Σοβαρές ενστάσεις για την πορεία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, με αφορμή τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, διατύπωσε ο Παναγιώτης Παύλος, ερευνητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο και αναλυτής διεθνών σχέσεων, μιλώντας στον Θήτα FM και την εκπομπή της Βασιλικής Πολίτου.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι πληροφορίες για την προώθηση της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, μια εξέλιξη που η δημοσιογράφος χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητική για τα ελληνικά συμφέροντα.

Ο Παναγιώτης Παύλος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη υπόθεση δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλληλουχία εξελίξεων που, κατά την εκτίμησή του, αποτυπώνουν τις αδυναμίες της ελληνικής διπλωματίας.

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο, υποστηρίζοντας ότι οι διακηρύξεις αρχών δεν συνοδεύονται πάντοτε από αποτελεσματικές πρωτοβουλίες.

Όπως ανέφερε, η ελληνική εξωτερική πολιτική χαρακτηρίζεται από αναντιστοιχία μεταξύ δηλώσεων και αποτελεσμάτων, με συνέπεια, κατά την άποψή του, η Τουρκία και άλλοι περιφερειακοί δρώντες να αποκτούν διαρκώς μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων.

Ο αναλυτής συνέδεσε τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο με προηγούμενες υποθέσεις, αναφερόμενος στην τουρκική προβολή του όρου «TurkAegean», στο Μακεδονικό και στον ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.

Ιδιαίτερα για τον τελευταίο, επισήμανε ότι η Ελλάδα προχώρησε στην κατάθεσή του υπό την πίεση των ευρωπαϊκών προθεσμιών, γεγονός που χρησιμοποίησε ως παράδειγμα της καθυστέρησης με την οποία, κατά την εκτίμησή του, αντιμετωπίζονται σημαντικά ζητήματα εθνικής στρατηγικής.

Η παρέμβασή του επεκτάθηκε πέρα από την επικαιρότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου, θέτοντας το ευρύτερο ζήτημα της διατήρησης του ιστορικού, πολιτικού και γεωστρατηγικού αποτυπώματος του Ελληνισμού στα νότια Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Κάσος, η ΑΟΖ με την Αίγυπτο και οι τουρκικές διεκδικήσεις

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Παναγιώτης Παύλος στην Κάσο και στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.

Υποστήριξε ότι η Αθήνα προχώρησε σε σημαντικές παραχωρήσεις κατά τη συμφωνία με το Κάιρο, επιδιώκοντας να δημιουργήσει διπλωματικό αντίβαρο στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Μάλιστα, έκανε λόγο για περίπου 7.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας έκτασης, αριθμό που επικαλέστηκε στο πλαίσιο της κριτικής του.

Παράλληλα, αμφισβήτησε τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι οι τελευταίες εξελίξεις δεν μεταβάλλουν ουσιαστικά την κατάσταση. Έθεσε το ερώτημα γιατί, εφόσον δεν υπάρχει σημαντική μεταβολή, κρίθηκε αναγκαία η άμεση διπλωματική αντίδραση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

«Το πρόβλημα δεν είναι μόνο μια κυβέρνηση»

Ένα από τα κεντρικά σημεία της παρέμβασής του ήταν η κριτική συνολικά στο πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης.

Ο Παύλος υποστήριξε ότι οι ευθύνες για τη σημερινή κατάσταση δεν περιορίζονται σε ένα κόμμα ή μία κυβέρνηση, αλλά διατρέχουν ευρύτερα το πολιτικό προσωπικό της χώρας.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη Θράκη και στην Ανατολική Μακεδονία, εκφράζοντας ανησυχία για την αγορά ακινήτων και περιουσιακών στοιχείων από ξένα συμφέροντα. Συνέδεσε το ζήτημα με την οικονομική και δημογραφική κατάσταση των παραμεθόριων περιοχών, εκτιμώντας ότι η αποδυνάμωσή τους δημιουργεί μακροπρόθεσμες εθνικές προκλήσεις.

