Ακολουθήστε μας

Πολιτική

Π. Ήφαιστος: Οι αφετηρίες του Νεοελληνικού κράτους και ο Καποδίστριας

Δημοσιεύτηκε στις

Εισαγωγή. Εν μέσω μιας γενικής αντίθεσης των μεγάλων δυνάμεων για την Ελληνική Επανάσταση οι Έλληνες πάσχιζαν με διαδοχικές Εθνικές Συνελεύσεις να συγκροτηθούν κρατικά. Μια σημαντική στιγμή ήταν οι διασκέψεις των Μεγάλων Δυνάμεων μετά την Ναυμαχία του Ναβαρίνου. Οι τρεις μεγάλες δυνάμεις αποφάσισαν να συναντηθούν πρέσβεις τους στον Πόρο τον Σεπτέμβριο του 1828.
Εν τω μεταξύ, στις 30 Μαρτίου 1827 στην 3η Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας ο Καποδίστριας εκλέχθηκε Κυβερνήτης με θητεία 7 ετών, κάτι που η Βρετανία αντιμετώπισε με δυσπιστία λόγω γεωπολιτικών ανταγωνισμών με την Ρωσία της οποίας ο Καποδίστριας υπήρξε υπουργός εξωτερικών. Η Βρετανία ήθελε περιορισμένη αυτόνομη περιοχή και όχι ανεξάρτητο νεοελληνικό κράτος. Ο Καποδίστριας έφθασε στην Ελλάδα τον Ιανουάριο 1828 μετά από πολλές περιπέτειες και Βρετανικές κωλυσιεργίες.
Μετά την άφιξή του μέχρι και την δολοφονία του επιδίδεται σε ένα ρεσιτάλ διπλωματικών ελιγμών στο επίπεδο των μεγάλων δυνάμεων και εσωτερικών ελιγμών στο διαφοροποιημένο πεδίο των Ελληνικών κοινοτήτων. Μελετώντας εξ αποστάσεως τα γεγονότα της εποχής πρέπει να πούμε εξαρχής ότι,

