Με κεντρικό άξονα ότι η Ουκρανία λειτουργεί ιστορικά ως «σφήνα» και σήμερα ως πεδίο σύγκρουσης μεγάλων στρατηγικών σχεδιασμών, ο πρέσβης ε.τ. Γεώργιος Πουκαμισάς ανέπτυξε στο ΕΛΙΣΜΕ μια γραμμή ανάλυσης που αποφεύγει τον μανιχαϊσμό, αλλά δεν κρύβει τις ευθύνες και τα λάθη όλων των πλευρών.
Η εκδήλωση άνοιξε τυπικά με ιστορική αναφορά στην άφιξη του Όθωνα στο Ναύπλιο (25 Ιανουαρίου 1833) και στο πώς τα «εξαρτημένα κόμματα» και οι Μεγάλες Δυνάμεις διαμόρφωναν τότε το εσωτερικό πεδίο. Το πέρασμα δεν ήταν άσχετο: λειτούργησε ως εισαγωγή στο διαχρονικό μοτίβο «εξωτερικής επιρροής» που –κατά τον ομιλητή– επανεμφανίζεται σήμερα στην ουκρανική υπόθεση.
Το «αξίωμα» του ΝΑΤΟ και η Ουκρανία ως στρατηγικός κόμβος
Ο πρέσβης στάθηκε στη γνωστή ρήση του πρώτου Γ.Γ. του ΝΑΤΟ (Lord Ismay) ως «γεωπολιτικό αξίωμα»: να κρατά «τη Γερμανία κάτω, τη Ρωσία έξω και την Αμερική μέσα». Πάνω σε αυτό το πλαίσιο έδεσε την ουκρανική διάσταση: «δεν μιλάς για Ουκρανία χωρίς να μιλάς πρωτίστως για τη Ρωσία».
Παράλληλα, θύμισε πως η σημασία της Ουκρανίας είχε αποτυπωθεί κλασικά στη «Μεγάλη Σκακιέρα» του Μπρεζίνσκι: χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία δεν είναι αυτοκρατορία. Σε αυτό το σημείο, υπογράμμισε ότι συχνά αγνοείται πως ο Μπρεζίνσκι αργότερα μίλησε και για ανάγκη «ένταξης» της Ρωσίας σε μια ευρύτερη Δύση—δηλαδή όχι μόνιμης αποξένωσης.
Ιστορικό βάθος: από τον Α’ ΠΠ έως τον Β’ ΠΠ και το «βαρύ φορτίο» της Δυτικής Ουκρανίας
Ο Πουκαμισάς πέρασε σε ιστορικές «αφετηρίες» που, όπως είπε, εξηγούν γιατί η Ουκρανία γίνεται διαρκώς πεδίο ανταγωνισμού:
Στον Α’ Παγκόσμιο, η ουκρανική διάσταση αξιοποιήθηκε από τις Κεντρικές Δυνάμεις ως προσπάθεια ανατροπής της ισορροπίας.
Στον Β’ Παγκόσμιο, αναφέρθηκε στη συνεργασία τμημάτων των δυτικο-ουκρανικών εθνικιστικών δομών με τα γερμανικά συμφέροντα και στη βαριά σκιά εγκλημάτων, κατονομάζοντας τον Στέπαν Μπαντέρα ως ιστορική αναφορά του φαινομένου.
Μετά τον πόλεμο, μίλησε για «περίθαλψη» τέτοιων στοιχείων στη Δύση και για αντάρτικη δράση στα Καρπάθια που κράτησε ως τις αρχές της δεκαετίας του ’50, με την ιστορία να «ακουμπά» μέχρι και επιχειρήσεις μυστικών υπηρεσιών.
Το συμπέρασμα του ήταν καθαρό: χωρίς ιστορία δεν υπάρχει σοβαρή ανάλυση. Και στην Ουκρανία, «το βάρος της ιστορίας είναι μεγάλο», ακόμη και στο θρησκευτικό και εκκλησιαστικό επίπεδο.
Τα «λάθη υπολογισμού» που διόγκωσαν τον πόλεμο
Ο πρέσβης μίλησε ανοιχτά για τρεις διαδοχικές λανθασμένες εκτιμήσεις:
Πριν την εισβολή: παραδέχθηκε ότι και στο ελληνικό περιβάλλον εκτίμησης «δεν περίμεναν» πως η Ρωσία θα εισβάλει, ενώ οι αμερικανικές υπηρεσίες το προέβλεπαν.
