Πώς επηρεάζει ο πόλεμος Ισραήλ-Χαμάς τις απόψεις αραβικών και μουσουλμανικών κοινοτήτων παγκοσμίως για τις ΗΠΑ;
Στον απόηχο της τρομοκρατικής επίθεσης της Χαμάς σε αθώους Ισραηλινούς πολίτες στις 7 Οκτωβρίου, μεγάλο μέρος του κόσμου ανεφλέγη από ρητορική κατά των ΗΠΑ, ιδιαίτερα οι μουσουλμανικές και αραβικές κοινότητες. Πολλοί στη Μέση Ανατολή βλέπουν μια απρόσκοπτη σύνδεση μεταξύ των ενεργειών του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Οι δηλώσεις της κυβέρνησης Τζο Μπάιντεν ότι “οι ΗΠΑ καλύπτουν τα νώτα του Ισραήλ” και η επιβεβαίωση της “σιδηράς δέσμευσης” των ΗΠΑ στην ασφάλεια του Ισραήλ συνέβαλαν περαιτέρω σε αυτήν την αντίληψη, παρά το γεγονός ότι ο Μπάιντεν έχει αναπτύξει σχέσεις με μια γκάμα κοινοτήτων.
Υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ των περιφερειακών ηγετών και του κοινού;
Γενικά, οι ηγέτες και οι πολίτες υπήρξαν γρήγοροι και συντεταγμένοι στις εκκλήσεις για κατάπαυση του πυρός και αυξημένη ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα. Ωστόσο, υπήρξε ελάχιστη κριτική προς τη Χαμάς. Είναι σημαντικό ότι η αρχική επίσημη απάντηση της Σαουδικής Αραβίας στις 7 Οκτωβρίου αναφερόταν στη Χαμάς απλώς ως “παλαιστινιακή φατρία” και έδειξε μια συγκλονιστική έλλειψη ηγεσίας σχετικά με την τρομοκρατία, δεδομένου του αντίκτυπου της 11ης Σεπτεμβρίου σε αυτή τη χώρα. Ορισμένοι ηγέτες, ωστόσο, έχουν ουσιαστική σχέση με τις ΗΠΑ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ο πρωθυπουργός του Κατάρ, Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντούλραχμάν Αλ Θάνι, ο οποίος διαπραγματεύεται με τη Χαμάς για την απελευθέρωση των ομήρων της, και ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, ο οποίος συνεργάζεται με την κυβέρνηση Μπάιντεν για την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.
Ωστόσο, οι δεσμεύσεις και τα σχόλια των ηγετών διέφεραν ανάλογα με τους επίσημους δεσμούς των χωρών τους με το Ισραήλ. Ορισμένοι υπογράφοντες τις Συμφωνίες του Αβραάμ του 2020, οι οποίες εξομαλύνουν τις σχέσεις μεταξύ του Ισραήλ και πολλών αραβικών εθνών, έχουν λάβει μια σχετικά σταθερή δημόσια θέση, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), που χαρακτήρισαν τις επιθέσεις της Χαμάς “σοβαρή κλιμάκωση ” . Αλλά άλλα κράτη που δεν έχουν ομαλοποιήσει τις σχέσεις με το Ισραήλ, όπως το Κουβέιτ, δεν έχουν ακόμη καταδικάσει τη Χαμάς.
Εν τω μεταξύ, παρόλο που αρκετοί ηγέτες στην περιοχή είναι γενικά φιλοδυτικοί και έχουν σχέσεις με το Ισραήλ, ο λαός τους παραμένει σθεναρά αντίθετος σε οποιαδήποτε διπλωματία με τη χώρα και παραμένει εξοργισμένος για τις στρατιωτικές της ενέργειες στη Γάζα. Για παράδειγμα, στην Ιορδανία – σύμμαχο των ΗΠΑ που υπέγραψε ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ το 1998 – μόνο το 3% των ερωτηθέντων σε δημοσκόπηση του Arab Barometer το 2020 δήλωσε ότι τάσσεται υπέρ της εξομάλυνσης μεταξύ του Ισραήλ και χωρών όπως το Μπαχρέιν και τα ΗΑΕ.
