Αναλύσεις
Η Μεγάλη Βρετανία απέναντί μας
Δεν θα παραγνωρίσουμε ότι σε στιγμές της ιστορίας η επίδραση της υπήρξε καταλυτική για εμάς. Πολλές φορές χρησιμοποίησε την Ελλάδα ως πιόνι και την άφησε έρμαια των δυσμενών εξελίξεων
Γράφει ο Αριστόβουλος
Έχουμε σε προηγούμενο άρθρο μας τοποθετηθεί για τη σχέση μας με τους Ρώσους μετά από μια επιθετική δήλωση της εκπροσώπου του ρωσικού υπεξ. Φυσικά και θα πράτταμε το ίδιο και για τις άλλες προστάτιδες δυνάμεις (sic). Μόνο που δημοσιεύματα στο διαδίκτυο σχετικά με ενόχληση της βρετανικής κυβέρνησης κατόπιν της αλήθειας που αποτυπώνεται στην επική ταινία «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ», μας δίνουν την αφορμή να καταθέσουμε την οπτική μας για τη διαχρονική στάση που έχει τηρήσει η Μ. Βρετανία απέναντι στη χώρα μας από το 1821 και μετά. Η οποία είδαμε στο πρόσφατο παρελθόν να κόπτεται υπέρ το δέον περί της ασφάλειας της Τουρκίας και των εξοπλιστικών της αναγκών (αεροσκάφη C 130, μαχητικά Eurofighter με πυραύλους meteor κλπ). Κατά σατανική σύμπτωση κάπως έτσι εκφραζότανε και για την ακεραιότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας προ δύο αιώνων….
Μέσα στη σύγχρονη ιστορική μας πορεία λίγες χώρες διαδραμάτισαν τόσο σημαντικό ρόλο όσο η Μεγάλη Βρετανία ή Ηνωμένο Βασίλειο ή απλά Αγγλία. Διότι από τις συνιστώσες της πάλαι ποτέ αυτοκρατορίας που κάλυπτε το 25% της υφηλίου αυτή (η Αγγλία) είναι που έτρεχε το παρασκήνιο κι όχι η Ουαλία, η Σκωτία ή το τμήμα της Ιρλανδίας (Βόρεια) που έχει προσαρτηθεί. Στη νεοελληνική μας ιστορία έπαιξε κυρίαρχο ρόλο έχοντας από ιδρύσεως του νεοελληνικού κράτους λάβει τον τίτλο της προστάτιδας δυνάμεως, τον οποίο μοιράζεται με τη Ρωσία και τη Γαλλία. Θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε την ετεροβαρή σχέση που μας χαρακτηρίζει, υποστηρίζοντας πως ως σύμμαχη χώρα έχουμε δώσει δυσανάλογα πολλά στους Βρετανούς κι έχουμε εισπράξει πολύ λιγότερα. Βέβαια όσο κι αν υστερούμε σε μακρόπνοες πολιτικές, δεν μπορούμε και δεν πρέπει πάντοτε κι επί παντός επιστητού να στρεφόμαστε κατά ημών. Επίσης θα τοποθετηθούμε γιατί πολύ συχνά η Βρετανοί στέκονται αρωγοί των Τούρκων. Για παράδειγμα η πρόσφατη βρετανική ζέση για ενίσχυση των τουρκικών εξοπλισμών όπως προαναφέραμε.
Χωρίς πάθος αλλά με αγάπη για την ωμή (άρα και σκληρή) αλήθεια, θα θέσουμε υπόψη των αναγνωστών μερικές σταθερές. Η Μ. Βρετανία είναι μια μεγάλη δύναμη άρα και αμείλικτη στα συμφέροντα της. Τα οποία όπως είπε κάποτε ο π/θ Πάλμερστον «είναι μόνιμα ενώ δεν είναι μόνιμοι οι σύμμαχοι». Θα συμπληρώσουμε αυτό που μεταπολεμικά είπε ο Τσώρτσιλ πως «αλλοίμονο εάν οι Έλληνες ενωθούν και μορφωθούν». Ο ίδιος βέβαια εκφράζοντας την κυνική αγγλική στάση στο Κυπριακό και σε όλες τις φάσεις του είπε πως «οι Έλληνες είναι αχάριστοι και προπαντός απείθαρχοι, ενώ οι Τούρκοι είναι συνεργάσιμοι». Αυτή η τελευταία άποψη εκφράζει πλήρως την βρετανική στάση όταν πλέον ο πόθος της Ένωσης υπήρξε χειμαρρώδης στην Κύπρο και έβαλαν από το παράθυρο την Τουρκία γιατί πολύ απλά ήξεραν ότι οι Τούρκοι είναι μεν δύσκολοι ως διαπραγματευτές αλλά συνιστούσαν το τέλειο αντίπαλο δέος σε ένα θέμα που ήθελαν όχι να λύσουν αλλά να περιπλέξουν και να διαιωνίσουν. Η απαράβατη συνταγή τους θα είναι πάντα το ¨διαίρει και βασίλευε¨. Όμως γιατί τόση προσκόλληση προς την Τουρκία διαχρονικά; Η εξήγηση είναι απλούστατη. Από αιώνων η Αγγλία ποτέ δεν αισθάνθηκε μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Το brexit ήτανε προδιαγεγραμμένο και πριν ακόμη εισέλθει η Μ. Βρετανία στην τότε ΕΟΚ (1972). Ενδιαφερότανε πάντα ζωηρά για τα τεκταινόμενα στην απέναντι ήπειρο και για όποια μεγάλη χώρα έκανε ενέργειες για να μεγαλώσει. Εδώ είναι ο ανταγωνισμός προς τη Γαλλία, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι με τη Γερμανία και φυσικά η αντιπαλότητα με τη Ρωσία. Καθώς η Ρωσία πάντοτε έψαχνε τρόπο να ξεπεράσει τη γεωγραφία και το κλίμα, άρα και να βρει μόνιμη διέξοδο στη Μεσόγειο αλλά και τις άλλες νότιες θάλασσες, η Αγγλία αυτό το έβλεπε ως κίνδυνο για τα δικά της ζωτικά συμφέροντα. Οπότε ο περιορισμός της Ρωσίας στα όρια της είναι βασική αντίληψη της αγγλικής διπλωματίας. Κι αυτό έχει αυξηθεί τα τελευταία 120 χρόνια, από τότε δηλαδή που ο Mackinder έθεσε το θέμα της κυριαρχίας στην Ευρασία και ο Spyckman το βελτίωσε με την περικύκλωση της Ρωσίας ( Καρδιά της γης – Heartland, Δακτύλιος περίσχεσης – Rimland, Συμμαχία NATO). Κι εφόσον η Ρωσία αποτελεί τον μεγάλο αντίπαλο, η Τουρκία που εφάπτεται μαζί της είτε με τη σημερινή μορφή είτε ως Οθωμανική Αυτοκρατορία θα είναι ένας πολύτιμος εταίρος. Μην μας διαφεύγει πως και σε στιγμές που οι Τούρκοι βρέθηκαν απέναντι από τα βρετανικά συμφέροντα, η Αγγλία δεν καταφέρθηκε ποτέ ολοκληρωτικά εναντίον τους αλλά πάντα κοιτούσε να έχει την τουρκική πόρτα ανοικτή…..
Αντίθετα με εμάς, η Βρετανία ανέπτυξε μια σχέση ετεροβαρή. Μας θεωρούσε πάντα δεδομένους και εύκολους εταίρους. Γι αυτό και πολλές φορές μας πούλησε ανοικτά προσπαθώντας είτε να κρατήσει τους Τούρκους είτε να οικειοποιηθεί άλλους πχ τους Βούλγαρους προπολεμικά. Είναι μοναδικός ο φλεγματικός βρετανικός τρόπος με τον οποίο ανερυθρίαστα μας έχει αδειάσει. Φταίει βέβαια σε αυτό ότι το 1830 γεννήθηκε ένα κράτος καχεκτικό αν όχι ανάπηρο, ιδίως μετά τη δολοφονία Καποδίστρια. Δεν είναι μόνο η κλοπή των Μαρμάρων του Παρθενώνα ως μια πολιτιστική/πολιτισμική βέβηλη πράξη που έγινε εκείνη την εποχή αλλά κι ότι τα βρετανικά αρχεία δεν έχουνε αποκαλυφθεί 194 χρόνια μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, για τα οποία ταιριάζει απόλυτα ο χαρακτηρισμός των «άρρηκτων λόγων»…. Φυσικά δεν θα παραβλέψουμε να επισημάνουμε πως υπήρξαν και μορφές της βρετανικής πολιτικής που στάθηκαν πλάι μας. Τζωρτζ Κάνινγκ κι αργότερα Λόυντ Τζώρτζ είναι δύο προσωπικότητες που προσπάθησαν να βοηθήσουν την Ελλάδα ως πρωθυπουργοί αλλά δεν μπόρεσαν να ελέγξουν τη γραφειοκρατία του βρετανικού ΥΠΕΞ (foreign office)…..

