Διεθνή
Γιατί το ΥΠΕΞ δεν υποβάλει τους χάρτες στην ΕΕ για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό;
Οι χάρτες θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού της Ελλάδας είναι έτοιμοι από τους υπηρεσιακούς παράγοντες, αλλά…
της Μαρίας Δεληθανάση
Δημοσίευμα της 5 Φεβρουαρίου 2024
Οι χάρτες θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού της Ελλάδας είναι έτοιμοι από τους υπηρεσιακούς παράγοντες, αλλά δεν υποβάλλονται από την κυβέρνηση! Η κυβέρνηση προτίμησε να παραπεμφθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 21/12/2023 στο Δικαστήριο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) για απουσία θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με την απειλή επιβολής προστίμων πολλών εκατομμυρίων ημερησίως να επικρέμεται πάνω από το κεφάλι μας, παρά να παραδώσει τους χάρτες που έχουν ήδη ετοιμασθεί από τους υπηρεσιακούς παράγοντες!
Τάδε έφη ο αντιπρόεδρος της Continental Europe Energy Council (CEEC) και επί 20 χρόνια επικεφαλής της ΕΛ.ΠΕ. Γιάννης Γρηγορίου, σε μια αποστροφή του λόγου του, στη σημαντική ημερίδα για την ελληνική ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) που διοργάνωσαν το Ινστιτούτο Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ) με τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών (ΔΣΑ).
Η σημαντική αποκάλυψη έγινε στο πλαίσιο απάντησης του κ. Γρηγορίου σε ερωτήματα παρευρισκομένων, γιατί δεν υπήρχε στην ημερίδα – όπου μίλησε ο ανθός των ενασχολούμενων με το θέμα νομικών, πρώην υπουργών και ειδικών επιστημόνων στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο – εκπρόσωπος των υπουργείων Εξωτερικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. «Ποιος θα έρθει από το υπουργείο, όταν οι χάρτες θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού είναι έτοιμοι από τους υπηρεσιακούς παράγοντες; Είναι απλά έτοιμοι. Δεν υποβάλλονται!» σημείωσε.
«Η ιστορία της ΑΟΖ είναι λίγο σαν το δράμα των Τεμπών»
Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός «για μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση» αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση του 2007 και αποτελεί ολιστική προσέγγιση όλων των πολιτικών της ΕΕ που αφορούν τη θάλασσα -αλιεία, Natura, ΑΠΕ(Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) κ.α. – για να αντληθεί το μεγαλύτερο κέρδος από τον θαλάσσιο χώρο, με τον μικρότερο περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Η οδηγία άρχισε να ισχύει το 2016 και τα κράτη-μέλη είχαν περιθώριο να καταθέσουν τα χωροταξικά τους έως το 2021. Επειδή, όμως, η κατάθεση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού αφορά την κατάθεση θαλασσίων συνόρων, δηλαδή ΑΟΖ, η κυβέρνηση αποφάσισε να μην τον υποβάλλει και να βρεθεί στο ευρωπαϊκό δικαστήριο. Μάλιστα, την ίδια χρονιά λήξης της προθεσμίας κατάθεσης των σχεδίων θαλάσσιου χωροταξικού, η κυβέρνηση επέλεξε με επιστολή της προς τα Ηνωμένα Έθνη να αποκηρύξει επίσημα τον χάρτη της Σεβίλλης που αποδίδει στην Ελλάδα τη νόμιμη ΑΟΖ της. Ο χάρτης είχε παραγγελθεί από την ΕΕ το 1982. Τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε από το πανεπιστήμιο της Σεβίλης να απεικονίσει τις ΑΟΖ των ευρωπαϊκών κρατών-μελών, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, ώστε να γνωρίζει η ΕΕ τους κύριους θαλάσσιους χώρους της για αξιοποίηση και προστασία. Όπως σημείωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας – ΕΚΠΑ και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Βαληνάκης, «αυτόν τον χάρτη ανεπίσημα δεχόμασταν όλοι έως το 2021 ως χάρτη των διεκδικήσεων μας. Ήρθε η Ελλάδα μετά την κρίση του Ορούτζ Ρέϊς, τον Ιανουάριο 2021 και έστειλε επιστολή στα ΗΕ, όπου λέει ότι αυτός ο χάρτης είναι ιδιωτική πρωτοβουλία. Αποκηρύξαμε μόνοι μας, με επίσημη επιστολή στον ΟΗΕ, τον χάρτη, που σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο όριζε ότι κάθε νησάκι μας έχει δικαιώματα!»
