Την παραμονή των Χριστουγέννων, μια κατεπείγουσα διπλωματική πρωτοβουλία έλαβε χώρα στο ανώτατο επίπεδο, καθώς ο Καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, ο οποίος κατέχει τη θέση του δεύτερου τη τάξει στην ιεραρχία της Αγίας Έδρας και ενεργεί ως ο κορυφαίος διπλωματικός διαμεσολαβητής του Βατικανού, επικοινώνησε εκτάκτως με τον Μπράιαν Μπερτς, τον Πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αγία Έδρα. Σκοπός της επικοινωνίας, σύμφωνα με απόρρητα κυβερνητικά έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή της εφημερίδας Washington Post, ήταν η αναζήτηση διευκρινίσεων αναφορικά με τους σχεδιασμούς της αμερικανικής κυβέρνησης για την κατάσταση στη Βενεζουέλα.

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Καρδινάλιος φέρεται να έθεσε ευθέως το ζήτημα των αμερικανικών προθέσεων. Συγκεκριμένα, «Θα στοχοποιούσαν οι ΗΠΑ μόνο διακινητές ναρκωτικών;» ρώτησε, ή «μήπως η κυβέρνηση αλλαγή καθεστώτος»; Ο Πιέτρο Παρολίν, όπως προκύπτει από τα έγγραφα, παραδέχθηκε ότι η αποχώρηση του Νικολάς Μαδούρο ήταν αναγκαία, ωστόσο προέτρεψε την αμερικανική πλευρά να επιδείξει αυτοσυγκράτηση.

Παρολίν: Η Ρωσία ήταν έτοιμη να προσφέρει άσυλο στον Μαδούρο

Επί σειρά ημερών, ο ισχυρός Ιταλός Καρδινάλιος κατέβαλε προσπάθειες να εξασφαλίσει απευθείας επικοινωνία με τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, όπως αποκαλύπτουν τα σχετικά έγγραφα. Η κίνηση αυτή εντασσόταν σε μια ύστατη και απεγνωσμένη προσπάθεια να αποτραπεί η αιματοχυσία και η περαιτέρω αποσταθεροποίηση στη Βενεζουέλα. Στη συνομιλία που είχε με στενό σύμμαχο του Αμερικανού Υπουργού, ο Παρολίν μετέφερε την πληροφορία ότι η Ρωσική Ομοσπονδία ήταν διατεθειμένη να προσφέρει πολιτικό άσυλο στον Νικολάς Μαδούρο. Στο πλαίσιο αυτό, απηύθυνε έκκληση προς τους Αμερικανούς αξιωματούχους να δείξουν την απαραίτητη υπομονή, προκειμένου να ασκηθούν οι κατάλληλες πιέσεις που θα ωθούσαν τον ηγέτη της Βενεζουέλας προς αυτή τη διέξοδο.

Αναφορικά με τη στάση της αμερικανικής πλευράς εκείνη την κρίσιμη περίοδο, «Αυτό που να μπορεί να απολαύσει τα χρήματά του», είπε πρόσωπο με γνώση των γεγονότων, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Μέρος αυτής Πούτιν θα εγγυόταν την ασφάλειά του».

Ωστόσο, η διπλωματική αυτή διέξοδος δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Μία εβδομάδα αργότερα, ο Νικολάς Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν σε μια επιχείρηση που είχε ως τραγικό απολογισμό την απώλεια της ζωής περίπου 75 ανθρώπων. Το ζεύγος μεταφέρθηκε αεροπορικώς στη Νέα Υόρκη, προκειμένου να αντιμετωπίσει βαρύτατες κατηγορίες που σχετίζονται με τη διακίνηση ναρκωτικών.

Η συνάντηση στο Βατικανό, η οποία παρέμενε άγνωστη μέχρι πρότινος, αποτέλεσε μία από τις πολλές ανεπιτυχείς απόπειρες που έλαβαν χώρα. Σε αυτές ενεπλάκησαν Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεσολαβητές, καθώς και παράγοντες από τη Ρωσία, το Κατάρ, την Τουρκία και την Καθολική Εκκλησία, με κοινό στόχο την αποτροπή μιας μείζονος διπλωματικής κρίσης και την ανεύρεση ασφαλούς καταφυγίου για τον Μαδούρο πριν από το κρίσιμο Σάββατο.

