Σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να αποδεχθεί καμία διαδικασία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας έστειλε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), Ιωάννης Μπαλτζώης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική» για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να παραμείνουν απλοί παρατηρητές εάν η Τουρκία επιχειρήσει να εμποδίσει εκ νέου τις έρευνες και τις εργασίες για την πόντιση του καλωδίου. Επικαλέστηκε, μάλιστα, τις δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο για τον ρόλο της Ελλάδας ως αναντικατάστατου συμμάχου και για την ανάγκη αποτροπής μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης.

«Δεν έχουμε άλλη επιλογή», τόνισε, προειδοποιώντας ότι ένα νέο επεισόδιο ανάλογο με εκείνο της Κάσου θα ισοδυναμούσε με σοβαρή γεωπολιτική υποχώρηση της Ελλάδας. Όπως υποστήριξε, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να στείλει ένα απολύτως σαφές μήνυμα, δηλώνοντας ότι το έργο αποτελεί άμεσο αμερικανικό ενδιαφέρον και ότι θα συνδράμει στην υλοποίησή του.

Σενάριο αμερικανικής παρέμβασης

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ προέβλεψε ότι ενδέχεται να αναζητηθεί μια φόρμουλα η οποία θα επιτρέψει την πρόοδο του έργου χωρίς ανοιχτή ελληνοτουρκική σύγκρουση. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η Άγκυρα θα μπορούσε να παρουσιάσει την προσωρινή μη παρεμπόδιση των εργασιών ως δική της παραχώρηση, επικαλούμενη τον ευρωπαϊκό και δημόσιο χαρακτήρα του έργου.

Μια τέτοια επικοινωνιακή διαχείριση, όμως, κρύβει κινδύνους. Ο κ. Μπαλτζώης αναφέρθηκε στην έννοια της «έρπουσας δικαιοδοσίας»: στην προσπάθεια, δηλαδή, μιας χώρας να δημιουργήσει σταδιακά την εντύπωση ότι διαθέτει αρμοδιότητες ή δικαιώματα σε μια περιοχή, ακόμη και όταν αυτά δεν της αναγνωρίζονται.

Κατά την άποψή του, το κρίσιμο είναι να μη ζητήσει η Ελλάδα τουρκική άδεια και να μη δεχθεί όρους που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αργότερα από την Άγκυρα ως προηγούμενο.

«Η NAVTEX είναι ενημέρωση, όχι αίτημα άδειας»

«Δεν πρέπει να ζητήσουμε άδεια. Είναι αδιανόητο», υπογράμμισε ο αντιστράτηγος ε.α., σημειώνοντας ότι η έκδοση NAVTEX συνιστά ενημέρωση προς ναυτιλλομένους και κράτη και όχι αναγνώριση δικαιοδοσίας ή αίτημα έγκρισης από την Τουρκία.

Όπως ανέφερε, υποθαλάσσια καλώδια έχουν τοποθετηθεί σε πολλές θαλάσσιες περιοχές του κόσμου χωρίς να τίθεται ζήτημα άδειας από τρίτες χώρες. Κατηγόρησε, παράλληλα, την Άγκυρα ότι επιχειρεί να αντιστρέψει την πραγματικότητα και να επιβάλει τις διεκδικήσεις της κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι δυσκολότερες συνεννοήσεις με την τουρκική πλευρά ενδέχεται να αναληφθούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες διαθέτουν συμφέροντα και διαύλους επικοινωνίας και με την Τουρκία.

Οι σχέσεις Ερντογάν–Τραμπ και το εμπόδιο των S-400

Αναφερόμενος στη θέση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο κ. Μπαλτζώης επισήμανε την ιδιαίτερη προσωπική σχέση του Τούρκου προέδρου με τον Ντόναλντ Τραμπ. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι αυτή δεν έχει αποφέρει μέχρι στιγμής στην Άγκυρα τα αποτελέσματα που επιδιώκει στον στρατιωτικό τομέα.

Όπως είπε, η Τουρκία δεν έχει εξασφαλίσει ακόμη όσα ζητά σχετικά με τα F-16, ενώ η επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει εξαιρετικά δύσκολη όσο διατηρεί το ρωσικό σύστημα S-400 και εξακολουθούν να υφίστανται οι περιορισμοί της αμερικανικής νομοθεσίας CAATSA.

