Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, τη στάση της Τουρκίας και τον ρόλο της Γαλλίας έθεσε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης στην υπόθεση του καλωδίου, ενώ χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την ισραηλινή αντίδραση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, εξηγώντας ότι πίσω από αυτή βρίσκονται συγκεκριμένα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Η Τουρκία στρατιωτικοποίησε την κρίση και η Ελλάδα υποχώρησε»

Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Σάββας Καλεντερίδης κλήθηκε αρχικά να σχολιάσει τις δηλώσεις του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο σχετικά με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Ο αναλυτής αναφέρθηκε στο ιστορικό του έργου, υπενθυμίζοντας ότι ο ΑΔΜΗΕ απέκτησε τον έλεγχό του από τον Κύπριο επιχειρηματία Νάσο Κτωρίδη και επιχείρησε να προχωρήσει στις εργασίες το καλοκαίρι του 2024.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η τουρκική αντίδραση στην περιοχή της Κάσου δεν αποτέλεσε μια συνηθισμένη διπλωματική διαφωνία, αλλά μια συνειδητή επιλογή στρατιωτικοποίησης της κρίσης.

Όπως εξήγησε, όταν μια χώρα στρατιωτικοποιεί μια κρίση, έχει προετοιμάσει εναλλακτικά σενάρια κλιμάκωσης. Εάν η άλλη πλευρά αντιδράσει, μπορεί να αποστείλει πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις, μετατρέποντας μια περιορισμένη αντιπαράθεση σε ευρύτερη στρατιωτική κρίση, με κίνδυνο ακόμη και πολεμικής σύγκρουσης.

Κατά τον Καλεντερίδη, αυτό ακριβώς επιδίωξε η Άγκυρα το 2024, αποστέλλοντας πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή.

«Η Ελλάδα, επειδή δεν ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει μια τέτοια κατάσταση, έκανε πίσω, υποχώρησε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πρόσθεσε ότι ανάλογη κατάσταση δημιουργήθηκε και σε μεταγενέστερη προσπάθεια συνέχισης των εργασιών από την πλευρά της Κρήτης, όταν η Τουρκία απέστειλε φρεγάτα, επιδεικνύοντας εκ νέου την πρόθεσή της να παρέμβει στρατιωτικά.

Τα ερωτήματα για τη γαλλική εμπλοκή

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο αναλυτής στη μεταβολή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του έργου, όπως την περιέγραψε κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του.

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά μεταβίβασε το μεγαλύτερο μέρος της συμμετοχής της σε γαλλικά συμφέροντα, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η συγκεκριμένη επιλογή ενδέχεται να συνδέεται με την προσπάθεια μεταφοράς της ευθύνης για μια πιθανή νέα κρίση.

«Η ερμηνεία που δίνω εγώ είναι ότι το δώσαμε στους Γάλλους για να φάνε το μουτζούρη οι Γάλλοι», είπε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για τη δική του ερμηνεία των εξελίξεων.

Το βασικό ερώτημα που έθεσε είναι τι έχει αλλάξει από το 2024 ώστε η Τουρκία να επιτρέψει σήμερα την ολοκλήρωση των εργασιών, ενώ προηγουμένως είχε επιδείξει αποφασιστικότητα να τις εμποδίσει.

Αμφισβήτησε, μάλιστα, ότι η εμπλοκή της Γαλλίας αρκεί από μόνη της για να μεταβάλει τους τουρκικούς σχεδιασμούς.

Αναφέρθηκε στην εσωτερική πολιτική κατάσταση της Γαλλίας και στην αποδυνάμωση της πολιτικής επιρροής του Εμανουέλ Μακρόν, εκτιμώντας ότι δεν είναι αυτονόητη η προθυμία του Παρισιού να εμπλακεί σε στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τουρκία για το συγκεκριμένο έργο.