Βατικανό: Απογοητευτικό ότι τμήματα εμπιστευτικής συνομιλίας διέρρευσαν

Σε αντίδραση για τις αποκαλύψεις, «Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι τμήματα μιας εμπιστευτικής συνομιλίας διέρρευσαν και δεν αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια το περιεχόμενο , η οποία έλαβε χώρα κατά την περίοδο των Χριστουγέννων», ανέφερε το γραφείο Τύπου της Αγίας Έδρας σε σχετικό μέσο ενημέρωσης. Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνήθηκε να προβεί σε οποιοδήποτε σχόλιο επί του θέματος. Παρομοίως, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δεν ανταποκρίθηκε σε σχετικό αίτημα για τοποθέτηση.

Η τελική προειδοποίηση στον Μαδούρο

Το ρεπορτάζ της αμερικανικής εφημερίδας βασίζεται σε εκτενείς συνεντεύξεις με σχεδόν 20 άτομα, πολλά εκ των οποίων μίλησαν υπό το καθεστώς της ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των πληροφοριών. Στο δημοσίευμα περιλαμβάνονται νέα στοιχεία σχετικά με τις εκτεταμένες διεθνείς προσπάθειες που καταβλήθηκαν ώστε να οδηγηθεί ο Μαδούρο στην εξορία και να αποφευχθεί μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Επιπλέον, φωτίζεται η απόφαση της Ουάσιγκτον να στραφεί προς την εν ενεργεία αντιπρόεδρο της χώρας, αντί να συνεργαστεί με την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης που βρισκόταν στο προσκήνιο επί σειρά ετών.

Οι εβδομάδες και οι μήνες που προηγήθηκαν εκείνης της περιόδου ήταν καθοριστικοί για τον Νικολάς Μαδούρο, έναν πρώην οδηγό λεωφορείου και έναν από τους τελευταίους λατινοαμερικανούς «καουδίγιος», ο οποίος φαινόταν να μην αντιλαμβάνεται πλήρως πόσο επισφαλής είχε καταστεί η θέση του. Η στάση του χαρακτηρίστηκε από την απόρριψη πολλαπλών πιθανών «εξόδων κινδύνου», την ίδια ώρα που τα αμερικανικά πολεμικά πλοία είχαν αρχίσει να πλήττουν σκάφη που φέρονταν να εμπλέκονται σε διακίνηση ναρκωτικών στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας. Καθώς η στάση των ΗΠΑ σκλήρυνε, η μοίρα του ηγέτη της Βενεζουέλας φαινόταν να σφραγίζεται οριστικά.

Οι προσπάθειες για την εξασφάλιση μιας διεξόδου για τον Μαδούρο συνεχίστηκαν μέχρι την τελευταία στιγμή. Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει το περιεχόμενο της πρότασης, ο Μαδούρο έλαβε μια τελική προειδοποίηση λίγες μόλις ημέρες πριν από την εξέλιξη των γεγονότων. Ωστόσο, ο αυταρχικός ηγέτης δεν φάνηκε να συμμορφώνεται.

«Δεν δεχόταν τη συμφωνία», είπε άλλο πρόσωπο με γνώση των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, ενώ «Απλώς καθόταν και παρακολουθούσε τους άλλους να δημιουργούν κρίση», συμπλήρωσε χαρακτηριστικά.

Η αμφισβήτηση της Ματσάδο και η επιλογή της CIA

Την ίδια χρονική περίοδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέληγαν σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για τη διαδοχή του, στρέφοντας το ενδιαφέρον τους προς τη Νο 2 της ιεραρχίας, την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες. Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε μια εντυπωσιακή στροφή για τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κατά την πρώτη του θητεία είχε επιβάλει κυρώσεις τόσο στη Ροντρίγκες όσο και στον ισχυρό αδελφό της, Χόρχε Ροντρίγκες, τους οποίους τότε η Ουάσιγκτον θεωρούσε βασικά μέλη του καθεστώτος.

Ωστόσο, σταδιακά άρχισε να επικρατεί μια πιο πραγματιστική προσέγγιση στην Ουάσιγκτον. Παρά τις προσπάθειες ανώτατων στελεχών της αντιπολίτευσης, όπως η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, να κερδίσουν την υποστήριξη των μηχανισμών που επί δεκαετίες ελέγχονται από τους οπαδούς του Τσαβισμού, ιδρυτή του κινήματος, η αμερικανική πλευρά αναθεώρησε τη στρατηγική της.

