Έξι χρόνια για να επιστρέψουμε περίπου εκεί από όπου ξεκινήσαμε.

Η ίδια η συμφωνία προέβλεπε τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων και ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωνε τότε στη Βουλή ότι τα δύο μέρη δεσμεύονταν ρητά να συνεχίσουν. Μάλιστα, τόνιζε ότι η Αίγυπτος είχε μετακινηθεί από την αρχική θέση της για περιορισμό της συμφωνίας μεταξύ 26ου και 28ου μεσημβρινού και είχε δεχθεί η διαπραγμάτευση να συνεχιστεί με ευρύτερο αντικείμενο.

Το 2021 φάνηκε και πόσο σημαντικό ήταν αυτό. Αιγυπτιακό ενεργειακό οικόπεδο ανατολικά του 28ου μεσημβρινού εμφανίστηκε με όριο που συνέπιπτε με την τουρκική αντίληψη περί υφαλοκρηπίδας. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας πήγε στο Κάιρο. Η αιγυπτιακή πλευρά αναπροσάρμοσε τον χάρτη ώστε το οικόπεδο να μη συνεχίζεται πέραν του 28ου και το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε.

Όχι όμως και η αιτία του: η οριοθέτηση παρέμενε ανολοκλήρωτη.

Και παρέμενε έτσι ακόμη το 2025. Τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς, η Αίγυπτος επέδωσε ρηματική διακοίνωση για τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Το ίδιο το ελληνικό ΥΠΕΞ εξήγησε ότι επρόκειτο για «αναμενόμενη αντίδραση» γειτονικού κράτους «με το οποίο εκκρεμεί οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών». Η εκκρεμότητα, λοιπόν, ήταν γνωστή. Κι όμως.

Στις 6 Αυγούστου 2025, πέντε χρόνια ακριβώς μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποδεχόταν στην Αθήνα τον Αιγύπτιο ομόλογό του Badr Abdelatty.

Ποια διαπραγμάτευση ανακοίνωνε, όμως, ότι θα ξεκινούσε; Όχι την ολοκλήρωση της οριοθέτησης με την Αίγυπτο. Τις τεχνικές συνομιλίες με τη Λιβύη.

Και δεν επρόκειτο για μια αποστροφή της στιγμής. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το ίδιο το ΥΠΕΞ δήλωνε ότι «προς το παρόν δεν διαφαίνεται» κάτι στις συζητήσεις για οριοθέτηση με την Αίγυπτο.

Η επιλογή εξελίχθηκε σε πολιτική προτεραιότητα. Τον περασμένο Ιούνιο, μετά τον δεύτερο γύρο των τεχνικών συνομιλιών Αθήνας-Τρίπολης, το ελληνικό ΥΠΕΞ ανακοίνωνε ότι «προτεραιότητα της Ελλάδας παραμένει η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με τη Λιβύη».

Τέσσερις μήνες αργότερα, η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο που επί χρόνια απέρριπτε.

Μόλις προχθές ο κ. Γεραπετρίτης έλεγε ότι η επέκταση της συμφωνίας με την Αίγυπτο θα συζητηθεί «εν ευθέτω χρόνω». Χθες, μετά τη νέα επικοινωνία του με τον κ. Abdelatty, οι δύο υπουργοί συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας του 2020.

Κάλλιο αργά παρά… ποτέ.

Ασφαλώς, η πλήρης οριοθέτηση με την Αίγυπτο ούτε ήταν, ούτε είναι εύκολη υπόθεση. Το Κάιρο έχει δικά του συμφέροντα και επιφυλάξεις και ουδείς μπορεί να γνωρίζει εάν μία συνολική συμφωνία ήταν εφικτή όλα αυτά τα χρόνια.

Το ερώτημα, όμως, παραμένει.

Αφού γνωρίζαμε ότι η οριοθέτηση του 2020 ήταν μερική, καθώς από το 2021 είχαμε δει στην πράξη τα προβλήματα που δημιουργούσε η εκκρεμότητα και αφού το 2025 η ίδια η Αίγυπτος μας υπενθύμισε ότι το ζήτημα παρέμενε ανοικτό, γιατί η ελληνική διπλωματική προτεραιότητα ήταν η οριοθέτηση με τη Λιβύη;

Το 2020, απέναντι στο τουρκολιβυκό, στραφήκαμε στην Αίγυπτο. Το 2025 στραφήκαμε στη Λιβύη και το 2026 την είχαμε πλέον ανακηρύξει σε προτεραιότητα. Το 2026 η Λιβύη κύρωσε το τουρκολιβυκό και εμείς ξαναστρεφόμαστε στην Αίγυπτο.