Οι αναφορές του σε αγορές περιουσιών και ξένα συμφέροντα αποτελούν ισχυρισμούς του αναλυτή και όχι ανεξάρτητα διασταυρωμένα στοιχεία.

Αιχμές για Γεραπετρίτη και Δίκαιο της Θάλασσας

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε απέναντι στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, αμφισβητώντας την αποτελεσματικότητα της διπλωματικής διαχείρισης των ελληνοτουρκικών ζητημάτων.

Ο Παύλος έθεσε ειδικότερα το ζήτημα της ερμηνείας της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ζητώντας να εξηγηθεί η νομική βάση συγκεκριμένων κυβερνητικών χειρισμών.

Στη συζήτηση τέθηκε επίσης το ενδεχόμενο η Τουρκία να προωθήσει περαιτέρω τη θεσμική κατοχύρωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», καθώς και οι συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ο αναλυτής προχώρησε και σε προσωπικές καταγγελίες και αιχμές για τον υπουργό, οι οποίες δεν τεκμηριώνονται ανεξάρτητα από το υλικό της συνέντευξης.

Το ιστορικό αποτύπωμα του Ελληνισμού

Στη συνέχεια, η συζήτηση απέκτησε ιστορική διάσταση, με αναφορές στον Ιωάννη Καποδίστρια, στα ξενικά κόμματα του 19ου αιώνα και στη Μεγάλη Ιδέα.

Ο Παύλος υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει απομακρυνθεί από μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική, δίνοντας προτεραιότητα σε κομματικούς ανταγωνισμούς και βραχυπρόθεσμους πολιτικούς σχεδιασμούς.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την έκφραση ανησυχίας για την κατεύθυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και για το ενδεχόμενο να διαμορφωθούν συνθήκες συνεκμετάλλευσης χωρίς σαφή δημόσια ενημέρωση για το περιεχόμενο και τις συνέπειές της.

Σκληρή κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική άσκησε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Ωμέγα της Κύπρου. Ο στρατιωτικός αναλυτής προειδοποίησε ότι η Τουρκία εφαρμόζει μεθοδικά και σταδιακά τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας», αξιοποιώντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο, τις NAVTEX και τις ενεργειακές διασυνδέσεις για να δημιουργήσει τετελεσμένα στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η στάση της Αθήνας διευκολύνει την Άγκυρα, ενώ εκτίμησε ότι οι εξελίξεις ενδέχεται να επιταχύνουν πολιτικές διεργασίες στην Ελλάδα.

«Η Τουρκία δεν δρα σπασμωδικά – Έχει μακρόπνοη στρατηγική»

Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκίνησε την ανάλυσή του επισημαίνοντας ότι η Τουρκία δεν ενεργεί αποσπασματικά, αλλά ακολουθεί έναν μακροχρόνιο σχεδιασμό, τον οποίο υλοποιεί με υπομονή και συνέπεια.

Για να τεκμηριώσει την εκτίμησή του, επικαλέστηκε το ιστορικό παράδειγμα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Όπως ανέφερε, το 1964 η Άγκυρα δεν διέθετε τον αναγκαίο αποβατικό στόλο για να πραγματοποιήσει επιχείρηση μεγάλης κλίμακας. Ωστόσο, μέσα στην επόμενη δεκαετία ανέπτυξε τις απαιτούμενες στρατιωτικές δυνατότητες.

Κατά τον αναλυτή, ανάλογη στρατηγική εφαρμόζει σήμερα η Τουρκία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, οι τουρκικές εξαγγελίες για θαλάσσια πάρκα και οι NAVTEX αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, επιμέρους εργαλεία για την υλοποίηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Προειδοποίησε μάλιστα ότι η επίκληση της παρανομίας των τουρκικών διεκδικήσεων δεν αρκεί από μόνη της για να αποτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων επί του πεδίου.

Το καλώδιο και το ερώτημα για τη συνεννόηση με την Τουρκία

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε πρόσφατη τουρκική NAVTEX που αφορά εργασίες για υποθαλάσσια καλωδιακή διασύνδεση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Καλεντερίδης στάθηκε στη διατύπωση της τουρκικής αγγελίας, σύμφωνα με την οποία αυτή εκδόθηκε κατόπιν συνεννόησης, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται με ποιον πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη επικοινωνία.

