Συμπεράσματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία: Περαιτέρω επενδύσεις σε άρματα μάχης και πυροβολικό μάχης είναι άχρηστες, χωρίς πρώτα την υπέρβαση της ικανότητας του «ντρονοπολέμου» του αντιπάλου.

Έβαλε ο πόλεμος στην Ουκρανία την ταφόπλακα στην συγκέντρωση των στρατευμάτων, στα άρματα μάχης, αλλά και στο πυροβολικό μάχης; Πιθανό είναι.

Αργά ή γρήγορα, ο πόλεμος στην Ουκρανία θα τελειώσει. Και το καθήκον μας είναι να μάθουμε από τις εχθροπραξίες, οι οποίες διεξάγονται με πολλούς τρόπους με νέο τρόπο, και να αναδιοργανώσουμε το στρατό λαμβάνοντας υπόψη αυτή την εμπειρία, συμπεριλαμβανομένων των λαθών και των λανθασμένων υπολογισμών, συνειδητοποιώντας το πλήρες βάθος των αλλαγών στις στρατιωτικές υποθέσεις που έχει επιδείξει ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Και εδώ, το πιο σημαντικό πρόβλημα είναι η «επανάσταση των drones», η οποία απέχει όλο και περισσότερο από την επίλυση του, μια και οι δυνατότητες οικοδόμησης του «πολέμου των drones» υπερβαίνουν σαφώς τις δυνατότητες και τις προοπτικές για την υπέρβαση του και την αντιμετώπισή του. Mε αυτά που είδαμε μέχρι στιγμής, ένα μόνο drone καταστρέφεται πολύ γρήγορα (όχι όμως ο χειριστής!), αλλά η προστασία κατά των drones δεν είναι τόσο φθηνή και μαζική όσο και τα ίδια τα drones. Αυτή η προστασία κατά των drones συμπεριλαμβάνει την εξουδετέρωση του drone, του χειριστή του, ακόμη και την εξουδετέρωση των δορυφόρων και του συστήματος πληροφοριών του εχθρού. Στην Ουκρανία βλέπουμε ότι ο σημερινός ηλεκτρονικός πόλεμος μόνο πανάκεια δεν είναι και ότι μέχρι στιγμής το μοναδικό αντίδοτο κατά των drones (των συσκευών μόνο, μια και δεν έχει υπάρξει η παραμικρή λύση της εξουδετέρωσης του χειριστή), είναι περισσότερα drones!

Στην Ουκρανία βλέπουμε drones μικρής εμβέλειας να χρησιμοποιούνται ως κινητά ναρκοπέδια, να ανεβαίνουν σε σμήνη απροσδόκητα από κοντινά πεδία για να σταματήσουν τις εχθρικές επιθέσεις ακαριαία. Βλέπουμε drones μεγάλης εμβέλειας να χρησιμοποιούνται για να χτυπήσουν κρίσιμες στρατηγικές υποδομές, που βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα πίσω από την πρώτη γραμμή.

Είναι προφανές ότι με τη σμίκρυνση και τη μείωση του κόστους των drones, οι πολεμικές επιχειρήσεις θα λαμβάνουν όλο και περισσότερο την εμφάνιση ενεργειών απίστευτα μεγάλης κλίμακας ορδών drones των πιο διαφορετικών τύπων, σχημάτων, μεγεθών και σκοπών (αλλά κυρίως μικρότερων και φθηνότερων) και ταυτόχρονα όλο και πιο μεγάλης εμβέλειας και αυτόνομων, οι οποίες θα γίνουν το κύριο μέσο πολέμου, καθώς καθιστούν δυνατό τον συνδυασμό δυνατοτήτων αναγνώρισης και καταστροφής του εχθρού.

Το πεδίο μάχης και το πίσω μέρος για δεκάδες χιλιόμετρα, ήδη έχει μετατραπεί σε μια συνολική «ζώνη θανάτου» στην οποία τα drones καταστρέφουν τα πάντα. Κατά συνέπεια, ένας άλλος μη αναστρέψιμος βασικός τύπος πολέμου θα είναι η αντιμετώπιση των drones και η εκκαθάριση του ουρανού από αυτά. Έτσι, ο ένοπλος αγώνας θα λάβει τη μορφή ενός αγώνα για την «υπεροχή των ντρονοπυρών» και μόνο η επίτευξη αυτής της υπεροχής θα επιτρέψει σε ένα από τα μέρη να προωθηθεί έδαφος.

Κατά συνέπεια, η οργάνωση των στρατευμάτων θα πρέπει να εξαρτάται από τα καθήκοντα της μάχης για μια τέτοια «υπεροχή των ντρονοπυρών» και τη δυνατότητα δράσης στις συνθήκες αυτού του πολέμου.

Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της «επανάστασης των drones» ήταν η άνευ προηγουμένου διαφάνεια του πεδίου μάχης, στην πραγματικότητα, η πλήρης εξαφάνιση της «ομίχλης του πολέμου» και αυτή η διαφάνεια θα αυξηθεί γρήγορα λόγω της ανάπτυξης τόσο των drones όσο και του διαστήματος (και οι δορυφόροι, στην πραγματικότητα, είναι μια έκδοση των drones) και των λύσεων πληροφοριών διαδικτύου. Η ανάπτυξη εξοπλισμού επιτήρησης, αισθητήρων, υπολογιστικής ισχύος, δικτύων πληροφοριών, μεθόδων μετάδοσης και επεξεργασίας δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης (AI) δημιουργεί στο μέλλον ένα ενιαίο παγκόσμιο περιβάλλον πληροφοριών εδάφους-αέρος-διαστήματος («χώρος μάχης πληροφοριών»), το οποίο παρέχει και επεκτείνει όλο και περισσότερο την πλήρη τακτική, επιχειρησιακή και στρατηγική διαφάνεια. Επιπλέον, στο μέλλον, θα είναι δυνατό να μιλήσουμε για την απαξίωση της ίδιας της διαίρεσης της μάχης σε τακτικό, επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο, καθώς η ευαισθητοποίηση και η συμπεριφορά μάχης, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης όπλων, θα είναι δυνατές σε οποιοδήποτε εύρος.

Η αποφασιστική συνέπεια της συνολικής «διαφάνειας» του πεδίου μάχης ήταν το νέο πρόσωπο του πολέμου που ήδη επιδείχθηκε κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών στην Ουκρανία, το οποίο βασίζεται κυρίως στην υψηλή διασπορά των δυνάμεων και την πολύ χαμηλή πυκνότητα των στρατευμάτων και των σχηματισμών μάχης τους. Οι ριζικά αυξημένες δυνατότητες αναγνώρισης και καταστροφής υψηλής ακρίβειας καθορίζουν τη σημαντικά μεγαλύτερη ευπάθεια τόσο των ομάδων στρατευμάτων όσο και των μεμονωμένων αντικειμένων στρατιωτικού εξοπλισμού στο πεδίο της μάχης. Το αποτέλεσμα είναι η αδυναμία συγκεκαλυμμένης μεταφοράς και συγκέντρωσης δυνάμεων και μέσων, η οποία αλλάζει θεμελιωδώς την ίδια τη φιλοσοφία και τα θεμέλια της χρήσης στρατευμάτων, που προηγουμένως βασίζονταν για αιώνες στη συγκέντρωση και την απόκτηση υπεροχής σε ένα αναγκαίο ή πλεονεκτικό τομέα του μετώπου.

Το κύριο πλήγμα της συνεχιζόμενης επανάστασης της πληροφορίας στις στρατιωτικές υποθέσεις, που καταδείχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, ήταν η εισαγωγή και η μαζική χρήση του παγκόσμιου (δημόσιου) Διαδικτύου, με βάση το σύστημα Starlink. Με το Starlink, για πρώτη φορά στην ιστορία, υλοποιήθηκε ένα δημόσιο και ταυτόχρονα γρήγορο και επαρκώς ασφαλές δίκτυο πληροφοριών, επιτρέποντας την παγκόσμια σύνδεση όλων των «μονάδων», η οποία παρέχει επικοινωνία και έλεγχο ανεξαρτήτως εμβέλειας. Το τελευταίο έχει φέρει επανάσταση στον έλεγχο των drones, καθιστώντας δυνατή για πρώτη φορά τη μαζική διασφάλιση της χρήσης ακόμη και μικρών drones σε θεωρητικά απεριόριστη εμβέλεια.

Το επόμενο βήμα της επανάστασης της πληροφορίας σε αυτό το κομμάτι θα είναι η ενσωμάτωση αυτών των δορυφορικών και δικτυακών λύσεων, οι οποίες θα καταστήσουν δυνατή τη διασφάλιση της παγκόσμιας δορυφορικής ανταλλαγής πληροφοριών μέσω ενός συνηθισμένου κινητού τηλεφώνου και των αντίστοιχων εξαιρετικά μικρών συσκευών. Αυτό θα οδηγήσει σε περαιτέρω εκρηκτική επέκταση της συνδεσιμότητας πληροφοριών των ενόπλων δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης «σύνδεσης» πληροφοριών κάθε στρατιώτη στο πεδίο της μάχης, της υπερ-σμίκρυνσης των συστημάτων που χρησιμοποιούν απεριόριστο έλεγχο εμβέλειας (συμπεριλαμβανομένων των drones και των όπλων υψηλής ακρίβειας) και θα αυξήσει δραματικά τις δυνατότητες του πολέμου εξ όλο και μεγαλύτερης αποστάσεως.