Η σκέψη αυτή ενισχύθηκε από μια πρόσφατη διαβαθμισμένη εκτίμηση των υπηρεσιών πληροφοριών, σύμφωνα με την οποία οι πιστοί στον Μαδούρο θα ήταν πιο αποτελεσματικοί στη διακυβέρνηση μιας μετά-Μαδούρο Βενεζουέλας σε σύγκριση με τη Ματσάδο και την ομάδα της. Σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο με γνώση των αναφορών, η ανάλυση, που είχε αποκαλυφθεί αρχικά από τη Wall Street Journal, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η Ματσάδο θα δυσκολευόταν να υπερκεράσει τις φιλοκαθεστωτικές δυνάμεις ασφαλείας. Η συγκεκριμένη ανάλυση μεταφέρθηκε στον Ντόναλντ Τραμπ από τον Διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.

Λίγο αργότερα, όπως πρόσθεσε ο αξιωματούχος, ο Τραμπ κατέληξε στην επιλογή της Ροντρίγκες ως διαδόχου, κατόπιν σχετικής εισήγησης των κορυφαίων στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών και ασφάλειας των ΗΠΑ.

H Ροντρίγκες «ήταν το ακριβώς αντίθετο από ιδεολόγος»

Επί σειρά ετών, η Ντέλσι Ροντρίγκες διατηρούσε τη δημόσια εικόνα ενός φλογερού «τσαβίστα». Ωστόσο, σε κατ’ ιδίαν επαφές, και ιδιαίτερα κατά τις συνομιλίες με Αμερικανούς εκπροσώπους, παρουσιαζόταν ως μια εντελώς διαφορετική προσωπικότητα. «Δεν ήταν αντιαμερικανή – είχε ζήσει ακόμη και στη Σάντα Μόνικα» κατά τα φοιτητικά της χρόνια, είπε πρόσωπο που είχε επανειλημμένες συνομιλίες μαζί της, προσθέτοντας πως «Ήταν το ακριβώς αντίθετο από ιδεολόγος».

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ροντρίγκες γνώριζε το αμερικανικό σχέδιο απομάκρυνσης του Μαδούρο ή ότι είχε αναδειχθεί σε επικρατέστερη επιλογή για τη διαδοχή του, ανέφερε ο ανώτατος αξιωματούχος. «εξαιρετικά επικίνδυνο για εμάς να επικοινωνήσουμε οτιδήποτε πριν », είπε χαρακτηριστικά.

Ο Τραμπ είπε στον Μαδούρο «ότι μπορεί να φύγει με τον εύκολο ή με τον δύσκολο τρόπο»

Ο ίδιος ο Νικολάς Μαδούρο φαινόταν να παρερμηνεύει συστηματικά τα σήματα που λάμβανε. Σε μια τηλεφωνική συνομιλία που είχε τον Νοέμβριο με τον Ντόναλντ Τραμπ, θεώρησε ότι η συζήτηση είχε πάει «καλά», σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τον τρόπο σκέψης του, ενώ στην πραγματικότητα η ανοχή του Αμερικανού Προέδρου είχε τελειώσει. «Ο πρόεδρος με τον εύκολο τρόπο ή με τον δύσκολο», είπε ο ανώτατος αξιωματούχος των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ μάλιστα προσκάλεσε τον Βενεζουελανό ομόλογό του, σύμφωνα με το ίδιο πρόσωπο, προσφέροντάς του μια συνάντηση από κοντά. Ο Μαδούρο αρνήθηκε την πρόταση. Υπολόγισε εσφαλμένα ότι οι Δημοκρατικοί θα κέρδιζαν τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ότι ο Τραμπ θα αποδυναμωνόταν πολιτικά και ότι ο ίδιος θα μπορούσε να παραμείνει στην εξουσία.

«Ήταν εκεί έξω και χόρευε», είπε το ίδιο πρόσωπο, σχολιάζοντας την κατάσταση. «Όχι πια».

Ρωσία και Βατικανό

Το Βατικανό αποτελεί εδώ και χρόνια κρίσιμο κρίκο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις με την απομονωμένη κυβέρνηση της Βενεζουέλας. Η Αγία Έδρα είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς στο παρελθόν να επιτύχει συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης. Πιο πρόσφατα, επιχείρησε να προωθήσει τον διάλογο μέσω ανώτερων κληρικών στη χώρα, ενώ ο Πάπας είχε προειδοποιήσει τις ΗΠΑ κατά μιας στρατιωτικής επέμβασης.

