Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Μετά την ολοκληρωτική συντριβή του στις κάλπες των Ενδιαμέσων Εκλογών, ο Πρόεδρος Τραμπ έχει να αντιμετωπίσει ένα διχασμένο έθνος που δεν μπορεί να νομοθετήσει για τα επόμενα δυο χρόνια και η μόνη ασχολία των αντιπροσώπων του θα είναι ένα εξίσου ανούσιο, όσο και διχαστικό, «κυνήγι μαγισσών» προς τους εκατέρωθεν διεφθαρμένους πολιτικούς αντιπάλους. Το μόνο που απομένει στον Τραμπ είναι να επιδοθεί στην εξωτερική πολιτική, ή οποία έγκειται, ως επί το πλείστον, εντός των αποκλειστικά δικών του αρμοδιοτήτων. Η μόνη του ελπίδα είναι να ανασκευάσει την παταγώδη μέχρι τούδε αποτυχία του σε μια προσπάθεια να μην μείνει στην Ιστορία ως ο ηλιθιοδέστερος των Αμερικάνων Προέδρων που κατάφερε να χάσει την Ουκρανία, το Ιράν και το Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Δεδομένης της τραγικής κατάστασης στην Ουκρανία, με τη Ρωσία να προελαύνει, την Ευρώπη να γνέφει με αμηχανία και την Ουκρανία να καταρρέει από τα σκάνδαλα και την σοβαρότατη πλέον έλλειψη ανθρωπίνου αλλά και αψύχου δυναμικού, το μόνο που απομένει, ελλείψη μιας εκατέρωθεν πρόθεσης συμβιβασμού, είναι η εναγώνιος παρακολούθηση του ήδη προαναγγελθέντος Ουκρανικού επιθανατίου ρόγχου. Διότι η εναλλακτική της ΝΑΤΟϊκής εμπλοκής δεν μπορεί να υποστηρίξει τα προβλεπόμενα φέρετρα, ενώ η απόσυρση της βοήθειας προς εξαναγκασμό της Ουκρανίας σε συνθηκολόγηση θα έπληττε ανεπανόρθωτα το γόητρο των ΗΠΑ ως υπερδύναμη.

Το Ιράν, αφετέρου, έχει επιδείξει ιδιάζουσα ανθεκτικότητα στους βομβαρδισμούς και τις κυρώσεις, ενώ εκπλήσσει η ικανότητα του να πλήττει καίρια το μαλακό υπογάστριο των αντιπάλων του με πλήγματα στις πετρελαϊκές υποδομές των πετρομοναρχιών και τις ανυπεράσπιστες πλέον αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Έτσι δικαιολογείται και η εμμονή του στο ταπεινωτικό μνημόνιο εκεχειρίας, καθώς γνωρίζει ότι ο Τραμπ δεν έχει απολύτως καμία βιώσιμη επιλογή για να επιφέρει αλλαγή καθεστώτος: τη μόνη προοπτική του για μια, έστω και στοιχειωδώς, αξιοπρεπή αποχώρηση από την περιοχή. Κανένας βομβαρδισμός δεν μπορεί να κάμψει πλέον το συσπειρωμένο Ιρανικό λαό, καμία ένοπλη μειονότητα δεν είναι αρκετά πολυάριθμη για να κλονίσει τους πάνοπλους και συντριπτικά υπεράριθμους Φρουρούς της Επανάστασης, ενώ οι ΗΠΑ και η υπόλοιπη Υφήλιος θα υποφέρουν δυσαναλόγως περισσότερο από ένα συνεχιζόμενο εμπάργκο. Όσο για μια χερσαία εμπλοκή των ΗΠΑ, θα τους στοίχιζε αφόρητα σε έμψυχο και άψυχο κόστος, ενώ θα τους στερούσε δια παντός την ικανότητα εμπλοκής σε οποιοδήποτε άλλο σημείο ενδιαφέροντος στον πλανήτη, σε μια εποχή που θα κρίνει την επικυριαρχία της Υφηλίου για το υπόλοιπο του αιώνα.