  1. να πειστούν οι μεγάλες δυνάμεις και ιδιαίτερα η Βρετανία να αποδεχθούν ένα εκτεταμένο και πραγματικά ανεξάρτητο νεοελληνικό κράτος,
  2. να ενωθούν τα νήματα των Ελληνικών κοινοτήτων και
  3. να συγκροτηθεί ένα θεσμικά ισχυρό και ταυτόχρονα δημοκρατικό Ελληνικό κράτος,
αποτελούσε ένα δύσκολο στοίχημα που για να κερδηθεί απαιτούσε λήψη στρατηγικών αποφάσεων η εκπλήρωση των οποίων θα περνούσε μέσα από πολλές Συμπληγάδες.
Ενώ αρχικά ο Καποδίστριας ελισσόταν διπλωματικά με επιτυχία με τρόπο που οδηγούσε σε εκπλήρωση των περισσότερων σκοπών, η δολοφονία του τερμάτισε βασικά τις ιστορικές αξιώσεις των Ελλήνων για ανεξαρτησία με το να οδηγήσει στην ξένη εξάρτηση που καλά κρατάει μέχρι σήμερα, και σε διαδοχικές εξοντώσεις των εκτός των συνόρων του νεοελληνικού κράτους Ελληνικών κοινοτήτων –με κύρια ευθύνη λανθασμένες αποφάσεις του εξαρτημένου πλέον νεοελληνικού κράτους– που συνεχίζονται μέχρι και σήμερα.
Αναφερόμαστε πρωτίστως στον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας και την τραγική κατάληξη το 1922, τον Ελληνισμό των Βαλκανίων που εγκαταλείφθηκε και αφομοιώθηκε, τον Ελληνισμό της Κύπρου που δολοφονήθηκε κρατικά το 1974 και που σήμερα συζητείται η επικύρωση αυτής της δολοφονίας και τον Ελληνισμό της Διασποράς ο οποίος για ένα μικρό κράτος όπως η Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελέσει το ισχυρότερο έρεισμα, ιδιαίτερα στην ισχυρότερη σήμερα δύναμη, τις ΗΠΑ.
Με συντομία, θα προσπαθήσουμε να αναφερθούμε σε μερικές πτυχές αυτής της αφετηριακής και καθοριστικής για τον Ελληνισμό περιόδου.
Οι αποφάσεις, τα αποτελέσματά τους, οι ζημιές και τα κέρδη κάθε ιστορικής στιγμής συντελούνται σε παρόντα χρόνο και όπως πολλοί σοφά λένε το δικαστήριο των εθνών είναι η ιστορία.
Αυτό το ιστορικά καταμαρτυρημένο γεγονός απαιτείται να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη όταν ορίζουμε σκοπούς, χαράσσουμε σχέδια και παίρνουμε αποφάσεις, ιδιαίτερα εκείνες τις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλειά μας και την επιβίωσή μας, οι οποίες για τις βιώσιμες κοινωνίες είναι έσχατες λογικές και απαιτούν ομοφωνία.
Στον σύγχρονο κρατοκεντρικό κόσμο –που αφετηρία έχει την Συνθήκη της Βεστφαλίας του 1648 και την επικύρωση του καθεστώτος της κρατικής κυριαρχίας το 1945 με τον ΟΗΕ–, όπως κάθε διεθνολόγος γνωρίζει, η ασφάλεια, η ελευθερία και η επιβίωση μιας κοινωνίας διασφαλίζονται εάν διαθέτει ένα πραγματικά ανεξάρτητο κράτος.
Αυτό επιδίωξαν να αποκτήσουν οι Έλληνες με την Επανάσταση του 1821 αλλά και όλα τα υπόλοιπα έθνη τον 19ο και 20ο αιώνα, με αποτέλεσμα σήμερα να έχουμε δύο εκατοντάδες μέλη του ΟΗΕ.
            Η Ελληνική Επανάσταση, ήταν βασικά η πρώτη αντί-αυτοκρατορική αξίωση εθνικής ανεξαρτησίας μετά την Βεστφαλία και εκδηλώθηκε μόλις έξη χρόνια μετά το Κογκρέσο της Βιέννης όπου τα ηγεμονικά κράτη αποφάσισαν να αποθαρρύνουν τις εξεγέρσεις, ενώ εκδηλώθηκε στην γεωπολιτικά σημαντικότερη περιοχή της Περιμέτρου της Ευρασίας.
Παρά την αρνητική συγκυρία του 18ου αιώνα και ενόψει του γεγονότος ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία παράκμαζε, λογικό είναι να σκεπτεί κανείς ότι ήταν εντός ορίων του εφικτού οι Έλληνες να αποκτήσουν το δικό τους ανεξάρτητο κράτος.
Διέθεταν,
1) αστική τάξη της διασποράς τα μέλη της οποίας γνώριζαν το διεθνές σύστημα της εποχής,
2) διανοούμενους μεγάλης εμβέλειας στα πεδία της επιστήμης, των τεχνών και του πολιτισμού,
3) μεγάλη πολιτισμική επιρροή στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ευρώπη λόγω Αναγέννησης και
4) την διάσπαρτη σε Κοινότητες Ελληνική πολιτική ανθρωπολογία από την Ευρώπη μέχρι τα βάθη της Ανατολής όπως διαιωνίστηκε επί αιώνες.
            Εκτιμώ ότι το μείζον πρόβλημα της Ελληνικής Επανάστασης ήταν λιγότερο η Οθωμανική Αυτοκρατορία η οποία διάνυε πλέον φάση παρακμής και περισσότερο οι Στρατηγικές των Μεγάλων ηγεμονικών Δυνάμεων της εποχής.
Για να επιτύχει η Επανάσταση και μετά εάν ιδρυόταν ένα νεοελληνικό κράτος να σταθεροποιήσει σύνορα και να επιβιώσει, απαιτείτο οι Έλληνες να διαθέτουν μια Υψηλή Στρατηγική η οποία θα είχε διασχίσει τις Συμπληγάδες των ηγεμονικών στρατηγικών και των ηγεμονικών ανταγωνισμών σε μια μετά-Ναπολεόντια ιστορική καμπή διόλου γραμμική.
Ο Καποδίστριας κατείχε εξέχουσα θέση και διέθετε μεγάλη πείρα στα πεδία της στρατηγικής των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής.
Γνώριζε πλήρως τις προϋποθέσεις του σύγχρονου κρατοκεντρικού κόσμου, γνώριζε την στρατηγική των Μεγάλων Δυνάμεων και γνώριζε όχι μόνο τι σήμαινε για τις ναυτικές δυνάμεις η δημιουργία ενός εύρωστου νέου κράτους σε κεντρικό σημείο της περιμέτρου της Ευρασίας αλλά και τι σημαίνει για τα τότε δεσποτικά και αποικιοκρατικά κράτη της Ευρώπης η δημοκρατική του συγκρότηση.
Έστω και αν η Επανάσταση άρχισε βασικά απροετοίμαστα, μπορούσε στην συνέχεια να επιτύχει εάν οι ηγέτες κατάφερναν να ελιχθούν επιδέξια στα περιθώρια των στρατηγικών αναμετρήσεων των δυνάμεων της εποχής.
Έπρεπε επίσης, κάτι εξαιρετικά δύσκολο, οι τρεις μεγάλες συνιστώσες της Επανάστασης, δηλαδή η Ελληνική αστική τάξη της διασποράς, οι ηγέτες των επαναστατημένων κοινοτήτων και οι διανοούμενοι, να κινηθούν συντονισμένα και στην βάση σχεδίου.
Εξαιρετικά δύσκολο, γιατί εξ αντικειμένου οι Κοινότητες στην πολλών αιώνων διαδρομή τους μέσα σε αυτοκρατορικά σχήματα μετά την Κλασική εποχή ανάπτυξαν πολιτική παράδοση αυτεξούσιας πολιτικής οργάνωσης, αυτόνομων πολιτικών αποφάσεων και ιδιαίτερων για την κάθε μια σχέσεων με τις υπέρτερες εξουσίες.
Ο Ελληνισμός της μετά Κλασσικής εποχής μέχρι και την Επανάσταση, εν ολίγοις, ήταν διαφοροποιημένος, και το στοίχημα τον 18ο αιώνα ήταν να βρεθεί τρόπος να συνυπάρξουν μέσα σε ένα συμπολιτειακό κοσμοσύστημα[1] η κεντρική εξουσία του οποίου όμως ενώ θα διατηρούσε τα δημοκρατικά χαρακτηριστικά θα ήταν διπλωματικά επαρκώς συγκεντρωτικό για να λειτουργήσει ορθολογιστικά και συμβατά με την διεθνή πολιτική του 18ου και 20ου αιώνα.
Κατά την διάρκεια των λίγων χρόνων διακυβέρνησης του Καποδίστρια μέχρι και την δολοφονία του έδειξε δείγματα γραφής υψηλών διπλωματικών δεξιοτήτων, πλην στο τέλος για μια σειρά αντικειμενικών κριτηρίων και παραγόντων, δεν επαρκούσαν από μόνα τους.
Αντικειμενική ανάγνωση των σταθμών και των διαδρομών της πρώτης δεκαετίας μετά την Επανάσταση καταμαρτυρεί ότι με τον ένα ή άλλο τρόπο και με διαφορετική κατά περίπτωση αντίληψη για την καταλληλότερη στρατηγική, ο Ιωάννης Καποδίστριας αντανακλώντας και μια γενικότερη αξίωση των Ελλήνων αποσκοπούσε στην δημιουργία ενός πλήρως ανεξάρτητου και δημοκρατικά συγκροτημένου νεοελληνικού κράτους.
Βασικά, ενσαρκώνοντας την ιστορική κατάσταση δύο χιλιετίες μετά την κλασσική εποχή και τέσσερεις αιώνες μετά την πτώση της Βασιλεύουσας Πόλης, η δομή στην οποία πολλοί αποσκοπούσαν συμπεριλαμβανομένου του Καποδίστρια, ήταν ένα μεγάλο συμπολιτειακό σύστημα ομοεθνών κοινοτήτων δημοκρατικά συγκροτημένο σε όλα τα επίπεδα.
Η δική μου εκτίμηση είναι ότι αυτό ήταν ένα μεγάλο ιστορικό στοίχημα με δύο σκέλη προβλημάτων που η Ελληνική στρατηγική έπρεπε να αντιμετωπίσει.
Όπως ήδη αναφέρθηκε, οι Μεγάλες Δυνάμεις το 1815 στο Κογκρέσο της Βιέννης συμφώνησαν μια ηγεμονική διεθνή τάξη που αποθάρρυνε όχι μόνο τις Επαναστάσεις αλλά και τις δημοκρατικές αξιώσεις.