Η Ελλάδα στον χάρτη της Σεβίλλης δικαιούται 500.000 τ. χλμ. θαλάσσιας ζώνης, τέσσερεις φορές την χερσαία έκταση του ελληνικού κράτους. Δυστυχώς, έτσι όπως έχουν εξελιχθεί τα πράγματα στα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό – στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://maritime-spatial-planning.ec.europa.eu/countries/greece – η Ελλάδα εμφανίζει να έχει κυριαρχικά δικαιώματα στα 6 ν.μ., δηλαδή περίπου 92.095 ν.μ.! Οπως είπε ο κ. Βαληνάκης, «η ιστορία της ΑΟΖ είναι λίγο σαν το δράμα των Τεμπών. Κάθε φορά ψάχνουμε ποιος είναι αυτός που έκανε ή δεν έκανε ό,τι έπρεπε. Όταν τελειώσει αυτή η ιστορία θα δούμε πόσο κοντά ή μακρυά ήρθαμε στα 500.000 τ.χλμ.».
«Η Τουρκία, ως υποψήφιο προ ένταξη, υποχρεούται να εφαρμόσει το κοινοτικό κεκτημένο, άρα και τη συγκεκριμένη οδηγία»
Δημιουργεί η παραπομπή από την Κομισιόν στο ΔΕΕ νομικά δεδομένα, που μπορεί να αξιοποιήσει η Ελλάδα; Μπορούμε μέσω του ΔΕΕ να επιλύσουμε το θέμα της ΑΟΖ με βάση το διεθνές δίκαιο; Το θέμα απασχόλησε επί μακρόν τους νομικούς που παραβρέθηκαν. Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, πρώην υφυπουργός και νυν βουλευτής της ΝΔ Άγγελος Συρίγος και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ και μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας Θεόδωρος Καρυώτης υποστήριξαν ότι το ΔΕΕ δεν μπορεί να επιλύσει το ζήτημα. Όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Καρυώτης, « Ισπανία και Πορτογαλία τσακώνονται για την οριοθέτηση στον Ατλαντικό Ωκεανό και κανένας δεν σκέφτεται να πάει στο ΔΕΕ, διότι δεν έχει καμία σχέση με αυτά τα θέματα».
Από την πλευρά τους, ο καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου Αστέριος Πλιάκος και ο ειδικός σύμβουλος του ΙΕΝΕ σε θέματα ΑΟΖ Γεώργιος Ανθρακεύς, επιχειρηματολόγησαν ότι με την παραπομπή στο ΔΕΕ θα μπορούσαμε να αναδείξουμε τις ευθύνες της ΕΕ στην προστασία της ευρωπαϊκής ΑΟΖ – της οποίας μέρος είναι η ελληνική – και να αντλήσουμε δικαιώματα από μια τέτοια εξέλιξη. Όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Πλιάκος «όταν τα κράτη δεσμεύονται από περιφερειακή ένωση, όπως η ΕΕ, τότε οι διαφωνίες λύνονται στο ΔΕΕ και όχι στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Εάν καταδικασθεί η Ελλάδα και πάλι δεν συμμορφωθεί, τότε θα αρχίσουν να πέφτουν πρόστιμα και είναι κρίμα και άδικο για ένα κυριαρχικό δικαίωμα, το οποίο θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε και να εκμεταλλευθούμε, να πληρώνουμε, διότι αρνούμαστε να το οριοθετήσουμε και να το επικαλεστούμε».
Οπως σημείωσε, η οδηγία της ΕΕ για τη Γαλάζια Ανάπτυξη, ορίζει τα κράτη να διαμορφώσουν τους σχετικούς χάρτες και τις συντεταγμένες. Όταν υπάρχουν κράτη που διεκδικούν αντίστοιχη αρμοδιότητα, τότε υποχρεωτικά συνεργάζονται οι εκατέρωθεν αρχές, για να προσδιορίσουν τις θαλάσσιες περιοχές. Η Τουρκία, ως υποψήφιο προ ένταξη κράτος, υποχρεούται να εφαρμόσει το κοινοτικό κεκτημένο, άρα και τη συγκεκριμένη οδηγία. «Εάν δεν υπάρχει καλοπροαίρετη διάθεση, τότε πάμε στο ΔΕΕ. Εκεί μπορεί να καταδικασθεί η Τουρκία για μη επίδειξη καλής πρόθεσης όσον αφορά στις συντεταγμένες. Είδα σε άρθρα Τούρκων ότι φοβούνται μήπως το κοινοτικό κεκτημένο τους οδηγήσει να επικυρώσουν τη Συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας και να αναλάβουν ευθύνες και υποχρεώσεις που αγγίζουν το δύσκολο θέμα της οριοθέτησης ΑΟΖ στο Αιγαίο».