Η εναλλακτική της χρήσης πυρηνικών όπλων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν δικαιολογία αποχώρησης αλλά κάθε άλλο από την κάμψη του ηθικού του Ιράν δε θα επέφερε. Επιπλέον θα είχε τα ακόλουθα αρνητικά αποτελέσματα:

• Το Ιράν θα ανταπέδιδε ανηλεώς εναντίον των πετρομοναρχιών σε σημείο να τις καθυποτάξει de facto και κατά του Ισραήλ με ανυπολόγιστες συνέπειες.
• Η Μόσχα θα διαθέτει πλέον το αντίστοιχο «δικαίωμα» να χρησιμοποιήσει τακτικά ή και στρατηγικά πυρηνικά εναντίον της Ουκρανίας ή ακόμα και κατά στρατηγικών παραγωγικών υποδομών Ευρωπαϊκών κρατών που συνεχίζουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία.
• Η Κίνα θα μπορέσει να θέσει βέτο σε περαιτέρω χρήση πυρηνικών απειλώντας με ολοκληρωτικό πυρηνικό πόλεμο. Η προοπτική αυτή θα της εξασφάλιζε την ειρηνική συνέχιση της οικονομικής εξάπλωσης και επικράτησής της που μπορεί να απειληθεί μόνο από τη στρατιωτική παρέμβαση της Αμερικής.
• Το διεθνές κύρος της Αμερικής θα επλήττετο ανεπανόρθωτα, μετατρέποντας την ήδη παραπαίουσα υπερδύναμη σε παρία και πιθανώς θα επέφερε καταστροφικές εξελίξεις στην οικονομία της και θα την καταδίκαζε σε έναν τοπικό απομονωτισμό για ένα ακαθόριστο χρονικό διάστημα.

Η μόνη εναλλακτική θα ήταν η μαζική χρήση στρατηγικών πυρηνικών όπλων εναντίον του Ιράν για την ισοπέδωση των μεγάλων πόλεών του και το τέλος της χώρας σαν φυσική πλέον ύπαρξη. Ακόμα και ένα στρατηγικό όπλο να εκρήγνυτο στη στρατόσφαιρα πάνω από το Ιράν θα προκαλούσε ένα ηλεκτρομαγνητικό παλμό που θα κατέστρεφε κάθε ηλεκτρικό εξάρτημα με αποτέλεσμα το μαζικό θάνατο του πληθυσμού εντός μικρού χρονικού διαστήματος λόγω επιμελητείας (βλ.«Θανάσιμη Πρόκληση»).

Όπως αναλύσαμε και σε προηγούμενο άρθρο μας (βλ. «Η Μεγάλη Λάμψη») ο Τραμπ καλείται να εξετάσει τη μόνη βιώσιμη εναλλακτική για μια στοιχειωδώς αξιοπρεπή αποχώρηση από την περιοχή. Όμως αυτή η επιλογή δεν είναι χωρίς τα σοβαρότατα μειονεκτήματά της. Όλες οι πιο πάνω αναφερθείσες επιπτώσεις θα ισχύσουν και μάλιστα στο έπακρο. Ουσιαστικά αυτή θα είναι μια λύση αυτοχειρίας αλλά ένας ναρκισσιστής που βλέπει τον επερχόμενο εξευτελισμό του βιώνει, ούτως ή άλλως, κίνδυνο θανάτου, οπότε δεν ορρωδεί ούτε στιγμή να εφαρμόσει ακραία μέτρα, όσο καταστροφικά και αν είναι αυτά.

Στις 30 Οκτωβρίου σημειώθηκε ένα σημείο καμπής στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας περιήλθε σε αδιέξοδο σχετικά με τη MINURSO, την ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ που είναι αναπτυγμένη στη Δυτική Σαχάρα από το 1991.