Στις πρώτες εβδομάδες: δυτικές εκτιμήσεις για γρήγορη πτώση του Κιέβου—ο ίδιος ανέφερε ως παράγοντα που «δεν είχε υπολογιστεί» την πολιτική παρέμβαση του Μπόρις Τζόνσον.
Στην οικονομία: η προσδοκία ότι η Ρωσία θα καταρρεύσει οικονομικά «σε λίγους μήνες», την οποία χαρακτήρισε σχεδόν «χιλιαστική» πρόβλεψη.
Πρόσθεσε και ένα τέταρτο σημείο: ότι η κρίση επιτάχυνε τη σύσφιγξη Κίνα–Ρωσίας, ενώ πολλοί θεωρούσαν πως αυτή η μετατόπιση θα αργούσε πολύ.
Νέες συνέπειες: Φινλανδία και Σουηδία στο ΝΑΤΟ, BRICS, Ινδία και «αντιφάσεις» Δύσης
Στη συνέχεια, ανέδειξε τα στρατηγικά παράγωγα του πολέμου:
Η είσοδος Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ ως εξέλιξη που οι Ρώσοι δεν υπολόγισαν.
Η στάση της Ινδία: προσπάθεια ισορροπιών, με τον ομιλητή να αποδίδει μέρος της μετατόπισης σε πιέσεις της πολιτικής Ντόναλντ Τραμπ (ιδίως στο ενεργειακό/δασμολογικό πεδίο), και άρα σε περαιτέρω «συσπείρωση» ενός ευρασιατικού μπλοκ.
Για την Ευρώπη, τόνισε την αντιφατική ταυτόχρονη στάση: πολιτική συμπόρευσης με ΗΠΑ, αλλά και ρητορική «αυτονομίας», ενώ στο ενεργειακό σχεδιάζεται μηδενισμός εισαγωγών από Ρωσία σε ορίζοντα 2027 μέσω αποφάσεων ευρωπαϊκών θεσμών.
Η Ελλάδα: «Δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς – αλλά το παρακάναμε»
Στο πιο «δικό μας» σκέλος, ο Πουκαμισάς είπε ότι το 2022 η Ελλάδα συντάχθηκε με τους συμμάχους—«δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά». Όμως έβαλε διαχωριστική γραμμή στη ρητορική: κατά την εκτίμησή του, η Αθήνα “το παρακάναμε” σε διατυπώσεις τύπου «η Ρωσία είναι εχθρός» ή «είμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία», χωρίς να είναι σαφές τι ακριβώς κερδήθηκε από τέτοια υπερβολή.
Επανέφερε ως κανόνα την ανάγκη μη απόλυτων στρατοπέδων («ούτε κόντρα στη Ρωσία, ούτε μόνο με τη Ρωσία»), θυμίζοντας και ιστορικά παραδείγματα όπου η χώρα πλήρωσε επιλογές που ευνόησαν μονομερείς εξαρτήσεις.
Ενεργειακοί και μεταφορικοί διάδρομοι: η Αλεξανδρούπολη στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη γεωοικονομία: ο πρέσβης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα πρέπει να έχει δική της αντίληψη ενεργειακού εφοδιασμού και να επιμείνει στη σημασία ενός «κάθετου διαδρόμου» (ενεργειακού και μεταφορικού) προς Βορρά, ώστε να διατηρηθεί η αξία της Αλεξανδρούπολη ως παράκαμψης των Στενών προς Βουλγαρία–Ρουμανία και έως Μολδαβία. Συνέδεσε αυτό και με την ανάγκη να προστατευτεί η τριμερής συνεργασία Ελλάδας–Βουλγαρίας–Ρουμανίας «και μετά το τέλος» της ουκρανικής κρίσης.
Η «σιωπηλή πληγή»: ο Ελληνισμός της Αζοφικής και η Μαριούπολη
Το πιο αιχμηρό σημείο της παρέμβασής του αφορούσε τον Ελληνισμό της Αζοφικής: μίλησε για περίπου 100.000 ελληνογενείς, για την ύπαρξη (προπολεμικά) γενικού προξενείου στη Μαριούπολη, και για το γεγονός ότι σήμερα οι πληθυσμοί αυτοί βρίσκονται «υπό ρωσικό έλεγχο», χωρίς δημόσια εικόνα για το τι πραγματικά συμβαίνει.