«Πιστεύω ότι η βία ποτέ δεν φέρνει νίκη», είχε δηλώσει ο Πάπας τον Νοέμβριο, αφού αναφέρθηκε σε πληροφορίες για αμερικανικά πολεμικά πλοία που κατευθύνονταν προς τη Βενεζουέλα. «Το κλειδί είναι η αναζήτηση διαλόγου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Καρδινάλιος Παρολίν, ο οποίος είχε προηγουμένως υπηρετήσει ως παπικός νούντσιος -δηλαδή πρεσβευτής του Βατικανού- στο Καράκας, είχε προσωπικό ενδιαφέρον για τη Βενεζουέλα. Είχε επίσης διαμεσολαβήσει στο παρελθόν με την κυβέρνηση Τραμπ για ζητήματα που αφορούσαν την Ουκρανία και τη Ρωσία, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει το περιεχόμενο των συνομιλιών.

Η Βενεζουέλα αποτελεί σημαντικό προγεφύρωμα για τη Μόσχα στη Λατινική Αμερική. Όταν ο Ούγκο Τσάβες ανέλαβε την εξουσία το 1999, η χώρα προχώρησε σε μεγάλες αγορές ρωσικών όπλων, περιλαμβανομένων αρμάτων μάχης, μαχητικών αεροσκαφών τύπου Sukhoi και πυραύλων εδάφους-αέρος. Η Ρωσία προσέφερε επίσης σημαντικά δάνεια στο Καράκας, παρείχε οικονομικές «ανάσες» για την αντιμετώπιση των αμερικανικών κυρώσεων και παραμένει βασικός παίκτης στην περιοχή.

Σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Παρολίν είπε στον Μπερτς ότι πίστευε πως ο Μαδούρο ήταν διατεθειμένος να αποχωρήσει μετά τις εκλογές του 2024, οι οποίες θεωρήθηκε ευρέως ότι είχαν νοθευτεί. Ωστόσο, πείστηκε τότε από τον Ντιοσδάδο Καμπέγιο, ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν καταστροφική. Ο Καρδινάλιος εκτίμησε επίσης ότι πλέον ο Μαδούρο θα δίσταζε να φύγει χωρίς τη στήριξη του στρατού, καθώς πιθανότατα ανησυχούσε για το τι θα ακολουθούσε.

Το πρόσωπο με γνώση των ρωσικών προθέσεων, ωστόσο, είπε ότι η Μόσχα ήταν διατεθειμένη να προσφέρει άσυλο και στους υπόλοιπους ανώτατους Βενεζουελάνους αξιωματούχους. Όλα έδειχναν ότι ο Μαδούρο απλώς πείσμωνε, πιστεύοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα προχωρούσαν σε πράξη. «Νομίζω ότι ήταν αλαζονεία», είπε το ίδιο πρόσωπο.

Ένας ακόμη παράγοντας φαίνεται ότι έπαιξε ρόλο στην άρνησή του. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ορισμένων στην Ουάσιγκτον, ο Μαδούρο δεν θα πήγαινε ποτέ στη Ρωσία επειδή το καθεστώς εκεί είναι υπερβολικά περιοριστικό -και επειδή δεν θα είχε πρόσβαση στα χρήματα από το εμπόριο χρυσού, τα οποία φέρεται να έχει αποθηκεύσει στο εξωτερικό.

Ο Παρολίν πρότεινε, σύμφωνα με τα έγγραφα, οι ΗΠΑ να θέσουν προθεσμία για την αποχώρηση του Μαδούρο και να εγγυηθούν ασφάλεια για την οικογένειά του. Ο καρδινάλιος δήλωσε ότι ήταν «πολύ, πολύ, πολύ προβληματισμένος των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα». Απηύθυνε έκκληση για υπομονή, προσοχή και αυτοσυγκράτηση. Όμως ο Λευκός Οίκος είχε τελειώσει με την αναμονή.