Η επανάσταση των πληροφοριών αλλάζει ριζικά το πρόσωπο των πολεμικών επιχειρήσεων και του στρατού. Δεν υπάρχει ανάγκη για πυρά οπτικής επαφής, τα οποία για αιώνες ήταν η βάση της νίκης και της ήττας στη μάχη, και γύρω από τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας τέτοιων πυρών εξακολουθούν να χτίζονται τα θεμέλια της τακτικής. Τώρα δεν χρειάζεται να βλέπετε τον εχθρό ή τον στόχο ακριβώς μπροστά σας, καθώς οι στόχοι μπορούν να ανιχνευθούν από οποιαδήποτε απόσταση και να χτυπηθούν από όπλα υψηλής ακρίβειας (κυρίως drones) που εκτοξεύονται εκτός του εύρους της οπτικής επαφής τους. Ταυτόχρονα, η επιβίωση των απομακρυσμένων μέσων για πυροδότηση από κλειστές θέσεις και οι υπολογισμοί τους είναι πολύ υψηλότεροι από οποιοδήποτε όπλο που πυροδοτείται σε οπτική επαφή.

Αυτές οι περιστάσεις, και η έλλειψη προστασίας από τα drones, είναι ο κύριος λόγος για την παρατηρούμενη κρίση του άρματος μάχης, η οποία χρησιμεύει ως το κύριο μέσο πυρός οπτικής επαφής, και στην πραγματικότητα, εμφανίστηκε ως προστατευμένη πλατφόρμα για τη διεξαγωγή τέτοιων πυρών. Τώρα το άρμα μάχης εμφανίζεται, αντίθετα, ως ένα εύκολα ανιχνεύσιμο και εύκολα βομβαρδισμένο όχημα, με ένα αναποτελεσματικό οπλικό σύστημα μια και φτιάχτηκε για την καταστροφή στόχων οπτικής επαφής. Ως αποτέλεσμα, έχασε τη σημασία του ως το κάποτε κύριο μέσο προέλασης και ελιγμών του στρατού.

Με παρόμοιο τρόπο, μπορούμε να δούμε την κρίση του πυροβολικού μάχης. Αν και η σύγκρουση στην Ουκρανία φαινόταν να έχει επιστρέψει το πυροβολικό με μη κατευθυνόμενα πυρομαχικά στο βάθρο του «θεού του πολέμου», τα προβλήματα παρέμειναν. Και το κύριο είναι η σκοπιμότητα χρήσης ακριβών όπλων με μεγάλη κατανάλωση ακριβών παραδοσιακών πυρομαχικών πυροβολικού για εργασίες που μπορούν να εκτελεστούν άψογα από drones και όπλα υψηλής ακρίβειας.

Ως αποτέλεσμα, η «επανάσταση των drones» έχει με την σειρά της επαναστατικό αντίκτυπο στις ενέργειες στο πεδίο της μάχης, αφού, όπως έχει ήδη αναφερθεί, αφενός, αλλάζει ριζικά έναν τόσο βασικό παράγοντα στρατιωτικών υποθέσεων όπως η συγκέντρωση δυνάμεων και μέσων, και αφετέρου, καθιστά περιττούς τους τακτικούς ελιγμούς αυτών των δυνάμεων και μέσων για να πετύχουν την ήττα του εχθρού. Προφανώς, όλα αυτά θα οδηγήσουν σε αλλαγές όχι μόνο στις μορφές πολέμου, αλλά και στην εμφάνιση και τη δομή των στρατών.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία τράβηξε μια γραμμή κάτω από την σχεδόν εκατονταετή κυριαρχία των ιδεών για τον μηχανοκίνητο πόλεμο που είναι εγγενείς στις βιομηχανικές κοινωνίες. Έγινε η πρώτη πλήρους κλίμακας ένοπλη σύγκρουση του 21ου αιώνα, που σηματοδοτεί την επανάσταση στις στρατιωτικές υποθέσεις που έχει ήδη λάβει χώρα, εκφράστηκε στη μετάβαση στον ψηφιακό πόλεμο και τον πόλεμο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη των μεταβιομηχανικών κοινωνιών. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι αναδυόμενες τάσεις στην συνέχεια θα αναπτυχθούν όλο και πιο γρήγορα, αλλάζοντας ριζικά το πρόσωπο των στρατιωτικών υποθέσεων.

Από antiwar