Η στρατηγική της μεγάλης ναυτικής δύναμης του ΗΒ ήλεγχε το μεγαλύτερο τμήμα του πλανήτη και επόπτευε την Περίμετρο της Ευρασίας, εφάρμοζε μόνιμο ναυτικό αποκλεισμό της Ευρώπης για να ελέγχει την ροή ισχύος αποκλείοντας την επικράτηση μιας δύναμης ή μιας συμμαχίας ηπειρωτικών δυνάμεων στον Ευρασιατικό χώρο και πάνω στην Περίμετρο της Ευρασίας που αρχίζει από την Ευρώπη και φτάνει στην Κίνα εμπόδιζε κάθε ηπειρωτική δύναμη και κυρίως την Ρωσία να κατέβει στα λεγόμενα θερμά νερά.
Πάνω σε αυτή την περίμετρο ο πυρήνας όλων των στρατηγικών αναμετρήσεων ήταν τα Βαλκάνια και η Μικρά Ασία συμπεριλαμβανομένης της ανέκαθεν πλουτοπαραγωγικά πλούσιας περιοχής Ανατολικά του Αιγαίου.
Εδώ ιστορικά δεν συναντώνται μόνο όλες οι δυνάμεις, όλοι οι πολιτισμοί, όλες οι θρησκείες, όλες οι αυτοκρατορίες και όλοι επίδοξοι ηγεμόνες. [Βλ. το εξαιρετικό άρθρο με χάρτες των διαχρονικών «συναντήσεων» όλων των εθνών, των πολιτισμών, των θρησκειών και των αυτοκρατοριών στην περιοχή αυτή στο Max Fisher, 40 maps that explain the Middle East, http://wp.me/p3OlPy-1fk]
Ήταν και συνεχίζει να είναι μια γεωγραφική περιοχή μεγάλης γεωπολιτικής σημασίας καθότι επηρεάζει εάν όχι προσδιορίζει την κατανομή ισχύος και συμφερόντων πλανητικά.
          Σε αυτό το πεδίο λοιπόν είναι που συντηρήθηκαν επί αιώνες οι Ελληνικές κοινότητες ως αυτεξούσιες και δημοκρατικά συγκροτημένες πολιτικές κοινότητες.
Η συγκρότηση ενός μεγάλου και ισχυρού Ελληνικού κράτους που θα τις συμπεριελάμβανε, είτε στο πλαίσιο μιας κρατικής δομής καθ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση των Ευρωπαϊκών κρατών, είτε στο πλαίσιο ενός συμπολιτειακού κοσμοσυστήματος δημοκρατικά συγκροτημένου παρόμοιου με το Βυζαντινό, εξ αντικειμένου, θα ανάτρεπε συλλήβδην τους στρατηγικούς συσχετισμούς πάνω στον πλανήτη και θα προκαλούσε αξιώσεις δημοκρατικής συγκρότησης μέσα στα ίδια τα Ευρωπαϊκά κράτη.
Το πόσο σκεφτήκαμε και το πόσο και πως αντιμετωπίσαμε αυτά και άλλα συναφή ζητήματα στα πλαίσια της εθνικής μας στρατηγικής είναι και το μείζον ζήτημα που ερμηνεύει τα προβλήματα πάνω στα οποία προσκρούσαμε τότε αλλά και αυτά που αντιμετωπίζουμε έκτοτε μέχρι και σήμερα.
Διατρέχοντας τους κύριους σταθμούς από την Επανάσταση, στις Εθνικές Συνελεύσεις, και στις διαβουλεύσεις των μεγάλων δυνάμεων μέχρι και την δολοφονία του Καποδίστρια, παρατηρούμε ότι αυτά ήταν ακριβώς τα κύρια προβλήματα, ιδιαίτερα της μετά-Επαναστατικής περιόδου.
Συνοψίζοντας λέμε ότι η αντιμετώπισή τους απαιτούσε πρώτο βαθιά γνώση της τότε διεθνούς πολιτική και η Ελληνική αστική τάξη της διασποράς με πρώτιστο τον Καποδίστρια είχαν αυτή την γνώση, και δεύτερον, πειθαρχία των παραδοσιακά αυτεξούσιων Κοινοτήτων οι οποίες όμως μετά από μια μακρά ιδιόμορφη διαδρομή αιώνων απαιτείτο χωρίς να ακυρωθούν να ολοκληρωθούν μέσα στο νεοελληνικό κράτος.
Μελετώντας την στρατηγική του Καποδίστρια, ιδιαίτερα την περίοδο 1828 μέχρι την δολοφονία του, εκτιμάται ότι ένα κύριο δύσκολο πολιτειακό στοίχημα ήταν το πώς θα κατορθώσει από την μια πλευρά να δημιουργήσει ένα εντολοδόχο μεν πλην θεσμικά ισχυρό δε νεοελληνικό κράτος και από την άλλη πλευρά να ενσωματώσει σε αυτό το κράτος τις Κοινότητες με δημοκρατικές διαδικασίες που θα καθιστούσε την καθολική βούληση της νεοελληνικής κοινωνίας και των κοινοτήτων της την κύρια διαμορφωτική εισροή[2].
[Παρενθετικά υπογραμμίζεται ότι μελέτη μιας άλλης περίπτωσης, των Εβραίων, δείχνει ότι υπήρχε μια παρόμοια διαφοροποίηση των Εβραϊκών κοινοτήτων, εξ ου και η φράση «χάβρα των Εβραίων». Παρά τις αρχικές ενδό-Εβραϊκές διενέξεις τελικά επικράτησε εκείνη η άποψη πως ο σύγχρονος κρατοκεντρικός κόσμος απαιτεί συσπείρωση μέσα σε ένα ενιαίο και οικονομικά, κοινωνικά και στρατιωτικά ισχυρό ισραηλινό κράτος εξ ου και το αποτέλεσμα που βλέπουμε[3].]
Τα πρώτα Συντάγματα που προτάθηκαν στις μετά-Επαναστατικές Συνελεύσεις, σημειώνεται, αυθόρμητα και ως το πιο φυσικό πράγμα ενσάρκωσαν τον πολιτικό πολιτισμό χιλιετιών των Ελληνικών Κοινοτήτων και το γεγονός ότι η Επανάσταση που προηγήθηκε οργανώθηκε στην βάση της οργάνωσης των Κοινών και με πρόσημο την δημοκρατία και την ελευθερία.
Χαρακτηριστικά, κυριαρχούσαν θέσεις για καθολική ψήφο, όταν, για παράδειγμα, στην Μεγάλη Βρετανία ψήφιζε μόλις το 7%.
Για να το θέσω διαφορετικά την ίδια εποχή όταν στα Ευρωπαϊκά μετά-Μεσαιωνικά κράτη –τα οποία κατά βάση ασκούσαν δεσποτική εξουσία επί τις δύσμοιρης μετά-Μεσαιωνικής ανθρωπολογίας– οι εξεγερθέντες στο Παρίσι αξίωσαν στοιχειώδη δικαιώματα οι μετά-Βυζαντινοί Έλληνες επαναστάτησαν αξιώνοντας Δημοκρατία και Ελευθερία[4].
Αυτό δεν μπορούσε να αφήσει αδιάφορες τις δεσποτικές εξουσίες των αποικιακών δυνάμεων της Ευρώπης οι οποίες όπως ήδη υπογραμμίσαμε πριν λίγα χρόνια το 1815 στο Κογκρέσο της Βιέννης πρόκριναν περισσότερη (ηγεμονική) τάξη και λιγότερη δικαιοσύνη αποθαρρύνοντας έτσι τις επαναστάσεις και τις δημοκρατικές αξιώσεις[5].
Αντίθετα, το μοντέρνο μετά-Μεσαιωνικό ευρωπαϊκό κράτος όσον αφορά την πολιτική του ωρίμανση, και αυτό μόνο μετά την Γαλλική εξέγερση, βρίσκεται στα πρώιμα κλασικά χρόνια[6].
Μετά την Γαλλική εξέγερση δόθηκαν δικαιώματα που εν μέρει κατοχυρώνουν την ατομική ελευθερία.
Ασφαλώς, οι πολίτες όλων των σύγχρονων κρατών παλεύουν για κοινωνική ελευθερία και πολιτική ελευθερίααλλά μέχρι και σήμερα βρίσκονται ακόμη πολύ μακριά από την κλασικά νοούμενη πολιτική ελευθερία όπου ο πολίτης είναι εντολέας, οι ασκούντες εξουσία ανακλητοί εντολοδόχοι και η κοινωνία κάτοχος του κράτους.
 Ο Καποδίστριας μετά την πρόσκληση της Εθνοσυνέλευσης φθάνει στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1828 και αρχίζει διαπραγματεύσεις με τις μεγάλες δυνάμεις για την έκταση του νεοελληνικού κράτους και την πολιτική και θεσμική του δόμηση[7].
Χρήζει να τονιστεί ότι ήδη το 1828 οι περισσότερες περιοχές που απελευθερώθηκαν επανακτήθηκαν από τους Οθωμανούς, η Πελοπόννησος είχε καταστραφεί από την εισβολή του Ιμπραήμ και λογικότατα η κατάσταση στην Ελληνική πλευρά ήταν χαώδης[8].
Εν τω μεταξύ, καθ’ όλη την διάρκεια της δεκαετίας του 1820 οι μεγάλες δυνάμεις ενδιαφέρονται έντονα και διαβουλεύονται, παρεμβαίνουν και συζητούν για το μέλλον των Ελλήνων[9].
Οι Μεγάλες Δυνάμεις λογικότατα δεν συμφωνούν πάντα και εκεί είναι που μετά το 1828 αναδεικνύονται οι διπλωματικές δεξιότητες του Καποδίστρια ο οποίος έχοντας ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει τις εσωτερικές έριδες μεταξύ προσώπων και κοινοτήτων εν τούτοις ελίσσεται επιδέξια; στα περιθώρια των ηγεμονικών στρατηγικών αντιπαραθέσεων[10].
Βασικά, στην στρατηγική θεωρία μια τέτοια προσέγγιση των ηγετών των λιγότερο ισχυρών κρατών είναι προϋπόθεση για την ασφάλειά τους, την ακεραιότητά τους και την επιβίωσή τους[11].
Οι πρέσβεις των τριών μεγάλων δυνάμεων συναντώνται στον Πόρο τον Σεπτέμβριο του 1828, επεξεργάζονται διάφορα σενάρια και τα προτείνουν στις κυβερνήσεις τους.
Με την ισχυρή υποστήριξη του Canning, συνομιλητή του Καποδίστρια –και εδώ δείχνει ότι η μακρόχρονη διαδρομή του στην Ευρωπαϊκή Διπλωματία του επέτρεψε να διαθέτει σημαντικές διασυνδέσεις–, κυριάρχησε η άποψη για ένα βιώσιμο Ελληνικό κράτος και οι Πρέσβεις μετά την συνάντηση του Πόρου την οριοθέτηση του νέου κράτους νότια της γραμμής που αρχίζει από τον κόλπο του Βόλου μέχρι την Αρτα.
Οι αντίθετες φωνές με κύριο εκφραστή τον ίδιο τον πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας Wellington –ο οποίος βασικά αρχικά ανέτρεψε τις θέσεις που επικράτησαν στον Πόρο–, ήθελαν μόνο την Πελοπόννησο και όλα Βόρεια του Ισθμού της Κορίνθου να μείνουν Οθωμανικά.