Ο κ. Πλιάκος προτείνει η Ελλάδα να κάνει καταγγελία στην Κομισιόν ότι η Τουρκία δεν αποδέχεται το ενωσιακό κεκτημένο. Το ΔΕΕ θα κληθεί να διαπιστώσει ποιος παρεμποδίζει την ολοκληρωμένη εφαρμογή της οδηγίας, μη καταβάλλοντας καλοπροαίρετη διάθεση για να λυθεί το θέμα της οριοθέτησης. Θα δουν τι λέει το διεθνές δίκαιο, η νομολογία του ΔΕΕ, η οδηγία.
«Η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να πει τί της ανήκει!» τόνισε ο κ. Ανθρακεύς. «Οσοι μιλούν για Χάγη και Αμβούργο ξεχνούν ότι όταν είσαι κράτος-μέλος σε μια περιφερειακή οντότητα, πηγαίνεις στα δικαστήρια της οντότητάς σου. Η σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας έγινε ευρωπαϊκό δίκαιο το 1998. Άρα η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να λειτουργήσει εντός της δικαιοταξίας του Λουξεμβούργου».
Προσφυγή Ελλάδας – Κύπρου στο ΔΕΕ για ορισμό ΑΟΖ
Ένα από τα θέματα που «έπεσε στο τραπέζι» των συζητήσεων της ημερίδας και στο οποίο υπήρξε ομοφωνία ήταν η αμοιβαία προσφυγή Ελλάδας – Κύπρου στο ΔΕΕ για τον ορισμό της ΑΟΖ τους.
«Η Ελλάδα έχει ξεκάθαρα σύνορα με την Κύπρο και πρέπει κάποια στιγμή να υπάρξει η οριοθέτηση, που δείχνει ξεκάθαρα ότι η θάλασσα ανήκει σε εμάς και η Τουρκία έχει ένα μικρό κομμάτι της ανατολικής Μεσογείου» σημείωσε ο κ. Καρυώτης. «Οι Τούρκοι δημιουργούν συνεχώς χάρτες και τώρα με το τουρκολυβικό μνημόνιο εμφανίζονται να χαρίζουν 39.000 τ.χλμ. ελληνικής ΑΟΖ στη Λιβύη, ενώ δεν έχουν θαλάσσια σύνορα με τη χώρα».
«Να προσφύγουμε από κοινού Ελλάδα – Κύπρος – Αίγυπτος στο Διεθνές Δικαστήριο», πρότεινε ο κ. Συρίγος «και να υποχρεώσουμε δια της προσφυγής να παρέμβει η Τουρκία. Να ζητήσουμε οριοθέτηση μεταξύ μας και εκ των πραγμάτων να υποχρεώσουμε την Τουρκία να παρέμβει.
Μπορούμε να το κάνουμε και μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Όμως, το πρόβλημα με την Τουρκία είναι πολύ ευρύτερο, διότι αμφισβητεί και περιοχή νοτίως της Κρήτης και γι αυτό θα ήταν καλό να είναι και η Αίγυπτος για να λυθεί συνολικά το πρόβλημα. Έτσι θα υποχρεώσουμε και τη Λιβύη να παρέμβει. Αυτή τη στιγμή έχουμε μια μεγάλη διεθνή διαφορά. Το τουρκολυβικό μνημόνιο είναι παράνομο, αλλά είναι πάνω στο τραπέζι. Για να παύσει να υπάρχει ή θα πρέπει κάποιο δικαστήριο να το κρίνει παράνομη, ή θα πρέπει μια από τις δυο χώρες που το έχουν υπογράψει, να αποχωρήσει. Εάν δεν συμβεί είτε το ένα είτε το άλλο, το παράνομο μνημόνιο θα συνεχίσει να είναι πάνω στο τράπεζι». Και σχολίασε ο κ. Καρυώτης, που συμμετείχε στις διαβουλεύσεις στην 3η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και στην Αρχή των Θαλάσσιων Βυθών: «Η Τουρκία τη δεκαετία του 1980 είχε οροθετήσει ΑΟΖ με την τότε ΕΣΣΔ, με μέση γραμμή. Όταν ένα κράτος ανακηρύσσει ΑΟΖ, ανακηρύσσει για όλες τις περιοχές του. Επομένως η Τουρκία έχει ήδη ανακηρύξει ΑΟΖ στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο Αρχιπέλαγος».