Η διατύπωση ήταν σκληρή: «Έχω την αίσθηση ότι το ελληνικό κράτος τους έχει λησμονήσει», με την επισήμανση ότι—αν δεν μπορεί να υπάρξει επίσημη διπλωματική παρουσία—τουλάχιστον πρέπει να υπάρχει «ιεροκρυφίως» καταγραφή/παρακολούθηση της κατάστασης.
Στο ίδιο πλαίσιο, επέκρινε και μια λογική «εθιμοτυπικών επισκέψεων» στο μέλλον, λέγοντας πως προέχει να στηριχθεί η δική τους γλωσσική ιδιαιτερότητα (η ρωμαίικη/τοπική διάλεκτος), αντί μιας επιφανειακής επίδειξης.
Εκκλησιαστικό ρήγμα: παράγοντας που «τον υποτιμούμε»
Σε ερώτηση για την αποκοπή/αυτονόμηση της Εκκλησίας στην Ουκρανία από το Πατριαρχείο Μόσχας, ο Πουκαμισάς απάντησε ότι έπαιξε «πολύ ισχυρό ρόλο» και πως αντί να ενώσει «διαίρεσε» τόσο τους Ουκρανούς όσο και την Ορθοδοξία συνολικά. Το έθεσε και ως ζήτημα που αφορά ευρύτερα τον ελληνισμό λόγω του ρόλου του Οικουμενικό Πατριαρχείο.
«Δίκαιο της ισχύος» και ο φόβος της «Πανδώρας»
Στην ενότητα ερωτήσεων τέθηκε ευθέως ο φόβος ότι η ρωσική ενέργεια ανοίγει «κουτί της Πανδώρας» για αναθεωρητισμούς τύπου Κύπρος, Ταϊβάν κ.ά. Η απάντηση κινήθηκε σε δύο γραμμές:
Το διεθνές δίκαιο δεν αλλάζει στη θεωρία (η κυριαρχία δεν μεταφέρεται διά της βίας), αλλά στην πράξη έχει υποχωρήσει η «ισχύς του δικαίου» μπροστά στο «δίκαιο της ισχύος».
Άρα, χώρες που απειλούνται οφείλουν να χτίζουν ισχύ, χωρίς να εγκαταλείπουν τη νομική γραμμή.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι περιοχές του Ντονμπάς δύσκολα θα επιστρέψουν, καθώς προϋπήρξε στάδιο «λαϊκών δημοκρατιών» και στη συνέχεια «προσχώρησης» στη ρωσική ομοσπονδία, αλλά τόνισε ότι ακόμη και σήμερα χρησιμοποιείται «ασαφής γλώσσα» (de facto έλεγχος αντί ρητής μεταφοράς κυριαρχίας).
Το τελικό συμπέρασμα: η Ουκρανία τραυμάτισε την Ευρώπη—και η Ευρώπη το χειρίστηκε λάθος
Κλείνοντας, ο πρέσβης διατύπωσε μια βαριά εκτίμηση: η ουκρανική υπόθεση υπήρξε «βασική αιτία παρακμής» και βαθύς τραυματισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως λόγω της ενεργειακής αποκοπής από τη Ρωσία και των οικονομικών συνεπειών στην ευρωπαϊκή (και γερμανική) οικονομία, ενώ άφησε αιχμές για την ευρωπαϊκή «εμμονή» και τις αντιφάσεις πολιτικής που παράγει.
Έβαλε επίσης ως «χαμένη ευκαιρία» την περίοδο πριν από την εισβολή, λέγοντας ότι αν οι Ευρωπαίοι είχαν στηρίξει ουσιαστικότερα την εφαρμογή του δεύτερου πρωτοκόλλου του Μινσκ ΙΙ, ενδεχομένως θα είχαν αποφευχθεί πολλά από τα σημερινά αδιέξοδα.
Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.
Διπλωματικές πηγές για τις δηλώσεις Φιντάν: Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά» σχολιάζουν διπλωματικές πηγές, στον απόηχο των δηλώσεων του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.