Χαρακτηριστικά, ο Wellington δήλωσε ότι, ο σκοπός «δεν είναι να κατακτηθεί έδαφος από την (Υψηλή) Πύλη, αλλά να ειρηνεύσει η χώρα από την ανταρσία». Υποστήριξε επίσης ότι επιθυμούσε ένα Ελληνικό κράτος που θα αποτελείται μόνο από την Πελοπόννησο με το υπόλοιπο της Ελλάδας να παραμείνει Οθωμανική[12].
Ολοκληρώνω κάνοντας στοιχειώδεις αναφορές στους διπλωματικούς και πολιτικούς ελιγμούς του Καποδίστρια.
Με πολιτική ίσης φιλίας που εν μέρει αναίρεσε την προκατάληψη μερικών Βρετανών διπλωματών για τον παρελθόν του στην ρωσική διπλωματία, αγωνίζεται για μετατροπή της θέσης περί αυτονομίας σε ανεξαρτησία και υιοθετώντας ένα βάσιμο επιχείρημα περί βιωσιμότητας της νέας πολιτικής οντότητας υποστηρίζει σθεναρά «βιώσιμα σύνορα»[13].
Ο Καποδίστριας αναπτύσσει, βασικά μόνος του, μια υψηλή στρατηγική για να κατοχυρώσει και νομιμοποιήσει διεθνώς τις εδαφικές αξιώσεις και την ανεξαρτησία των Ελλήνων και να καθησυχάσει αφενός τις επιφυλάξεις του Λονδίνου και αφετέρου των άλλων δυνάμεων τόσο για τις συνέπειες δημιουργίας ενός νέου ανεξάρτητου και ισχυρού κράτους όσο και ενός δημοκρατικά δομημένου κράτους που θα δημιουργούσε ντόμινο αξιώσεων στην Ευρώπη και ευρύτερα[14].
Με υπόμνημά του κατά την διάρκεια της Συνδιάσκεψης του Πόρου και με δύο άλλα στην συνέχεια μεταξύ άλλων και για την ρύθμιση του Ανατολικού ζητήματος με μερική ή ολική αντικατάσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επιχειρεί να σταθεροποιήσει εδαφική Επικράτεια και διεθνές καθεστώς ευνοϊκό για τους Έλληνες.
Για να το επιτύχει υιοθετεί, μεταξύ άλλων, 1ον) την νομιμοποιημένη στο επίπεδο των δυνάμεων θέση του ασυμβίβαστου της συνύπαρξης Ελλήνων και Οθωμανών στα ίδια εδάφη, 2ον) εκμεταλλευόμενος την άρνηση των Οθωμανών να δεχθούν διαμεσολάβηση επιχειρηματολογεί κατά της επικυριαρχίας της Υψηλής Πύλης στα Ελληνικά εδάφη και επικαλούμενος τοπογεωγραφικά επιχειρήματα αξιώνει την συμπερίληψη της Κρήτης, ενώ υπογραμμίζει την πιθανή αστάθεια εάν σε μια εν εξελίξει και υπό διαμόρφωση κατάσταση στην Ελλάδα οι Οθωμανοί θα συνέχιζαν να έχουν προσδιοριστικό ρόλο[15].
Το πολιτειακό ζήτημα ήταν αμφίπλευρα δύσκολο[16]:
  • 1ο. Οι μεγάλες δυνάμεις αξιώνουν μια διορισμένη απολυταρχική δεσποτεία,
  • 2ο. Ο Καποδίστριας αντιτίθεται σε κάθε δεσποτική ηγεμονία και –παρά τις αντιδράσεις μερικών ηγετών των Κοινοτήτων– επιζητεί με ελιγμούς, μεταβατικές περιόδους και τακτικές αναβολές να συγκροτήσει το νεοελληνικό κράτος[17].
  • 3ο. Οι Κοινότητες ζητούσαν αυτονομία συνάμα και συμμετοχή στο κεντρικό κράτος με τρόπο που έδειχνε πως δεν κατανοούσαν τα θεμελιώδη θεσμικά χαρακτηριστικά ενός σύγχρονου κράτους,
  • 4ο. Κάνει τακτικούς ελιγμούς και υποχωρήσεις χωρίς όμως να εγκαταλειφτούν οι τελικοί σκοποί και
  • 5ο. παρατηρούμε ότι παράγοντες των Κοινοτήτων αφενός αυτονομούνταν ενίοτε αυταρχικά και διασπαστικά και αφετέρου παράγοντες των Μεγάλων Δυνάμεων και ιδιαίτερα της ΜΒ το εκμεταλλεύονταν προσεγγίζοντάς τους για να τους εναντιώσουν κατά του Καποδίστρια[18] και τελικά να τον δολοφονήσουν.
    • Για το ποιοι πραγματικά τον δολοφόνησαν και πόσοι ήταν στην Εκκλησία έτοιμοι να τον δολοφονήσουν λέγονται πολλά αλλά από άποψη διεθνούς πολιτικής ξέρουμε, νομίζω, ποιοι θα τον ήθελαν νεκρό.
Σήμερα το μέγα ερώτημα είναι κατά πόσο οι σκοποί του Καποδίστρια και όχι μόνο αυτού για την δημιουργία ενός πραγματικά εθνικά ανεξάρτητου και επαρκώς ισχυρού κράτους μπορεί να επιτευχθεί έστω και αργά εντός των στην βάση του διεθνούς δικαίου νόμιμων ορίων της σημερινής νεοελληνικής Επικράτειας.
Η μονολεκτική απάντησή μου είναι πως κάτι τέτοιο απαιτεί επαρκή κατανόηση των χαρακτηριστικών και λειτουργιών του κρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος μετά το 1648 που επικυρώθηκε στον ΟΗΕ το 1945 και το οποίο ενόσω προχωράμε στον 21ο αιώνα γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστικό, πιο συγκρουσιακό και ανελέητο εάν θανατηφόρο για όσα κράτη οι κοινωνίες τους είναι απρόσεκτες.
Οι νεοέλληνες δεν μεριμνήσαμε, τουλάχιστον μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, να επιτύχουμε ενότητα με άξονα τα ζητήματα της εθνικής ασφάλειας και της κρατικής επιβίωσης.
Αντίθετα, η νεοελληνική κοινωνία,
  1. διαιρέθηκε στην βάση κίβδηλων ιδεολογικών δογμάτων[19],
  2. υπέπεσε στο μέγα σφάλμα του εμφυλίου πολέμου που έγινε στο όνομα των ιδεολογιών,
  3. δεν καλλιεργήθηκε η γνώση για τον πραγματικό χαρακτήρα της διεθνούς πολιτικής,
  4. δεν καλλιεργήθηκε η γνώση για τον πραγματικό χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης,
  5. ουκ ολίγοι έθρεψαν την ξένη εξάρτηση,
  6. δεν υπήρξε μέριμνα για επαρκή ισχύ να αντιμετωπιστούν οι εξωτερικές απειλές,
  7. ενίοτε καλλιεργήθηκαν παντελώς ανορθολογικά δόγματα κατά της έννοιας του κράτους,
  8. δεν υπήρξε στρατηγική επίτευξης ισόρροπων σχέσεων εντός των συμμαχιών στις οποίες εντάχθηκε το νεοελληνικό κράτος,
  9. δεν αναπτύχθηκε στρατηγική διασφάλισης των εκτός συνόρων Ελλήνων και
10 δεν αφέθηκε η Ελληνική κοινωνία να κολυμπήσει μέσα στον ωκεανό των Ελληνικών πολιτικών παραδόσεων της Δημοκρατίας.
Ιδιαίτερα ως προς το τελευταίο, η προσκόλληση στα κίβδηλα ιδεολογικά δόγματα,
  1. εμπόδισε την υιοθέτηση αποφάσεων συμβατών με τις πολιτικές παραδόσεις της Ελληνικότητας οι οποίες θα ανάπτυσσαν το πολίτευμα με φορά κίνησης προς την Δημοκρατία και την Ελευθερία,
  2. οδήγησε σε πιθηκισμό καθεστωτικών προτύπων ασύμβατων με τον πλούτο πολιτικών παραδόσεων των Ελληνικών Κοινοτήτων,
  3. ακύρωσε την πολιτική αυτοδιοίκηση των Ελληνικών Κοινοτήτων (ήταν ο πρώτος νόμος των Βαυαρών) και
  4. με δεδομένη την απουσία ισχυρού κράτους δημοκρατικά συγκροτημένου οι πολίτες εξωθήθηκαν στην ιδιωτεία και στην πελατειακή κομματοκρατία.
Το αποτέλεσμα είναι 65 χρόνια μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, 36 μετά την χούντα και εν μέσω αναμενόμενων καταιγιστικών στρατηγικών εξελίξεων στην πολυπολική Μεταψυχροπολεμική εποχή, η Ελλάδα,
  1. να έχει αποδυναμωθεί σε βαθμό απελπιστικό και επικίνδυνο,
  2. η οικονομία και τα Ελληνικά νοικοκυριά να πλήττονται θανάσιμα και ίσως ανεπίστροφα,
  3. εκατοντάδες χιλιάδες κυρίως ταλαντούχοι νέοι να μεταναστεύουν και
  4. να έχει ακυρωθεί βασικά κάθε έννοια εθνικής ανεξαρτησίας[20].
Διανύοντας το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα και την στιγμή που το πολυπολικό διεθνές σύστημα γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστικό και συγκρουσιακό εύκολες απαντήσεις δεν υπάρχουν ούτε μπορούν να δοθούν σε ένα κείμενο όπως το παρόν.
Κανείς όμως μπορεί να μιλήσει για τους προσανατολισμούς, τους κινδύνους και τις προσεγγίσεις. Ο προσανατολισμός είναι
Α. η επιδίωξη μιας μη εμφύλιας πολιτικής επανάστασης η οποία θα αποδεσμεύσει τις μακραίωνες Ελληνικές πολιτικές παραδόσεις της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας τις οποίες εδώ και καιρό πολλοί καταπολεμούν και
Β. η υιοθέτηση στρατηγικών συμβατών με την σύγχρονη διεθνή πολιτική οι οποίες θα δυναμώνουν και θα επιτυγχάνουν μόνο εάν είναι εδρασμένες πάνω στην κοσμοθεωρία της φιλοπατρίας και θα καθοδηγούνται από την θέση ότι χωρίς ισχυρό κράτος δεν είναι δεδομένη η επιβίωση της νεοελληνικής κοινωνίας και του νεοελληνικού κράτους.
Βασική βιβλιογραφία