Επισήμανε ότι στο έργο εμπλέκονται συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας, ενώ το ερευνητικό πλοίο που αναμένεται να πραγματοποιήσει εργασίες φέρει σημαία Μπαχαμών και συνδέεται με ολλανδικά συμφέροντα.

Κατά την εκτίμησή του, η αναφορά της Άγκυρας σε προηγούμενη συνεννόηση δεν είναι τυχαία.

Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα εάν αυτή πραγματοποιήθηκε με τη σαουδαραβική πλευρά ή με την πλοιοκτήτρια εταιρεία, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν κάποιο από τα δύο ενδεχόμενα.

Το ζήτημα, όπως εξήγησε, δεν αφορά απλώς τη ναυσιπλοΐα, αλλά την προσπάθεια της Τουρκίας να εμφανίζεται ως κράτος του οποίου η συναίνεση είναι απαραίτητη για την πραγματοποίηση εργασιών σε θαλάσσιες περιοχές όπου προβάλλει διεκδικήσεις.

«Η γραπτή ενημέρωση αποδεικνύει ότι η Τουρκία έχει λόγο»

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρέμβασής του αφορούσε τη συζήτηση για την προηγούμενη γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με τις εργασίες πόντισης καλωδίων.

Ο στρατιωτικός αναλυτής υποστήριξε ότι η αποδοχή μιας τέτοιας διαδικασίας εγκυμονεί τον κίνδυνο να εμφανιστεί η Άγκυρα ως έχουσα αρμοδιότητα ή δικαιώματα στις επίμαχες περιοχές.

«Η γραπτή ενημέρωση αποδεικνύει ότι η Τουρκία έχει λόγο στα συγκεκριμένα ύδατα», υπογράμμισε.

Παράλληλα, έκανε διάκριση ανάμεσα στην έκδοση NAVTEX και στην άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Εξήγησε ότι μια NAVTEX αποτελεί αγγελία προς τους ναυτιλλομένους, στην οποία περιγράφονται οι συντεταγμένες της περιοχής, το χρονικό διάστημα και το είδος των εργασιών που πρόκειται να πραγματοποιηθούν.

Κατά τον ίδιο, η διαδικασία αυτή δεν ισοδυναμεί με άδεια άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Υποστήριξε ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει μια διαδικασία ενημέρωσης σε έμμεση αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Κάσος, τα τουρκικά πολεμικά και η κριτική για το καλώδιο

Ο Σάββας Καλεντερίδης επανήλθε στην κρίση της Κάσου τον Ιούλιο του 2024, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία πέντε τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε ως αποτέλεσμα την υποχώρηση της ελληνικής πλευράς από τον αρχικό σχεδιασμό των ερευνών.

Συνέδεσε την κρίση αυτή με προηγούμενα επεισόδια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αναφέροντας το «Χόρα» το 1976, το «Σισμίκ» και τα Ίμια.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η Τουρκία επιδίωξε να στρατιωτικοποιήσει τη διαφορά, αξιοποιώντας την απειλή χρήσης ισχύος για να επιτύχει πολιτικά αποτελέσματα.

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε και για την ανάληψη του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης από γαλλικά συμφέροντα, την οποία χαρακτήρισε πολιτικά προβληματική.

Έθεσε ερωτήματα για τους όρους της σχετικής συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν υπάρχουν δεσμεύσεις που αποκλείουν την αναζήτηση τουρκικής συναίνεσης.

Εκτίμησε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να επαναλάβει την αποστολή πολεμικών πλοίων, εφόσον θεωρήσει ότι δεν ικανοποιούνται οι απαιτήσεις της.

Η κριτική για τις οριοθετήσεις ΑΟΖ και το Καστελόριζο

Ο αναλυτής αναφέρθηκε και στις επιλογές που έγιναν τις προηγούμενες δεκαετίες σχετικά με τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών.