Οι ίδιες πηγές επαναλαμβάνουν ότι η «Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» (σσ: των ερευνητικών διαδικασιών) ενώ τονίζουν ότι η χώρα μας «έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Νωρίτερα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ απαντώντας σε ερώτηση του ανταποκριτή του τηλεοπτικού σταθμού «Σκάι», σχετικά με το ζήτημα των NAVTEX για τις εργασίες του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, απάντησε «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Παράλληλα, τουρκικές πηγές σημείωναν ότι «το ζήτημα με τις Navtex έχει επιλυθεί», σε μια τοποθέτηση που φαίνεται να συνιστά ένα βήμα αποκλιμάκωσης από την πλευρά της Άγκυρας.
Χατζηβασιλείου: Δεν υπήρξε συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας
Προ των δηλώσεων Φιντάν, ο Υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου μιλώντας στην ΕΡΤ διαβεβαίωσε ότι «δεν υπήρξε καμία συνεννόηση Ελλάδας – Τουρκίας για ‘αδειοδότηση’. Άδεια ζητήθηκε και δόθηκε μόνο από την Ελλάδα».
«Στην περιοχή του καλωδίου, κυριαρχικά δικαιώματα ασκούν αποκλειστικά η Ελληνική και η Κυπριακή Δημοκρατία. Έτερον ουδέν», πρόσθεσε.
Τόνισε, ακόμη, ότι όπως έχει δηλώσει ο ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης, το έργο θα γίνει βάσει του σχεδιασμού και ταυτόχρονα ότι η Ελλάδα, όπως πράττει πάντοτε, θα προστατεύσει τα δικαιώματά της και το εθνικό συμφέρον. «Το σχέδιο προχωράει και η κυβέρνηση δεν φοβάται, ούτε δειλιάζει να ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματά μας», υπογράμμισε.
Επίσης, ανέφερε ότι το έργο πέρα από την ελληνική, κυπριακή και ισραηλινή ταυτότητα που φέρει, εκπροσωπεί πλέον και τα γαλλικά και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, αφού λαμβάνει γενναία χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ έχει και την στήριξη όλων των συμμάχων και εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών.
Τέλος, ερωτώμενος για την τουρκική αντι-NAVTEX, δήλωσε ότι αυτή εδράζεται στα παράλογα επιχειρήματα και στον χάρτη που κατέθεσε η Τουρκία στον ΟΗΕ από το 2020, με περιεχόμενο απολύτως ασύμβατο με το Διεθνές Δίκαιο.
Η χαρτογραφική πρόκληση της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής: Ο διαμελισμός της Ελλάδας στο επίσημο λογότυπο!
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η οπτική επικοινωνία των εξωθεσμικών μηχανισμών της Άγκυρας στη Θράκη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Στο επίσημο λογότυπο που χρησιμοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα η παράνομη «Εκλεγμένη Μουφτεία Κομοτηνής» (Gümülcine Seçilmiş Müftülüğü), ο χάρτης της Ελληνικής Επικράτειας διαμελίζεται χρωματικά: η παλαιά Ελλάδα του 1832 με άλλη απόχρωση, οι «Νέες Χώρες» διαχωρισμένες, η Θράκη αποκομμένη με πράσινο χρώμα και η Ροδόπη σημασμένη προκλητικά με κόκκινο. Πρόκειται για καθαρό χαρτογραφικό αναθεωρητισμό υπό τον μανδύα δήθεν «θρησκευτικής οργάνωσης».
Η ανατομία μιας οπτικής πρόκλησης
Στην επικοινωνιακή βιτρίνα της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το έμβλημα που επιλέγεται να την εκπροσωπεί δεν περιέχει κάποιο κλασικό ισλαμικό θεολογικό σύμβολο, αλλά έναν γεωπολιτικά φορτισμένο χάρτη της Ελλάδας:
Ιστορικός διαχωρισμός της επικράτειας: Η ελληνική χερσόνησος αποτυπώνεται κατακερματισμένη. Το αρχικό ελληνικό κράτος (Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα, Κυκλάδες) εμφανίζεται σε ανοιχτόχρωμη απόχρωση, ενώ οι περιοχές που απελευθερώθηκαν αργότερα (Ήπειρος, Μακεδονία, νησιά Αιγαίου) διαχωρίζονται με διαφορετικό τόνο.