Ένα αμερικανικό προσχέδιο ψηφίσματος που ευνοούσε το Σχέδιο Αυτονομίας του Μαρόκου και πρότεινε την αντικατάσταση της αποστολής διεξαγωγής δημοψηφίσματος από μια πολιτική αποστολή, έλαβε έντεκα θετικές ψήφους, ένα ρωσικό βέτο και τρεις αποχές. Μια ανταγωνιστική ρωσική πρόταση για την παράταση της εντολής της ειρηνευτικής δύναμης έλαβε τρεις ψήφους υπέρ, μία κατά και έντεκα αποχές.

Ως εκ τούτου, η εντολή της MINURSO έληξε τα μεσάνυχτα της 31ης Οκτωβρίου. Στις 1 Νοεμβρίου, ο ΟΗΕ ανακοίνωσε τη διαδικασία εκκαθάρισης και αποχώρησης της αποστολής, με μια εφοδιαστική ομάδα να αναλαμβάνει τον επαναπατρισμό του εξοπλισμού και τη διάθεση των περιουσιακών στοιχείων του Οργανισμού.

Το δίδαγμα για το Ισραήλ και τη βόρεια μεθόριο

Το τέλος μιας ειρηνευτικής δύναμης στη Βορειοδυτική Αφρική μπορεί να φαίνεται ως μια μακρινή υποσημείωση, αλλά η ολοκλήρωση της MINURSO φέρει στρατηγική σημασία για την Ιερουσαλήμ. Το Ισραήλ και το Μαρόκο έχουν περάσει δεκαετίες πλοηγούμενοι στα όρια των διεθνών παρατηρητών.

Η συγκυρία συμπίπτει επίσης με μια μετάβαση στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ. Το Ψήφισμα 2790 του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο υιοθετήθηκε ομόφωνα τον Αύγουστο του 2025, παρέτεινε την εντολή της UNIFIL για τελευταία φορά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, για να ακολουθήσει μια σταδιακή και τακτική αποχώρηση εντός 12 μηνών.

Η Δυτική Σαχάρα προσφέρει επομένως στο Ισραήλ μια μελέτη περιπτώσεως: η διεθνής διατήρηση της ειρήνης δεν μπορεί να αντικαταστήσει επ’ αόριστον την κυρίαρχη εθνική άμυνα, και η διαχείριση της αποχώρησής της απαιτεί ένα ανεξάρτητο δόγμα.

Η αποτυχία της MINURSO στη Δυτική Σαχάρα

Για να κατανοήσει κανείς τη σταδιακή αποχώρηση της MINURSO, πρέπει να εξετάσει γιατί η αποστολή παρέμεινε για 35 χρόνια χωρίς να επιλύσει τη σύγκρουση. Ιδρύθηκε το 1991 για να παρακολουθεί την εκεχειρία μεταξύ του Μαρόκου και του Μετώπου Πολισάριο (Polisario Front) και να διοργανώσει δημοψήφισμα αυτοδιάθεσης, αλλά γρήγορα περιήλθε σε αδιέξοδο λόγω διαφωνιών σχετικά με τους καταλόγους ψηφοφόρων.

Ο ΟΗΕ εξακολουθεί να κατατάσσει τη Δυτική Σαχάρα ως «Μη Αυτοδιοικούμενο Έδαφος», ενώ το Μαρόκο διοικεί περίπου το 80% της περιοχής και προτείνει αυτονομία υπό μαροκινή κυριαρχία. Το Μέτωπο Πολισάριο, με έδρα σε προσφυγικούς καταυλισμούς κοντά στο Τιντούφ της Αλγερίας, συνεχίζει να απαιτεί ψηφοφορία για την ανεξαρτησία.

Το δημοψήφισμα δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Η MINURSO παρακολουθούσε τις στρατιωτικές εξελίξεις, διερευνούσε περιστατικά και βοηθούσε στη συγκράτηση της κλιμάκωσης, αλλά ο βασικός πολιτικός της στόχος παρέμεινε ανεκπλήρωτος. Οι ετήσιες ανανεώσεις διατηρούσαν ένα ανεπίλυτο καθεστώς (status quo) χωρίς να φέρνουν τα μέρη πιο κοντά σε διευθέτηση, λειτουργώντας τελικά απλώς ως ένας μηχανισμός διατήρησης της στασιμότητας.