Επικαλέστηκε παλαιότερη μαρτυρία του πρώην υπουργού Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Ρολάνδη σχετικά με τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Κύπρου και Αιγύπτου το 2003.

Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, ελληνική αντιπροσωπεία είχε ζητήσει από τη Λευκωσία μετακίνηση του ανατολικού ορίου που σχετιζόταν με το δυνητικό τριεθνές σημείο Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, προκειμένου να αποφευχθεί τουρκική αντίδραση για την πλήρη επήρεια του συμπλέγματος Καστελορίζου.

Άσκησε επίσης κριτική στη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας και Αιγύπτου, θεωρώντας ότι οι περιορισμοί της άφησαν περιθώρια στην Τουρκία να συνεχίσει να προβάλλει τις διεκδικήσεις της.

Κατά τον ίδιο, η διαχρονική προσπάθεια αποφυγής έντασης με την Άγκυρα επέτρεψε τη σταδιακή ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στην περιοχή.

«Να επιβληθούν βαριές κυρώσεις στην Τουρκία»

Ο Καλεντερίδης δεν περιορίστηκε στη διαπίστωση των κινδύνων, αλλά αναφέρθηκε και στις δυνατότητες αντίδρασης της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Έφερε ως παράδειγμα τις ευρωπαϊκές κυρώσεις που επιβλήθηκαν για τις παράνομες τουρκικές γεωτρητικές δραστηριότητες στην κυπριακή ΑΟΖ.

Υποστήριξε ότι οι συγκεκριμένες κυρώσεις συνέβαλαν στην αποτροπή επανάληψης ανάλογων δραστηριοτήτων και ζήτησε την αξιοποίηση των διπλωματικών δυνατοτήτων που παρέχει η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Να εξαντλήσουμε όλα τα διπλωματικά μας όπλα που έχουμε στις Βρυξέλλες. Να επιβληθούν βαριές κυρώσεις στην Τουρκία», ανέφερε.

Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στη Διακήρυξη των Αθηνών, θεωρώντας ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» επέτρεψε στην Τουρκία να προωθήσει την ατζέντα της χωρίς να αντιμετωπίσει το ανάλογο διπλωματικό κόστος.

«Η Αθήνα καθεύδει», ήταν η χαρακτηριστική του αποστροφή.

Όταν ρωτήθηκε εάν η κατάσταση αποτελεί αποτέλεσμα ατολμίας, απάντησε:

«Το θέμα της ατολμίας είναι η καλή εκδοχή. Υπάρχει και η χειρότερη που δεν θέλω καν να την αναφέρω».

Η Τουρκία ενισχύει τη θέση της μέσω της Λιβύης

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στη Λιβύη και στον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα αξιοποίησε τις εσωτερικές συγκρούσεις της χώρας για να ενισχύσει τη γεωπολιτική παρουσία της.

Ο Καλεντερίδης υπενθύμισε την τουρκική στρατιωτική επέμβαση υπέρ της κυβέρνησης του Φαγέζ αλ Σάρατζ, με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, στρατιωτικούς συμβούλους και μαχητές που μεταφέρθηκαν από τη Συρία.

Όπως ανέφερε, η στρατιωτική στήριξη της Τουρκίας συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση της κυβέρνησης της Τρίπολης, η οποία είχε υπογράψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο το 2019.

Τόνισε ότι η Αθήνα δεν κατάφερε να διατηρήσει αποτελεσματικές σχέσεις ούτε με την Τρίπολη ούτε με τη Βεγγάζη, την ώρα που η Τουρκία διεύρυνε τις επαφές και με τις δύο πλευρές.

Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει σοβαρές αδυναμίες της ελληνικής διπλωματικής στρατηγικής.

«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο μπορεί να γίνει οδηγός και για το Αιγαίο»

Ο στρατιωτικός αναλυτής προειδοποίησε ότι η σημασία του τουρκολιβυκού μνημονίου υπερβαίνει την Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως εξήγησε, η Τουρκία υποστηρίζει μια ερμηνεία για τα δικαιώματα των νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, την οποία επιχειρεί να ενισχύσει μέσω της συμφωνίας της με τη Λιβύη.