Η Θράκη αποκομμένη σε πράσινο: Η ελληνική Θράκη δεν αποτελεί ενιαίο τμήμα της χώρας στο λογότυπο, αλλά αποκόπτεται οπτικά και χρωματίζεται σε έντονο πράσινο —το κατεξοχήν χρώμα που χρησιμοποιείται ιστορικά και συμβολικά στον ισλαμικό και οθωμανικό αναθεωρητισμό.
Η Ροδόπη στο «κόκκινο»: Στο κέντρο της Θράκης, ο νομός Ροδόπης μαρκάρεται με έντονο κόκκινο χρώμα. Η σημειολογία είναι σαφής: η Ροδόπη προβάλλεται ως το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ως ένας θύλακας που «ξεχωρίζει» από το υπόλοιπο ελληνικό σώμα.
Η οδοντωτή στεφάνη: Ο χάρτης περιβάλλεται από μια ημικυκλική οδοντωτή στεφάνη στο επάνω μέρος, ενώ στο κάτω μέρος αναγράφεται με τουρκικούς χαρακτήρες «Gümülcine S. Müftülüğü» —διεκδικώντας θεσμική υπόσταση εκεί όπου η ελληνική έννομη τάξη αναγνωρίζει μόνο τη νόμιμη Μουφτεία Κομοτηνής.
Από τη σημειολογία στη στρατηγική του αναθεωρητισμού
Το λογότυπο αυτό δεν είναι μια απλή γραφιστική αστοχία. Εντάσσεται στην πάγια τακτική της Άγκυρας και των τοπικών εγκαθέτων της να καλλιεργούν υποσυνείδητα στην κοινή γνώμη την εικόνα μιας Θράκης που «δεν ανήκει πλήρως» στον εθνικό κορμό:
Αμφισβήτηση της κυριαρχίας: Με τον οπτικό διαχωρισμό παλαιάς και νέας Ελλάδας, αναπαράγεται το ιστορικό αφήγημα περί «προσωρινότητας» ή διαφοροποίησης των εδαφών που απελευθερώθηκαν μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Στοχοποίηση της Ροδόπης: Ο κόκκινος χρωματισμός της Ροδόπης συμπίπτει απόλυτα με τις επιδιώξεις του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής να μετατρέψει τον νομό σε προνομιακό πεδίο επιρροής, διεκδικώντας ρόλο κηδεμόνα για τη μουσουλμανική μειονότητα.
Υποκρισία περί «θρησκευτικής οργάνωσης»: Την ώρα που η σελίδα αυτοπροσδιορίζεται στο Facebook ως «θρησκευτική οργάνωση», το βασικό της έμβλημα αποτελεί πολιτικο-γεωγραφικό μανιφέστο διαμελισμού της χώρας.
Όταν ένας αυτοαποκαλούμενος «θρησκευτικός λειτουργός» επιλέγει να εμφανίζεται δημόσια με ένα σήμα που τεμαχίζει τον χάρτη της Ελλάδας, κάθε συζήτηση περί «θρησκευτικών ελευθεριών» καταρρέει.
Το λογότυπο της Ψευδομουφτείας Κομοτηνής είναι ένα ακόμη καθαρό πειστήριο της εξωθεσμικής αποστολής που υπηρετούν οι παρακρατικοί μηχανισμοί στη Θράκη: δεν τους ενδιαφέρει η πνευματική καθοδηγηση των πιστών, αλλά η συντήρηση μιας ιδιότυπης γκετοποίησης και η οπτική προβολή αναθεωρητικών διεκδικήσεων.
Το πραγματικό ερώτημα δεν απευθύνεται πλέον στον κ. Ιμπραήμ Σερήφ και στους εντολείς του —εκείνοι κάνουν τη δουλειά για την οποία χρηματοδοτούνται και καθοδηγούνται. Το ερώτημα απευθύνεται στους τοπικούς πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς παράγοντες της Ροδόπης που εξακολουθούν να χαριεντίζονται, να φωτογραφίζονται και να συναλλάσσονται πολιτικά με τους φορείς αυτής ακριβώς της χαρτογραφικής απρέπειας.
Όσο η Πολιτεία και το τοπικό πολιτικό σύστημα ανέχονται τέτοια σύμβολα να λειτουργούν ανενόχλητα στον δημόσιο χώρο, τόσο η έννοια του Κράτους Δικαίου στη Θράκη θα παραμένει ζητούμενο.
Καλεντερίδης: Κίνδυνος τετελεσμένων στο καλώδιο – Τι επιδιώκει η Τουρκία με την «ενημέρωση»
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.
Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε την ημέρα έκδοσης της ελληνικής NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector. Η ελληνική πλευρά ολοκλήρωσε τις διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, προβάλλοντας αξίωση συντονισμού με τις αρχές της για δραστηριότητες σε περιοχές που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στη θαλάσσια δικαιοδοσία της.
Από τα Ίμια στην Κάσο: Το ζήτημα του σχεδιασμού
Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκίνησε με αναδρομή στην κρίση των Ιμίων, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά προχώρησε τότε σε στρατιωτικοποίηση χωρίς να διαθέτει ολοκληρωμένο σχέδιο για τα επόμενα βήματα και τα ενδεχόμενα κλιμάκωσης.
Κατά την εκτίμησή του, ο τρόπος αποκλιμάκωσης επέτρεψε στην Τουρκία να διευρύνει την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας μέσω της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Χρησιμοποίησε αυτή την ιστορική αναφορά για να θέσει το σημερινό ερώτημα: ποιο είναι το ελληνικό σχέδιο εάν η Άγκυρα επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις έρευνες με πολεμικά πλοία;
Αναφερόμενος στα γεγονότα του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, χαρακτήρισε την ελληνική διαχείριση υποχώρηση. Υποστήριξε ότι η ανάληψη ενός τόσο σημαντικού έργου έπρεπε να συνοδεύεται εξαρχής από προετοιμασία για όλα τα πιθανά σενάρια τουρκικής αντίδρασης.
Η «ενημέρωση» και ο κίνδυνος προηγουμένου
Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του αποτέλεσε το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης ρηματικής διακοίνωσης της Γαλλίας προς την Τουρκία.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι ένα επίσημο έγγραφο με συντεταγμένες, είδος εργασιών και χρονικό προγραμματισμό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως τεκμήριο αποδοχής της αξίωσής της να έχει λόγο στην περιοχή. Συνέδεσε αυτό το ενδεχόμενο με την τουρκική προσπάθεια να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Πρόκειται για τη δική του εκτίμηση ως προς τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας διαδικασίας. Η αποστολή ενημέρωσης δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως αποδεδειγμένη νομική αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων. Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του «Βήματος», η ελληνική θέση ήταν ότι δεν θα υποβληθεί αίτημα άδειας προς την Τουρκία, ενώ η πιθανή ενημέρωση για τις κινήσεις του πλοίου αντιμετωπιζόταν ως κίνηση καλής θέλησης.
Ο ίδιος επικαλέστηκε την παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή κατά οποιασδήποτε διαδικασίας που θα μπορούσε να καταλήξει σε αναζήτηση τουρκικής άδειας, ανεξάρτητα από την ονομασία της. Το ευρύτερο επιχείρημά του ήταν ότι ένα προηγούμενο στο συγκεκριμένο έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε μελλοντικές υποδομές.
Κριτική για τους χειρισμούς του έργου
Ο αναλυτής αμφισβήτησε την εξήγηση περί έλλειψης ελληνικής τεχνογνωσίας ως αιτιολόγηση της αλλαγής στον έλεγχο του έργου. Επισήμανε ότι η Nexans είχε ήδη αναλάβει την κατασκευή και υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα αφορούσε την πολιτική και στρατηγική διαχείριση της τουρκικής αντίδρασης.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε άλλο υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών, υποστηρίζοντας ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές είχαν ενημερώσει την Τουρκία. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα για να περιγράψει τον μηχανισμό πίεσης που αποδίδει στην Άγκυρα: οι εταιρείες επιδιώκουν την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τη συνέχισή τους με αποδοχή των απαιτήσεών της.
Η επιστολή στον ΟΗΕ και η τριμερής συνεργασία
Ο Καλεντερίδης παρουσίασε το περιεχόμενο ελληνικής επιστολής προς τον ΟΗΕ για την απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και των πράξεων που επιχειρείται να στηριχθούν σε αυτό.
Το σχόλιό του επικεντρώθηκε στην ανάγκη αντιστοίχισης των διπλωματικών θέσεων με την πρακτική στάση της Ελλάδας. Κατά την άποψή του, η νομική απόρριψη των τουρκικών αξιώσεων πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικότητα απέναντι στις απόπειρες επιβολής τους.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την τριμερή αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Αναφέρθηκε στην αμυντική σύμπραξη, στη διερεύνηση συμπαραγωγών και κοινών δυνατοτήτων, καθώς και στην προστασία της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα όρια της τουρκικής επιρροής
Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αρκετά μέτωπα και ότι η ελληνική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζει την Άγκυρα ως δύναμη χωρίς περιορισμούς.