Έξι χρόνια αργότερα, κυνηγάμε ακόμη την ουρά μας.

Ν. Γ. Δρόσος

n.drosos@euro2day.gr

Τον Νοέμβριο του 2021, με την Κύπρο αντιμέτωπη με πρωτοφανές κύμα παράτυπων αφίξεων, ο Νίκος Αναστασιάδης ζήτησε με επιστολή από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να επιτραπεί στην Κύπρο να αναστείλει τις αιτήσεις ασύλου όσων εισέρχονταν παράνομα. Η απάντηση ήταν έκτακτη χρηματοδότηση άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ. Πέντε χρόνια μετά, ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν ζητά από τους εταίρους εξαίρεση. Συζητά μαζί τους τον ευρωπαϊκό κανόνα.

Στο μεταξύ, η Κύπρος άλλαξε τόσο τα δικά της δεδομένα όσο και τη θέση της στην ευρωπαϊκή συζήτηση. Το εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2022 οι αφίξεις ξεπέρασαν τις 13.000. Την ίδια περίοδο του 2026 ήταν 1.200, μείωση 91%. Οι αιτήσεις ασύλου μειώθηκαν κατά 92%, από 16.700 σε 1.300. Η σύγκριση γίνεται με χρονιά κορύφωσης, όμως η κυπριακή μείωση ξεπερνά κατά πολύ την ευρωπαϊκή, που φέτος είναι περίπου ένα τρίτο.

Από την αλληλεγγύη στην επαιτεία

Τρία χρόνια αργότερα, το 2018, τα δεδομένα είχαν αλλάξει: η Κύπρος ήταν πρώτη στην ΕΕ σε αιτήσεις ασύλου ανά κάτοικο. Τον Αύγουστο του 2019, με σχεδόν 7.000 αιτήσεις μόνο στο πρώτο εξάμηνο και πάνω από 14.000 εκκρεμείς υποθέσεις, ο υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Πετρίδης ζήτησε γραπτώς από την Κομισιόν να μετεγκατασταθούν 5.000 αιτούντες σε άλλα κράτη-μέλη. Οι Βρυξέλλες απάντησαν ότι εξετάζουν το αίτημα και ότι είναι έτοιμες να αυξήσουν την οικονομική και επιχειρησιακή στήριξη. Για το αίτημα της μετεγκατάστασης, όμως, δεν υπήρξε κανένα σχόλιο.

Το 2021 ο τότε Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης ζήτησε με επιστολή του την ενεργοποίηση του άρθρου 78(3) της Συνθήκης, που επιτρέπει προσωρινά μέτρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, και υποχρεωτική μετεγκατάσταση. Ο τότε υπουργός Εσωτερικών Νίκος Νούρης υπολόγιζε ότι, αν κάθε κράτος-μέλος έπαιρνε 200 άτομα, η Κύπρος θα ανακουφιζόταν κατά 5.000. Η Λευκωσία επικαλέστηκε τις αποφάσεις για τη Λιθουανία και την Πολωνία, και ο κ. Νούρης επισήμανε μια ασυμμετρία: η Ευρώπη ευαισθητοποιείται όταν οι μετανάστες μπορούν να φτάσουν στη Γερμανία, όμως όσοι φτάνουν στην Κύπρο, που βρίσκεται εκτός Σένγκεν, εγκλωβίζονται στο νησί. Και πάλι η αντίδραση ήταν μόνο οικονομική. Το άρθρο 78(3) δεν ενεργοποιήθηκε.

Η Λευκωσία αλλάζει μέθοδο και τακτική

Τον Απρίλιο του 2024, μετά από κύμα αφίξεων από τον Λίβανο, η κυβέρνηση ανέστειλε την εξέταση όλων των αιτήσεων ασύλου Σύρων και δήλωσε ανοιχτά ότι ήθελε να πιέσει την ΕΕ να επανεξετάσει την κατάσταση στη Συρία. Ο υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου έθεσε ως στόχο να γίνει η Κύπρος μη ελκυστικός προορισμός. Τον Ιούνιο ιδρύθηκε Υφυπουργείο Μετανάστευσης, που έφερε όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες υπό ενιαία διοίκηση. Οι κινήσεις αυτές δέχθηκαν έντονη κριτική, όμως έστειλαν στις Βρυξέλλες ένα μήνυμα που η αλληλογραφία δεν είχε καταφέρει να περάσει: η Κύπρος δεν περίμενε πλέον άδεια.