Κατά την εκτίμησή του, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πρόθυμη να διευκολύνει την κατάσταση εάν η Τουρκία απομακρύνει τους S-400. Ωστόσο, οι προσπάθειες της Άγκυρας να διαθέσει το ρωσικό σύστημα σε τρίτη χώρα δεν έχουν ευοδωθεί, καθώς εμπλέκονται σύνθετοι περιφερειακοί συσχετισμοί και τα συμφέροντα της Μόσχας.

Το δίλημμα της Αθήνας

Η κεντρική προειδοποίηση του Ιωάννη Μπαλτζώη αφορά το προηγούμενο που μπορεί να δημιουργηθεί: η Ελλάδα, όπως υποστηρίζει, οφείλει να προχωρήσει το έργο χωρίς να επιτρέψει στην Τουρκία να εμφανιστεί ως η δύναμη που δίνει ή αρνείται άδεια.

Για τον πρόεδρο του ΕΛΙΣΜΕ, η ολοκλήρωση του καλωδίου δεν αποτελεί μόνο ενεργειακό ή οικονομικό ζήτημα. Είναι δοκιμασία κυριαρχικών δικαιωμάτων, διεθνούς νομιμότητας και γεωπολιτικής αξιοπιστίας για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Την εκτίμηση ότι οι κινήσεις της Ουάσιγκτον διαμορφώνουν προϋποθέσεις αποκλιμάκωσης στις σχέσεις με τη Μόσχα, την ώρα που η Ευρώπη επιμένει σε μια στρατηγική παράτασης της σύγκρουσης, διατύπωσε ο Νίκος Παπαδάτος, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική».

Αναλύοντας τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση, υποστήριξε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ οδηγήθηκε σε μια πρωτοβουλία που αιφνιδίασε τις Βρυξέλλες και το Κίεβο. Κατά τον ίδιο, η αμερικανική προσέγγιση συνδέεται τόσο με την ανάγκη αποκλιμάκωσης όσο και με την πίεση που προκαλούν οι αυξημένες τιμές των καυσίμων στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Ο κ. Παπαδάτος στάθηκε ιδιαίτερα στο ενδεχόμενο άρσης ή χαλάρωσης των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Όπως επισήμανε, μια τέτοια κίνηση δεν περιορίζεται στις σχέσεις Ουάσιγκτον–Μόσχας, αλλά θέτει σε δοκιμασία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η εφαρμογή της προϋποθέτει τη συνεργασία ευρωπαϊκών κρατών και τη διευκόλυνση της μεταφοράς ρωσικών ενεργειακών προϊόντων.

Παράλληλα, εξέφρασε επιφυλάξεις για το κατά πόσο η αύξηση της διαθέσιμης ποσότητας πετρελαίου μπορεί να οδηγήσει σε θεαματική πτώση των τιμών. Υπογράμμισε ότι τα προβλήματα στην παραγωγή και στις ενεργειακές υποδομές, σε συνδυασμό με τις πολεμικές επιθέσεις, καθιστούν ιδιαίτερα φιλόδοξους ορισμένους από τους στόχους που έχουν τεθεί.

«Δεν υπάρχει ακόμη πραγματική διαδικασία ειρήνευσης»

Σε ό,τι αφορά την προοπτική τερματισμού του πολέμου, ο Νίκος Παπαδάτος εμφανίστηκε επιφυλακτικός. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Μόσχα δεν πρόκειται να δεχθεί συμφωνία εάν δεν αποσαφηνιστούν τα βασικά ζητήματα ασφαλείας, η στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και το πολιτικό μέλλον της Ουκρανίας.

Έθεσε, μάλιστα, το πρακτικό ζήτημα της διεξαγωγής εκλογών σε μια χώρα που παραμένει σε εμπόλεμη κατάσταση: «Πώς θα γίνουν εκλογές όταν οι βόμβες θα πέφτουν στα εκλογικά τμήματα;», διερωτήθηκε.

Αναφερόμενος στα σενάρια πυρηνικής κλιμάκωσης, υποστήριξε ότι δεν πρέπει να καλλιεργείται πανικός. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι ακραίες κινήσεις απέναντι σε περιοχές ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για τη Ρωσία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες αντιδράσεις.