Η παράλληλη πορεία της UNIFIL στον Λίβανο

Αυτή η δυναμική αντικατοπτρίζει πιστά την πορεία της UNIFIL κατά μήκος των βορείων συνόρων του Ισραήλ. Ιδρύθηκε προσωρινά το 1978 και διευρύνθηκε μετά τον Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου το 2006 βάσει του Ψηφίσματος 1701.

Οι διπλωμάτες διαβεβαίωναν τους Ισραηλινούς ότι οι ειρηνευτικές δυνάμεις θα σταθεροποιούσαν τα σύνορα και θα βοηθούσαν τον Λίβανο να επεκτείνει την κρατική αυθεντία έως τη Μπλε Γραμμή. Η UNIFIL λειτούργησε με εγκεκριμένο προϋπολογισμό 2025–2026 ύψους 555,82 εκατομμυρίων δολαρίων, διαθέτοντας έως τον Σεπτέμβριο του 2026 7.565 ειρηνευτές από 46 χώρες.

Ωστόσο, το Ψήφισμα 1701 δεν έδωσε στην UNIFIL γενική εντολή για τον βίαιο αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Η κύρια αποστολή της ήταν να συνδράμει τις Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου (LAF) στη δημιουργία μιας περιοχής ελεύθερης από μη εξουσιοδοτημένα όπλα νότια του ποταμού Λιτάνι.

Η UNIFIL υποστηρίζει ότι οι ειρηνευτές της δεν είναι εξουσιοδοτημένοι να χρησιμοποιούν βία για να αποτρέψουν παραβιάσεις. Αν και μπορούσαν να περιπολούν ανεξάρτητα, η ικανότητά τους να ερευνούν ευαίσθητες τοποθεσίες υπονομευόταν επανειλημμένα από περιορισμούς πρόσβασης, τοπικά εμπόδια και τους πολιτικούς περιορισμούς του λιβανικού κράτους.

Η διευθέτηση αυτή διατήρησε μια σχετική ηρεμία για 17 χρόνια, αλλά απέτυχε να αποτρέψει τη στρατιωτική επέκταση της Χεζμπολάχ ή τις επιθέσεις της 8ης Οκτωβρίου 2023. Τα χρόνια της σχετικής ηρεμίας δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως αποτελεσματικός αφοπλισμός: η Χεζμπολάχ διατήρησε ένοπλες υποδομές εκτός κρατικού ελέγχου. Τον Μάιο του 2026, αναφορές των ισραηλινών δυνάμεων (IDF) περιέγραφαν υποδομές σηράγγων και όπλα της Χεζμπολάχ που ανακαλύφθηκαν σε απόσταση μόλις 500 μέτρων έως 1 χιλιομέτρου από τις θέσεις της UNIFIL.

Η ιρανική απειλή και τα 4 διδάγματα για το Ισραήλ

Οι στρατηγικές παράλληλοι υπογραμμίζονται επίσης από τις κοινές ανησυχίες για την ιρανική επιρροή. Το Μαρόκο διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με την Τεχεράνη το 2018, καταγγέλλοντας ότι στελέχη της Χεζμπολάχ παρείχαν υλικοτεχνική υποστήριξη, πυραύλους επιφανείας-αέρος και εκπαίδευση σε στελέχη του Πολισάριο μέσω της ιρανικής πρεσβείας στο Αλγέρι.

Η εμπειρία του Μαρόκου προσφέρει τέσσερις στρατηγικές αρχές για το Ισραήλ:

1. Μη ανάθεση της εθνικής άμυνας σε τρίτους: Ένα κυρίαρχο κράτος δεν πρέπει να αναθέτει τη ζωτική του άμυνα σε διεθνείς ειρηνευτές. Το Μαρόκο κατασκεύασε ένα οχυρωμένο αμυντικό τείχος (berm) χιλιάδων χιλιομέτρων με ραντάρ και μονάδες ταχείας αντίδρασης. Όταν το Πολισάριο έκλεισε το πέρασμα στο Γκουεργκουεράτ το 2020, το Μαρόκο επενέβη άμεσα και αποκατέστησε τη διέλευση. Για το Ισραήλ, η ασφάλεια στη Μπλε Γραμμή εξαρτάται αποκλειστικά από την επιχειρησιακή ικανότητα και την αποτροπή των IDF.

