Ουκρανοί συνομιλητές εξακολουθούσαν να ελπίζουν ότι επρόκειτο για μπλόφα ή για λανθασμένη εκτίμηση.

Αυτή η συνύπαρξη γνώσης και δυσπιστίας είναι κρίσιμη για την επιχειρηματολογία του. Οι προειδοποιήσεις μπορεί να είναι σαφείς, αλλά η πεποίθηση ότι «αυτά δεν συμβαίνουν πια» να παραμένει ισχυρότερη.

Περισσότερα από τέσσερα χρόνια αργότερα, η διεθνής ατμόσφαιρα έχει μεταμορφωθεί. Η αναφορά σε έναν παγκόσμιο πόλεμο έχει περάσει στο καθημερινό λεξιλόγιο των ηγετών, οι οποίοι, ωστόσο, διαφωνούν ριζικά για το πώς μπορεί να αποτραπεί.

Τραμπ και Ζελένσκι φοβούνται διαφορετικό δρόμο προς τον ίδιο πόλεμο

Στη σύγκρουσή τους στο Οβάλ Γραφείο τον Φεβρουάριο του 2025, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι διακινδυνεύει έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στη λογική του Αμερικανού προέδρου, η δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία μπορεί να παρασύρει τις ΗΠΑ σε άμεση αναμέτρηση με τη Ρωσία.

Ο Ζελένσκι βλέπει τον κίνδυνο από την αντίθετη κατεύθυνση: η αποτυχία αναχαίτισης της ρωσικής επιθετικότητας θα ενθαρρύνει νέες επιθέσεις και θα φέρει πιο κοντά μια γενικευμένη σύρραξη.

Η ανησυχία δεν περιορίζεται στο Κίεβο. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προειδοποιήσει τους Ευρωπαίους ότι πρέπει να προετοιμαστούν για πόλεμο στην κλίμακα που γνώρισαν προηγούμενες γενιές.

Στην Ασία, ο Σι Τζινπίνγκ επικαλείται την «παγίδα του Θουκυδίδη»: τον κίνδυνο σύγκρουσης ανάμεσα σε μια κυρίαρχη και μια ανερχόμενη δύναμη. Ταυτόχρονα, όμως, σημειώνει ο Ράχμαν, η στρατιωτική ενίσχυση της Κίνας και η αυξανόμενη πίεση στην Ταϊβάν τροφοδοτούν την ένταση για την οποία προειδοποιεί.

Τα δύο όρια που δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί

Τι θα συνιστούσε, όμως, παγκόσμιο πόλεμο; Ο αρθρογράφος των FT θέτει δύο βασικές προϋποθέσεις: οι ισχυρότερες χώρες του κόσμου να συγκρουστούν άμεσα και η αναμέτρηση να εκτείνεται σε περισσότερες ηπείρους.

Κατά την εκτίμησή του, αυτά τα όρια δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί. Οι υφιστάμενοι πόλεμοι, ωστόσο, συνδέονται όλο και περισσότερο.

Η συμμετοχή Βορειοκορεατών στρατιωτών στο πλευρό της Ρωσίας έχει ήδη προσδώσει μια νέα διεθνή διάσταση στον πόλεμο της Ουκρανίας. Παράλληλα, ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν διασταυρώνεται με την ουκρανική σύγκρουση: η Τεχεράνη θεωρείται ότι έχει λάβει ρωσική βοήθεια για τον εντοπισμό αμερικανικών στόχων, ενώ η Ουκρανία έχει προσφέρει τεχνογνωσία αντιμετώπισης drones στις χώρες του Κόλπου.

Στην Ευρώπη, οι δολιοφθορές, οι εμπρησμοί και οι άλλες μορφές υβριδικών επιχειρήσεων που αποδίδονται στη Ρωσία αυξάνουν τον κίνδυνο ακούσιας κλιμάκωσης.

Το όριο ανάμεσα στην ειρήνη και στον πόλεμο γίνεται έτσι ολοένα πιο δυσδιάκριτο.

Ο «άξονας» των αντιπάλων της Δύσης

Ρωσία, Κίνα, Ιράν και Βόρεια Κορέα δεν αποτελούν έναν απολύτως ενιαίο συνασπισμό. Οι δεσμοί τους, όμως, είναι πραγματικοί και ενισχύονται.

Η Μόσχα και η Πιονγιάνγκ υπέγραψαν το 2024 συνθήκη αμοιβαίας άμυνας. Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ έχουν διακηρύξει μια εταιρική σχέση «χωρίς όρια» ανάμεσα σε Ρωσία και Κίνα, ενώ η κινεζική οικονομική και τεχνολογική υποστήριξη έχει βοηθήσει τη Μόσχα να αντέξει τις δυτικές κυρώσεις.

Κοινό τους στοιχείο, κατά τον Ράχμαν, είναι η αμφισβήτηση της διεθνούς τάξης ασφαλείας υπό αμερικανική ηγεσία.