Οι διαπραγματεύσεις με τη Λιβύη που «πήγαν χαμένες»
Στις διαπραγματεύσεις με τη Λιβύη, που τελικά «πήγαν χαμένες», αναφέρθηκε ο κ. Βαληνάκης. Όπως αποκάλυψε, όταν ήταν υφυπουργός Εξωτερικών, είχε συναντηθεί εννέα φορές με τον Λίβυο ομόλογό τους και είχαν πλησιάσει πολύ κοντά σε διευθέτηση, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. «Βγήκε πρόσφατα η Λιβύη και είπε ότι κλείνει τον κόλπο της Σύρτης, που είναι 120 τ.χλμ.. Φυσικά αυτό είναι παράνομο, αλλά η Ιταλία δεν μίλησε, διότι πήρε ως αντιστάθμισμα το δικαίωμα να κλείσει τον κόλπο του Τάραντα. Όταν συνομιλούσα με τον ομόλογό μου επί Καντάφι, του είχα πει «Δεν με νοιάζει αν θα κλείσεις τον κόλπο της Σύρτης, αρκεί να αποδεχθείς την πλήρη επήρεια (σ.σ. αναγνώριση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ) της Γαύδου. Διότι η Λιβύη λειτουργεί όπως η Τουρκία. Δεν λαμβάνει υπόψη της τα νησιά, αλλά μόνον την απόσταση από την βόρεια Αφρική στην Τουρκία. Όμως, έπεσε η κυβέρνηση το 2009 και δεν συνεχίσθηκε η προσπάθεια, ενώ θα μπορούσε να κλείσει το κεφάλαιο με τη Λιβύη. Και το λέω αυτό διότι το 2010 η Λιβύη κατέθεσε έναν χάρτη και δυο εκδοχές. Στη μία με τη Γαύδο να συνυπολογίζεται και στην άλλη χωρίς τη Γαύδο. Αυτό σημαίνει ότι διαπραγματευόταν!»
Και σχολίασε σχετικά με την προσφυγή μας στο Διεθνές Δικαστήριο: «Εμείς λένε ότι το μόνο μας θέμα είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Μα η Τουρκία βάζει 10 θέματα! Και ρωτώ: Πως θα καταφέρει η ελληνική πλευρά να πείσει την Τουρκία να παραιτηθεί από τις υπόλοιπες εννέα διεκδικήσεις της; Πως θα οριοθετήσει το διεθνές δικαστήριο, όταν η Τουρκία πει ότι οι 120 βραχονησίδες στο Αιγαίο είναι δικές της και όχι της Ελλάδας; Εάν 10 ή 20 βραχονησίδες αλλάξουν χέρια, θα αλλάξει τελείως ο χάρτης στο Αιγαίο. Πώς θα εμποδίσετε έναν διεθνή δικαστή να αποφασίσει εάν η Ψέριμος, το Αγαθονήσι, το Φαρμακονήσι είναι πράγματι γκρίζες ζώνες και ανήκουν στην Τουρκία ή είναι ελληνικά νησιά; Πολλές φορές οι διεθνείς δικαστές λειτουργούν με πολιτικά κριτήρια. Μην ξεχνάμε ότι η Τουρκία είχε χρηματίσει τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του Τράμπ».
«Είναι αρκετά πράγματα που έχει πει η ΕΕ και εμείς τα έχουμε αποφύγει για πολιτικούς λόγους»
Την πλέον πρόσφατη οικονομική επενέργεια της άρνησής μας να ορίσουμε ΑΟΖ και του αυτοπεριορισμού μας στα 6 ν.μ. ανέδειξε ο κ. Συρίγος μιλώντας για τις πλωτές ανεμογεννήτριες, των οποίων πλεονεκτήματα είναι ότι αποφεύγεται η οπτική όχληση και τα προβλήματα με την ορνιθοπανίδα και τη κτηνοτροφία. «Το πρόβλημα μάς είναι ότι με βάση το σημερινό νομικό πλαίσιο δεν μπορούμε να τοποθετήσουμε ανεμογεννήτριες στο Αιγαίο, πέραν των χωρικών μας υδάτων, δηλαδή πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, δηλ. περίπου 11 χλμ. Οπότε το μεγάλο πλεονέκτημα της μη οπτικής όχλησης χάνεται, διότι τις τοποθετείς εντός 11 χλμ. από τις ακτές. Μιλάμε για δάσος ανεμογεννητριών γύρω από κάθε νησί» είπε. Και συνέχισε: «Για να αξιοποιήσουμε την ενέργεια στο Αιγαίο, πρέπει να προχωρήσουμε σε κήρυξη ΑΟΖ. Φοβούμαι ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε σε τοποθέτηση ανεμογεννητριών, στα σωστά σημεία. Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι ότι κάποια στιγμή η Τουρκία θα προχωρήσει σε κήρυξη ΑΟΖ σε κάποια περιοχή, όπως π.χ. ανάμεσα στη Μήλο και την Τένεδο, κοντά στη Λήμνο και θα τοποθετήσει σε περιοχή, που νομίζουμε ότι είναι τμήμα της δικής μας υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, πλειάδα πλωτών ανεμογεννητριών, με σκοπό να αποκτήσει δικαιώματα που εμείς δεν θα έχουμε διεκδικήσει». Και πρόσθεσε σχετικά με την αλιεία: «Είναι αρκετά πράγματα που έχει πει η ΕΕ και εμείς τα έχουμε αποφύγει για πολιτικούς λόγους. Το 1992 με τον Κανονισμό 3760, η τότε ΕΟΚ προέτρεπε τα κράτη-μέλη να επεκτείνουν τις αλιευτικές τους ζώνες στα 12 ν.μ.. Επειδή όλα τα κράτη μέλη είχαν ήδη χωρικά ύδατα 12 ν.μ., ο κανονισμός, όπως ήταν διατυπωμένος, απευθυνόταν μόνον σε εμάς. Η Τουρκία είχε τότε διαμαρτυρηθεί στην ΕΟΚ. Ο ίδιος Κανονισμός επαναλήφθηκε το 2002, το 2014, ισχύει και σήμερα. Μας προτρέπουν συνεχώς να φτιάξουμε αλιευτική ζώνη 12 ν.μ. για να προστατεύουμε καλύτερα τους αλιευτικούς μας πόρους»…
Σε δυο κορυφαία Ευρωπαϊκά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) – μέσω των οποίων η ΕΕ εμπλέκεται με τις αιτιάσεις της Τουρκίας – αναφέρθηκε ο Γιώργος Κρεμλής, διευθυντής ε.τ. της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και πρόεδρος της Σύμβασης Espoo και του Πρωτοκόλλου SEA: το καλώδιο EuroAsia που αποσκοπεί στη διασύνδεση Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας και Ευρώπης και θα είναι η μεγαλύτερη και βαθύτερη διασύνδεση στον κόσμο με διπολικό καλώδιο μήκους 2×900 km, που θα ποντιστεί στον πυθμένα της Μεσογείου σε βάθη μέχρι 3.000 μέτρων. Το άλλο έργο είναι το GREGY Project για την ηλεκτρική διασύνδεση Ευρώπης-Αιγύπτου. Τα έργα αυτά, όπως είπε, παρακάμπτουν το τουρκολυβικό μνημόνιο. Δεν μπορούν να μην το παρακάμψουν. Ο αγωγός EastMed δεν προχώρησε, λόγω των τουρκικών πιέσεων. Όμως, στα έργα νέας γενιάς, που είναι PCI, αυτό δεν είναι δυνατόν και προβλέπεται Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, που προϋποθέτει θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. «Γι αυτό» πρόσθεσε «αξίζει η υπογραφή ενός συνυποσχετικού με την Κύπρο. Θα είναι εξαιρετικά σημαντικό,διότι εάν καθορισθεί ΑΟΖ Ελλάδας – Κύπρου, από την οποία περνά το EuroAsia, τότε θα περάσει και ο EastMed. Το τουρκολυβικό μνημόνιο έτσι θα αναδειχθεί ως διαφορά καθαρά ευρω-ενωσιακή. Το ίδιο ισχύει και για τις ζώνες αλιείας που είναι αρμοδιότητα του σκληρού πυρήνα του ευρω-ενωσιακού δικαίου. Πιστεύω ότι αξίζει να υποβάλλουμε μια τέτοια υπόθεση στο ΔΕΕ και να υπάρξει ένα τέτοιο συνυποσχετικό».
Εν κατακλείδι, όπως εύστοχα είπε ο Πρόεδρος και Εκτελεστικός Διευθυντής του ΙΕΝΕ, κ. Κωστής Σταμπολής, η συζήτηση αυτή «ενδεχομένως να μην αρέσει σε ορισμένους, καθότι μπορεί να θεωρηθεί ότι υποσκάπτει την τρέχουσα εξωτερική πολιτική, ιδίως μετά την υπογραφή του Συμφώνου της Αθήνας με την Άγκυρα. Η προώθηση του θέματος της ΑΟΖ δημιουργεί δυσφορία σε όσους υποστηρίζουν μια τακτική επιλεκτικών υποχωρήσεων και κατευνασμού έναντι των σταθερών και εν πολλοίς παράλογων διεκδικήσεων της Τουρκίας εις βάρος της Ελλάδας».
Πηγή: Ενέργεια
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