Γ. Κοντογιώργης, «Το “κράτος” του Καποδίστρια. Μια συγκριτική αποτίμηση σε σχέση με την απολυταρχία της εποχής και το κράτος-έθνος», Πάπυροι, Τόμος 3, 2014
Γ. Κοντογιώργης, ΕΘΝΟΣ και εκσυγχρονιστική νεοτερικότητα (Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2006)
Δ. Τσιριγώτης, «Ο Ι. Καποδίστριας και η Μεγάλη Ιδέα». Μια διεθνολογική αποτίμηση της Υψηλής Στρατηγικής του πρώτου Έλληνα κυβερνήτη (εισήγηση σε συνέδριο, υπό δημοσίευση από το Ινστιτούτο Ιωάννη Καποδίστρια)
Κ. Χατζηαντωνίου, «οι διπλωματικοί αγώνες του Καποδίστρια και χάραξη των συνόρων του νεοελληνικού κράτους», εισήγηση συνεδρίου, αναρτημένο στο www.academia.edu.
«Ο Καποδίστριας και ο πολιτικοκοινωνικός πλουραλισμός της εποχής του», στο Ιωάννης Καποδίστριας 1776-1831. Ο κορυφαίος Έλληνας Ευρωπαίος,  εισαγ.- επιμ. – σχόλια, Π. Πετρίδης, Αθήνα: Γκοβόστης, 1992.
  1. Ifestos, «Patron-Client Relations in the Emerging Security Environment”, Jerusalem Journal of International Relations vol 14, 1992
Π. Ήφαιστος, Διπλωματία και στρατηγική των μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων, βλ. «Διαπραγματευτική στρατηγική της Ελλάδας στην τρέχουσα συγκυρία. Πελατειακές σχέσεις («patron-clientrelations») μεταξύ ισχυρών και λιγότερο ισχυρών κρατών» στην διεύθυνση http://wp.me/p3OlPy-wB – http://www.academy.edu.gr/files/01_14_pr_rg.pdf
Α. Ε. Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τομ. ΣΤ’, Αθήνα: Ηρόδοτος, 2007.
Ν. Πανταζόπουλος, «Ο Καποδίστριας και ο πολιτικοκοινωνικός πλουραλισμός της εποχής του», στο Ιωάννης Καποδίστριας 1776-1831. Ο κορυφαίος Έλληνας Ευρωπαίος,  εισαγ.- επιμ. – σχόλια, Π. Πετρίδης, Αθήνα: Γκοβόστης, 1992
[1] Για το γεγονός ότι υπήρχε συνείδηση αυτής της κατάστασης πριν και κατά την διάρκεια της Επανάστασης βλ. Γ. Κοντογιώργης, «Το “κράτος” του Καποδίστρια. Μια συγκριτική αποτίμηση σε σχέση με την απολυταρχία της εποχής και το κράτος-έθνος», Πάπυροι, Τόμος 3, 2014, ιδ. σ. 32-3.
[2] Για το τελευταίο βλ. Γ. Κοντογιώργης, «Το “κράτος” του Καποδίστρια, σ. 33.
[3] Για μια κριτική αλλά εξαιρετική ως προς την τεκμηρίωση της διαφοροποίησης εντός των Εβραϊκών κοινοτήτων στις αφετηρίες του σύγχρονου Ισραηλινού κράτους πριν και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο βλ. Jacqueline Rose, Το ζήτημα του Σιωνισμού (Εκδόσεις Ποιότητα).
[4] Αυτό το ζήτημα αναλύεται εμπεριστατωμένα στο Γ. Κοντογιώργης, «Το “κράτος” του Καποδίστρια. ό.π. και στο Γ. Κοντογιώργης, ΕΘΝΟΣ και εκσυγχρονιστική νεοτερικότητα (Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2006).
[5] Για τις Ελληνικές πολιτικές παραδόσεις, «το κράτος είναι η πολιτική επικράτεια της θεμελιώδους κοινωνίας η οποία συγκροτείται ως αυτόνομη, δηλαδή ως ελεύθερη οντότητα». «… η επιλογή του να αναστείλει προσωρινά το Σύνταγμα, δυνάμει του οποίου εξελέγη στη θέση του Κυβερνήτη, και να εγκαθιδρύσει ένα μεταβατικό καθεστώς, ικανό να διαχειρισθεί τα μείζονα ζητήματα του σε εκκρεμότητα εισέτι ελληνικού προβλήματος, δεν οφείλεται, όπως θα δούμε, σε μια επί της αρχής εναντίωσή του στις αρχές που αυτό διακονούσε, αλλά στην συγκυρία. Το ελληνικό πολιτειακό ζήτημα παρέμενε σε εκκρεμότητα επειδή οι Δυνάμεις της κρατικής δεσποτείας, από τις οποίες εξηρτάτο η ελληνική υπόθεση, ήσαν απολύτως αντίθετες προς μια συνάδουσα προς το ελληνικό δημοκρατικό κεκτημένο λύση του, ακόμη δε και προς αυτήν την προσωρινή πολιτεία του Καποδίστρια. Και τούτο διότι εθεωρείτο ότι ήταν ικανή από μόνη της να λειτουργήσει ως θρυαλλίδα για την κινητοποίηση των δυνάμεων του (καθόλα μεν πρωτο-ανθρωποκεντρικού) φιλελευθερισμού, εντούτοις όμως εχθρικού προς την απολυταρχία, στην ευρωπαϊκή ήπειρο.» Κοντογιώργης, «Το “κράτος” του Καποδίστρια …», ό.π. σ. 31 και 34.
[6] Αυτή την θέση την αναλύει και την τεκμηριώνει γνωσιολογικά ο Γιώργος Κοντογιώργης σε πολλά έργα του.
[7] Για ανάλυση της τότε συγκυρίας, των διαδρομών, των θέσεων και των Συνελεύσεων βλ. επίσης Κ. Χατζηαντωνίου, «οι διπλωματικοί αγώνες του Καποδίστρια και χάραξη των συνόρων του νεοελληνικού κράτους», εισήγηση συνεδρίου, αναρτημένο στο www.academia.edu.
[8] Βλ. Κ. Χατζηαντωνίου, ό.π. σ. 156-7.
[9] Είναι κρίσιμης σημασίας να γίνει κατανοητό ότι όπως ήδη υπογραμμίσαμε επειδή οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν έβλεπαν ευνοϊκά την ανάδειξη ενός ισχυρού και δημοκρατικού κράτους στην κρίσιμη γεωπολιτική περιφέρεια όπου ζούσαν οι σύγχρονοι Έλληνες. Κρίσιμο και καίριο ως προς τούτο είναι η επισήμανση του Γιώργου Κοντογιώργη πως ανεξάρτητα συγκρίσεων και ελιγμών του Καποδιστρια «Στην πραγματικότητα το Σύνταγμα της Τροιζήνας ελάχιστη σχέση είχε με το Σύνταγμα των Γάλλων εξεγερθέντων, με την έννοια ότι εδραζόταν στην πολιτική «κυριαρχία» των πόλεων/κοινών (προνοούσε μόνον για μια σκιώδη κεντρική κυβέρνηση, η οποία επιπλέον τελούσε υπό την πλήρη εξουσία της βουλής), και όχι στο πολιτικά κυρίαρχο κεντρικό κράτος του Συντάγματος του 1793. Σημασία έχει, εντούτοις, να συγκρατήσουμε εξαρχής ότι ο Καποδίστριας δεν δηλώνει αντίθετος επί της αρχής στα συντάγματα αυτά, αλλά στην εφαρμογή τους, σε μια στιγμή που η επανάσταση διαρκεί ακόμη, που ούτε κράτος υπάρχει ούτε και η ελληνική υπόθεση της ανεξαρτησίας έχει κριθεί και οι Δυνάμεις της εποχής εχθρεύονται απολύτως τις ιδέες τους. Σημειώνουμε, επίσης, ότι η αντίρρηση του Καποδίστρια συνοδεύεται από την επισήμανση πως η ενέργειά του αυτή είναι προσωρινή, «έως της συγκροτήσεως της (νέας) Εθνικής Συνελεύσεως» που ορίσθηκε να συνέλθει 2,5 μήνες αργότερα, τον Απρίλιο 1828», «Το “κράτος” του Καποδίστρια, ό.π. σ. 34.
[10] Είναι χαρακτηριστικό και σημαντικό ότι οι ελιγμοί αυτοί δεν αφορούσαν γραμμικά ζητήματα διπλωματίας αλλά και ελιγμούς δημιουργίας κατευναστικών μεταβατικών καταστάσεων για τις οποίες όμως έπρεπε να πείσει πλήθος εσωτερικών παραγόντων οι οποίοι ενδεχομένως δεν ήταν επαρκώς υποψιασμένοι τι ήταν η Γαλλική εξέγερση, τι σήμαινε η ήττα του Ναπολέοντα, τι αποφασίστηκε στην Βιέννη και πως κινούνταν στρατηγικά και πολιτικά οι τότε μεγάλες δυνάμεις. Είναι χαρακτηριστική και ενδεικτική η αναφορά του Ν. Σπηλιάδη στα απομνημονεύματά του όταν γράφει «ο Καποδίστριας γνωρίζων τους βασιλείς [της απολυταρχικής Ευρώπης], εξεύρει ότι δεν εμπορεί η Ελλάς να κυβερνάται δημοκρατικώς, ότε [όταν] από αυτούς περιμένει την σωτηρίαν της. Εξεύρει ότι αυτοί δεν θέλουν να υπάρξει εις κανέν μέρος του κόσμου δημοκρατία, και μ’όλον ότι δημοκρατικότατος και τον νουν και την καρδίαν, νομίζει χρέος του ιερόν να δείξει εις τους βασιλείς, …. ότι οι Έλληνες δεν θέλουν κυβερνάσθαι δημοκρατικώς….». Παρατίθεται στο Γ. Κοντογιώργης, ό.π. σ. 37. Η Ελληνική Επανάσταση συνδεόταν με το μέγα ζήτημα του Ανατολικού ζητήματος και την αρχική απόρριψη της Ελληνικής επανάστασης διαδέχθηκε προσπάθεια το ημιτελές κράτος που δημιουργήθηκε να κρατηθεί περιορισμένο, εξαρτημένο και υπό έλεγχο. Για τις μεγάλες δυνάμεις αποτελούσε κίνδυνο να διαδεχθεί την Οθωμανική Αυτοκρατορία ένα ισχυρό νεοελληνικό κράτος ή ένα νέο Ελληνικό κοσμοσύστημα. Ο Γιώργος Κοντογιώργης, ό.π. σ. 37-8, παραθέτει μια καίρια χαρακτηριστική θέση ενός παράγοντα της Δύσης, του Derasse το 1859: «Ο καταμερισμός της απεράντου [οθωμανικής] αυτοκρατορίας εις πολλά ανεξάρτητα κράτη, θα ήτο προτιμότερον δια την Ευρώπην παρά να αφεθεί η ελληνική φυλή να επεκταθεί, να κυριαρχήσει παντού, και να αποτελέσει απέραντον ελληνικήν αυτοκρατορίαν, πολύ μεγάλην εν σχέσει με τα Δυνάμεις της Ευρώπης. Είναι το όνειρον της φυλής αυτής. [Και] θα το επιτύχωσιν με τον καιρόν διότι μεταξύ αυτών και των τούρκων το μέλλον δεν είναι αμφίβολον. Θα είναι ανυπόμονοι αφότου δεν θα έχωσιν ανάγκην της υποστηρίξεως των Ευρωπαίων….»