«Αυτοπαγιδευτήκαμε – Έπρεπε να είμαστε έτοιμοι για όλα τα σενάρια»

Το κεντρικό επιχείρημα του Σάββα Καλεντερίδη ήταν ότι η Ελλάδα όφειλε να έχει προετοιμαστεί για κάθε πιθανή τουρκική αντίδραση προτού προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου.

Κατά την άποψή του, η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να είχε εξετάσει εξαρχής το ενδεχόμενο η Άγκυρα να χρησιμοποιήσει στρατιωτικά μέσα για να παρεμποδίσει τις εργασίες.

«Αν η Ελλάδα δεν ήταν έτοιμη για τα εναλλακτικά σενάρια, όπως αυτό το να στρατιωτικοποιήσει το θέμα η Τουρκία, καλύτερα να μην έκανε το καλώδιο», υποστήριξε.

Ο ίδιος χρησιμοποίησε τη λέξη «αυτοπαγιδευτήκαμε», επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα.

Εάν η Τουρκία αποστείλει και πάλι πολεμικά πλοία, η Ελλάδα θα πρέπει είτε να είναι προετοιμασμένη να απαντήσει με ανάλογη στρατιωτική παρουσία είτε να αντιμετωπίσει εκ νέου το ενδεχόμενο διακοπής των εργασιών.

Ο Καλεντερίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική να αντιμετωπιστεί η τουρκική αντίδραση αποκλειστικά μέσω ενημέρωσης ή διπλωματικών συνεννοήσεων.

Κατά την εκτίμησή του, τέτοιες διαδικασίες δεν αρκούν για να μεταβάλουν τη στάση μιας χώρας που έχει ήδη επιδείξει την πρόθεσή της να κλιμακώσει στρατιωτικά την αντιπαράθεση.

Η ισραηλινή παρέμβαση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στη στάση του Ισραήλ απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντας την ισραηλινή τοποθέτηση ενδεχομένως τη σημαντικότερη παρέμβαση ξένης κυβέρνησης στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Για να εξηγήσει τη σημασία της, προχώρησε σε σύγκριση με τη στάση της Αιγύπτου.

Όπως υποστήριξε, το Κάιρο έχει άμεσο συμφέρον να αντιτίθεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς θεωρεί ότι θίγονται θαλάσσιες περιοχές στις οποίες διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.

Παράλληλα, υπενθύμισε την ύπαρξη των συμφωνιών οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών της Αιγύπτου με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ωστόσο, εξέφρασε τον προβληματισμό του για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να προσεγγίσει την Αίγυπτο μέσω προτάσεων που θα εξυπηρετούσαν τα αιγυπτιακά συμφέροντα.

Στην περίπτωση αυτή, εκτίμησε ότι θα μπορούσε να επηρεαστεί η ένταση με την οποία το Κάιρο αντιτίθεται στους τουρκικούς σχεδιασμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν να αγνοηθούν οι υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες.

Γιατί το Ισραήλ θεωρεί απειλή την τουρκική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η στάση του Ισραήλ έχει διαφορετική στρατηγική αφετηρία από εκείνη της Αιγύπτου.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το Τελ Αβίβ δεν ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τη νομική διάσταση του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά κυρίως για την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο σε έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου.

Η συγκεκριμένη περιοχή συνδέεται με τις θαλάσσιες επικοινωνίες και τις εμπορικές διαδρομές που εξυπηρετούν το Ισραήλ.

Ο αναλυτής εξήγησε ότι η ισραηλινή πλευρά δεν επιθυμεί να δημιουργηθεί ένα πρόσθετο στρατηγικό εμπόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο, πέρα από τους ήδη υπάρχοντες περιορισμούς στις θαλάσσιες οδούς της ευρύτερης περιοχής.

Υποστήριξε, επίσης, ότι πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί στον Τύπο σχετικά με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών και τις Ένοπλες Δυνάμεις δείχνουν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του Ισραήλ για τις τουρκικές κινήσεις.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, η αντίθεση του Ισραήλ στους τουρκικούς σχεδιασμούς δεν απορρέει μόνο από τις σχέσεις του με την Ελλάδα, αλλά και από την ανάγκη προστασίας των δικών του στρατηγικών συμφερόντων.