Δεν είναι μόνο η κλοπή των Μαρμάρων του Παρθενώνα ως μια πολιτιστική/πολιτισμική βέβηλη πράξη που έγινε εκείνη την εποχή αλλά κι ότι τα βρετανικά αρχεία δεν έχουνε αποκαλυφθεί 194 χρόνια μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, για τα οποία ταιριάζει απόλυτα ο χαρακτηρισμός των «άρρηκτων λόγων»…. Φυσικά δεν θα παραβλέψουμε να επισημάνουμε πως υπήρξαν και μορφές της βρετανικής πολιτικής που στάθηκαν πλάι μας. Τζωρτζ Κάνινγκ κι αργότερα Λόυντ Τζώρτζ είναι δύο προσωπικότητες που προσπάθησαν να βοηθήσουν την Ελλάδα ως πρωθυπουργοί αλλά δεν μπόρεσαν να ελέγξουν τη γραφειοκρατία του βρετανικού ΥΠΕΞ
Μετά τα Ορλοφικά και τη δυναμική προσπάθεια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας να βρει μόνιμη διέξοδο στη Μεσόγειο είτε μέσω Ελλάδας είτε μέσω Βουλγαρίας ή όποιας άλλης βαλκανικής λύσης, η Βρετανία ενεργοποιήθηκε πλήρως με την προσχώρηση στην Ιερά Συμμαχία και με την στενή εμπλοκή στα θέματα της Επανάστασης. Αρχικά εντελώς αντίθετη σε αυτή και με μόνιμο εκπρόσωπο τον Μαυροκορδάτο, θα αλλάξει πλήρως στάση μετά την εδραίωση του Ξεσηκωμού των Ελλήνων. Έτσι θα σπεύσει να χορηγήσει τα δύο δάνεια της ανεξαρτησίας, τα οποία παραχώρησε προς κυρίαρχο κράτος (sovereign state) ως μια κίνηση υψηλού ρίσκου αλλά μεγάλης πολιτικής ανταπόδοσης. Δεν είναι μόνο οι όροι τους και το τελικό ποσό που ήλθε στην Ελλάδα και οι οποίοι είναι πανομοιότυποι με τους όρους των πρόσφατων μνημονίων στα οποία υπήρχε η ίδια διαφορά χορηγηθέντος και καταληκτικού ποσού όπως το 1823 & 1824 και τα οποία συντάχθηκαν με βάση το βρετανικό δίκαιο κι από νομικά γραφεία του Λονδίνου….!!! Είναι πως στα χέρια των Ελλήνων αυτό το βοήθημα αποτελούσε μέσω της δολερής διχόνοιας το καλύτερο μέσο για την απόδοση της επένδυσης τότε και στο μέλλον. Μετά το τυχαίο γεγονός της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου, ο νικητής Σερ Έντουαρντ Κόδρινγκτον κατηγορήθηκε και καθαιρέθηκε διότι δεν υπήρχε λόγος να συντρίψει τον τουρκο-αιγυπτιακό στόλο, ασχέτως πως μας έχει εντυπωθεί ότι σε αυτό το γεγονός οφείλουμε την Ανεξαρτησία μας. Οι Βρετανοί πρωτοστάτησαν στον εδαφικό περιορισμό του νεοσύστατου κράτους ώστε αυτό να καταστεί εξαρχής αναιμικό και μόνιμα καχεκτικό.
Κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο η άστοχη ενέργεια του Όθωνα να ταυτιστεί με τους Ρώσους προκάλεσε τη μήνη των Βρετανών που απέκλεισαν τον Πειραιά και ο πληθυσμός λιμοκτόνησε. Κατά την τρικουπική χρεοκοπία η Βρετανία άφησε την Ελλάδα στην τύχη της αν και αμέσως μετά έσπευσε να της χορηγήσει νέα δάνεια για την επανεκκίνηση της. Η βρετανική διπλωματία θορυβήθηκε έντονα με τις επιτυχίες των βαλκανικών συμμάχων το 1912 στις οποίες δεν είχε ενεργό εμπλοκή κι αυτό (συνεννόηση των βαλκάνιων χωρών) την ενόχλησε περισσότερο κι από τον κίνδυνο της βλάβης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με σαφή υποστήριξη προς τον Βενιζέλο η Αγγλία επιχείρησε να εμπλέξει κατά τους όρους της την Ελλάδα στον Α΄ΠΠ με γενικές υποσχέσεις και με ενεργό συμμετοχή στον αποκλεισμό του Πειραιά όταν βρεθήκαμε με δύο κρατικές υποστάσεις σε μια χώρα. Αμέλησε δε η Βρετανία πως μέσω Ελλάδας γύρισε το παίγνιο στον Α΄ΠΠ με τη διάσπαση του Μακεδονικού Μετώπου. Και δεν απέδωσε όσα νωρίτερα είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Ελλάδα θα έπαιρνε εφόσον τα είχε απελευθερώσει (απώλεια της Βόρειας Ηπείρου). Η Βρετανία θα παίξει τον αγαπημένο της διπλό ρόλο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία όπου θα υποστηρίξει την κίνηση αυτή, θα υποσχεθεί χορήγηση δανείων για την ενίσχυση της πολεμικής προσπάθειας τα οποία δεν θα δώσει ποτέ. Είναι γεγονός πως εγκατέλειψε τελευταία την Ελλάδα αν και δεν πρέπει να παραβλεφθεί ότι όταν υποστήριζαν την αποβίβαση στη Σμύρνη, ταυτόχρονα βρετανική στρατιωτική αντιπροσωπεία υποδεχότανε τον Κεμάλ στην Αμισό (Σαμψούντα) το 1919. Στη σύνταξη της Συνθήκης της Λωζάννης θα ωφεληθούν με τα πετρέλαια της Μοσούλης, αλλά έδωσαν γενναία ανταλλάγματα στους Τούρκους με την παραχώρηση του ανατολικού τμήματος της Θράκης.
Στα προ του Β’ΠΠ γεγονότα κι ενώ ο Άξονας άρχισε να μορφοποιεί τις προθέσεις του η Βρετανία δεν θα βοηθήσει σχεδόν καθόλου εξοπλιστικά την Ελλάδα. Παράλληλα θεωρώντας τη πάντα δεδομένη, θα προβεί σε συζητήσεις μέχρι και παραχώρησης της Μακεδονίας στη Βουλγαρία ως δέλεαρ καθώς εκείνη ερωτοτροπούσε με τον Άξονα. Ούτε απέναντι στην Ιταλία θα βοηθήσει ενεργά την Ελλάδα, αλλά την παραμονή της γερμανικής επίθεσης θα κοιτάξει να ερεθίσει τη ναζιστική Γερμανία με την αποστολή ενός μικρού εκστρατευτικού σώματος που σίγουρα δεν επαρκούσε. Καλύτερα να μην είχε σταλεί αφού εξυπηρετούσε αλλότριους σκοπούς. Η Κρήτη μπορούσε να βοηθηθεί αλλά έμεινε αβοήθητη από τους Βρετανούς οι οποίοι για να μην αποκαλυφθεί πως είχανε σπάσει τον κρυπτο-κώδικα enigma άφησαν τη μεγαλόνησο βορά στη γερμανική θηριωδία. Ακόμη χειρότερο είναι πως επένδυσαν στην διχόνοια την οποία διεύρυναν αφού έδωσαν βοήθεια σε όλες τις ανταρτικές και μεταξύ τους ανταγωνιστικές ομάδες. Βέβαια υπάρχει η ελάχιστα γνωστή κυνική συμπεριφορά τους με ευθύνη του ιδίου του Τσώρτσιλ, όταν μπλοκάρανε στο Σουέζ δώδεκα πλοία με σιτηρά που έστελναν οι ομογενείς από τη Αυστραλία και με τα οποία θα χόρταινε η Αθήνα από την πείνα που την θέριζε τον φοβερό χειμώνα του 1942… Οι Βρετανοί φυγάδευσαν και τον ελληνικό χρυσό που μετά από περιπέτειες σε όλη την Αφρική (αρχικά Αίγυπτο και κατόπιν Ν. Αφρική) κατέληξε για ασφάλεια στο Λονδίνο κι ενώ δεν γνωρίζουμε πόση ποσότητα επέστρεψε μεταπολεμικά. Πιθανότατα πολλές «αγγλικές» λίρες που έπεσαν στα ελληνικά βουνά ως βρετανική βοήθεια ήτανε ελληνικός χρυσός. Και φυσικά όταν η εμφύλια περιπέτεια έληξε για τη Βρετανία ήτανε πλέον αργά για να αποδώσει όσα είχε υποσχεθεί με την έναρξη του Β΄ΠΠ, αφού πλέον μας είχε «σώσει» και στον εμφύλιο, τον οποίο τροφοδότησε με τη στάση της στο πολιτειακό ζήτημα. Σήμερα δε, επιδεικτικά αγνοεί όσα ο σταθμός του Λονδίνου μετέδιδε για τον ηρωισμό των Ελλήνων λέγοντας πως μόνο η Βρετανία αντιστάθηκε (παθητικά φυσικά) στους γερμανικούς βομβαρδισμούς και από αέρος επιδρομές.