2. Δημιουργία πραγματικών δεδομένων στο πεδίο: Αντί να βασίζεται σε πολυμερείς διακηρύξεις, το Μαρόκο επένδυσε σε υποδομές, μετατρέποντας τις πόλεις Ελ Ααγιούν και Ντάχλα σε περιφερειακά οικονομικά κέντρα. Το Ισραήλ πρέπει να εφαρμόσει μια παρόμοια αρχή στο βορρά: η ασφαλής επιστροφή των κατοίκων της Γαλιλαίας δεν μπορεί να βασίζεται σε διπλωματικά χαρτιά, αλλά σε οχυρωμένες αμυντικές περιμέτρους και συνεχή στρατιωτική ετοιμότητα.

3. Προτεραιότητα στη διμερή διπλωματία: Το Μαρόκο επικεντρώθηκε σε συμφωνίες με μεγάλες δυνάμεις (αναγνώριση της μαροκινής κυριαρχίας από τις ΗΠΑ το 2020 στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, ακολουθούμενη από τη Γαλλία, την Ισπανία και τη Βρετανία). Το Ισραήλ θα πρέπει επίσης να αγκιστρώσει τις ρυθμίσεις ασφαλείας του σε απευθείας συνεννοήσεις με την Ουάσινγκτον και περιφερειακούς εταίρους.

4. Προετοιμασία για την εποχή «μετά τις ειρηνευτικές δυνάμεις»: Με την εντολή της UNIFIL να λήγει στα τέλη του 2026, το Ισραήλ πρέπει να προετοιμαστεί για το κενό. Καμία διαδοχική διευθέτηση ή μικρότερη ομάδα παρατηρητών (όπως η UNTSO) δεν θα διαθέτει την ίδια εντολή ή μέσα. Η ασφάλεια θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του λιβανικού κράτους να αποτρέψει την επαναφορά της Χεζμπολάχ — και από την ετοιμότητα του Ισραήλ να επιβάλει την τάξη μόνον του.

Η αποχώρηση της MINURSO δεν έλυσε το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας, όπως ακριβώς και η αποχώρηση της UNIFIL δεν θα ασφαλίσει αυτόματα τον νότιο Λίβανο. Όταν οι ειρηνευτικές δομές επιζούν του σκοπού τους, κινδυνεύουν να εγκλωβίσουν τα σύνορα σε μια τεχνητή ηρεμία που κρύβει αυξανόμενους κινδύνους.

Middle East Forum

Τον κίνδυνο να μετατραπεί η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου σε προηγούμενο αποδοχής τουρκικών αξιώσεων ανέδειξε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η ενδεχόμενη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η ανάγκη ελληνικού σχεδιασμού απέναντι σε νέα παρεμπόδιση και η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο πεδίο.

Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε την ημέρα έκδοσης της ελληνικής NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector. Η ελληνική πλευρά ολοκλήρωσε τις διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, προβάλλοντας αξίωση συντονισμού με τις αρχές της για δραστηριότητες σε περιοχές που η ίδια θεωρεί ότι εμπίπτουν στη θαλάσσια δικαιοδοσία της.

Από τα Ίμια στην Κάσο: Το ζήτημα του σχεδιασμού

Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκίνησε με αναδρομή στην κρίση των Ιμίων, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά προχώρησε τότε σε στρατιωτικοποίηση χωρίς να διαθέτει ολοκληρωμένο σχέδιο για τα επόμενα βήματα και τα ενδεχόμενα κλιμάκωσης.