Το ενδεχόμενο ισραηλινής αντίδρασης επί του πεδίου

Ο Σάββας Καλεντερίδης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η ισραηλινή αντίδραση να αποκτήσει στο μέλλον πιο πρακτικά χαρακτηριστικά.

Εκτίμησε ότι, εφόσον η Τουρκία συνεχίσει να επιδιώκει τον έλεγχο του συγκεκριμένου θαλάσσιου διαδρόμου, το Ισραήλ ενδέχεται να αντιδράσει και επί του πεδίου.

«Πιθανόν επί του πεδίου, εάν όχι τώρα, στο μέλλον μπορεί να δούμε το Ισραήλ να αντιδρά», ανέφερε.

Η επισήμανση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη εκτίμησή του ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού στρατηγικών συμφερόντων, όπου οι κινήσεις της Τουρκίας επηρεάζουν όχι μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και άλλους περιφερειακούς δρώντες.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι οι εξελίξεις στην περιοχή παραμένουν ανοιχτές και ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα θα συνεχίσουν να απασχολούν τη δημόσια συζήτηση.

Στο άρθρο του, που δημοσιεύθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2026 στη Yeni Şafak, ο Καραγκιούλ περιγράφει μια Μέση Ανατολή η οποία, κατά την εκτίμησή του, βρίσκεται στα πρόθυρα μιας πολύ ευρύτερης στρατιωτικής αναμέτρησης.

Το κεντρικό του επιχείρημα είναι ότι η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στη συμβατική στρατιωτική ισχύ της. Αντίθετα, υποστηρίζει πως πρέπει να αναζητήσει ένα νέο σύστημα στρατηγικής αποτροπής, με τη συμμετοχή του Πακιστάν, το οποίο διαθέτει πυρηνικά όπλα, και της Σαουδικής Αραβίας.

Ο αρθρογράφος συνδέει την πρότασή του με την προοπτική μιας νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η αναμέτρηση δεν θα περιοριστεί απαραίτητα στην Τεχεράνη.

Πρόκειται για ιδιαίτερα επιθετική γεωπολιτική αρθρογραφία, με σειρά προβλέψεων και καταγγελιών που δεν συνοδεύονται από ανεξάρτητη τεκμηρίωση. Δεν αποτελεί ανακοίνωση επίσημης αλλαγής της τουρκικής πυρηνικής πολιτικής.

«Ο Νετανιάχου μπορεί να προκαλέσει πυρηνικό πόλεμο»

Ο Καραγκιούλ επανέρχεται στις προηγούμενες προειδοποιήσεις του για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, υποστηρίζοντας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα μπορούσε να επιχειρήσει μια δραματική στρατιωτική κλιμάκωση προκειμένου να διατηρηθεί στην εξουσία.

Εκτιμά ότι ακόμη και μια εκλογική ήττα δεν αποκλείει μια τέτοια εξέλιξη, καθώς το χρονικό διάστημα έως τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης θα μπορούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, να αξιοποιηθεί για στρατιωτική δράση.

Στο σημείο αυτό επικαλείται και τις δηλώσεις του Αμερικανού σχολιαστή Tucker Carlson, ο οποίος υποστήριξε στις 2 Νοεμβρίου ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται, υπό ισραηλινή πίεση, να διατάξει πυρηνική επίθεση εναντίον ιρανικής εγκατάστασης μέσα στις επόμενες ημέρες.

Οι δηλώσεις του Carlson έχουν καταγραφεί από διεθνή μέσα ενημέρωσης, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει αποφασίσει ή προετοιμάζει χρήση πυρηνικών όπλων.