Μια νέα επιλογή για την ηγεσία

Η Ντέλσι Ροντρίγκες, κόρη ενός αριστερού αγωνιστή που πέθανε υπό κράτηση των μυστικών υπηρεσιών της Βενεζουέλας, ήταν επί χρόνια ανώτατο στέλεχος του κόμματος, ανέβηκε στα υψηλότερα κλιμάκια εξουσίας και έγινε αναντικατάστατο μέλος του κύκλου του Μαδούρο.

Ως υπουργός Πετρελαίου, ανέλαβε ευαίσθητες διεθνείς αποστολές στην Τουρκία και το Κατάρ και εξελίχθηκε σε αξιόπιστη συνομιλήτρια για την Chevron και άλλους ξένους επενδυτές στη Βενεζουέλα – ακόμη και ενώ συνέβαλε στην υπονόμευση της δημοκρατίας από το αυταρχικό καθεστώς Μαδούρο.

Τα τελευταία χρόνια, η Ροντρίγκες άρχισε να κερδίζει την εμπιστοσύνη τμημάτων της επιχειρηματικής ελίτ, εφαρμόζοντας οικονομικές μεταρρυθμίσεις, βελτιώνοντας τη συναλλαγματική ισοτιμία και συνεργαζόμενη με μια ομάδα νέων ανθρώπων, μεταξύ των οποίων και οικονομολόγοι. Ένας από αυτούς ήταν πρόεδρος της κρατικής εταιρείας πετρελαίου PDVSA.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος, ιδίως από σκληροπυρηνικά στοιχεία που επωφελούνταν από το παγιωμένο σύστημα εξουσίας.

Στελέχη της Chevron, την οποία η Ουάσιγκτον είχε επιτρέψει να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα παρά τις κυρώσεις, συναντιούνταν μηνιαίως με τη Ροντρίγκες και μιλούσαν θετικά για εκείνη στην αμερικανική κυβέρνηση, ακόμη και επί προεδρίας Μπάιντεν, σύμφωνα με πρώην Αμερικανό διπλωμάτη. Το «μοντέλο Chevron» λειτουργούσε, έλεγαν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και η Ροντρίγκες ικανοποιούσε τα αιτήματά τους.

Ερωτηθείσα για σχόλιο, εκπρόσωπος της Chevron δήλωσε ότι η εταιρεία δεν είχε καμία εκ των προτέρων γνώση για τη σύλληψη του Μαδούρο και δεν συμμετείχε σε συζητήσεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους σχετικά με τη διακυβέρνηση μιας μετά-Μαδούρο Βενεζουέλας.

Στελέχη της Chevron φέρονται να προωθούν τη Ροδρίγκες ως πρόσωπο ικανό να ηγηθεί μιας πολιτικής μετάβασης. «Αυτή η συναίνεση φαίνεται ότι έγινε αποδεκτή και στην Ουάσιγκτον», σύμφωνα με πρόσωπο με γνώση των συζητήσεων.

Η αντιπρόεδρος είχε επίσης αναδειχθεί σε αποτελεσματική διαχειρίστρια στις συνομιλίες με το Κατάρ, επίσης μέλος του ΟΠΕΚ, το οποίο είχε συσφίξει τις σχέσεις του με τη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια.

Οι Καταριανοί είχαν «μεγάλη απογοήτευση» με τον Μαδούρο, ο οποίος ανέτρεπε συμφωνίες που είχαν κλείσει οι διαπραγματευτές του, σύμφωνα με αξιωματούχο που συμμετείχε στις συνομιλίες. Η εκτίμηση για τη Ροδρίγκες ήταν διαφορετική: «λέει ότι θα κάνει κάτι, αυτό γίνεται». Οι Καταριανοί «αναγνώρισαν ότι η Ντέλσι έπρεπε να κυβερνήσει τη χώρα πριν από οποιονδήποτε άλλον», αν ο Μαδούρο έφευγε.

Εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Κατάρ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Στις αρχές του έτους, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για θέματα ομήρων, Ρίτσαρντ Γκρένελ, ανέλαβε κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με τη Βενεζουέλα, άλλοτε με τη βοήθεια του Κατάρ και άλλοτε μιλώντας απευθείας με τον αδελφό της Ντέλσι, Χόρχε Ροντρίγκες, ψυχίατρο, πρώην υπουργό Ενημέρωσης και νυν πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης. Ωστόσο, η Βενεζουέλα απέρριπτε επανειλημμένα τις αμερικανικές προτάσεις για αποχώρηση του Μαδούρο.

protothema.gr