Στο Κυπριακό ζήτημα ο τρόπος που το διαχειρίστηκε η Βρετανία είναι που το έμπλεξαν χειρότερα κι από τον γόρδιο δεσμό. Έχοντας το 1878 αγοράσει την Κύπρο από τους Οθωμανούς (που ενυπόγραφα αποσύρθηκαν από κάθε μελλοντική διεκδίκηση !!) πολλές φορές την έταξαν στην Ελλάδα για εξυπηρέτηση των σκοπών τους. Ασχέτως εάν ακόμη και στο Μεσοπόλεμο είχανε συλλάβει την ιδέα της διχοτόμησης αλλά συνέχιζαν το δέλεαρ προς εμάς ενώ ταυτόχρονα (1931) αγνοούσαν τις βουλήσεις της κυπριακής κοινωνίας…. Παράλληλα παρότρυναν πλέον των 30.000 ελληνοκυπρίων να πολεμήσουν μαζί της αφού αυτό θα ήτανε το εισιτήριο για την υλοποίηση του ενωσιακού πόθου. Αφήνοντας ανοικτή την πόρτα ώστε η Τουρκία να εισέλθει αβίαστα στο κυπριακό σαλόνι, περιέπλεξαν το θέμα ως μια κίνηση εκδίκησης της πάνδημης απαίτησης των Κυπρίων για την Ένωση. Οι βρετανικές θηριωδίες κατά τον Αγώνα της ΕΟΚΑ είναι γνωστές, όπως και οι μεθοδεύσεις στις συμφωνίες Ζυρίχης & Λονδίνου. Ακόμη οι παρασκηνιακές βρετανικές μεθοδεύσεις θα οδηγήσουν στο αδιέξοδο της συνταγματικής αναθεώρησης και στα ματωμένα Χριστούγεννα του 1963. Ένας βρετανός λοχίας ζωγράφισε με πράσινο στυλό την ομώνυμη γραμμή διαχωρισμού της Λευκωσίας σε εκείνο το χρονικό σημείο. Αργότερα μετά το αδικαιολόγητο πραξικόπημα της Χούντας, πάντα στο παρασκήνιο θα πολώσουν τα πράγματα και θα καλύψουν τηλεοπτικά και σε ζωντανή μετάδοση την τουρκική αεραποβατική ενέργεια. Σε ένα άλλο πεδίο την ίδια εποχή επίσημα βρετανικά έγγραφα χλεύαζαν αντίστοιχα έγγραφα της τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας χαρακτηρίζοντας από ανυπόστατη έως εξοργιστική οποιαδήποτε αναφορά στη Μακεδονία της οποίας αναγνώριζαν μόνο την ελληνική της υπόσταση, στάση που άλλαξαν άρδην μετά από μερικές δεκαετίες.
Συνοψίζοντας τα μέχρι τώρα λεχθέντα, προκύπτει το ερώτημα τι μας συνδέει με τους βρετανούς όταν σε τόσες περιπτώσεις άλλοτε μας ενέπαιξαν κι άλλοτε μας πούλησαν. Χωρίς ρομαντισμούς θα πούμε πως ανήκουμε γεωπολιτικά στο δυτικό κόσμο και δίχως αυτό να αναιρεί ότι δεν ανήκουμε και στους εαυτούς μας. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν θα κινηθούμε. Είμαστε μια ναυτική χώρα και με τις ναυτικές δυνάμεις είναι η θέση μας. Επίσης στη γεωγραφία της περιοχής μας ο αγγλοσαξωνικός παράγοντας ήτανε ανέκαθεν πολύ ισχυρός (έως κτητικός) μεταξύ 30ου & 36ου παράλληλου. Αυτά τα δεδομένα δεν μας καθιστούν υποτελείς. Άμα τα έχουμε κατανοήσει μπορούμε να κινηθούμε κατάλληλα. Υποτελείς γινόμαστε όταν ασκούμε μικροπολιτική που χρειάζεται πάτρωνες για την υπόσταση της. Κι εφόσον οι Βρετανοί είναι αδυσώπητοι, θα μπορούσαμε να τους μιμηθούμε. Είναι πολλοί όντως οι καραβοκυραίοι που έχουνε ισχυρή παρουσία στο Λονδίνο και η εμπορική μας ναυτιλία είναι πολύ αξιόλογη. Με μια συντονισμένη προσπάθεια κι εμπλοκή όλων αυτών των παραγόντων του χρήματος, θα μπορούσε να ασκηθεί πολύ μεγάλη πίεση προς τη Βρετανία, ιδίως μετά τις δυσμενείς εξελίξεις κατόπιν του brexit. Και να πιέσουμε ανάλογα, τραβώντας κι εμείς το χαλί από εκείνους όπως μας έχουνε διδάξει πρώτοι αυτοί. Είναι ένα παράδειγμα όπου σε ένα σύμμαχο του υπενθυμίζεις κάπως οδυνηρά πως πρέπει να αναλογίζεται κι εκείνος τη συμμαχία του προς εσένα. Μόνο που κάτι τέτοιο θέλει μακρόπνοη και πολιτικά ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική και με αυτό μπαίνουμε στα πολύ δύσκολα της ελληνικής πολιτείας. Επίσης θέλει και γνώση του ιστορικού παρελθόντος, όπου και πάλι η ελληνική πολιτεία δεν έχει τον κατάλληλο βαθμό για να περάσει το μάθημα.
Καταληκτικά θα πούμε πως απέναντι στη Μ. Βρετανία έχουμε σταθεί συνεπείς όσο ελάχιστοι. Δεν θα παραγνωρίσουμε ότι σε στιγμές της ιστορίας η επίδραση της υπήρξε καταλυτική για εμάς. Αλλά στη μεγάλη εικόνα του χρόνου η Μ. Βρετανία δεν μπορεί να σταθεί ανερυθρίαστα. Πολλές φορές χρησιμοποίησε την Ελλάδα ως πιόνι και την άφησε έρμαια των δυσμενών εξελίξεων. Έχει υπάρξει προκλητικά ετεροβαρής υπέρ των Τούρκων κι όχι μόνο στο Κυπριακό. Όπως το σύγχρονο κράτος της Μ. Βρετανίας ενέχεται ως αποδέκτης προϊόντων εγκλήματος και παράνομης παρακράτησης των μαρμάρων του Παρθενώνα. Κι αυτό γιατί είναι η φυσική συνέχεια της Βρετανικής Αυτοκρατορίας που ενέχεται με την βάρβαρη πολιτιστική κλοπή τους. Και πολύ περισσότερο για να παραλληλιστούμε με την τρέχουσα πραγματικότητα, δεν μπορεί να προβάλλει ενστάσεις για το αληθινό περιεχόμενο μιας ταινίας. Να αποχαρακτηρίσει τα αρχεία της επαναστατικής εποχής και της δολοφονίας χαρακτήρα του Καποδίστρια και να ανασκευάσουμε εάν απαιτείται.
Αναλύσεις
Αφρική: Ινδία και Ιαπωνία κυνηγούν τα ορυκτά του μέλλοντος!
Αυτό περιλαμβάνει και το κατά πόσο η ιαπωνική δέσμευση για επενδύσεις ύψους 10 τρισεκατομμυρίων γεν (68 δισεκατομμύρια δολάρια) μέσα σε μία δεκαετία, μέσω του Στρατηγικού Επενδυτικού Συμφώνου Ινδίας-Ιαπωνίας του 2025, καθώς και οι προτεραιότητες σε κρίσιμα ορυκτά, πράσινη αμμωνία και φαρμακευτικά προϊόντα, θα μετατραπούν σε χρηματοδοτήσιμα έργα σε τρίτες χώρες και όχι απλώς σε ακόμη ένα κοινό έγγραφο στρατηγικής. Υπάρχει μια συνειδητή προσπάθεια επαναθεμελίωσης της σχέσης Ινδίας-Ιαπωνίας-Αφρικής σε ένα πιο συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο, εντάσσοντάς την στο όραμα του Ελεύθερου και Ανοιχτού Ινδο-Ειρηνικού (FOIP), αντί να παρουσιάζεται ως ανεξάρτητη στρατηγική για την Αφρική.