Τώρα, πολλοί περιφερειακοί ηγέτες αισθάνονται την επείγουσα ανάγκη να υποστηρίξουν τους Παλαιστίνιους, καθώς και να προσπαθήσουν να χτίσουν μια περιφερειακή και εγχώρια δημοτικότητα – ίσως για να ενισχύσουν τη μη δημοκρατική τους διακυβέρνηση. Από την 11η Σεπτεμβρίου, πολλοί περιφερειακοί ηγέτες συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο ότι, ως αναγνωρίσιμοι μουσουλμάνοι τα λόγια τους φτάνουν σε ακροατήρια πέρα από τα σύνορά τους. Ορισμένοι έχουν εκμεταλλευτεί αυτή την ευκαιρία για να προσφέρουν μια σαφή διάκριση μεταξύ του Ισλάμ και των ποταπών επιθέσεων της Χαμάς. Σε ομιλία του την περασμένη εβδομάδα, ο βασιλιάς της Ιορδανίας Αμπντάλα Β’ τόνισε: “Η θρησκεία μας ήρθε με ένα μήνυμα ειρήνης. Το Σύμφωνο του Ομάρ, που εκδόθηκε στις πύλες της Ιερουσαλήμ πριν από σχεδόν 15 αιώνες, περισσότερα από χίλια χρόνια πριν από τις Συνθήκες της Γενεύης, διέταξε τους μουσουλμάνους στρατιώτες να μην σκοτώσουν ούτε ένα παιδί, ούτε μια γυναίκα ούτε έναν ηλικιωμένο, να μην καταστρέψουν ούτε ένα δέντρο, να μην να βλάψουν ούτε έναν ιερέα, να μην καταστρέψουν ούτε μια εκκλησία”.
Πώς μπορούν οι ΗΠΑ να μετριάσουν τη ζημιά;
Ανησυχητικά, η χώρα βρίσκεται σε παρόμοια δύσκολη θέση με την εποχή μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Οι ΗΠΑ δεν έχουν τον έλεγχο του αφηγήματος ούτε την ικανότητα από την σκοπιά των μηνυμάτων να αντιμετωπίσουν αυτή τη στιγμή με γρήγορο ρυθμό, συναισθηματικά φορτισμένη. Εν μέσω της αρχικής αντιτρομοκρατικής απάντησης των ΗΠΑ στις επιθέσεις της Αλ Κάιντα το 2001, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ήταν παρομοίως μπερδεμένοι σχετικά με το πώς να κατευνάσουν τα εντεινόμενα αντιαμερικανικά αισθήματα στις αραβικές και μουσουλμανικές κοινότητες και απογοητευμένοι που έπρεπε να αντιμετωπίσουν τους ισχυρισμούς της Αλ Κάιντα ότι η Δύση βρισκόταν σε πόλεμο με Ισλάμ. Ενώ ο χάρτης της Χαμάς ζητά συγκεκριμένα την καταστροφή του Ισραήλ και την εξάλειψη των Εβραίων, το αφήγημα της Αλ Κάιντα ότι η Δύση μισεί το Ισλάμ είναι θεμελιώδες για το οικοσύστημα που επιτρέπει την κοσμοθεωρία της Χαμάς. Έτσι, η περίοδος μετά την 11η Σεπτεμβρίου προσφέρει μαθήματα και έναν πιθανό οδικό χάρτη για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ να ανταποκριθούν αυτή τη στιγμή.
Οι Αμερικανοί ηγέτες έμαθαν μέσω αυτής της διαδικασίας ότι τα αφηγήματα που προέρχονταν από αραβικές και μουσουλμανικές κοινότητες δεν ήταν μόνο δύσκολο να απορριφθούν, αλλά ήταν εδραιωμένα σε γενιές, φύλα και γεωγραφίες. Η απάντηση των ΗΠΑ ήταν να δημιουργήσουν ισχυρές πρωτοβουλίες υπό την ηγεσία του Λευκού Οίκου και νέους μηχανισμούς για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Παρόλο που τα συναισθήματα είναι έντονα και δυνατά αυτή τη στιγμή, η διοίκηση πρέπει να παραμείνει ενεργή και ξεκάθαρη στη δέσμευσή της με αυτές τις κοινότητες. Τις επόμενες εβδομάδες και μήνες, αυτό θα απαιτήσει λεπτή και σκόπιμη γλώσσα από διοικητικούς υπαλλήλους και ηγέτες σκέψης εκτός κυβέρνησης. Για να διευρύνει τη δέσμευση με τους Μουσουλμάνους και τους Άραβες παγκοσμίως, η διοίκηση θα πρέπει να εντοπίσει τομείς κοινού εδάφους για να συνδεθεί με τη Generation Z (Gen Z) και τους Millennials και να οικοδομήσει σχέσεις με αυτά τα κρίσιμα δημογραφικά στοιχεία παρά τους αρνητές.