Ο Καραγκιούλ προχωρά περισσότερο, θεωρώντας ότι μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πυρηνική κλιμάκωση και σε άλλα μέτωπα, από την Ουκρανία έως την Κορεατική Χερσόνησο.

«Μετά το Ιράν, στόχος η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στην Τουρκία ως πιθανό επόμενο στόχο μιας ευρύτερης σύγκρουσης.

Ο αρθρογράφος επικαλείται δηλώσεις που αποδίδει στον Ιρανό αξιωματούχο Μοχσέν Ρεζαΐ, σύμφωνα με τις οποίες το Ισραήλ θα μπορούσε, μετά το Ιράν, να στραφεί εναντίον της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας.

Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι δεν γνωρίζει κατά πόσον οι συγκεκριμένες πληροφορίες ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Παρ’ όλα αυτά, υποστηρίζει ότι οι στρατηγικές εξελίξεις δικαιολογούν την αντιμετώπιση ενός τέτοιου σεναρίου ως σοβαρής απειλής.

Κατά τον Καραγκιούλ, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με κινδύνους που υπερβαίνουν τη σύγκρουση με τους Χούθι στην Υεμένη.

Εκτιμά ότι θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν εσωτερικές αντιπαραθέσεις, φυλετικές συγκρούσεις ή θρησκευτικές εντάσεις για την αποσταθεροποίηση του σαουδαραβικού κράτους.

Φτάνει μάλιστα στο σημείο να προειδοποιήσει για ενδεχόμενη συνωμοσία με στόχο τη Μέκκα και τη Μεδίνα, χωρίς να παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη τέτοιου σχεδίου.

Στην ίδια συλλογιστική εντάσσει και τις αεροπορικές επιδρομές της Ιορδανίας στο συριακό έδαφος, τις οποίες αντιμετωπίζει ως πιθανό μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής αναδιάταξης.

Το Ιράν και το ενδεχόμενο αντιποίνων ακόμη και στις ΗΠΑ

Ένα από τα πιο ακραία σενάρια του άρθρου αφορά την πιθανότητα ιρανικών πληγμάτων εναντίον αμερικανικών στόχων στην Ευρώπη ή ακόμη και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι η ιρανική αντίσταση στις προηγούμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις ανέτρεψε τις προσδοκίες για γρήγορη κατάρρευση της Τεχεράνης.

Κατά την εκτίμησή του, η αδυναμία επίτευξης των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων με συμβατικά μέσα ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ στην εξέταση πιο καταστροφικών επιλογών.

Ισχυρίζεται επίσης ότι το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Βρετανία και στη Γερμανία, ακόμη και στόχους στη Νέα Υόρκη και στην Ουάσιγκτον.

Δεν προσκομίζει, ωστόσο, αποδείξεις ότι η Τεχεράνη διαθέτει επιχειρησιακά συστήματα ικανά να πραγματοποιήσουν τέτοιου είδους πλήγματα.

Ο αρθρογράφος διατυπώνει επίσης το υποθετικό σενάριο να διαθέτει το Ιράν πυρηνικό όπλο ή να έχει αποκτήσει τέτοια δυνατότητα από τρίτη χώρα. Το παρουσιάζει ως ενδεχόμενο και όχι ως επιβεβαιωμένη πληροφορία.

Το μεγάλο μήνυμα: Κοινή πυρηνική αποτροπή Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας

Το σημαντικότερο σημείο του άρθρου αφορά την πρόταση δημιουργίας ενός κοινού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού από την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.

Ο Καραγκιούλ δεν περιορίζεται σε μια γενική αναφορά περί αμυντικής συνεργασίας, αλλά ζητά να συγκροτηθεί άμεσα μια κοινή στρατηγική πυρηνικής αποτροπής.

«Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία πρέπει επειγόντως, χωρίς να χάσουν ούτε μία ημέρα, να δημιουργήσουν μια κοινή πυρηνική αποτροπή. Πρέπει να συγκροτήσουν μια κοινή πυρηνική αμυντική ασπίδα», γράφει χαρακτηριστικά.