Αναδύεται ένας νέος άξονας στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για τους φυσικούς πόρους και ο Ινδικός Ωκεανός λειτουργεί ως γέφυρα. Εξελίσσεται σε έναν κρίσιμο διάδρομο που συνδέει τον ορυκτό πλούτο της Αφρικής με τις βιομηχανικές φιλοδοξίες της Ασίας. Στο ένα άκρο αυτού του στρατηγικού διαδρόμου βρίσκεται η Αφρική και τα ορυκτά της μετατρέπονται στο νέο πεδίο γεωστρατηγικού ανταγωνισμού.
Η ήπειρος διαθέτει κρίσιμα ορυκτά απαραίτητα για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση, συμπεριλαμβανομένου:
- του 55% των παγκόσμιων αποθεμάτων κοβαλτίου,
- του 47,65% του μαγγανίου,
- του 21,6% του γραφίτη,
- του 5,9% του χαλκού,
- και του 0,6% του σιδηρομεταλλεύματος.
Η Αφρική αναδεικνύεται ήδη ως προτεραιότητα στις συνεχιζόμενες συζητήσεις Ινδίας-Ιαπωνίας για την οικονομική ασφάλεια και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Όπως επιβεβαίωσαν η πρόσφατη σύνοδος κορυφής των δύο χωρών και η επακόλουθη Κοινή Διακήρυξη Ινδίας-Ιαπωνίας για τη Συνεργασία στην Οικονομική Ασφάλεια, η Αφρική αποτελεί πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της επίσημης εταιρικής τους αρχιτεκτονικής.
Με την υποστήριξη του Κοινού Οικονομικού Φόρουμ Ινδίας-Ιαπωνίας, μιας νέας στρατηγικής έκθεσης της JETRO και της ανανεωμένης έμφασης στον Διάδρομο Ανάπτυξης Ασίας-Αφρικής (Asia-Africa Growth Corridor – AAGC), η Ινδία και η Ιαπωνία επιδιώκουν να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους στους τομείς:
- των κρίσιμων ορυκτών,
- των ψηφιακών υποδομών,
- της υγειονομικής περίθαλψης,
- της πράσινης ενέργειας,
- και των ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού
σε ολόκληρο τον Παγκόσμιο Νότο, τον οποίο αντιμετωπίζουν ως τη μεγάλη επενδυτική ευκαιρία της επόμενης φάσης.
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η Αφρική, όπου ο αγώνας για τα κρίσιμα ορυκτά μετασχηματίζει τις οικονομικές συνεργασίες σε μακροπρόθεσμη γεωστρατηγική επιρροή.
Διαμορφώνοντας μια Τριμερή Συνεργασία για το Μέλλον των Κρίσιμων Ορυκτών της Αφρικής
Η Ινδία και η Ιαπωνία αναγνωρίζουν την αυξανόμενη παγκόσμια εξάρτηση από την Κίνα όσον αφορά τα κρίσιμα ορυκτά. Η Κίνα ελέγχει περίπου το 90% της παγκόσμιας διύλισης σπάνιων γαιών, ενώ έχει επίσης αποκτήσει σχεδόν μονοπωλιακό πλεονέκτημα στα προγράμματα αναπτυξιακής βοήθειας στην Αφρική.
Η διαπίστωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η νέα κυβέρνηση Τραμπ, μέσω εκτελεστικού διατάγματος του Ιανουαρίου 2025 με τίτλο «Επανεξέταση και Αναπροσαρμογή της Εξωτερικής Βοήθειας των Ηνωμένων Πολιτειών», ανέστειλε το σύνολο της αμερικανικής αναπτυξιακής βοήθειας στο εξωτερικό, θέτοντας σε κίνδυνο σειρά κοινωνικών και αναπτυξιακών προγραμμάτων στις αφρικανικές χώρες.
Υπό αυτές τις συνθήκες, τα αφρικανικά κράτη επιδιώκουν ενεργά τη διαφοροποίηση των διεθνών συνεργασιών τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ινδία και η Ιαπωνία μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης της Αφρικής.
Η θεσμική συνεργασία των δύο χωρών με την Αφρική προηγείται τόσο του οράματος «Ελεύθερου και Ανοιχτού Ινδο-Ειρηνικού» (FOIP) όσο και του Διαδρόμου Ανάπτυξης Ασίας-Αφρικής (AAGC).
Τον Οκτώβριο του 2010, η Ινδία και η Ιαπωνία πραγματοποίησαν στο Τόκιο τον πρώτο τους Διάλογο για την Αφρική, ο οποίος ξεκίνησε έπειτα από επίσκεψη του Ιάπωνα υπουργού Εξωτερικών στην Ινδία νωρίτερα την ίδια χρονιά.
Ο διάλογος είχε ως στόχο τον συντονισμό των πολιτικών των δύο χωρών απέναντι στην Αφρική, σε μια περίοδο κατά την οποία η κινεζική παρουσία ενισχυόταν συνεχώς, αξιοποιώντας τα οικονομικά μέσα της Ιαπωνίας και το μοντέλο ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού της Ινδίας.
Ωστόσο, μια ιδιαίτερα σημαντική τριμερής σχέση αποτυπώθηκε στο Μνημόνιο Συνεργασίας που υπεγράφη τον Ιούνιο του 2025 μεταξύ της Pensana Plc και της Toyota Tsusho για την προμήθεια σπάνιων γαιών.
Η Toyota Tsusho, εμπορικός βραχίονας του Ομίλου Toyota, δεσμεύθηκε να προμηθεύεται έως και 20.000 τόνους μικτού ανθρακικού συμπυκνώματος σπάνιων γαιών ετησίως από το ορυχείο Longonjo της Pensana στην Αγκόλα.
Η επεξεργασία θα πραγματοποιείται στην εταιρεία Toyotsu Rare Earths India (TREI) στο Βισακαπατνάμ της Ινδίας, πριν την τελική παράδοση στους Ιάπωνες κατασκευαστές μαγνητών.
Η συμφωνία αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη μιας παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού σπάνιων γαιών και για την ενίσχυση και διαφοροποίηση της παγκόσμιας αλυσίδας αξίας του κλάδου.
Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και στο έργο LNG της Μοζαμβίκης, αξίας περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο ηγείται η γαλλική TotalEnergies.
Το έργο περιλαμβάνει δύο χερσαίες μονάδες παραγωγής με δυνατότητα παραγωγής περίπου 13 εκατομμυρίων τόνων LNG ετησίως.
Στο συγκεκριμένο εγχείρημα, ινδικές εταιρείες συνεργάζονται ήδη με τον ιαπωνικό όμιλο Mitsui.
Οι ινδικές κρατικές επιχειρήσεις:
- ONGC Videsh,
- Bharat Petroleum,
- Oil India,
κατέχουν συνολικά το 30% του έργου, ενώ η Mitsui κατέχει επιπλέον 20%.
Το συγκεκριμένο μοντέλο συνεργασίας θα μπορούσε να αναπαραχθεί και σε έργα εξόρυξης ορυκτών σε ολόκληρη την Ανατολική και Νότια Αφρική.
Παράλληλα:
- η Ιαπωνία έχει χρηματοδοτήσει την επέκταση του λιμανιού της Μομπάσα στην Κένυα,
- ενώ ινδικές εταιρείες έχουν συμβάλει στις σχετικές υποδομές logistics και εμπορίου.
Οι δύο χώρες συνεργάζονται επίσης για τη βελτίωση οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων σε κράτη όπως η Κένυα, η Τανζανία και η Μοζαμβίκη.
Η βασική αρχή που διέπει όλες αυτές τις συνεργασίες είναι ότι:
- η Ινδία προσφέρει τεχνογνωσία εφαρμογής, παραγωγικές δυνατότητες και δυνατότητες επεξεργασίας,
- η Ιαπωνία προσφέρει μακροπρόθεσμο κεφάλαιο, τεχνολογία και βιομηχανικά πρότυπα,
- ενώ οι αφρικανικές χώρες αποτελούν τον πυρήνα της βάσης φυσικών πόρων.