Στις 15 Μαΐου 2024, μία μέρα μετά την έγκριση του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η Κύπρος υπέγραψε μαζί με άλλα δεκατέσσερα κράτη, με επικεφαλής τη Δανία, επιστολή που ζητούσε νέες λύσεις, ανάμεσά τους την αναθεώρηση της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους ήταν ένα από τα έντεκα κράτη που πήραν μέρος στην πρώτη άτυπη συνάντηση των ομονοούντων. Τη συγκάλεσαν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν και ο τότε Ολλανδός πρωθυπουργός Ντικ Σχοφ. Ακολούθησαν η επιστολή των δεκαεπτά τον Δεκέμβριο του 2025 και η επιστολή των είκοσι δύο, μετά τη Θέουτα, τον Αύγουστο του 2026. Τον Οκτώβριο η ομάδα είχε φτάσει τα δεκαοκτώ κράτη.

Το κυπριακό αποτύπωμα

Η νέα προσέγγιση της Λευκωσίας, σε συνδυασμό με την επιμονή των προηγούμενων ετών, άφησε το στίγμα της στην ευρωπαϊκή πολιτική σε τέσσερα σημεία:

➤ Λίβανος: Τον Απρίλιο του 2024, με τις αφίξεις από τις λιβανικές ακτές να πολλαπλασιάζονται, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ζήτησε προσωπικά από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να παρέμβει στη Βηρυτό. Λίγο νωρίτερα, αναλυτές του Κέντρου Ευρωπαϊκής Πολιτικής στις Βρυξέλλες εκτιμούσαν ότι η Κύπρος είχε περιορισμένη επιρροή για να οδηγήσει την ΕΕ σε συμφωνία με τον Λίβανο. Στις 2 Μαΐου οι δυο τους ανακοίνωσαν μαζί στη Βηρυτό πακέτο ενός δισεκατομμυρίου ευρώ έως το 2027, με σκέλος για τον έλεγχο των συνόρων. Ο Χριστοδουλίδης το παρουσίασε ως κυπριακή πρωτοβουλία και έθεσε τον όρο που θα γινόταν κανόνας: η βοήθεια να συνδέεται με το πόσο αποτελεσματικά αποτρέπονται οι αναχωρήσεις.

➤ Συρία: Τον Μάιο του 2024, σε συνάντηση υπουργών Εσωτερικών που φιλοξένησε η Λευκωσία, οκτώ κράτη ζήτησαν να επαναξιολογηθεί η κατάσταση στη Συρία, ώστε να γίνουν δυνατές οι επιστροφές. Η ιδέα των «ασφαλών ζωνών» προσέκρουσε σε απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ τον Οκτώβριο του 2024, που απαγόρευσε τον χαρακτηρισμό μιας χώρας ως ασφαλούς μόνο για τμήμα της. Η συζήτηση όμως είχε ανοίξει. Όταν έπεσε ο Άσαντ, η Κύπρος ήταν έτοιμη: πάνω από 5.200 Σύροι απέσυραν τις αιτήσεις τους ή επέστρεψαν, και σχεδόν 2.000 αιτήσεις απορρίφθηκαν.

➤ Τουρκία: Από το 2016 η Λευκωσία επέμενε ότι η Δήλωση ΕΕ–Τουρκίας για τη μετανάστευση πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις. Το 2021 η διατύπωση «και έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας» μπήκε στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μαζί με τη δέσμευση ότι η ΕΕ δεν θα δεχθεί την εργαλειοποίηση μεταναστών για πολιτικούς σκοπούς. Η διατύπωση επαναλήφθηκε στα συμπεράσματα του Δεκεμβρίου 2022.

➤ Προεδρία ΕΕ: Το πρώτο εξάμηνο του 2026 η Κύπρος ανέλαβε την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ σε μια κρίσιμη στιγμή για το μεταναστευτικό. Οι δύο φάκελοι που είχε θέσει ως προτεραιότητα η Κομισιόν, ο νέος Κανονισμός Επιστροφών και η ευρωπαϊκή λίστα ασφαλών χωρών καταγωγής, έκλεισαν επί κυπριακής Προεδρίας. Ο θεσμικός ρόλος της Προεδρίας έδωσε στη Λευκωσία τη δυνατότητα να μετατρέψει σε αποφάσεις όσα μέχρι τότε ζητούσε με επιστολές, μαζί με τους ομονοούντες εταίρους της.