Υποστηρίζει ότι η ισορροπία αποτροπής πρέπει να είναι αμοιβαία, ώστε οποιαδήποτε χώρα εξετάζει τη χρήση πυρηνικών όπλων να γνωρίζει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει ανάλογες συνέπειες.

Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συμμετοχής του Πακιστάν, το οποίο αποτελεί ήδη πυρηνική δύναμη, σε αντίθεση με την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία.

Ωστόσο, ο Καραγκιούλ δεν εξηγεί πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ένας τέτοιος μηχανισμός, ούτε εάν θα στηριζόταν σε κοινή διοίκηση, σε εγγυήσεις πυρηνικής προστασίας ή στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων.

Επομένως, η παρέμβασή του συνιστά πολιτική και στρατηγική πρόταση και όχι ανακοίνωση συμφωνίας μεταξύ των τριών χωρών.

Προειδοποίηση για τις σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν

Ο Καραγκιούλ συνδέει την εξωτερική απειλή με τις εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία και τις συζητήσεις για εντάσεις στις σχέσεις Άγκυρας–Μπακού.

Αναφέρεται ειδικότερα σε οικονομικές και πολιτικές υποθέσεις που απασχολούν την τουρκική επικαιρότητα, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να καταναλώνει τις δυνάμεις της σε εσωτερικές συγκρούσεις την ώρα που διαμορφώνονται νέες απειλές στην περιοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο τοποθετεί και τη συζήτηση περί τουρκικής και αζερικής έντασης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι εσωτερικές και περιφερειακές αντιπαραθέσεις δεν είναι άσχετες με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Δεν παρουσιάζει πάντως συγκεκριμένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν οργανωμένη εξωτερική παρέμβαση στις συγκεκριμένες υποθέσεις.

«Τέλος στις εθνοτικές και θρησκευτικές διαμάχες»

Ένα ακόμη βασικό στοιχείο του άρθρου είναι το κάλεσμα για υπέρβαση των εθνοτικών και θρησκευτικών διαφορών στη Μέση Ανατολή.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι οι συγκρούσεις μεταξύ σουνιτών και σιιτών, όπως και οι εθνικές αντιπαραθέσεις, χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για την αποδυνάμωση των κρατών της περιοχής.

Προειδοποιεί ότι η συνέχιση αυτών των διαχωρισμών σε μια περίοδο ενδεχόμενης γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική.

Με αυτή τη θέση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα κοινό πλαίσιο ασφαλείας που θα περιλαμβάνει χώρες με διαφορετικές πολιτικές και θρησκευτικές ταυτότητες, όπως η σιιτική Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, η σουνιτική Σαουδική Αραβία και η Τουρκία.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με την ευρύτερη αντίληψη του αρθρογράφου περί γεωπολιτικής συσπείρωσης των κρατών της περιοχής απέναντι σε εξωτερικές απειλές.

«Η Τουρκία δεν μπορεί να ανεχθεί συγκαλυμμένες επιχειρήσεις στο εσωτερικό της»

Το άρθρο περιλαμβάνει επίσης αυστηρές προειδοποιήσεις για την εσωτερική ασφάλεια της Τουρκίας.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι η Άγκυρα οφείλει να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τις οργανώσεις και τα δίκτυα που θεωρεί ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί αποσταθεροποίησης.

Αναφέρεται στους Χούθι, στη Σομαλιλάνδη και στην Αλ Σαμπάμπ, παρουσιάζοντάς τους ως παραδείγματα δυνάμεων που, κατά την άποψή του, μπορούν να αξιοποιούνται από τρίτους για την πρόκληση περιφερειακών κρίσεων.

Υποστηρίζει ότι η εποχή των συγκρούσεων μέσω ενδιάμεσων οργανώσεων σταδιακά αντικαθίσταται από την προοπτική απευθείας στρατιωτικών αντιπαραθέσεων μεταξύ κρατών.