Τον Φεβρουάριο του 2026 η Ιαπωνία φιλοξένησε το Επιχειρηματικό Φόρουμ Ιαπωνίας-Ινδίας-Αφρικής στο Τόκιο.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Ιαπωνίας (METI) σε συνεργασία με τον όμιλο Nikkei.
Περισσότεροι από 2.000 συμμετέχοντες από 46 χώρες και περιοχές συμμετείχαν στις εργασίες του φόρουμ.
Στόχος ήταν η διερεύνηση δυνατοτήτων συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα της Ιαπωνίας, της Ινδίας και της Αφρικής.
Κατά τη διάρκεια του φόρουμ, η Ιαπωνία εγκαινίασε την Πρωτοβουλία Ιαπωνίας-Ινδίας για Βιώσιμη Οικονομική Ανάπτυξη στην Αφρική.
Η πρωτοβουλία επιδιώκει:
- να ενθαρρύνει τις ιαπωνικές επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν την Ινδία ως βιομηχανική βάση για το εμπόριο με την Αφρική,
- να αυξήσει τις ιδιωτικές επενδύσεις,
- να δημιουργήσει θέσεις εργασίας,
- να μεταφέρει τεχνογνωσία,
- και να ενισχύσει την ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού στην αφρικανική ήπειρο.
Μέσω της πρωτοβουλίας αυτής, η Ιαπωνία και η Ινδία επιδιώκουν να ενισχύσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού ενσωματώνοντας τις αναπτυσσόμενες αγορές της Ινδίας και της Αφρικής στις οικονομικές δραστηριότητες της Ιαπωνίας, με ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας σε βασικούς τομείς, όπως τα κρίσιμα ορυκτά.
Τον Ιούλιο του 2026 πραγματοποιήθηκε στο Νέο Δελχί η 16η Ετήσια Σύνοδος Κορυφής Ινδίας-Ιαπωνίας, στο πλαίσιο της επίσκεψης της Ιαπωνίδας πρωθυπουργού Τακαΐτσι Σανάε στην Ινδία.
Η Συνομοσπονδία Ινδικής Βιομηχανίας (CII) και ο Ιαπωνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορίου (JETRO) διοργάνωσαν το Κοινό Οικονομικό Φόρουμ Ινδίας-Ιαπωνίας, το οποίο συγκέντρωσε περισσότερες από 150 ιαπωνικές και 80 ινδικές επιχειρήσεις.
Το φόρουμ ξεχώρισε επειδή έδωσε στην Αφρική σαφή και επίσημη θέση στο πλαίσιο της διμερούς αρχιτεκτονικής Ινδίας-Ιαπωνίας, υποδηλώνοντας την πρόθεση των δύο χωρών να μετατρέψουν τη συνεργασία τους σε αποτελεσματική συνεργασία σε τρίτες χώρες.
Μέσω αυτών και άλλων πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένης της συνόδου Μόντι-Ισίμπα στο Τόκιο τον Αύγουστο του 2025 και του 18ου Στρατηγικού Διαλόγου Ινδίας-Ιαπωνίας στο Νέο Δελχί τον Ιανουάριο του 2026, οι δύο δημοκρατίες του Ινδο-Ειρηνικού έχουν αρχίσει να διαμορφώνουν μια παράλληλη και αλληλοσυνδεόμενη αρχιτεκτονική για τη συμμετοχή τους στην οικονομία ορυκτών της Αφρικής.
Η Ινδία βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις με αρκετές αφρικανικές χώρες για την απόκτηση δικαιωμάτων εκμετάλλευσης κρίσιμων ορυκτών μέσω διακρατικών συμφωνιών.
Τον Αύγουστο του 2026, η Ινδία επανεκκίνησε συνομιλίες με τη Ζάμπια προκειμένου να διερευνήσει επενδυτικές ευκαιρίες στον χαλκό και άλλα κρίσιμα ορυκτά, καθώς το Νέο Δελχί αναζητά όλο και περισσότερο πρώτες ύλες στο εξωτερικό ώστε να καλύψει τις ανάγκες της ταχέως αναπτυσσόμενης οικονομίας του.
Στην Αφρική, ιδιαίτερα η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και η Ζάμπια μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών της Ινδίας σε χαλκό και κοβάλτιο.
Η Αφρική έχει καταστεί κρίσιμος εταίρος εξαιτίας της ανάγκης της Ινδίας να διαφοροποιήσει τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού της ώστε να επιτύχει τους στόχους της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα ηλεκτρικά οχήματα (EV), καθώς και να υποστηρίξει τη βιομηχανική της στρατηγική «από τα ορυχεία στους μαγνήτες» (mines-to-magnets).
Καθώς η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί σχεδόν τετραπλάσια έως το 2030, ενώ η χώρα εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από εισαγωγές λιθίου και σπάνιων γαιών υψηλής καθαρότητας, η εξασφάλιση διαφοροποιημένων υπεράκτιων προμηθειών έχει εξελιχθεί σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Η αποστολή της Ινδίας για τη δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πρόσβαση στα κρίσιμα ορυκτά.
Η προσέγγιση του Νέου Δελχί δεν βασίζεται σε «εκμεταλλευτικά μοντέλα», αλλά στην οικοδόμηση μακροπρόθεσμων δυνατοτήτων, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στη μεταφορά τεχνολογίας, ώστε οι αφρικανικές χώρες να μπορέσουν να δημιουργήσουν ένα αυτοτροφοδοτούμενο οικοσύστημα ανάπτυξης.
Οι ιστορικοί δεσμοί της Ινδίας με την Αφρική, σε συνδυασμό με την εμπειρία της σε θέματα εμπορίου και υλοποίησης έργων στην ήπειρο, αλλά και τα πλεονεκτήματα της Ιαπωνίας στη χρηματοδότηση και στις ποιοτικές υποδομές, μπορούν να προσφέρουν ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης για την Αφρική.
Παράλληλα, το Τόκιο εργάζεται από το κινεζικό εμπάργκο σπάνιων γαιών του 2010 για να απεξαρτηθεί από την εξάρτηση από μία μόνο πηγή προμηθειών.
Στο πλαίσιο αυτό, διαμορφώνεται ένα μοντέλο στο οποίο:
- Η Ινδία λειτουργεί ως βιομηχανικό και εφοδιαστικό κέντρο για το εμπόριο με την Αφρική.
- Η Ιαπωνία προσφέρει κεφάλαια, πρότυπα ποιότητας και τεχνολογία επεξεργασίας.
- Η Αφρική παρέχει τη βάση των φυσικών πόρων.
Από την Αρχιτεκτονική στην Πράξη: Πώς Θα Λειτουργήσει η Σύμπραξη Ινδίας – Ιαπωνίας – Αφρικής
Η αρχιτεκτονική αυτής της συνεργασίας αντικατοπτρίζει σημαντική πρόοδο, όμως ο σχεδιασμός από μόνος του δεν αρκεί για να εξασφαλίσει αποτελέσματα.
Παρότι η Ινδία επιθυμεί να διατηρήσει την επεξεργασία των ορυκτών στο εσωτερικό της χώρας, η Αφρική, μέσω της Στρατηγικής Πράσινων Ορυκτών της Αφρικανικής Ένωσης και των εθνικών της σχεδίων, επιδιώκει να διατηρήσει αυτή την επεξεργασία εντός της ηπείρου.
Η Ιαπωνία, ανεξαρτήτως της τελικής επιλογής, χρειάζεται πρόσβαση στους πόρους.
Η τελική δοκιμασία μιας τριμερούς συνεργασίας Ινδίας-Ιαπωνίας-Αφρικής θα είναι η ικανότητά της να μετατρέπει τις συμφωνίες σε απτά έργα, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις διαφορετικές και ορισμένες φορές ανταγωνιστικές προτεραιότητες όλων των εταίρων.
Μια Κοινή Ομάδα Εργασίας θα μπορούσε να συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ φιλοδοξιών και υλοποίησης.
Ωστόσο, καθώς δεν έχει ακόμη δημιουργηθεί επίσημα μια τέτοια ομάδα, η αποτελεσματικότητά της παραμένει αδοκίμαστη.
Το αν οι σημερινές προσπάθειες θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένα αποτελέσματα θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή τους στην πράξη.
Αυτό περιλαμβάνει και το κατά πόσο η ιαπωνική δέσμευση για επενδύσεις ύψους 10 τρισεκατομμυρίων γεν (68 δισεκατομμύρια δολάρια) μέσα σε μία δεκαετία, μέσω του Στρατηγικού Επενδυτικού Συμφώνου Ινδίας-Ιαπωνίας του 2025, καθώς και οι προτεραιότητες σε κρίσιμα ορυκτά, πράσινη αμμωνία και φαρμακευτικά προϊόντα, θα μετατραπούν σε χρηματοδοτήσιμα έργα σε τρίτες χώρες και όχι απλώς σε ακόμη ένα κοινό έγγραφο στρατηγικής.