Είναι ζωτικής σημασίας η κυβέρνηση Μπάιντεν να κάνει συγκρίσεις μεταξύ των τρομοκρατικών ενεργειών που διέπραξε η Χαμάς και των προηγούμενων ενεργειών άλλων ομάδων όπως οι Ταλιμπάν και η Αλ Κάιντα. Το 1999, η δημόσια εκτέλεση από τους Ταλιμπάν μιας μητέρας σε ένα αθλητικό στάδιο της Καμπούλ του Αφγανιστάν προκάλεσε σφοδρή καταδίκη από τους μουσουλμάνους σε όλο τον κόσμο. Και το 2004, βίντεο της Αλ Κάιντα στους αποκεφαλισμούς αμάχων στο Ιράκ προκάλεσαν παρόμοια οργή – ακόμη και από ορισμένους ηγέτες της Αλ Κάιντα και ισλαμιστές μελετητές. Το Al Jazeera, το ειδησεογραφικό δίκτυο του Κατάρ με μεγάλη επιρροή, μετέδωσε τακτικά αυτές τις καταδίκες.
Ωστόσο, στον απόηχο της 7ης Οκτωβρίου, το Al Jazeera δεν έχει ακόμη αποκαλέσει τη Χαμάς τρομοκρατική ομάδα. Σε πολλές αραβικές και μουσουλμανικές κοινότητες, οι αντιλήψεις του κοινού για τη Χαμάς διαφέρουν από τις απόψεις για τους Ταλιμπάν και την Αλ Κάιντα. Με λεπτούς χειρισμούς, η κυβέρνηση Μπάιντεν πρέπει να μιλήσει για αυτήν την υποκρισία και να επαναβεβαιώσει την αποστροφή της βίας κατά των αμάχων ως πιθανή, αρχική κοινή βάση. Επειδή το Al Jazeera έχει μια ισχυρή ικανότητα να οδηγεί αφηγήσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρειαστεί να αναπτύξουν μια αποτελεσματική μηχανή δημόσιας διπλωματίας που μπορεί να διαδώσει προληπτικά πληροφορίες για να συμβεί αυτό.
Η χώρα πρέπει επιτέλους να στρέψει την προσοχή της στο έργο να επηρεάσει τον πολιτισμό με πραγματικό τρόπο. Η αύξηση του προϋπολογισμού για τη δημόσια διπλωματία γενικά, η επανεκκίνηση του Global Engagement Center, η ενίσχυση των συνεργασιών με ειδικούς του ιδιωτικού τομέα για το Gen Z και το Millennials και η εύρεση νέων τρόπων για τη συγκέντρωση αυθεντικών φωνών θα ήταν μια αρχή. Η κυβέρνηση Μπάιντεν θα πρέπει να επεκτείνει τη σκέψη της σχετικά με τους νόμους που απαγορεύουν στο εγχώριο κοινό να καταναλώνει τον προγραμματισμό που δημιουργεί για το εξωτερικό. Ο νόμος Smith-Mundt του 1948, ο οποίος εξακολουθεί να το κάνει σε μεγάλο βαθμό, είναι ένα λείψανο της εποχής του Ψυχρού Πολέμου σχεδιασμένο για μια διαφορετική, λιγότερο αλληλένδετη εποχή.