Κατά την εκτίμησή του, ο τρόπος αποκλιμάκωσης επέτρεψε στην Τουρκία να διευρύνει την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας μέσω της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Χρησιμοποίησε αυτή την ιστορική αναφορά για να θέσει το σημερινό ερώτημα: ποιο είναι το ελληνικό σχέδιο εάν η Άγκυρα επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις έρευνες με πολεμικά πλοία;

Αναφερόμενος στα γεγονότα του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, χαρακτήρισε την ελληνική διαχείριση υποχώρηση. Υποστήριξε ότι η ανάληψη ενός τόσο σημαντικού έργου έπρεπε να συνοδεύεται εξαρχής από προετοιμασία για όλα τα πιθανά σενάρια τουρκικής αντίδρασης.

Η «ενημέρωση» και ο κίνδυνος προηγουμένου

Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του αποτέλεσε το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης ρηματικής διακοίνωσης της Γαλλίας προς την Τουρκία.

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι ένα επίσημο έγγραφο με συντεταγμένες, είδος εργασιών και χρονικό προγραμματισμό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως τεκμήριο αποδοχής της αξίωσής της να έχει λόγο στην περιοχή. Συνέδεσε αυτό το ενδεχόμενο με την τουρκική προσπάθεια να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Πρόκειται για τη δική του εκτίμηση ως προς τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας διαδικασίας. Η αποστολή ενημέρωσης δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως αποδεδειγμένη νομική αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων. Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του «Βήματος», η ελληνική θέση ήταν ότι δεν θα υποβληθεί αίτημα άδειας προς την Τουρκία, ενώ η πιθανή ενημέρωση για τις κινήσεις του πλοίου αντιμετωπιζόταν ως κίνηση καλής θέλησης.

Ο ίδιος επικαλέστηκε την παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή κατά οποιασδήποτε διαδικασίας που θα μπορούσε να καταλήξει σε αναζήτηση τουρκικής άδειας, ανεξάρτητα από την ονομασία της. Το ευρύτερο επιχείρημά του ήταν ότι ένα προηγούμενο στο συγκεκριμένο έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε μελλοντικές υποδομές.

Κριτική για τους χειρισμούς του έργου

Ο αναλυτής αμφισβήτησε την εξήγηση περί έλλειψης ελληνικής τεχνογνωσίας ως αιτιολόγηση της αλλαγής στον έλεγχο του έργου. Επισήμανε ότι η Nexans είχε ήδη αναλάβει την κατασκευή και υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα αφορούσε την πολιτική και στρατηγική διαχείριση της τουρκικής αντίδρασης.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε άλλο υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών, υποστηρίζοντας ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές είχαν ενημερώσει την Τουρκία. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα για να περιγράψει τον μηχανισμό πίεσης που αποδίδει στην Άγκυρα: οι εταιρείες επιδιώκουν την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τη συνέχισή τους με αποδοχή των απαιτήσεών της.

Η επιστολή στον ΟΗΕ και η τριμερής συνεργασία

Ο Καλεντερίδης παρουσίασε το περιεχόμενο ελληνικής επιστολής προς τον ΟΗΕ για την απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και των πράξεων που επιχειρείται να στηριχθούν σε αυτό.

Το σχόλιό του επικεντρώθηκε στην ανάγκη αντιστοίχισης των διπλωματικών θέσεων με την πρακτική στάση της Ελλάδας. Κατά την άποψή του, η νομική απόρριψη των τουρκικών αξιώσεων πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικότητα απέναντι στις απόπειρες επιβολής τους.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την τριμερή αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Αναφέρθηκε στην αμυντική σύμπραξη, στη διερεύνηση συμπαραγωγών και κοινών δυνατοτήτων, καθώς και στην προστασία της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τα όρια της τουρκικής επιρροής

Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αρκετά μέτωπα και ότι η ελληνική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζει την Άγκυρα ως δύναμη χωρίς περιορισμούς.