Υπάρχει μια συνειδητή προσπάθεια επαναθεμελίωσης της σχέσης Ινδίας-Ιαπωνίας-Αφρικής σε ένα πιο συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο, εντάσσοντάς την στο όραμα του Ελεύθερου και Ανοιχτού Ινδο-Ειρηνικού (FOIP), αντί να παρουσιάζεται ως ανεξάρτητη στρατηγική για την Αφρική.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το FOIP έχει εξελιχθεί στην ομπρέλα στρατηγική μέσω της οποίας το Τόκιο και το Νέο Δελχί οργανώνουν την κοινή τους οικονομική διπλωματία, από τη βορειοανατολική Ινδία και τον Ινδικό Ωκεανό έως την αφρικανική ήπειρο.
Το ιαπωνικό κεφάλαιο, οι βιομηχανικές και ψηφιακές δυνατότητες της Ινδίας, καθώς και το δημογραφικό και αγοραστικό δυναμικό της Αφρικής, λειτουργούν όλο και περισσότερο ως συμπληρωματικά και όχι ως ξεχωριστά πλεονεκτήματα.
Το στρατηγικό ερώτημα είναι αν αυτά τα πλεονεκτήματα μπορούν να ενσωματωθούν σε διαρκείς επενδυτικές σχέσεις και ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Η πραγματική ευκαιρία είναι η μετατροπή αυτής της συμπληρωματικότητας σε μια νέα οικονομική αρχιτεκτονική, η οποία θα οδηγήσει τις σχέσεις Ινδίας και Ιαπωνίας πέρα από τη διπλωματική σύγκλιση και προς μια στρατηγική συν-επένδυση.
Η Αφρική αναδεικνύεται πλέον στο πεδίο όπου η διπλωματική σύγκλιση Ινδίας και Ιαπωνίας μπορεί να αποκτήσει πραγματικό εμπορικό και γεωοικονομικό βάρος.
thediplomat.com
Αναλύσεις
Ελληνικά Ναυπηγεία: Το Σχέδιο των 7 Αξόνων για 12.000 Θέσεις Εργασίας και Ισότιμο Ρόλο στην ΕΕ
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ) υιοθέτησε ομόφωνα την πρόταση του Προέδρου της ΕΕΝ κ. Πάνου Ξενοκώστα σχετικά με την Ευρωπαϊκή Αμυντική Ναυπηγική Βιομηχανία ενόψει της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά το β΄ εξάμηνο του 2027.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ) υιοθέτησε ομόφωνα την πρόταση του Προέδρου της ΕΕΝ κ. Πάνου Ξενοκώστα σχετικά με την Ευρωπαϊκή Αμυντική Ναυπηγική Βιομηχανία ενόψει της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά το β΄ εξάμηνο του 2027.
Με τίτλο «Η Ελλάδα ως Νότιος Πυλώνας της Ευρωπαϊκής Άμυνας – Πρόταση της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ναυπηγικής Βιομηχανίας ενόψει Ελληνικής Προεδρίας ΕΕ β΄ εξάμηνο 2027», η ΕΕΝ υπέβαλε τις προτάσεις της στο πλαίσιο συνάντησης με την ειδική αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που έλαβε χώρα στη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΛΑΕΔ), υπό τον συντονισμό της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ).
Η πρόταση της ΕΕΝ περιλαμβάνει τους εξής 7 άξονες:
Καμία χώρα δεν κράτησε ναυπηγεία με ετήσιες αποφάσεις. Τουρκία, Κορέα, Ιταλία, Γαλλία λειτουργούν με ορίζοντα 15-20 ετών. Ζητούμε θεσμοθέτηση 15ετούς Εθνικού Προγράμματος Ναυπηγήσεων ως βέλτιστη πρακτική ΕΕ, με Εθνικό Συντονιστή (έναν Υπουργό) κατά το μοντέλο U.S. Maritime Administrator. Σήμερα, αρμοδιότητες για τη ναυπηγική έχουν οκτώ υπουργεία.
Ζητούμε ρητή πρόβλεψη στον νέο Κανονισμό που αντικαθιστά την Οδηγία 2009/81/ΕΚ:
- 000 θέσεις εργασίας σε όλη την επικράτεια.
- 200+ ΜμΕ χαρτογραφημένες από ΕΕΝ.
- Πιστοποίηση από Ειδική Επιτροπή ΥΠΕΘΑ, με δίκαιο σύστημα που μετρά και το εμπορικό έργο, ώστε να μη δημιουργηθούν ποτέ ξανά κρατικοδίαιτα ναυπηγεία.
ΑΞΟΝΑΣ 3: ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ – ΑΥΣΤΗΡΑ KPIs ΚΑΙ PRIME ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΑΥΠΗΓΕΙΑ
Ζητούμε από την Ευρώπη στα χρηματοδοτικά εργαλεία EDF και SAFE να θεσπιστούν αυστηρά KPIs βιομηχανικής επιστροφής, παραγωγής και δημιουργίας υποδομής. Δεν αρκεί ο ρόλος του υπεργολάβου. Τα προγράμματα πρέπει να σχεδιαστούν ώστε και τα ελληνικά ναυπηγεία να μπορούν να αναλάβουν ρόλο prime contractor. Αυτό σημαίνει χρηματοδότηση όχι μόνο της αγοράς του πλοίου, η οποία μπορεί να καταλήξει ακόμα και σε παραγωγή σε τρίτες χώρες, αλλά και της υποδομής του dry-dock, του Syncrolift, του εξοπλισμού, πλήρη ενεργοποίηση του δανεισμού από την ΕΤΕπ για τη ναυπήγηση, και κριτήρια που επιβραβεύουν την πραγματική παραγωγή στην Ευρώπη.
Στηρίζουμε: συντελεστή ενίσχυσης για εγχώριους προμηθευτές και ΜμΕ, ποσοστό απόκλισης από ανταγωνισμό αντιστρόφως ανάλογο προς το ΑΕΠ, διαλειτουργικότητα ως αυτόνομο λόγο διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση.
Το 70% δεν βγαίνει από λαμαρίνες. Βγαίνει από τον κύκλο ζωής.
β) Πλωτά Κοσμοδρόμια (Sea-Launch Platforms): Μοναδική ικανότητα ελληνικών ναυπηγείων στην Ευρώπη. Dual use για IRIS², responsive launch στρατιωτικών δορυφόρων και LNG FPUs. Ζητούμε αναγνώριση ως κρίσιμη υποδομή dual-use υπό SAFE/EDIP.
- Ισότιμη Καθιέρωση στην Ευρώπη: Ζητούμε επίσημη αναγνώριση της Ελλάδας ως του Νότιου Πυλώνα της ναυπηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Εθνικός στόχος είναι η καθιέρωση της χώρας ως κορυφαίας και ισότιμης δύναμης με Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία, διεκδικώντας σταθερό μερίδιο των ευρωπαϊκών αμυντικών ναυπηγήσεων μέσω ολοκληρωμένων μονάδων (σχεδίαση, κατασκευή, υποστήριξη) – από το αρχικό σχέδιο μέχρι τα sea trials.
- Ειδικό Ταμείο Ανάκαμψης 2027-2035: Ζητούμε δημιουργία αυτόνομου, εξειδικευμένου ευρωπαϊκού ταμείου για το Ναυπηγείο του Μέλλοντος 2027-2035, με στόχο το άμεσο κλείσιμο του επενδυτικού χάσματος των προηγούμενων δεκαετιών. Χρηματοδότηση υποδομών, ψηφιοποίησης, πράσινης μετάβασης και δεξιοτήτων. Το σημερινό SAFE αποτυγχάνει – το 60-70% πάει στο Space, ενώ τα 15-17 δισ. € αδιάθετα πάνε εκτός ναυπηγικής. Ζητούμε δεσμευμένο 25% του SAFE για ναυπήγηση/MRO/dual-use λιμένες και ειδικό καθεστώς για χώρες που φυλάσσουν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, αντίστοιχο με αυτό της Ουκρανίας (ReArm/SAFE).
ΑΞΟΝΑΣ 6: ΔΙΑΤΛΑΝΤΙΚΟ ΝΑΥΠΗΓΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΜΕΡΙΔΙΟ (ΔΥΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΑΣΙΑΣ)
- Κοινές Γραμμές Παραγωγής με ΗΠΑ: Υπογραφή διακρατικής συμφωνίας ναυπηγικής συνεργασίας (Transatlantic Shipbuilding Pact) με ΗΠΑ για κοινές γραμμές παραγωγής σε μεγάλα αμυντικά, εμπορικά και ενεργειακά projects.