Η Ευρώπη υιοθετεί την κυπριακή ατζέντα

Την επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων για τους δύο φακέλους είχε θέσει ως προτεραιότητα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Οκτώβριο του 2025, στη συνάντηση των ομονοούντων στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής. Και οι δύο έκλεισαν σε λιγότερο από οκτώ μήνες, το πρώτο εξάμηνο του 2026, επί κυπριακής Προεδρίας.

Στις 23 Φεβρουαρίου το Συμβούλιο ενέκρινε την πρώτη κοινή λίστα ασφαλών χωρών καταγωγής: Μπαγκλαντές, Κολομβία, Αίγυπτος, Ινδία, Κόσοβο, Μαρόκο και Τυνησία. Υπό όρους, στη λίστα εμπίπτουν και οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες, άρα θεωρητικά και η Τουρκία. Την ίδια ημέρα αναθεωρήθηκε η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας. Ένα κράτος-μέλος μπορεί πλέον να απορρίψει μια αίτηση ως απαράδεκτη, αν ο αιτών απλώς πέρασε από ασφαλή τρίτη χώρα ή αν υπάρχει συμφωνία με αυτήν. Ήταν το αίτημα της επιστολής των δεκαπέντε, δύο χρόνια νωρίτερα.

Την 1η Ιουνίου, με διαπραγματευτή τον υφυπουργό Μετανάστευσης Νικόλα Ιωαννίδη, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν στον Κανονισμό Επιστροφών. Το νέο πλαίσιο επιτρέπει κόμβους επιστροφής σε τρίτες χώρες, θεσπίζει ενιαία Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής και τερματίζει την αυτόματη αναστολή των απελάσεων όσο εκκρεμεί προσφυγή. Ο Κανονισμός υιοθετήθηκε τυπικά στις 7 Οκτωβρίου και αντικαθιστά την Οδηγία του 2008. Στις 12 Ιουνίου τέθηκε σε εφαρμογή το Σύμφωνο, και ο Επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ σηματοδότησε την έναρξή του από τη Λευκωσία.

Ενδεικτικό της αλλαγής είναι και ό,τι έμεινε στο περιθώριο. Η αναδιανομή, το αίτημα του 2019, περιορίστηκε σε δεξαμενή αλληλεγγύης 21.000 μετεγκαταστάσεων για το 2026, λιγότερες από όσες είχε προτείνει η Κομισιόν.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το μεταναστευτικό ανέβαινε σταδιακά στην ατζέντα. Τον Μάρτιο οι ηγέτες ζήτησαν εντατικότερη δουλειά στην εξωτερική διάσταση και στις εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες. Ζήτησαν επίσης από την Κομισιόν να αξιολογήσει τις επιπτώσεις της κρίσης με το Ιράν, μεταξύ άλλων και στη μετανάστευση. Τον Ιούνιο η ανταλλαγή απόψεων ήταν σύντομη αλλά έντονη, και ορίστηκε στρατηγική συζήτηση για τον Οκτώβριο.

Τα αποτελέσματα φαίνονται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το εννεάμηνο του 2026 οι παράτυπες διελεύσεις στην ΕΕ μειώθηκαν σχεδόν κατά ένα τρίτο. Η Ευρώπη έκανε το 2026 αυτό που η Κύπρος ζητούσε από το 2024: μετατόπισε το βάρος από την αναδιανομή στην αποτροπή και τις επιστροφές.

Αριθμητικά δεδομένα που αγγίζουν το απόλυτο

Οι μειώσεις κατά 91% στις αφίξεις και κατά 92% στις νέες αιτήσεις είναι εντυπωσιακές, αλλά δεν είναι οι μόνες. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που εξασφάλισε ο Φιλελεύθερος από το Υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας, οι νέες αιτήσεις ασύλου από Σύρους μειώθηκαν κατά 95% σε σχέση με το 2024.

Πιο αναλυτικά, τα στοιχεία που έχει στην κατοχή του ο Φιλελεύθερος αφορούν την περίοδο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου κάθε έτους και καταγράφουν τα εξής:

Παράνομες αφίξεις ανά έτος: Το 2022 ανήλθαν σε 13.600, ενώ το 2023 μειώθηκαν σε 7.619 και το 2024 σε 5.158. Την επόμενη χρονιά, το 2025, καταγράφηκε ραγδαία μείωση και οι αφίξεις περιορίστηκαν στις 1.912, ενώ φέτος έπεσαν ακόμη χαμηλότερα, στις 1.212. Παρατηρείται, δηλαδή, μείωση των παράνομων αφίξεων κατά 91% σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2022.