Η κυβέρνηση πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει το γεμάτο περιβάλλον κοινωνικής δικτύωσης, όπου απλοί άνθρωποι παράγουν περιεχόμενο, τροφοδοτούν αισθήματα και διατηρούν αφηγήματα σε πλατφόρμες τόσο διαφορετικές όπως το TikTok, το Twitter/X και το WhatsApp. Η ικανότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να διαδίδουν γρήγορα πληροφορίες και παραπληροφόρηση σε πλατφόρμες θα οδηγήσει σε ταχύτερους, πιο απαίσιους κυματισμούς από αυτόν τον πόλεμο, με τη δυνατότητα να αυξήσουν την κοινωνική διχόνοια και να περιπλέξουν τη χάραξη πολιτικής. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα πρέπει να απαιτήσει από τις κοινωνικές πλατφόρμες που εδρεύουν στις ΗΠΑ να λάβουν αυστηρά μέτρα για την επιβολή των όρων υπηρεσίας τους και τη μείωση της εξάπλωσης της ιδεολογίας μίσους και θα πρέπει να συνεχίσει την πίεση στις ξένες πλατφόρμες να κάνουν το ίδιο.
Οι ηγέτες των ΗΠΑ πρέπει επίσης να σκεφτούν πέρα από αυτήν την κρίση και να αναπτύξουν μια πολυδιάστατη στρατηγική που δεσμεύεται να χτίσει μακροπρόθεσμες σχέσεις με τις αραβικές και μουσουλμανικές κοινότητες. Η χώρα χρειάζεται μια ανανεωμένη άποψη για τη Μέση Ανατολή που να λαμβάνει υπόψη τις νέες πραγματικότητες και δυνατότητες για τους νεότερους φορείς λήψης αποφάσεων και πληθυσμούς. Ο ρόλος της ήπιας δύναμης εδώ είναι σημαντικός και ο αφιερωμένος χρόνος, τα χρήματα και το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών θα έχουν σημασία για τη διπλωματία, τον διάλογο και την ανάπτυξη.
Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ εάν υπάρξει μια ευρεία, αρνητική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι Ηνωμένες Πολιτείες στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο;
Με βάση την ικανότητα των ΗΠΑ να αντιμετωπίσουν προηγούμενες εξάρσεις στη Μέση Ανατολή, είναι απίθανο να υπάρξουν σοβαρές, μακροπρόθεσμες οικονομικές ή διπλωματικές συνέπειες για τις ΗΠΑ και άλλες δυτικές δημοκρατίες, αλλά η κατάσταση στη Γάζα θα περιπλέξει ξένες πολιτικών προσπαθειών. Θα είναι πλέον στην ημερήσια διάταξη σε οποιαδήποτε από τις περιφερειακές δεσμεύσεις των ΗΠΑ, καθώς ο “πόλεμος κατά της τρομοκρατίας” ήταν μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Οι εδραιωμένες απόψεις και πεποιθήσεις θα σκληρύνουν το κοινό και θα καταστήσουν δύσκολη την επαφή μαζί τους.
Οι εχθροί των ΗΠΑ στην περιοχή έχουν πλέον επίσης περισσότερη πολιτική κάλυψη για ενέργειες κατά των ΗΠΑ και από τις 7 Οκτωβρίου έχουν σημειωθεί πολλαπλές επιθέσεις σε αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράκ και τη Συρία. Ενώ ορισμένοι θέλουν να απωθήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες από την περιοχή, είναι κρίσιμο για τις ΗΠΑ να επιμείνουν στις δεσμεύσεις τους και να μην αφήσουν ένα επικίνδυνο κενό που θα μπορούσε να καλύψει η Κίνα, η Ρωσία ή ένας επικίνδυνος μη κρατικός παράγοντας.
Θα υπάρξουν και νέοι κίνδυνοι εντός των τειχών. Οι πληθυσμοί σε όλο τον κόσμο χτίζουν ο ένας τα συναισθήματα και τις ιδέες του άλλου. Το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας έχει προειδοποιήσει ότι η στοχευμένη βία εναντίον Ισραηλινών, Παλαιστινίων, Εβραίων, Μουσουλμάνων και εκείνων που μερικές φορές συγχέονται με μέλη αυτών των θρησκειών, όπως οι Σιχ, θα μπορούσε να αυξηθεί στις ΗΠΑ καθώς προχωρά η σύγκρουση στη Γάζα. Η χώρα έχει ήδη πάρει μια ιδέα με τη δολοφονία ενός Παλαιστίνιου αγοριού στο Ιλινόις που τροφοδοτήθηκε από μίσος και απειλές για βόμβες προς συναγωγές. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος εξτρεμιστές όπως οι νεοναζί να εκμεταλλευτούν αυτή τη στιγμή για να πραγματοποιήσουν επιθέσεις και να στρατολογήσουν άτομα που βλέπουν τους Μουσουλμάνους ή τους Εβραίους ως κοινό εχθρό. Η αυξημένη βία θα μπορούσε επίσης να αυξήσει την εσωτερική υποστήριξη για σκληροπυρηνικούς πολιτικούς υποψηφίους.