Οι δύο γραμμές στην Ευρώπη

Ο κ. Παπαδάτος περιέγραψε δύο αντιτιθέμενες πολιτικές κατευθύνσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης. Από τη μία, όπως είπε, βρίσκονται οι δυνάμεις που τάσσονται υπέρ της συνέχισης της στρατιωτικής στήριξης του Κιέβου. Από την άλλη, αναπτύσσονται φωνές που ζητούν κατάπαυση των εχθροπραξιών, μείωση των ενεργειακών τιμών και τη δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Κατά την εκτίμησή του, η διαχωριστική γραμμή δεν περνά πλέον παραδοσιακά ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά, αλλά ανάμεσα στις δυνάμεις που επιδιώκουν τη συνέχιση του πολέμου και σε εκείνες που ζητούν πολιτική διευθέτηση.

Για τον ρόλο του Ντόναλντ Τραμπ σημείωσε ότι, ακόμη κι αν η αμερικανική στρατηγική δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αποκλειστικά «φιλειρηνική», έχει τουλάχιστον λειτουργήσει ως φρένο απέναντι σε μια επικίνδυνη κλιμάκωση.

Ενέργεια, Μέση Ανατολή και διεθνής αστάθεια

Ο Νίκος Παπαδάτος διαφοροποιήθηκε από την άποψη ότι η ενεργειακή κρίση οφείλεται αποκλειστικά στις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών εγκαταστάσεων. Όπως ανέφερε, οι τιμές επηρεάζονται από ένα ευρύτερο πλέγμα συγκρούσεων και γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, στην Ερυθρά Θάλασσα και στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.

Οι επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, πρόσθεσε, επιβαρύνουν την κατάσταση, δεν αποτελούν όμως τη μοναδική αιτία του προβλήματος.

Το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασής του ήταν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αναδειχθεί στον μεγάλο χαμένο των εξελίξεων. Την ώρα που οι ΗΠΑ ασκούν «διπλωματία της ενέργειας» και η Ρωσία διατηρεί εμπορικές σχέσεις με σημαντικό μέρος του πλανήτη, η Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει χωρίς αυτόνομη και συνεκτική στρατηγική.

Κλείνοντας, κάλεσε την Ελλάδα να εξετάσει με βάση το εθνικό της συμφέρον εάν ωφελείται από τη συνέχιση του πολέμου ή εάν πρέπει να συνταχθεί με τις ευρωπαϊκές δυνάμεις που επιδιώκουν τον τερματισμό του.

«Η Ελλάδα πρέπει να δει αν έχει συμφέρον από τη συνέχιση του πολέμου ή αν πρέπει να συνταχθεί με εκείνες τις δυνάμεις που θέλουν να θέσουν ένα τέλος», κατέληξε.

Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.

Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.

Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.

Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων

Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.

Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.

Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.

Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.

Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».

Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.

Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.

Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία

Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.

Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.

Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.

Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων

Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.

Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.

Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.

Στα εγκαίνια της Διακλαδικής Σχολής Μη Επανδρωμένων, αλλά και των Αυτονόμων Συστημάτων Θάλασσας. Ένα περαιτέρω βήμα, που δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες για το Πολεμικό Ναυτικό μας στο Αρχιπέλαγος, με τα Αυτόνομα Συστήματα τα οποία μπορούν να προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες στην επιτήρηση και αναγνώριση, στην προστασία των λιμένων, στον ναρκοπόλεμο και στην ασφάλεια των υποδομών.

Αυτό το νέο Πολεμικό Ναυτικό με τις σύγχρονες πλατφόρμες, θα μπορεί να προστατεύει όχι μόνο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά και τα ενεργειακά και επικοινωνιακά δίκτυα στον βυθό, τα οποία είναι επίσης απαραίτητα για την ασφάλεια της Πατρίδας.

(από τον χαιρετισμό μου στην τελετή των εγκαινίων του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων στο Κέντρο Εκπαίδευσης ΠΑΛΑΣΚΑΣ του ΠΝ)

#HellenicNavy

— Nikos Dendias (@NikosDendias) October 13, 2026

Το αίτημα για τα Corsair

Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.

Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή

Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.