Σύγκριση νέων αιτήσεων: Το 2022 καταχωρήθηκαν 16.705 νέες αιτήσεις. Την επόμενη χρονιά μειώθηκαν περίπου στο μισό, στις 8.092, και το 2024 έπεσαν στις 5.652. Το 2025 σημειώθηκε ραγδαία πτώση, στις 2.206 αιτήσεις, η οποία συνεχίστηκε και φέτος, με 1.347. Υπάρχει, δηλαδή, μείωση των νέων αιτήσεων κατά 92% σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2022.

Νέα αιτήματα ασύλου από Σύρους: Την αντίστοιχη περίοδο του 2021 οι αιτήσεις ήταν 1.967. Την αμέσως επόμενη χρονιά σημείωσαν απότομη άνοδο και έφτασαν τις 3.148. Η ανοδική τάση συνεχίστηκε το 2023, με 3.393 αιτήσεις, και κορυφώθηκε το 2024, με 3.919. Από το 2025 η εικόνα αντιστράφηκε: υποβλήθηκαν μόλις 743 αιτήσεις, ενώ φέτος ο αριθμός περιορίστηκε στις 200. Καταγράφεται, δηλαδή, μείωση της τάξης του 95% σε σχέση με το 2024.

Αποφάσεις που αφορούν Σύρους, 2021–2026: Οι αποφάσεις παρουσιάζουν σημαντική αύξηση από το 2021 και μετά. Ιδιαίτερη αύξηση παρατηρείται στις απορρίψεις αιτήσεων Σύρων το 2026, οι οποίες σε σχέση με το 2025 σχεδόν τριπλασιάστηκαν, παρότι αφορούν μικρότερο χρονικό διάστημα. Το 2026 καταγράφηκαν 2.266 ανακλήσεις/παύσεις, 1.713 απορρίψεις, 1.160 ρητές αποσύρσεις και 398 σιωπηρές αποσύρσεις, ενώ 41 περιπτώσεις αφορούσαν θέματα προσφύγων και άλλες 25 καταχωρήθηκαν ως συμπληρωματικές. Παρ’ όλα αυτά, φέτος εκκρεμούν ακόμη 8.730 υποθέσεις Σύρων, σε σύγκριση με 11.793 πέρσι, 13.793 το 2024 και 12.801 το 2023.

Ενδιαφέρον έχουν και τα στοιχεία που αφορούν τις νέες αιτήσεις από χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής. Το 2023 οι αιτήσεις από τη Νιγηρία ήταν 934, από το Καμερούν 397 και από τη Λ.Δ. Κονγκό 391. Το 2024 οι αιτήσεις από τις τρεις αυτές χώρες μειώθηκαν σε 193, 71 και 166 αντίστοιχα. Πέρσι ήταν 108, 48 και 88, ενώ φέτος οι αιτήσεις από τη Νιγηρία ήταν 73, από το Καμερούν 31 και από τη Λ.Δ. Κονγκό 42.

Το 2026 οι επιστροφές ανήλθαν σε 7.201: 64% (4.614) υποβοηθούμενες εθελούσιες επιστροφές, 25% (1.819) αναγκαστικές επιστροφές και 11% (768) εθελούσιες επιστροφές. Την αντίστοιχη περίοδο οι επιστροφές ήταν 9.458 το 2025, 7.602 το 2024, 6.553 το 2023 και 4.627 το 2022.

Υπόδειγμα η  συμφωνία με το Λίβανο

Σε λιγότερο από μια δεκαετία, η Κύπρος διένυσε μια διαδρομή που λίγα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν κάνει. Από χώρα που, με επιστολές και μηνύματα, ζητούσε μετεγκαταστάσεις και εξαιρέσεις, έγινε χώρα που συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής.

Το έκανε χωρίς θόρυβο, αλλά με συνεχή πίεση μέσα στο σωστό πλαίσιο. Η συμφωνία με τον Λίβανο αποτελεί υπόδειγμα για το πώς η ευρωπαϊκή βοήθεια συνδέεται με αποτελέσματα. Η συζήτηση για τη Συρία άνοιξε χάρη στην επιμονή της Λευκωσίας, τη στιγμή που έμοιαζε αδύνατη, και έτσι η Ευρώπη ήταν έτοιμη όταν άλλαξε το καθεστώς στη Δαμασκό.