Συνέδεσε την εκτίμησή του με τις σχέσεις Ερντογάν–Αλίεφ, την ευρωπαϊκή κριτική προς την Τουρκία, τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και τις ισορροπίες στο Ισραήλ. Για τα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα εκτίμησε ότι ο αυξημένος κοινοβουλευτικός έλεγχος μπορεί να δυσκολέψει την ικανοποίηση τουρκικών αιτημάτων για κινητήρες του KAAN και αναβαθμίσεις F-16.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Φεριντούν Σινιρλίογλου και στην προσπάθειά του για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Τα δημοσιευμένα αποτελέσματα της άτυπης ψηφοφορίας τον εμφάνιζαν με τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις χωρίς διατύπωση γνώμης. Τα αποτελέσματα αυτών των ψηφοφοριών δεν ανακοινώνονται επισήμως από το Συμβούλιο Ασφαλείας.

Ο Καλεντερίδης άσκησε επίσης κριτική στην προηγούμενη ελληνική στήριξη του Σινιρλίογλου για την ηγεσία του ΟΑΣΕ, θεωρώντας ότι η διαφοροποίηση της στάσης απέναντι στην υποψηφιότητά του για τον ΟΗΕ αναδεικνύει έλλειψη συνέχειας στον ελληνικό σχεδιασμό.

Η αμυντική σύμπραξη με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν

Η εκπομπή περιέλαβε τη συμφωνία κοινής άμυνας Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τη σχετική συμφωνία με 279 ψήφους υπέρ και 119 κατά.

Ο αναλυτής εστίασε στη ρήτρα συλλογικής άμυνας και στη δεκαετή διάρκεια της συμφωνίας. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι για την Άγκυρα σημαντικό κίνητρο αποτελεί η διεύρυνση των εξαγωγών οπλικών συστημάτων προς τη σαουδαραβική αγορά.

Στο ενεργειακό σκέλος αναφέρθηκε στις δυσκολίες εισαγωγής τουρκμενικού φυσικού αερίου μέσω Ιράν, στις επιπτώσεις των αμερικανικών κυρώσεων και στις επιδιώξεις της Τουρκίας να ενισχύσει τον ρόλο της στις ροές αερίου προς την Ευρώπη.

Η Νότια Κορέα ως πηγή τεχνολογίας

Εκτενές μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στη συνεργασία Τουρκίας–Νότιας Κορέας στην πυρηνική ενέργεια και στην αμυντική βιομηχανία.

Ο Καλεντερίδης περιέγραψε μια τουρκική στρατηγική που επιδιώκει ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης μέσω ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών και ταυτόχρονη απόκτηση τεχνογνωσίας. Για την άμυνα χρησιμοποίησε τα παραδείγματα του αυτοκινούμενου πυροβόλου Fırtına, του εκπαιδευτικού αεροσκάφους KT-1T και του άρματος Altay.

Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τις συνεργασίες για να αποκτά παραγωγικές δυνατότητες και να περιορίζει την εξάρτησή της από δυτικές άδειες εξαγωγής. Αντιπαρέβαλε αυτή την πρακτική με την ελληνική παρουσία στα νοτιοκορεατικά ναυπηγεία, θέτοντας το ερώτημα γιατί οι εμπορικές σχέσεις δεν έχουν αξιοποιηθεί περισσότερο για την ελληνική αμυντική βιομηχανία.

Η αναφορά στον Τομ Μπάρακ

Κλείνοντας, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην προοπτική εντονότερου κοινοβουλευτικού ελέγχου της κυβέρνησης Τραμπ. Επικαλέστηκε δικές του πληροφορίες για πιθανές κινήσεις ελέγχου του Τομ Μπάρακ στο Κογκρέσο και προέβλεψε πολιτικές συνέπειες για τον Αμερικανό αξιωματούχο.

Άσκησε ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στη στάση του απέναντι στους Κούρδους και σε θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της περιοχής. Οι αναφορές περί ενδεχόμενης ανάκλησης αποτελούν πληροφορίες και προβλέψεις που διατύπωσε ο ίδιος στην εκπομπή.