Όλα αυτά θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις προεδρικές εκλογές του 2024. Ήδη, αυτή η σύγκρουση έχει επιδεινώσει τις εντάσεις των γενεών μεταξύ της κυβέρνησης Μπάιντεν και των νεαρών Αμερικανών, οι οποίοι αποτελούν βασικό εκλογικό μπλοκ για τους Δημοκρατικούς και τείνουν να είναι πιο επικριτικοί προς το Ισραήλ. Ορισμένοι φοιτητές μάλιστα χαρακτηρίζουν τους μαχητές της Χαμάς ως απελευθερωτές. Οι οδυνηρές εικόνες και οι ιστορίες που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν περαιτέρω αντιδράσεις κατά του Μπάιντεν μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων και των κοινοτήτων της διασποράς στις ΗΠΑ, πολλές από τις οποίες συγκεντρώνονται σε πολιτείες αμφίρροπου εκλογικού αποτελέσματος. Καθώς αυτή η σύγκρουση ξετυλίγεται, η κυβέρνησης έχει μια ηθική και στρατηγική επιταγή να κάνει περισσότερα για να αντιμετωπίσει το αντιμουσουλμανικό μίσος, το αντιαραβικό μίσος και τον αντισημιτισμό. Κάτι τέτοιο θα τη βοηθήσει να επιτύχει τόσο τους στόχους της εξωτερικής όσο και εσωτερικής πολιτικής της.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων).
Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας).
Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.
Σε θρίλερ έχει εξελιχθεί η εξαφάνιση ενός 58χρονου Έλληνα ορθόδοξου μοναχού στην Τουρκία, ο οποίος αναχώρησε από τα Γιαννιτσά με προορισμό τον Πόντο και την Καππαδοκία, επιθυμώντας να επισκεφθεί τις πατρογονικές εστίες της οικογένειάς του και να ζήσει ως ασκητής. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, τα ίχνη του παραμένουν άγνωστα, με τους συγγενείς του να αναζητούν απεγνωσμένα ένα σημάδι ζωής.
Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Η υπόθεση παρουσιάστηκε στην εκπομπή «Φως στο Τούνελ» της Αγγελικής Νικολούλη, όπου οι αδελφές του περιέγραψαν τις συνθήκες της εξαφάνισής του και τις προσπάθειες που έχουν κάνει για να τον εντοπίσουν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.
Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής
Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.
Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.
«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.
«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.
Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία
Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.
Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.
Η ανακάλυψη του εισιτηρίου αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό στοιχείο για τις κινήσεις του 58χρονου. Η οικογένεια κατάφερε να επιβεβαιώσει ότι ο μοναχός επιβιβάστηκε σε λεωφορείο με προορισμό την Τουρκία. Ωστόσο, δεν γνώριζε εάν είχε καταφέρει να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί να συνεχίσει προς τις περιοχές που επιθυμούσε να επισκεφθεί.
Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα
Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.
«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.
Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.
Η επίσημη απάντηση του Προξενείου
Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.
Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».
Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.
Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών
Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.
Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.
Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού
Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.
Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Με λίγα λόγια, ένα έργο ενός Ιταλού καλλιτέχνη (με Βενετσιάνικη εκπαίδευση) που απεικονίζει μια «Ελληνίδα» (στην πραγματικότητα τη σύζυγό του) έγινε το θεμέλιο της ουγγρικής εθνικής συλλογής. Αυτό αντανακλά την πολυεθνική και πολυπολιτισμική πραγματικότητα της Αψβουργικής Ουγγαρίας του 19ου αιώνα.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πριν
GEOPOLITICO1 μήνα πριν
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πριν
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πριν
Αναλύσεις3 μήνες πριν