Συνέδεσε την εκτίμησή του με τις σχέσεις Ερντογάν–Αλίεφ, την ευρωπαϊκή κριτική προς την Τουρκία, τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και τις ισορροπίες στο Ισραήλ. Για τα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα εκτίμησε ότι ο αυξημένος κοινοβουλευτικός έλεγχος μπορεί να δυσκολέψει την ικανοποίηση τουρκικών αιτημάτων για κινητήρες του KAAN και αναβαθμίσεις F-16.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Φεριντούν Σινιρλίογλου και στην προσπάθειά του για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Τα δημοσιευμένα αποτελέσματα της άτυπης ψηφοφορίας τον εμφάνιζαν με τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις χωρίς διατύπωση γνώμης. Τα αποτελέσματα αυτών των ψηφοφοριών δεν ανακοινώνονται επισήμως από το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ο Καλεντερίδης άσκησε επίσης κριτική στην προηγούμενη ελληνική στήριξη του Σινιρλίογλου για την ηγεσία του ΟΑΣΕ, θεωρώντας ότι η διαφοροποίηση της στάσης απέναντι στην υποψηφιότητά του για τον ΟΗΕ αναδεικνύει έλλειψη συνέχειας στον ελληνικό σχεδιασμό.
Η αμυντική σύμπραξη με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν
Η εκπομπή περιέλαβε τη συμφωνία κοινής άμυνας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τη σχετική συμφωνία με 279 ψήφους υπέρ και 119 κατά.
Ο αναλυτής εστίασε στη ρήτρα συλλογικής άμυνας και στη δεκαετή διάρκεια της συμφωνίας. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι για την Άγκυρα σημαντικό κίνητρο αποτελεί η διεύρυνση των εξαγωγών οπλικών συστημάτων προς τη σαουδαραβική αγορά.
Στο ενεργειακό σκέλος αναφέρθηκε στις δυσκολίες εισαγωγής τουρκμενικού φυσικού αερίου μέσω Ιράν, στις επιπτώσεις των αμερικανικών κυρώσεων και στις επιδιώξεις της Τουρκίας να ενισχύσει τον ρόλο της στις ροές αερίου προς την Ευρώπη.
Η Νότια Κορέα ως πηγή τεχνολογίας
Εκτενές μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στη συνεργασία Τουρκίας–Νότιας Κορέας στην πυρηνική ενέργεια και στην αμυντική βιομηχανία.
Ο Καλεντερίδης περιέγραψε μια τουρκική στρατηγική που επιδιώκει ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης μέσω ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών και ταυτόχρονη απόκτηση τεχνογνωσίας. Για την άμυνα χρησιμοποίησε τα παραδείγματα του αυτοκινούμενου πυροβόλου Fırtına, του εκπαιδευτικού αεροσκάφους KT-1T και του άρματος Altay.
Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τις συνεργασίες για να αποκτά παραγωγικές δυνατότητες και να περιορίζει την εξάρτησή της από δυτικές άδειες εξαγωγής. Αντιπαρέβαλε αυτή την πρακτική με την ελληνική παρουσία στα νοτιοκορεατικά ναυπηγεία, θέτοντας το ερώτημα γιατί οι εμπορικές σχέσεις δεν έχουν αξιοποιηθεί περισσότερο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Η αναφορά στον Τομ Μπάρακ
Κλείνοντας, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην προοπτική εντονότερου κοινοβουλευτικού ελέγχου της κυβέρνησης Τραμπ. Επικαλέστηκε δικές του πληροφορίες για πιθανές κινήσεις ελέγχου του Τομ Μπάρακ στο Κογκρέσο και προέβλεψε πολιτικές συνέπειες για τον Αμερικανό αξιωματούχο.
Άσκησε ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στη στάση του απέναντι στους Κούρδους και σε θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της περιοχής. Οι αναφορές περί ενδεχόμενης ανάκλησης αποτελούν πληροφορίες και προβλέψεις που διατύπωσε ο ίδιος στην εκπομπή.