[11]  Η θεωρία «Patron–Client relations» είναι σημαντικός κλάδος της στρατηγικής θεωρίας. Δεδομένης της ανισότητας μεγέθους και ισχύος εξετάζει το πώς τα λιγότερο ισχυρά κράτη διαπραγματεύονται «πελατειακά» με τις ισχυρότερες δυνάμεις για να επιτύχουν συμμετρικές σχέσεις και συναλλαγές παρά την ασυμμετρία ισχύος. Για στοιχειώδη ανάλυση και βιβλιοκριτικές αναφορές βλ. P. Ifestos, «Patron-Client Relations in the Emerging Security Environment”, Jerusalem Journal of International Relations vol 14, 1992. Το άρθρο αυτό παρατίθεται αυτούσιο μαζί και συναφές απόσπασμα από το βιβλίο Π. Ήφαιστος, Διπλωματία και στρατηγική των μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων, βλ. «Διαπραγματευτική στρατηγική της Ελλάδας στην τρέχουσα συγκυρία. Πελατειακές σχέσεις («patron-clientrelations») μεταξύ ισχυρών και λιγότερο ισχυρών κρατών» στην διεύθυνση http://wp.me/p3OlPy-wB – http://www.academy.edu.gr/files/01_14_pr_rg.pdf . Όπως σημειώνει ο Δ. Τσιριγώτης σ. 16 παραπέμποντας σε σχετική ανάλυση του Α. Ε. Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τομ. ΣΤ’, Αθήνα: Ηρόδοτος, 2007, «στο ζήτημα των αποζημιώσεων για τις Οθωμανικές γαίες, που αντιστοιχούσαν στα 2/3 των γαιών του νεοελληνικού κράτους, θα επικαλεστεί όχι μόνο το ελληνικό συμφέρον επιβίωσης, αλλά και τον κίνδυνο που ενείχαν για τα ζωτικά οικονομικά συμφέροντα των τριών δυνάμεων,(και ιδιαίτερα της Βρετανίας) εφόσον ήταν υποθηκευμένες σ’ αυτές».
[12] The aim was «was not to conquer territory from the Porte, but to pacify a country in a state of insurrection». Wellington stated he wanted the Greek state to consist only of the Peloponnese with the rest of Greece remaining Ottoman”. Βλ. https://en.wikipedia.org/wiki/Conference_of_Poros
[13] Βλ. Χατζηαντωνίου  ό.π. σ. 157.
[14] Για μια εξαιρετική ανάπτυξη αυτής της υψηλής στρατηγικής και παραπομπές σε σημαντικά κείμενα που αναλύουν αυτές τις πτυχές, βλ. Δ. Τσιριγώτης, «Ο Ι. Καποδίστριας και η Μεγάλη Ιδέα». Μια διεθνολογική αποτίμηση της Υψηλής Στρατηγικής του πρώτου Έλληνα κυβερνήτη (εισήγηση σε συνέδριο, υπό δημοσίευση από το Ινστιτούτο Ιωάννη Καποδίστρια).
[15] Βλ. Τσιριγώτης, ό.π. σ. 14 ε.ε.
[16] Βλ. Τσιριγώτης ό.π.
[17] Όπως ήδη αναφέραμε ελισσόταν επιδέξια για να επιτύχει τον σκοπό ενός πραγματικά ανεξάρτητου και επαρκώς εκτεταμένου νεοελληνικού κράτους. Μολαταύτα έθετε και κόκκινες γραμμές στις οποίες επέμενε. Έτσι, υπεραμυνόμενος το μείζον των εθνικών συνελεύσεων αντιστεκόταν στην επιβολή ενός μοναρχικού καθεστώτος με έξωθεν ορισμό του ηγεμόνα. Βλ. Δ. Τσιριγώτης ό.π., όπου παραπέμπει το Α. Ε. Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τομ. ΣΤ’, Αθήνα: Ηρόδοτος, 2007, σ. 518-19. Αρνούμενος επίσης να αποσύρει τα Ελληνικά στρατεύματα από τις απελευθερωμένες περιοχές ανάπτυσσε έντονη δραστηριότητα να αλλάξει τις θέσεις τους. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Η επιμονή των Δυτικών Δυνάμεων να περιορίσουν την εδαφική επέκταση της Ελλάδας είναι ενδεικτική των επιδιώξεων τους να υποβιβάσουν τη χώρα σε αποικία τους ή με διαφορετικά λόγια, σε λεωφόρο προσιτή αποκλειστικά στη Γαλλία και στην Αγγλία». Παρατίθεται στο Τσιριγώτης ό.π. σ. 17 και παραπομπή στο Π. Πετρίδης, «Η εξωτερική πολιτική του Κυβερνήτη και η συμβολή της στην κατοχύρωση της εθνικής ανεξαρτησίας 1828-1831», σ. 224.
[18] Βλ. Τσιριγώτης ό.π. όπου και παραθέτει το εξής απόσπασμα θέσης του Καποδίστρια από το Α. Σπ. Σκανδάμη, Σελίδες Πολιτικής Ιστορίας και Κριτικής, τομ. Α: «Εργάζομαι να σχηματίσω από το άθροισμα πολλών ανθρώπων, έναν λαόν. Αγωνίζομαι να συμπήξω Κράτος. Οι αντίπαλοί μου δεν είναι εχθροί μου προσωπικοί, είναι εχθροί της τάξεως και της ευνομίας, και οι σοβαρώτεροι σύμμαχοι των κομμάτων, άτινα αντιπράττουν εις το έργον μου, είναι οι αντιζηλίαι των Δυνάμεων. Και αυτά τα Ανακτοβούλια, ουχί σπανίως, γίνονται φατριαστικά. Δεν πρέπει να περιμένη τις πάντοτε παρ’ αυτών δικαιοσύνην και αλήθειαν…».
[19] Για παρεμβάσεις από το βιβλίο Π. Ήφαιστος, Κοσμοθεωρία των Εθνών (Εκδόσεις Ποιότητα) οι οποίες αναλύουν το ιδεολογικό φαινόμενο και τα ιδεολογικά δόγματα ως μεταμφιέσεις των ηγεμονικών δυνάμεων βλ. Π. Ήφαιστος, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΣΜΟΣ, ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΤΙΚΟ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ http://wp.me/p3OqMa-1jx.   Επίσης, Π. Ήφαιστος, Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΡΟΚΑΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΩΝ ΕΧΕΙ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙ-ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΣΚΕΨΗΣ. Συμπεριλαμβάνει απόσπασμα από το «Κοσμοθεωρία των Εθνών» http://wp.me/p3OqMa-1ie . Για την θεμελιώδη δομή του διεθνούς συστήματος και το γεγονός ότι η πολιτική ηθική πέραν του κράτους είναι μηδενική (το διεθνές δίκαιο αφορά την διεθνή τάξη), βλ. Π. Ήφαιστος, ΗΘΙΚΗ και ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ, Η μη θεσπισμένη ισχύς στην διεθνή πολιτική. Πολιτική θεολογία versusπολιτική θεωρία και η σημασία της αξιολογικά ελεύθερης περιγραφής και ερμηνείας των διεθνών φαινομένων ­– http://wp.me/p3OlPy-1bH
[20] Για τον εθνοκρατοκεντρικό χαρακτήρα και τις λειτουργίες του σύγχρονου διεθνούς συστήματος βλ. Κοσμοθεωρία των Εθνών ό.π. Επίσης, το ΗΘΙΚΗ και ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ό.π.
Π. Ήφαιστος – P. Ifestos
www.ifestos.edu.gr / www.ifestosedu.gr – info@ifestosedu.gr
Στρατηγική Θεωρία–Κρατική Θεωρία https://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/
Διεθνής πολιτική 21ος  αιώνας https://www.facebook.com/groups/InternationalPolitics21century/ 
ΗΠΑ: Ιστορία, Διπλωματία, Στρατηγική https://www.facebook.com/groups/USAHistDiplStrat/
Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος: Ανισόρροπο τρίγωνο https://www.facebook.com/groups/GreeceTurkeyCyprusImbalance/
Διαχρονική Ελληνικότητα https://www.facebook.com/groups/Ellinikotita/
Άνθρωπος, Κράτος, Κόσμος–Πολιτικός Στοχασμόςhttps://www.facebook.com/groups/Ifestos.political.thought/
Κονδυλης Παναγιώτης– https://www.facebook.com/groups/Kondylis.Panagiotis/ 
Θολό βασίλειο της ΕΕ https://www.facebook.com/groups/TholoVasileioEU/
Θουκυδίδης–Πολιτικός Στοχασμόςhttps://www.facebook.com/groups/thucydides.politikos.stoxasmos/
Μέγας Αλέξανδρος–Ιδιοφυής Στρατηγός και Στρατηλάτηςhttps://www.facebook.com/groups/M.Alexandros/
Εκλεκτά βιβλία που αξίζουν να διαβαστούν https://www.facebook.com/groups/eklektavivlia/
Ειρηνική πολιτική επανάσταση https://www.facebook.com/groups/PolitPeacefulRevolution/
Προσωπική σελίδα https://www.facebook.com/p.ifestos
Πολιτισμός, Περιβάλλον, Φύση, Ψάρεμα https://www.facebook.com/Ifestos.DimotisBBB
«Κοσμοθεωρία των Εθνών» https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos
Προσωπικό προφίλ https://www.facebook.com/panayiotis.ifestos
https://piotita.gr/2017/08/24/%CF%80-%CE%AE%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CF%86%CE%B5%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B9%CE%B5%CF%83-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BD%CE%B5%CE%BF%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD/