Η Ρωσία θέλει να περιορίσει το ΝΑΤΟ. Η Κίνα επιδιώκει να ανατρέψει την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στον Ειρηνικό. Το Ιράν έχει επιτεθεί σε αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή. Η Βόρεια Κορέα απειλεί τη Νότια Κορέα, η οποία στηρίζεται στην αμερικανική προστασία.

Η πιθανότητα συντονισμένων κρίσεων στην Ευρώπη και στην Ασία περιπλέκει ακόμη περισσότερο τους σχεδιασμούς της Δύσης.

Η ανάλυση των FT συνδέει την αύξηση της πολεμικής βίας με τη μετατόπιση της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Το 1989, οι χώρες της G7 αντιπροσώπευαν περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής. Το 2022, το μερίδιό τους είχε υποχωρήσει περίπου στο 43%. Αντίστοιχη ήταν η σχετική υποχώρησή τους στις παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες.

Η μεταβολή αυτή έχει διευρύνει τα περιθώρια δράσης δυνάμεων που επιθυμούν να αναθεωρήσουν την υφιστάμενη τάξη. Παράλληλα, η απογοήτευση των Αμερικανών από τους πολέμους στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν ενίσχυσε την πολιτική πίεση για περιορισμό των διεθνών στρατιωτικών δεσμεύσεων.

Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον στο οποίο περισσότεροι ηγέτες εμφανίζονται διατεθειμένοι να δοκιμάσουν τα όρια των αντιπάλων τους. Σύμφωνα με την καταμέτρηση του International Crisis Group που επικαλείται το άρθρο, στον κόσμο βρίσκονται σε εξέλιξη 65 συγκρούσεις, οι περισσότερες από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι «σφαίρες επιρροής»

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η επιστροφή της αντίληψης ότι η ισχύς νομιμοποιεί τις διεκδικήσεις.

Ο Ράχμαν εντάσσει σε αυτό το πλαίσιο τόσο τις εδαφικές φιλοδοξίες της Ρωσίας και της Κίνας όσο και τις δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία και τον Καναδά.

Πίσω από αυτή την προσέγγιση βρίσκεται μια θεωρία: αν οι μεγάλες δυνάμεις αναγνωρίσουν η μία τη σφαίρα επιρροής της άλλης, μπορούν να αποφύγουν τη μεταξύ τους σύγκρουση.

Ο σχολιαστής των FT απορρίπτει αυτή τη λογική ως επισφαλή. Πρώτον, επειδή αγνοεί τη βούληση των μικρότερων χωρών. Η Ουκρανία έχει ήδη αποδείξει ότι μια χώρα μπορεί να αντισταθεί στρατιωτικά στην υποταγή της σε έναν ισχυρότερο γείτονα.

Δεύτερον, επειδή τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων δεν χωρίζονται σε καθαρές γεωγραφικές ζώνες. Η Ταϊβάν έχει κρίσιμη σημασία για την παγκόσμια βιομηχανία προηγμένων ημιαγωγών. Και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αποδεχθεί την επιστροφή κρατών-μελών της στη ρωσική σφαίρα επιρροής.

Το πιο επικίνδυνο ερώτημα

Στον πυρήνα της ανάλυσης βρίσκεται η αξιοπιστία της αποτροπής.

Επί δεκαετίες, η αμερικανική στρατιωτική ισχύς, οι συμμαχικές δεσμεύσεις και ο φόβος πυρηνικής αναμέτρησης περιόριζαν τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.

Σήμερα, όμως, ο Ράχμαν θέτει ένα ερώτημα που δεν έχει αυτονόητη απάντηση: θα πολεμούσαν οι ΗΠΑ του Τραμπ για να υπερασπιστούν τις χώρες της Βαλτικής, την Πολωνία, την Ιαπωνία ή τη Βρετανία;

Η αβεβαιότητα μπορεί να ενθαρρύνει έναν αντίπαλο να αναλάβει ένα ρίσκο που διαφορετικά θα απέφευγε.

Εδώ βρίσκεται και η ιστορική προειδοποίηση. Το 1914, η Γερμανία υποτίμησε την πιθανότητα βρετανικής επέμβασης για το Βέλγιο. Το 1939, ο Χίτλερ πίστεψε ότι η Βρετανία και η Γαλλία θα υποχωρούσαν ξανά, παρά την εγγύηση ασφαλείας προς την Πολωνία. Και στις δύο περιπτώσεις, ο υπολογισμός αποδείχθηκε λανθασμένος.

Σήμερα, ο Πούτιν πρέπει να σταθμίσει την αξιοπιστία του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ και ο Σι την πιθανότητα αμερικανικής αντίδρασης σε επίθεση στην Ταϊβάν.

Ο κίνδυνος, καταλήγει ο Ράχμαν, είναι κάποιος να θεωρήσει μια εγγύηση ασφαλείας κενή περιεχομένου — και να ανακαλύψει το λάθος του αφού έχει αρχίσει ο πόλεμος.