Μοντέλο: η συμφωνία ONEX – Hanwha Ocean, στη διάθεση όλου του οικοσυστήματος ΕΕΝ. Αυτό είναι το Project TRIDENT.
- Ανάκτηση του 33% της Παγκόσμιας Ναυπήγησης: Μέσα από τη γεωστρατηγική σύμπραξη Ελλάδας-Ευρώπης-ΗΠΑ, τίθεται ως κεντρικός στόχος η ανάκτηση του 33% του παγκόσμιου μεριδίου ναυπήγησης, σπάζοντας το σημερινό ασιατικό μονοπώλιο και θωρακίζοντας τις δυτικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Ένα πλοίο χτισμένο στην Ελλάδα είναι ευρωπαϊκό προϊόν και μπορεί να εξαχθεί με ευρωπαϊκούς πόρους.
ΑΞΟΝΑΣ 7: ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ & ΔΙΚΑΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
β) ΕΤΕπ: Πλήρης ενεργοποίηση της ιστορικής απόφασης για χρηματοδότηση της άμυνας, χωρίς επιβάρυνση φορολογουμένου. Δεσμευτικό business plan με εξαγωγές.
Η ΕΕΝ δεν ζητά χάρη. Έχει έτοιμο, κοστολογημένο πλάνο. Η Ελλάδα είναι ο Νότιος Ναυπηγικός Πυλώνας της Ευρώπης, ισότιμος με Γαλλία-Ιταλία-Ισπανία, από το σχέδιο μέχρι τα sea trials.
navaldefence.gr
Αναλύσεις
Πρώην διπλωμάτης του Ηνωμένου Βασιλείου: «Με αντιμετώπισαν σαν απειλή επειδή επέστρεψα από τη Μόσχα»
Αυτή ήταν μια κράτηση «χωρίς υπόνοια» (suspicionless detention). Δεν ήμουν ύποπτος για τίποτα, κι όμως οι αστυνομικοί είχαν την εξουσία να με υποβάλουν σε μια παρεμβατική εξέταση για να αξιολογήσουν αν σχεδίαζα μια «εχθρική πράξη» εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου. Ένας αστυνομικός με πλησίασε και με έθεσε αμέσως υπό κράτηση, αφού τον ενημέρωσα ότι είχα παρευρεθεί σε ένα συνέδριο στη Ρωσία για να συζητήσω για τη γεωπολιτική. Δεν μου εξηγήθηκε γιατί κρατούμουν, παρά μόνο ότι ήθελε να μου κάνει «μερικές ερωτήσεις». Παράδοξα, επεσήμανε ότι οι «αντιτρομοκρατικές» εξουσίες που χρησιμοποιούσε «δεν είναι τόσο τρομακτικές όσο ακούγονται».
Η Βρετανία καταστέλλει ακόμα πιο σκληρά τους επικριτές που θεωρούν ότι η δυτική εξωτερική πολιτική υπήρξε μια καταστροφική αποτυχία. Πλησιάζουμε ταχέως στο σημείο όπου η έκφραση μιας εναλλακτικής άποψης μπορεί να σε οδηγήσει στη φυλακή. Το βράδυ της 2ας Οκτωβρίου, κατά την έξοδό μου από πτήση από τη Μόσχα μέσω Κωνσταντινούπολης, προσήχθην από τη βρετανική αντιτρομοκρατική αστυνομία για τρεις ώρες βάσει του Νόμου περί Αντιτρομοκρατίας και Ασφάλειας Συνόρων του 2026. Δεν είχα κανένα δικαίωμα σιωπής, το πρόσωπο και τα υπάρχοντά μου υποβλήθηκαν σε εξονυχιστική έρευνα, έδωσα δακτυλικά αποτυπώματα και δείγμα DNA, ενώ μου ζητήθηκε να παραδώσω τις ηλεκτρονικές μου συσκευές και να παράσχω τους κωδικούς πρόσβασης, διαφορετικά θα αντιμετώπιζα σύλληψη.
Αυτή ήταν μια κράτηση «χωρίς υπόνοια» (suspicionless detention). Δεν ήμουν ύποπτος για τίποτα, κι όμως οι αστυνομικοί είχαν την εξουσία να με υποβάλουν σε μια παρεμβατική εξέταση για να αξιολογήσουν αν σχεδίαζα μια «εχθρική πράξη» εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ένας αστυνομικός με πλησίασε και με έθεσε αμέσως υπό κράτηση, αφού τον ενημέρωσα ότι είχα παρευρεθεί σε ένα συνέδριο στη Ρωσία για να συζητήσω για τη γεωπολιτική. Δεν μου εξηγήθηκε γιατί κρατούμουν, παρά μόνο ότι ήθελε να μου κάνει «μερικές ερωτήσεις». Παράδοξα, επεσήμανε ότι οι «αντιτρομοκρατικές» εξουσίες που χρησιμοποιούσε «δεν είναι τόσο τρομακτικές όσο ακούγονται».
Είχα παρευρεθεί στο Διεθνές Συνέδριο της Λέσχης Συζητήσεων Βαλντάι στην περιοχή της Μόσχας από τις 27 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης της κεντρικής ομιλίας του Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Συμμετείχα μετά από πρόσκληση της Λέσχης Βαλντάι, η οποία κάλυψε τα εισιτήρια και τη διαμονή μου, όπως είθισται για τους ξένους προσκεκλημένους σε τέτοια διεθνή συνέδρια.
Η Λέσχη Βαλντάι, που ιδρύθηκε το 2004, είναι πρωτίστως μια συνάντηση ακαδημαϊκών από όλο τον κόσμο. Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σε αυτήν συμμετείχαν ένας πρώην επικεφαλής της MI6, ο πρώην Βρετανός Πρέσβης στη Ρωσία Σερ Τόνι Μπρέντον και η Φιόνα Χιλ.
Η Βαλντάι έχει βρεθεί στο στόχαστρο της βρετανικής κυβέρνησης. Καθ’ όλη τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου, πλήθος δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών έλαβαν επιστολές από το Υπουργείο Εσωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου (Home Office), με τις οποίες καλούνταν να εγγραφούν στο Μητρώο Εγγραφής Ξένης Επιρροής, εάν «κατευθύνονται να διεξαγάγουν σχετικές δραστηριότητες στο Ηνωμένο Βασίλειο ως μέρος μιας συμφωνίας με μια ξένη δύναμη». Η μη συμμόρφωση με το καθεστώς αυτό θεωρείται ποινικό αδίκημα.
Η Βρετανίδα δημοσιογράφος Μαίρη Ντετζέβσκι, η οποία ήταν διευθύντρια του γραφείου των Times στη Μόσχα τη δεκαετία του 1990, είναι η πιο πρόσφατη που έλαβε μια τέτοια επιστολή ως δημόσια καταγεγραμμένη συνεργάτης της Λέσχης Συζητήσεων Βαλντάι, αν και δεν έχει παρευρεθεί από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος. Η ιδέα ότι αν παρευρεθείς σε ένα ακαδημαϊκό συνέδριο κατευθύνεσαι από μια ξένη δύναμη είναι προφανώς παράλογη. Παρόλα αυτά, και δεδομένων των προφανών κινδύνων, πάλεψα με το δίλημμα αν έπρεπε να αποδεχτώ την πρόσκληση από τη Βαλντάι και να πραγματοποιήσω την πρώτη μου επίσκεψη στη Ρωσία από τότε που έφυγα οδικώς από τη χώρα αυτή τον Φεβρουάριο του 2019, στο τέλος της τετραμισάμιση ετών διπλωματικής μου αποστολής εκεί.
Ο κύριος ρόλος μου τότε ήταν ως Οικονομικός Σύμβουλος, υπεύθυνος μεταξύ άλλων για την πολιτική των κυρώσεων. Μετά την επιστροφή μου στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενέκρινα περίπου 1.000 κυρώσεις κατά Ρώσων, συμπεριλαμβανομένων και αυτών μετά την ξεσπάσματα του πολέμου.
Είχα κάποιες ανησυχίες ότι ο ρόλος μου στις κυρώσεις ενδεχομένως να μου δημιουργούσε προβλήματα μόλις βρισκόμουν εντός της Ρωσίας (πράγματι, υποβλήθηκα σε μια εξαιρετικά στρεσογόνα κράτηση και ανακρίσεις διάρκειας τεσσάρων και μισής ωρών από την FSB κατά την άφιξή μου στη Μόσχα).