GEOPOLITICO

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του Σταθμού Ηρακλείου. Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την επανέναρξη των ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με το γαλλικής σημαίας πλοίο «Abeille Marengo».

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Νέο επεισόδιο στον ανταγωνισμό για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η Τουρκία, αυτή τη φορά σε περιοχή από την οποία προβλέπεται να διέλθει το ερευνητικό σκάφος που θα πραγματοποιήσει εργασίες για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.

Ο τουρκικός Σταθμός Αττάλειας εξέδωσε ναυτική αγγελία, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του ελληνικού Σταθμού Ηρακλείου σε θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου.

Η τουρκική ενέργεια σημειώθηκε λίγες ώρες μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX, με την οποία δεσμεύτηκε η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή για τη διεξαγωγή της πολυεθνικής άσκησης πυρών «EUNOMIA», στις 19 Οκτωβρίου.

Η Άγκυρα απάντησε εκδίδοντας δική της NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή εμπίπτει στη δική της ζώνη ευθύνης για την έκδοση ναυτικών αγγελιών.

Μάλιστα, προχώρησε στην επανέκδοση της αγγελίας για τη συμμαχική άσκηση, χρησιμοποιώντας ακριβώς τις ίδιες συντεταγμένες που είχαν περιληφθεί στην ελληνική ανακοίνωση.

Η κίνηση αυτή δεν αφορά την πραγματοποίηση διαφορετικής τουρκικής άσκησης, αλλά τη διεκδίκηση της αρμοδιότητας έκδοσης της σχετικής ναυτικής προειδοποίησης.

Το γαλλικό ερευνητικό και η επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector

Το περιστατικό αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση καθώς συνδέεται χρονικά και γεωγραφικά με την προετοιμασία για την επανέναρξη των εργασιών του Great Sea Interconnector.

Πρόκειται για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, το οποίο προβλέπει την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος 500 kV.

Στις 14 Οκτωβρίου, η γαλλική Nexans, ανάδοχος του καλωδίου, προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες για την έκδοση NAVTEX, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έγκρισης της συμμετοχής του γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».

Το συγκεκριμένο πλοίο πρόκειται να πραγματοποιήσει προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες στη διαδρομή μεταξύ της Κορακιάς Ηρακλείου και της Κύπρου.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν τη χαρτογράφηση του βυθού, την εξέταση της μορφολογίας του και τον προσδιορισμό της καταλληλότερης όδευσης για την τοποθέτηση των καλωδίων.

Η περιοχή νότια του Καστελλόριζου, στην οποία εκδηλώθηκε η νέα τουρκική αμφισβήτηση, περιλαμβάνεται στη σχεδιαζόμενη πορεία του ερευνητικού.

Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί ακόμη οριστική ημερομηνία έναρξης των νέων ερευνών.

Το έγγραφο του Λιμενικού και η προθεσμία της 16ης Οκτωβρίου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το έγγραφο του Αρχηγείου του Λιμενικού Σώματος, με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 2026, το οποίο αφορά την αίτηση εξαίρεσης για τη χρήση του γαλλικού πλοίου.

Σύμφωνα με το έγγραφο, το αίτημα είχε υποβληθεί στις 9 Οκτωβρίου από το ναυτικό πρακτορείο «Δ. Πατρίκιος ΙΚΕ», για λογαριασμό της ιταλικής Next Geosolutions Europe SpA.

Η ιταλική εταιρεία έχει αναλάβει τις προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες για λογαριασμό της Nexans.

Η χρησιμοποίηση πρόσθετου ερευνητικού σκάφους κρίθηκε απαραίτητη εξαιτίας των ιδιαίτερα απαιτητικών τεχνικών χαρακτηριστικών της προβλεπόμενης όδευσης.

Συγκεκριμένα, οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές μεγάλου βάθους, με απότομες υποθαλάσσιες πλαγιές και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά που απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό.

Το Λιμενικό κάλεσε τις αρμόδιες λιμενικές αρχές και τους ναυτιλιακούς φορείς να διερευνήσουν εάν υπάρχουν διαθέσιμα πλοία ελληνικής σημαίας με αντίστοιχες δυνατότητες.

Η προθεσμία για την υποβολή των σχετικών απαντήσεων λήγει σήμερα, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, στις 13:00.

Το έγγραφο κοινοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.

Οι έρευνες έχουν παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026

Σημαντική λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι οι υποθαλάσσιες έρευνες είχαν αρχικά εγκριθεί από το υπουργείο Εξωτερικών τον Ιούνιο του 2024.