Για τον λόγο αυτό ζητά από την τουρκική ηγεσία να επιλύσει γρήγορα τις εσωτερικές εκκρεμότητες και να εξουδετερώσει τις δραστηριότητες που θεωρεί απειλητικές για την εθνική ασφάλεια.

Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέει τη στρατιωτική προετοιμασία με την απαίτηση μεγαλύτερης εσωτερικής συνοχής και αυξημένης κρατικής κινητοποίησης.

«Ώρα να επιστρέψουμε στο έθνος-στρατό»

Το άρθρο ολοκληρώνεται με ένα κάλεσμα συνολικής εθνικής κινητοποίησης.

Ο Καραγκιούλ θεωρεί ότι η Τουρκία βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή και ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση στην ενίσχυση της στρατιωτικής της ισχύος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

Χρησιμοποιεί τη χαρακτηριστική τουρκική έκφραση Asker Millet, η οποία αποδίδεται ως «έθνος-στρατός» ή «στρατιωτικό έθνος» και παραπέμπει στην παραδοσιακή αντίληψη περί στενής σύνδεσης της στρατιωτικής ισχύος με την εθνική ταυτότητα.

Επαναλαμβάνει την απαίτησή του η Τουρκία να καταστεί επειγόντως πυρηνική δύναμη, χωρίς να προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτός ο στόχος.

Η καταληκτική του αναφορά είναι χαρακτηριστική:

«Ο ύπνος είναι αυτοκτονία. Η καθυστέρηση είναι αυτοκτονία. Η αναβολή είναι αυτοκτονία. Η Τουρκία πρέπει επειγόντως να γίνει πυρηνική δύναμη. Ήρθε η ώρα να επιστρέψουμε στο έθνος-στρατό!»

Η σημασία της παρέμβασης Καραγκιούλ

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη δημοσιογραφική σημασία επειδή προέρχεται από έναν αρθρογράφο με στενή πολιτική συνάφεια προς το κυβερνητικό στρατόπεδο της Τουρκίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι θέσεις του αποτελούν επίσημη κυβερνητική πολιτική. Αποτυπώνουν, ωστόσο, μια αντίληψη στρατηγικής ασφάλειας που αντιμετωπίζει την ανάπτυξη πυρηνικής αποτροπής ως πιθανή απάντηση στις περιφερειακές απειλές.

Η πρόταση για συνεργασία με το πυρηνικά εξοπλισμένο Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία συνδυάζεται με το αίτημα συνολικής στρατιωτικής κινητοποίησης της Τουρκίας και την αντίληψη ότι οι μελλοντικοί πόλεμοι ενδέχεται να έχουν πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση.

Το άρθρο περιλαμβάνει επίσης ακραίους συλλογικούς χαρακτηρισμούς κατά του Ισραήλ και των Ισραηλινών, τους οποίους ο συγγραφέας συνδέει με τις εκτιμήσεις του για έναν ενδεχόμενο παγκόσμιο πόλεμο. Πρόκειται για ρητορική που πρέπει να διακρίνεται από την κριτική σε συγκεκριμένες κυβερνητικές ή στρατιωτικές αποφάσεις.

Το βασικό πολιτικό μήνυμα του Καραγκιούλ είναι σαφές: θεωρεί ότι η Τουρκία πρέπει να προετοιμαστεί για ένα περιβάλλον γενικευμένης στρατιωτικής αναμέτρησης και να αναζητήσει πυρηνική αποτροπή μέσω περιφερειακών συμμαχιών.

Τον κίνδυνο να αξιοποιήσει η Τουρκία τη σχεδιαζόμενη ενημέρωση μέσω Γαλλίας για τις έρευνες του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου ως επιχείρημα αναγνώρισης δικαιοδοσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο επισήμανε ο Γιάννος Χαραλαμπίδης. Μιλώντας στη Βασιλική Πολίτου, στον Θήτα FM 107,1, άσκησε κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας, στην αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην ανάγνωση της αιγυπτιακής στάσης.