Εκτίμησε ότι η Άγκυρα θα επιδιώξει να χρησιμοποιήσει την επίκληση αυτού του προηγουμένου για να προωθήσει ανάλογες θέσεις στο Αιγαίο.

Προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη εμπέδωση τουρκικών διεκδικήσεων ανατολικά της Ρόδου, της Κάσου, της Καρπάθου και της Κρήτης θα δημιουργούσε εξαιρετικά δυσμενή δεδομένα για τα ελληνικά συμφέροντα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε γεωγραφικό εγκλωβισμό του Καστελορίζου και να επηρεάσει τον συνολικό συσχετισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πρόβλεψη για επιτάχυνση πολιτικών εξελίξεων

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η εκτίμησή του ότι οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την ηλεκτρική διασύνδεση ενδέχεται να επηρεάσουν και το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα.

«Εγώ εκτιμώ ότι η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και το καλώδιο θα επιταχύνουν πολιτικές εξελίξεις. Δεν γίνεται. Δεν μπορούν να κρυφτούν πλέον», υποστήριξε.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτέλεσε μία από τις πιο αιχμηρές στιγμές της παρέμβασής του, καθώς συνέδεσε άμεσα τις γεωπολιτικές εξελίξεις με την εσωτερική πολιτική κατάσταση.

Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του στον Ωμέγα Κύπρου, ο Σάββας Καλεντερίδης περιέγραψε μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα έχει αποκτήσει στρατηγική πρωτοβουλία κινήσεων.

Το βασικό μήνυμά του ήταν ότι η αμφισβήτηση των τουρκικών διεκδικήσεων σε νομικό επίπεδο πρέπει να συνοδεύεται από αποτελεσματική διπλωματική δράση και δυνατότητα αποτροπής τετελεσμένων στο πεδίο.

Γράφει ο Ακαδημαϊκός και Καθηγητής DDDr. Dr.Habil. Παναγόπουλος Π. Αλέξιος

Η προειδοποίηση του μακαριστού π. Γεωργίου Μεταλληνού για την Ορθόδοξη Παράδοση, τον Οικουμενισμό και την πνευματική εγρήγορση , μέσα απ’ τα λόγια του:
«Κάνουμε τον Χριστό να προσκυνήσει» τον πάπα; Με αυτήν την αιχμηρή διατύπωση, ο πρωτοπρεσβύτερος και καθηγητής Πανεπιστημίου π. Γεώργιος Μεταλληνός εξέφρασε τον προβληματισμό του για τον συμβολισμό ορισμένων εκκλησιαστικών συναντήσεων που φιλούν το χέρι του πάπα και τις σχέσεις Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού.

Στην ομιλία του αναφέρεται στις συναντήσεις της Ασίζης, που ξεκίνησαν το 1986 με πρωτοβουλία του πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄, με σκοπό την προώθηση της ειρήνης (ποιας ειρήνης;) μέσω της συμμετοχής εκπροσώπων διαφορετικών θρησκειών.

Η κριτική του αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται συμβολικά οι σχέσεις των θρησκευτικών ηγετών και το κατά πόσο η αναζήτηση της συνεννόησης για ειρήνη, μπορεί σταδιακά να δημιουργήσει ή να προβληματίσει την εντύπωση της ορθόδοξης εκκλησιαστικής υποβάθμισης.

Για τον Μεταλληνό, το ζήτημα δεν είναι προσωπικό, αλλά εκκλησιολογικό. Ο ορθόδοξος κληρικός, κατά τη θεώρησή του, δεν εκπροσωπεί απλώς τον εαυτό του, είναι δημόσιος λειτουργός, φέρει την ιερωσύνη και αρχιερωσύνη που παραπέμπει ευθέως στον Κύριο Ιησού Χριστό. Γι’ αυτό, οι δημόσιες χειρονομίες του αποκτούν σημασία, ναι αποκτούν, δημόσια και ιδιαίτερη σημασία, όταν συνδέονται με συμβολισμούς εξουσίας και εκκλησιαστικής αυθεντίας.