Η αναθεώρηση της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας εγκρίθηκε οριστικά επί κυπριακής Προεδρίας, ενώ η συμφωνία για τον Κανονισμό Επιστροφών επιτεύχθηκε με Κύπριο διαπραγματευτή. Και τα δύο ήταν αιτήματα που είχε διατυπώσει η Λευκωσία, μαζί με τους εταίρους της, σε επιστολές που είχε συνυπογράψει.

Το 2021, μόνη της και ζητώντας εξαίρεση, η Κύπρος εξασφάλισε μόνο οικονομική στήριξη. Από το 2024, με αποφασιστικές κινήσεις στο εσωτερικό, συμμαχίες στο εξωτερικό και τον θεσμικό ρόλο της Προεδρίας, βοήθησε να γραφτούν οι κανόνες. Η εμπειρία δείχνει ότι μέσα στην ΕΕ το μέγεθος ενός κράτους μετρά λιγότερο από την ικανότητά του να συνδέει τα δικά του συμφέροντα με τις ανάγκες των εταίρων του.

philenews.com

Εδραίωση της «κυριαρχίας» της στην περιοχή επιχειρεί η Άγκυρα, ανοίγοντας συνεχώς νέα μέτωπα και τεντώνοντας το σχοινί της έντασης. Το τουρκολιβυκό, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης- Κύπρου, το έργο πόντισης του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor) και η εν γένει συμπεριφορά της κατοχικής δύναμης, με χαρακτηριστικά «περιφερειακού τραμπούκου»,  δημιουργούν ένα «εκρηκτικό κοκτέιλ». Ένα επικίνδυνο κοκτέιλ, το οποίο αποτελεί τη συνταγή διαχείρισης της τουρκικής πλευράς των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Η επιλογή της έντασης από την πλευρά της Τουρκίας έχει δυο στόχους. Πρώτο, να αποτελέσει εργαλείο επιβολής των σχεδιασμών της και δεύτερο, να εξαναγκάσει τους υπόλοιπους παίκτες στην περιοχή, μπροστά στον κίνδυνο «θερμού επεισοδίου» να αποδεχθούν τους όρους της.

Στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης- Κύπρου, η μόνη απάντηση στους «λεονταρισμούς» της Άγκυρας είναι να επαναρχίσει το έργο και να προχωρήσει μέχρι τέλους. Η Τουρκία, όπως έχει επαναλάβει προ ημερών ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ζητά γραπτή ενημέρωση για να δίνει προφανώς η ίδια άδεια για τις εργασίες.  Η Αθήνα δηλώνει κατηγορηματικά ότι το ελληνικό κράτος θα εκδίδει τις NAVTEX, όπως και η Λευκωσία, όταν τα σκάφη θα εκτελούν εργασίες στη δική της θαλάσσια περιοχή.

Το  σκάφος KOBI RUEGG, που διεξάγει έρευνες σχετικά με την πόντιση του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor) σε περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, κινείται σε «τρικυμία» NAVTEX, καθώς εκδίδονται τόσο από την Ελλάδα και την Κύπρο, όταν βρίσκεται στη δική τους θαλάσσια περιοχή και σε όλες τις περιπτώσεις από την  Τουρκία. Το ερώτημα είναι κατά πόσο το σκάφος υποβάλει αίτημα αδειοδότησης ερευνών προς την Τουρκία καθώς η Άγκυρα αυτό ισχυρίζεται ( οι έρευνες διεξάγονται με τη «συγκατάθεση της Δημοκρατίας της Τουρκίας, εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο»). Η Άγκυρα θεωρεί ότι όλη η περιοχή βρίσκεται εντός της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας»!

Τουρκική «υπερεξάπλωση»

Είναι ξεκάθαρο ότι η Άγκυρα υιοθετώντας τη στρατηγική της  «υπερεξάπλωσης», η οποία έχει προ πολλού ξεπεράσει τα όρια της περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, θεωρεί ότι πρέπει να προβάλει συνεχώς το εργαλείο της στρατιωτικής ισχύος. Μόνο έτσι, θεωρεί,  ότι  επιτυγχάνει το στόχο της.

Ο τουρκικός σχεδιασμός βρίσκεται σε εξέλιξη. Διάφορες κινήσεις επιβεβαιώνουν ότι η Άγκυρα έχει «οδικό χάρτη». Οι εξελίξεις, ωστόσο,  ευνοούν την τουρκική πλευρά μερικώς. Δεν «παίζει» μόνη της. Ούτε στην περιοχή ( Ισραήλ, Αίγυπτος, Ελλάδα, Κύπρος), ούτε ευρύτερα ( ΗΠΑ, Ρωσία, αραβικές χώρες).