Υπέρ της διασύνδεσης, με προειδοποίηση για τους χειρισμούς

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης ξεκαθάρισε εξαρχής ότι υποστηρίζει την ηλεκτρική διασύνδεση. Τη χαρακτήρισε γεωπολιτικό πρόγραμμα που μπορεί να ωφελήσει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ και να δημιουργήσει νέα δεδομένα στις σχέσεις τους με τις χώρες της περιοχής, εφόσον δεν εγκλωβιστεί στη διαφθορά και στη μικροπολιτική.

Η ένστασή του επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται να ξεπεραστούν οι τουρκικές αντιδράσεις. Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να συνδέσει τη διέλευση του καλωδίου με την αποδοχή δικών της αξιώσεων επί της υφαλοκρηπίδας.

Υποστήριξε ότι, για το συγκεκριμένο είδος ερευνών που περιέγραψε, δεν προκύπτει τουρκικό δικαίωμα αδειοδότησης ή απαίτησης ενημέρωσης, ακόμη και στις περιοχές όπου προβάλλονται αμφισβητήσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, επέκρινε την επιλογή της γαλλικής διαμεσολάβησης, θεωρώντας ότι η Αθήνα επιχειρεί να αποφύγει τόσο την κρίση με την Τουρκία όσο και το εσωτερικό πολιτικό κόστος μιας απευθείας γνωστοποίησης.

Οι δύο κίνδυνοι: Σιωπηρή αποδοχή και estoppel

Ο αναλυτής εστίασε σε δύο νομικές έννοιες: τη σιωπηρή αποδοχή και το estoppel, τις οποίες παρουσίασε ως πιθανούς κινδύνους που πρέπει να συνεκτιμηθούν πριν επιλεγεί η τελική διαδικασία.

Στην πρώτη περίπτωση, υποστήριξε ότι η ελληνική συναίνεση σε γαλλική ενημέρωση της Τουρκίας θα μπορούσε να προβληθεί από την Άγκυρα ως έμμεση αποδοχή της αξίωσής της να έχει λόγο στις εργασίες.

Στη δεύτερη, περιέγραψε το ενδεχόμενο η Τουρκία να επικαλεστεί αντιφατική ελληνική συμπεριφορά. Να ισχυριστεί, δηλαδή, ότι η Ελλάδα αποδέχθηκε, μέσω τρίτου, μια διαδικασία από την οποία ωφελήθηκε για την προώθηση του έργου και στη συνέχεια αρνήθηκε τις συνέπειες που η τουρκική πλευρά θα επιχειρούσε να της αποδώσει.

Κατά τον Χαραλαμπίδη, μια τέτοια επιχειρηματολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντική συζήτηση για θαλάσσιες οριοθετήσεις ή σε δικαστική αντιπαράθεση. Η προειδοποίησή του αφορά την πιθανή αξιοποίηση της διαδικασίας από την Τουρκία και όχι διαπίστωση ότι έχει ήδη αναγνωριστεί τουρκική δικαιοδοσία.

Η κυβερνητική θέση είναι διαφορετική. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ του CNN Greece, η σχεδιαζόμενη διαδικασία αφορά απλή ενημέρωση των σχετιζόμενων κρατών και όχι αίτημα αδείας, με την Αθήνα να υποστηρίζει ότι η γνωστοποίηση δεν παράγει νομικές συνέπειες. Το ακριβές περιεχόμενο της επικοινωνίας βρίσκεται, επομένως, στο επίκεντρο της συζήτησης.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Κριτική για κινήσεις «κατόπιν εορτής»

Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης, ο Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, εξέλιξη που έχει καταγραφεί και σε σχετικό ρεπορτάζ της ΕΡΤ.