Ο Σερ Τόνι Μπρέντον, με τον οποίο είχα συμβουλευτεί, μου πρότεινε να παρευρεθώ, λέγοντας ότι η Βαλντάι ήταν μια «εξαιρετική εκδήλωση». Κατόπιν συμβουλής του, ενημέρωσα το Βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών, τονίζοντας τη δέσμευσή μου να τηρήσω τις υποχρεώσεις μου βάσει του Νόμου περί Κρατικών Μυστικών (Official Secrets Act) πριν αναχωρήσω για τη Μόσχα. Αυτό περιλάμβανε την επιβεβαίωση ότι, ενώ η Βαλντάι είχε πληρώσει για τις πτήσεις μου, δεν είχα λάβει καμία πληρωμή για τη συμμετοχή μου.
Υπηρέτησα ως Βρετανός διπλωμάτης για 24 χρόνια και λαμβάνω σοβαρά υπόψη τις συνεχείς δεσμεύσεις μου να διαφυλάξω τα μυστικά στα οποία είχα πρόσβαση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η υπόνοια ότι μπορεί να σχεδίαζα μια εχθρική πράξη εναντίον της Βρετανίας είναι προσβλητική και εσφαλμένη. Ωστόσο, από τη συνταξιοδότησή μου το 2023, υπήρξα οξύς επικριτής της κατεύθυνσης της εξωτερικής πολιτικής του Ηνωμένου Βασιλείου προς τη Ρωσία, ιδιαίτερα της απομάκρυνσης από τη διπλωματία προς όφελος του πολέμου.
Προφυλάξεις που είχα λάβει, αν και σημαντικές και απαραίτητες, αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για να αποτρέψουν την κράτησή μου με λιγότερα δικαιώματα από ό,τι αν είχα συλληφθεί επίσημα και μου είχαν απαγγελθεί κατηγορίες. Είμαι της άποψης ότι παράγοντες των υπηρεσιών ασφαλείας στο Λονδίνο είχαν εγκρίνει την ενέργεια εναντίον μου εκ των προτέρων. Πράγματι, ο αναλυτής ρωσικών θεμάτων Μαρκ Γκαλεότι άφησε να εννοηθεί στο podcast του ότι το σύστημα «έστελνε ένα μήνυμα» ενεργώντας με αυτόν τον τρόπο.
Η κράτησή μου αποτελεί την πιο πρόσφατη κλιμάκωση στον πόλεμο του βρετανικού κράτους κατά της ελευθερίας του λόγου. Όλο και περισσότερο, οι άνθρωποι που μιλούν δημόσια ενάντια στους «παντοτινούς πολέμους» (forever wars) — όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη Μέση Ανατολή και αλλού — αντιμετωπίζονται ως απειλή για την εθνική ασφάλεια που πρέπει να κατασταλεί.
Οι κρατήσεις σε αεροδρόμια είναι, φυσικά, ένα βήμα πριν από την πλήρη φυλάκιση, αλλά αυτό το μοτίβο εκφοβισμού εξαπλώνεται τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Ο Βρετανός συντηρητικός ακαδημαϊκός και συγγραφέας Τζον Λάφλαντ προσήχθη σε αεροδρόμιο για μία ώρα το 2022. Ο εκλιπών Ρόμπερτ Σκιντέλσκι, μέλος της Βουλής των Λόρδων και διακεκριμένος Βρετανός οικονομoλόγος, καθώς και ο ερευνητής δημοσιογράφος Κιτ Κλάρενμπεργκ, υποβλήθηκαν σε πιο μακροσκελείς και αυστηρές κρατήσεις το 2023. Στον Κλάρενμπεργκ δεν έχει επιστραφεί ακόμη μια κάρτα μνήμης SD που κατασχέθηκε τότε.
Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Σάκουα, Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, κρατήθηκε για τρεις ώρες στο Χίθροου το 2025· έκτοτε μπορέσε να επιστρέψει στη Ρωσία μόνο μετά από παρέμβαση του δικηγόρου του. Ο Τζορτζ Σάμουελι, ένας ουγγρικής καταγωγής Βρετανός πολιτικός αναλυτής, προσήχθη τον Μάρτιο του 2026.
Το 2023, ο Κρεγκ Μάρεϊ, πρώην Βρετανός πρέσβης στο Ουζμπεκιστάν, προσήχθη για μία ώρα στο αεροδρόμιο της Γλασκώβης βάσει των αυστηρότερων διατάξεων του Νόμου περί Τρομοκρατίας του 2000, ο οποίος αφορά δραστηριότητες σχετικές με τη διάπραξη, την προετοιμασία και την υποκίνηση τρομοκρατικών πράξεων. Το τηλέφωνό του δεν του επιστράφηκε στη συνέχεια.
Ο ερευνητής δημοσιογράφος Ρίτσαρντ Μέντχερστ συνελήφθη επειδή έκανε δηλώσεις υποστήριξης προς μια απαγορευμένη φιλοπαλαιστινιακή οργάνωση και κρατήθηκε για 24 ώρες πριν από την αποφυλάκισή του. Στη συνέχεια, το σπίτι και το γραφείο του στην Αυστρία δέχθηκαν έφοδο τον Φεβρουάριο του 2025 και κατηγορήθηκε για συμμετοχή στη Χαμάς. Μέχρι σήμερα δεν έχουν απαγγελθεί κατηγορίες εναντίον του.
Ευρύτερα, στη Βρετανία, η ομάδα Palestine Action έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική οργάνωση μετά από ευρείες διαμαρτυρίες ενάντια στις σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου από το ισραηλινό κράτος στη Γάζα. Ηλικιωμένοι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων επιζώντων του Ολοκαυτώματος, έχουν συλληφθεί σε διαδηλώσεις της Palestine Action για το «έγκλημα» ότι κρατούσαν χαρτονένια πανό.
Η πρακτική της κράτησης στα αεροδρόμια χωρίς να υπάρχει υπόνοια είναι ασυνήθιστη στα ευρωπαϊκά κράτη, αν και χρησιμοποιούνται εναλλακτικές, πιο ύπουλες μορφές καταστολής της ελευθερίας του λόγου. Ο πρώην αξιωματικός των ελβετικών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών και συγγραφέας Ζακ Μπον παραμένει στις Βρυξέλλες, αποκλεισμένος από το τραπεζικό σύστημα (de-banked) και ανίκανος να ταξιδέψει στην πατρίδα του, έχοντας υποστεί κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση για «φιλορωσική προπαγάνδα».
Την περασμένη εβδομάδα, ο ρωσικής καταγωγής δημοσιογράφος και πρώην ρεπόρτερ του BBC Λεονίντ Ραγκόζιν ανακηρύχθηκε persona non grata από τη Λετονία, όπου ζούσε από την απαρχή της κρίσης στην Ουκρανία. Έχοντας ασκήσει κριτική στην κατεύθυνση της δυτικής εξωτερικής πολιτικής απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, υπήρξε επίσης τακτικός επικριτής του Πούτιν και χαρακτήρισε την εισβολή στην Ουκρανία το 2022 ως «εγκληματική και παράλογη».
Αυτό το μοτίβο καταστολής της ελευθερίας του λόγου στη Βρετανία και ευρύτερα στην Ευρώπη διογκώνεται. Φοβάμαι ότι όσο γίνεται πιο προφανές ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν μπορεί να κερδηθεί από τη Δύση και ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να παραμείνει στο απυρόβλητο από τη διεθνή κατακραυγή για τις ενέργειές του στην Παλαιστίνη, οι ενέργειες του βρετανικού κράτους ενδέχεται να γίνουν ακόμη πιο σκληρές.
Φτάνουμε στο σημείο όπου το να εκφράσεις μια άποψη για την επικίνδυνη κατάσταση των εξωτερικών πολέμων της Δύσης μπορεί να σε οδηγήσει στη φυλακή.
Πίστευα ότι ήμουν προσεκτικός ενημερώνοντας τη βρετανική κυβέρνηση πριν από τη μοναδική μου επίσκεψη στη Ρωσία από το 2019. Εάν το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται στο σημείο όπου πρώην διπλωμάτες μπορούν να κρατούνται και να κατάσχεται προσωρινά η περιουσία τους, τότε κανένας δεν είναι ασφαλής από το μακρύ χέρι του νομικού πολέμου (lawfare).
Με την επιστροφή μου από τη Βαλντάι, έγραψα ξανά στο Υπουργείο Εξωτερικών, προσφέροντας να τους ενημερώσω πλήρως για τα στοιχεία που συνέλεξα όσο βρισκόμουν στη Ρωσία. Μέχρι σήμερα, δεν έχουν απαντήσει.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