Είναι προφανές ότι η  κατοχική πλευρά, μετά την πραξικοπηματική ενέργεια με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, που μέσα από ανατροπές επικυρώθηκε από τη λεγόμενη Βουλή της Λιβύης, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα δικό της άξονα στην περιοχή, που θα διευκολύνει τη στρατηγική ελέγχου και την κυριαρχία της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η Συρία είναι ένα δεύτερο πεδίο, στο οποίο ωστόσο υπάρχουν δυσκολίες, παρά τις καλές σχέσεις με το καθεστώς και τη βοήθεια, την οποία του παρέχει. Και η δυσκολία αφορά την αντίδραση του Ισραήλ, το οποίο δεν θα αφήσει, όπως δηλώνεται από την κυβέρνηση της χώρας αυτής, την Τουρκία να ελέγξει τη Συρία.

Είναι πρόδηλο ότι η  Άγκυρα, επιχειρεί βήμα- βήμα να συμπληρώσει το πάζλ της «Γαλάζιας Πατρίδας», γι’ αυτό και κάθε ενέργεια της λειτουργεί προς την κατεύθυνση ολοκλήρωσης των επεκτατικών της σχεδιασμών. Μια σειρά από ενέργειες, δείχνουν πρόθεση να κινηθεί γρήγορα στις μεθοδεύσεις εδραίωσης της παρουσίας της στην ευρύτερη περιοχή.

Εξωγενείς παράγοντες

Μια παράμετρος που ενδεχομένως να επηρεάσει τους τουρκικούς σχεδιασμούς ενδεχομένως να είναι και η επαναπροσέγγιση ΗΠΑ-Ρωσίας. Εάν αυτό προχωρήσει τότε το γεωπολιτικό βάρος της Τουρκίας θα αλλάξει, θα μειωθεί. Είναι σαφές πως εάν αυτή η προσέγγιση προχωρήσει, Ουάσιγκτον και Μόσχα δεν θα έχουν ανάγκη το τουρκικό χαρτί. Θα πρέπει, την ίδια ώρα, να αναφερθεί ότι από την επανασυγκόλληση των σχέσεων ΗΠΑ- Ρωσίας θα επηρεασθεί αρνητικά και η Ευρωπαϊκή Ένωση, που έχει εγκλωβιστεί στο ουκρανικό, χωρίς να έχει δημιουργήσει διαδρομές εξόδου.

Οι εξελίξεις αυτές, αν και δεν μπορεί να γίνει ασφαλής πρόβλεψη, ιδιαίτερα όταν ένας από τους πρωταγωνιστές είναι ο ένοικος του Λευκού Οίκου, μπορεί, στην περίπτωση που γίνουν προληπτικές και έγκαιρα κινήσεις, να ευνοήσουν και τους ελλαδό-κυπριακούς σχεδιασμούς.

Ετοιμάζει εκπλήξεις στην Αττάλεια η κατοχική Τουρκία

Εκπλήξεις φαίνεται να ετοιμάζει η κατοχική Τουρκία  στη Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα COP 31, των Ηνωμένων Εθνών, η οποία θα φιλοξενηθεί στην τουρκική πόλη Αττάλεια, το Νοέμβριο. Μετά, που εξαναγκάσθηκε να προσκαλέσει- ως ήταν υποχρεωμένη- τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, η Άγκυρα μεθόδευσε να βρεθεί εκεί, στη Σύνοδο, ο εγκάθετος της στα κατεχόμενα, Τουφάν Έρχιουρμαν.

Η Λευκωσία βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή τόσο με τα Ηνωμένα Έθνη όσο και με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Βρυξέλλες παρεμβαίνουν στο ψηλότερο επίπεδο προς την Άγκυρα και επισημαίνει την ανάγκη να αποφευχθούν εκπλήξεις. Η κατοχική πλευρά παρά το γεγονός ότι διαβεβαιώνει ότι δεν θα προβεί σε οποιαδήποτε ενέργειες, που θα προκαλέσει προβλήματα και κρίση, ωστόσο, δεν γίνεται πιστευτή.

Όλες οι ενδείξεις συνηγορούν ότι ετοιμάζει… εκπλήξεις. Είναι σαφές πως θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει την ευκαιρία, που φιλοξενήσει τη Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών,  για να προωθήσει παράνομες και παράλογες επιδιώξεις του καθεστώτος Ερντογάν. Η Λευκωσία, σημειώνουν ενημερωμένες πηγές, είναι έτοιμη για να αντιμετωπίσει τις όποιες εκπλήξεις, καθώς είναι, λίγο-πολύ, προβλεπτές.