Η κριτική του επικεντρώθηκε στην αποτυχία αποτροπής αυτής της εξέλιξης και στην προηγούμενη ελληνική προσέγγιση προς την ανατολική Λιβύη και τον Χαλίφα Χαφτάρ. Υποστήριξε ότι η Αθήνα είχε επενδύσει σε αυτό το στρατόπεδο, χωρίς να κατορθώσει να εμποδίσει την προσέγγισή του με την Τουρκία.

Αξιολόγησε θετικά την ανάδειξη του ζητήματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά έθεσε ως ουσιαστικό κριτήριο το αποτέλεσμα στο πεδίο. Κατά την άποψή του, οι διπλωματικές παρεμβάσεις δεν αρκούν εάν δεν επιτρέπουν στην Ελλάδα να ασκεί στην πράξη τα δικαιώματα που επικαλείται.

Έκανε, μάλιστα, παραλληλισμό με το ψευδοκράτος στην κατεχόμενη Κύπρο, ως παράδειγμα παράνομης κατάστασης που εξακολουθεί να υφίσταται. Με αυτή την αναφορά θέλησε να υπογραμμίσει τον κίνδυνο παγίωσης τετελεσμένων, παρά τη συνεχιζόμενη απόρριψή τους.

Το κεντρικό ερώτημα που έθεσε ήταν εάν η Ελλάδα μπορεί να πραγματοποιεί έρευνες και να αναπτύσσει δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές όπου επικαλείται δικαιώματα ή εάν οι τουρκικές παρεμβάσεις εξακολουθούν να εμποδίζουν την άσκησή τους.

Αίγυπτος: Η στήριξη περνά μέσα από τα συμφέροντά της

Για την Αίγυπτο, ο Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι οι αντιδράσεις της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο πρέπει να εξετάζονται και υπό το πρίσμα των δικών της θαλάσσιων συμφερόντων.

Εκτίμησε ότι το Κάιρο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη θέση του για να αποκομίσει οφέλη από τις περιφερειακές ισορροπίες. Αναφέρθηκε σε τουρκική προσφορά περίπου 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θαλάσσιας περιοχής προς την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι μέρος των προβαλλόμενων ωφελημάτων αφορά ελληνικά και κυπριακά δικαιώματα.

Στο ίδιο πλαίσιο επικαλέστηκε ποσοστά 2% για την ελληνική και 17,5% για την κυπριακή πλευρά, χωρίς να αναπτύξει στη συνέντευξη τον υπολογισμό ή την ακριβή γεωγραφική βάση αυτών των μεγεθών.

Επισήμανε επίσης τη στρατιωτική συνεργασία Αιγύπτου–Τουρκίας, αναφερόμενος σε ναυτικές δραστηριότητες και ασκήσεις στην περιοχή της Αλεξάνδρειας.

«Δεν λέω ότι είναι εχθρός μας η Αίγυπτος», διευκρίνισε. Το επιχείρημά του ήταν ότι η σύγκλιση σε ορισμένα ζητήματα δεν εξαλείφει τις διαφορετικές επιδιώξεις κάθε χώρας και ότι οι σχέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα συμφέροντα και τις συγκεκριμένες πράξεις.

Η αμφισβήτηση των «ήρεμων νερών»

Κλείνοντας, ο Χαραλαμπίδης επανήλθε στην πολιτική των «ήρεμων νερών», υποστηρίζοντας ότι η εικόνα αποκλιμάκωσης δεν εμπόδισε την Τουρκία να συνεχίσει την προώθηση των διεκδικήσεών της.

Συνέδεσε αυτή την κριτική με τις εξελίξεις στη Λιβύη και με το καλώδιο, προειδοποιώντας ότι οι χειρισμοί για την υλοποίηση της διασύνδεσης χρειάζονται προσοχή, ώστε να μη δώσουν στην Άγκυρα πρόσθετα επιχειρήματα.

Επανέλαβε ότι υποστηρίζει το έργο και ότι σκοπός των επισημάνσεών του είναι η πρόληψη δυσμενών εξελίξεων για την Ελλάδα και την Κύπρο.