Το ερώτημα είναι σαφές, άραγε μπορεί ο διαθρησκειακός διάλογος να δικαιολογήσει συμβολικούς συμβιβασμούς, που δημιουργούν σύγχυση, ως προς την Ορθόδοξη εκκλησιαστική αυτοσυνειδησία; Η ειρήνη και η συνεργασία των λαών είναι σαφώς αναγκαίες. Δεν προϋποθέτουν, όμως, την αποσιώπηση, την ύπνωση, την διπλωματική γλώσσα, των ορθοδόξων δογματικών διαφορών.

Εδώ ανακύπτει και το ευρύτερο εσχατολογικό ερώτημα: μήπως μια παγκόσμια θρησκευτική ενότητα θα μπορούσε, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιηθεί ως μέσο παγκόσμιας πνευματικής χειραγώγησης και να συνδεθεί με όσα η χριστιανική παράδοση περιγράφει, ως μία προετοιμασία για την εμφάνιση του Αντιχρίστου ή ψεύτικου μεσσία;

Η Καινή Διαθήκη προειδοποιεί για ψευδόχριστους και ψευδοπροφήτες (Ματθαίος 24:24), ενώ ο απόστολος Παύλος αναφέρεται στον «ἄνθρωπον τῆς ἀνομίας» (Β΄ Θεσσαλονικείς 2:3–12). Οι αναφορές αυτές θεμελιώνουν την ανάγκη μίας διαχρονικά ορθόδοξης πνευματικής εγρήγορσης, ούτε αποδεικνύουν ότι οι συγκεκριμένες σύγχρονες διεθνείς συναντήσεις προετοιμάζουν αναγκαστικά την έλευση του Αντιχρίστου ή του ψεύτικου μεσσία.

Άλλο η διαθρησκειακή συνεργασία για την ειρήνη και άλλο η απαίτηση της εξίσωσης, όλων των δογματικών αληθειών.
Ο Μεταλληνός επικρίνει, επίσης, την αντίληψη περί παπικού πρωτείου, επικαλούμενος τοποθετήσεις του πάπα Βενεδίκτου ΙΣΤ΄ το 2007 για την εκκλησιαστική υπόσταση των προτεσταντικών κοινοτήτων και τη θέση των Ορθοδόξων. Οι αναφορές αυτές χρειάζονται μια πλήρη εξέταση με ακρίβεια.

Η ουσία της προβληματικής παραμένει επίκαιρη: η πνευματική ενότητα δεν μπορεί να οικοδομείται μέσω της αποσιώπησης των ουσιωδών διαφορών, ούτε η ειρήνη να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα, για την εγκατάλειψη της ορθής πίστεως. Η ορθόδοξη εγρήγορση δεν σημαίνει φόβο ή αυθαίρετες προφητολογικές ταυτίσεις. Σημαίνει διάκριση, ορθόδοξη θεολογική τεκμηρίωση και πιστότητα στην μία και αληθινή Παράδοση.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν μια παγκόσμια θρησκευτική προσέγγιση θα υπηρετήσει την παγκόσμια ειρήνη με σεβασμό στις διαφορές ή εάν θα επιχειρήσει να τις εξαλείψει, στο όνομα μιας ενιαίας πνευματικής αυθεντίας ή ενός μίγματος θρησκευτικής και κοινωνικο-πολιτικής ιδεολογίας, μιας ψεύτικης κοσμικής νεο-μεσσιανικής κοσμοθεωρίας.

Τα πρόσφατα γεγονότα σε Γαλλία, Βέλγιο, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Αλβανία, δηλώνουν ότι στα τόσα χρόνια, για την ειρήνη, πήγαν χαμένα. Οι πολιτικές των διαφόρων κυβερνήσεων οδήγησαν στην χρεοκοπία τους λαούς, άραγε τυχαία ή μεθοδικά; Άραγε μιλούμε για ειρήνη και Ειρήνη δεν βλέπουμε, μιλούμε για ευημερία και εμφανώς έρχεται πείνα και δυστυχία. Άραγε, που μας οδηγούν οι μεγαλόσχημοι των διαφόρων Ελίτ του κόσμου;