Η σύγκληση άτυπης Πενταμερούς για το Κυπριακό

Η διάνοιξη οδοφραγμάτων θα οδηγήσει στη σύγκληση άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψη για το Κυπριακό. Αυτή είναι η εκτίμηση της Γραμματείας των Ηνωμένων Εθνών γι’ αυτό και οι επόμενες εβδομάδες κρίνονται καθοριστικές, παρά την απαισιοδοξία, που κυριαρχεί.

Οι πληροφορίες αναφέρουν πως η Λευκωσία γνωρίζοντας πως η σύγκληση Πενταμερούς περνά εν πολλοίς από τα οδοφράγματα, επιχειρεί να διευκολύνει τις συζητήσεις με διάφορες ιδέες και εναλλακτικές κινήσεις, χωρίς αυτό να διαφοροποιεί την πρόταση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών  για Μια Μηλιά και Αθηένου- Πυροΐου. Μέχρι στιγμής, η κατοχική πλευρά δεν έχει δώσει σημεία γραφής για αλλαγή στάσης. Επιμένει σε μια παρελκυστική τακτική, επιχειρώντας μονίμως να… προσγειώσει τις όποιες προοπτικές ενδεχομένως να υπάρξουν.

Είναι ξεκάθαρο από τις συζητήσεις και τις δημόσιες τοποθετήσεις, ότι ο  κατοχικός ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, δεν παρουσιάζεται διατεθειμένος να εισέλθει σε μια συζήτηση, που θα διευκολύνει τα επόμενα βήματα. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, έχει παρουσιάσει διάφορες ιδέες (19 στον αριθμό), με απώτερο στόχο να ξεκινήσει μια συζήτηση, η οποία βαθμηδόν θα οδηγήσει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν διαπιστώνεται διάθεση για συζήτηση από την τουρκική πλευρά.

Για παράδειγμα, η πρόταση για την Αμμόχωστο, απορρίφθηκε από τον κ. Έρχιουρμαν επειδή δεν είναι, όπως ανέφερε, «ισορροπημένη». Παράλληλα σπεύδει να αναφέρει πως παρόμοια πρόταση απορρίφθηκε από τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. Αυτό, όμως, δεν ισχύει. Ο Τατάρ έχει απορρίψει μια άλλη πρόταση, που όντως περιλάμβανε και την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου. Αλλά συζήτησε την πρόταση του 2006, επί Προεδρίας του Τάσσου Παπαδόπουλου και μετά την απέρριψε. Στην περίπτωση του Έρχιουρμαν απέρριψε την πρόταση πριν καν να  τη συζητήσει.

Η πρόταση Χριστοδουλίδη αφορά την επιστροφή της κατεχόμενης περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου, υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και την λειτουργία του λιμανιού της πόλης για εμπόριο, υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 2006, το δεύτερο εξάμηνο, επί φιλανδικής Προεδρίας στην Ε.Ε., παρουσιάσθηκε μια πρόταση, που αποσκοπούσε και στο ξεπάγωμα της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας. Γι’ αυτό και περιλάμβανε και κυπρογενείς υποχρεώσεις.

Η πρόταση περιλάμβανε επιστροφή της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου υπό τον ΟΗΕ, λειτουργία του λιμανιού υπό την αιγίδα και τον έλεγχο της Ε.Ε. και διεξαγωγή απευθείας εμπορίου και η Τουρκία θα άνοιγε τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της για τα κυπριακά εμπορικά πλοία και αεροπλάνα. Η πρόταση απορρίφθηκε από τουρκικής πλευράς, που αποδεχόταν την πρόταση για το λιμάνι, όχι όμως όσα αφορούσαν την περίκλειστη περιοχή. Η συνέχεια γνωστή. «Πάγωσαν» οκτώ ενταξιακές διαπραγματεύσειςτης Τουρκίας

Η άφιξη, τις επόμενες ημέρες, της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γ.Γ. του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, στο νησί θα ενισχύσει το μομέντουμ, αλλά δεν αναμένονται θεαματικά αποτελέσματα. Άλλωστε η κ. Ολγκίν, διά της αρθρογραφίας της, έδωσε απαισιόδοξο στίγμα, αφήνοντας παράλληλα αιχμές.

Κώστας Βενιζέλος