Με νεότερη απόφαση, τον Φεβρουάριο του 2026, δόθηκε παράταση της σχετικής έγκρισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η επανέναρξη των εργασιών προϋποθέτει την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών, ενώ προβλέπεται ενημέρωση της Υδρογραφικής Υπηρεσίας και της Διοίκησης Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των ερευνών.

Η επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού επιβεβαιώνει την υποβολή αίτησης για τη χρησιμοποίηση του «Abeille Marengo», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη δοθεί η τελική έγκριση ή ότι το πλοίο έχει ξεκινήσει τις εργασίες του.

Η «EUNOMIA» και το γεωπολιτικό μήνυμα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, το πρόγραμμα δραστηριοτήτων εκτείνεται από τις 16 έως τις 22 Οκτωβρίου, με επιπλέον δραστηριότητα στις 26 Οκτωβρίου. Η συγκεκριμένη NAVTEX που επικαλείται το Liberal αφορά άσκηση πυρών στις 19 Οκτωβρίου.

Η τουρκική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή σημειώνεται σε περιοχή που συνδέεται με τον σχεδιασμό ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου.

Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί απλώς μια ναυτική ανακοίνωση. Επαναφέρει τη διεκδίκησή της περί αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX σε μια θαλάσσια ζώνη όπου η ελληνική πλευρά προετοιμάζει δραστηριότητες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση.

Πρέπει, ωστόσο, να διακρίνεται η αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αγγελιών από την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Πρόκειται για διαφορετικά νομικά ζητήματα και η έκδοση μιας NAVTEX δεν καθορίζει από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα.

Το κρίσιμο τεστ για την Αθήνα: Τι θα συμβεί όταν φτάσει το γαλλικό σκάφος;

Το πραγματικό ενδιαφέρον πλέον μετατοπίζεται στην επόμενη φάση.

Όταν ολοκληρωθεί η αδειοδότηση και εκδοθεί η NAVTEX για τις έρευνες του «Abeille Marengo», θα διαπιστωθεί εάν η Τουρκία περιοριστεί σε νέα αμφισβήτηση μέσω ναυτικών αγγελιών ή προχωρήσει σε άλλες ενέργειες.

Το προηγούμενο των εντάσεων γύρω από τις έρευνες για το καλώδιο καθιστά το συγκεκριμένο ερώτημα ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Επιπλέον, η συμμετοχή γαλλικής εταιρείας και πλοίου γαλλικής σημαίας προσδίδει στο θέμα ευρωπαϊκή διάσταση, χωρίς να συνεπάγεται αυτομάτως στρατιωτική ή διπλωματική αντίδραση του Παρισιού.

Η απάντηση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των εργασιών και τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.

Η ουσία είναι ότι το Great Sea Interconnector επανέρχεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης πριν ακόμη αρχίσουν οι νέες έρευνες.

Η ελληνική πλευρά έχει ενεργοποιήσει τη διαδικασία για την επιστροφή του ερευνητικού σκάφους στη θάλασσα. Η Τουρκία, από την πλευρά της, επέλεξε να επαναφέρει την αμφισβήτηση της αρμοδιότητας του Ηρακλείου με αφορμή την άσκηση «EUNOMIA».

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι νέες έρευνες θα προχωρήσουν χωρίς παρεμπόδιση ή εάν το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα αποτελέσει ξανά πεδίο έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Ελευθερία» Λονδίνου: Αδιέξοδο στο Κυπριακό, νέα εποχή στις σχέσεις Βρετανίας–ΕΕ και τα μηνύματα Ρούμπιο προς την Τουρκία

Στο επίκεντρο του νέου φύλλου της ομογενειακής εφημερίδας η αμετακίνητη στάση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό, οι πολιτικές εξελίξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και η ερμηνεία της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα από τον τουρκικό Τύπο. Ξεχωριστή θέση κατέχουν η 66η επέτειος της Κυπριακής Ανεξαρτησίας και η δυναμική παρουσία των Ελληνοκυπρίων στη βρετανική αυτοδιοίκηση.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Με πλούσια θεματολογία γύρω από τις διεθνείς εξελίξεις, το Κυπριακό, τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις και τη δραστηριότητα της ελληνικής και κυπριακής ομογένειας κυκλοφόρησε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026 το 1308ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Ελευθερία» του Λονδίνου.

Η έκδοση αναδεικνύει τις διπλωματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τον ενεργό ρόλο του απόδημου ελληνισμού στη δημόσια ζωή της Βρετανίας.

Κυπριακό: Καμία ουσιαστική μετακίνηση από την τουρκική πλευρά

Ένα από τα κεντρικά πολιτικά θέματα της εφημερίδας αφορά τη συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.

Με τίτλο «Καμία μετακίνηση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό», η «Ελευθερία» επισημαίνει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε περιορισμένης σημασίας ζητήματα, χωρίς να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον πυρήνα του προβλήματος.

Οι συμφωνίες αφορούν την κοινή παρουσία των δύο ηγετών στο 6ο Δικοινοτικό Φεστιβάλ Ειρήνης στην Πύλα, τη συμμετοχή τους σε συνεδριάσεις τεχνικών επιτροπών και τον προγραμματισμό νέας συνάντησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με την εφημερίδα, η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση για την επανέναρξη των ουσιαστικών συνομιλιών την αποδοχή της λεγόμενης «κυριαρχικής ισότητας».

Το δημοσίευμα στρέφει επίσης την προσοχή στην επικείμενη επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, και στο ερώτημα αν θα μπορέσει να επανεκκινήσει η διαπραγματευτική διαδικασία πριν ολοκληρωθεί η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες.

Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα και η αντίδραση του τουρκικού Τύπου

Ξεχωριστή θέση στην έκδοση καταλαμβάνει το άρθρο του δημοσιογράφου Χρήστου Κωνσταντινίδη, με τίτλο «Πώς ερμήνευσε η Τουρκία την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα», το οποίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αντιμετώπισαν τα μηνύματα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών.

Η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα και η προβολή της Ελλάδας ως στρατηγικού εταίρου των Ηνωμένων Πολιτειών αποτέλεσαν αντικείμενο σχολιασμού από τουρκικές εφημερίδες και αναλυτές.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η αμερικανική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία, η ενεργειακή ασφάλεια και η στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Σε άλλη παρέμβαση της έκδοσης, ο ακαδημαϊκός Αυγουστίνος Αυγουστή θέτει το ερώτημα κατά πόσο οι θετικές δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς συνοδεύονται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.

Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση: Ανοίγει η συζήτηση για υπέρβαση του Brexit

Στο βρετανικό μέτωπο, η «Ελευθερία» αφιερώνει εκτενές δημοσίευμα στην προσπάθεια της κυβέρνησης του Άντι Μπέρναμ να διαμορφώσει μια νέα σχέση με τις Βρυξέλλες.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός εμφανίζεται να θεωρεί ανεπαρκές το σημερινό πλαίσιο συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι το Brexit προκάλεσε μεγαλύτερη οικονομική ζημιά από τα αναμενόμενα οφέλη.

Η εφημερίδα αναφέρεται στην προγραμματισμένη για τις 20 Νοεμβρίου σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες, όπου αναμένεται να εξεταστούν νέες συμφωνίες για το εμπόριο, την κινητικότητα των νέων και την οικονομική συνεργασία.

Στη συζήτηση περιλαμβάνονται ακόμη η πιθανότητα στενότερης σύνδεσης της Βρετανίας με την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση, καθώς και οι προοπτικές μιας νέας συζήτησης για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μετά τις επόμενες γενικές εκλογές.

Ουκρανία και Ιράν: Αμυντική συνεργασία και ζητήματα ασφάλειας

Στη διεθνή επικαιρότητα, η εφημερίδα παρουσιάζει τη συνάντηση του Βρετανού πρωθυπουργού με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λονδίνο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, βασικά θέματα των συνομιλιών αποτέλεσαν η ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας, η διάθεση νέων πυραυλικών συστημάτων και η αντιμετώπιση των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παράλληλα, καταγράφονται οι βρετανικές ανησυχίες για πιθανή ιρανική εμπλοκή σε περιστατικό ασφαλείας στη στρατιωτική βάση RAF Fairford, που χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Η εφημερίδα αποδίδει στον Μπέρναμ την εκτίμηση ότι η εμπλοκή των Φρουρών της Επανάστασης είναι «σχεδόν βέβαιη».

Η ομογένεια τίμησε την Κυπριακή Ανεξαρτησία

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην 66η επέτειο της ανακήρυξης της Κυπριακής Ανεξαρτησίας.

Η εφημερίδα καταγράφει την επετειακή εκδήλωση που διοργάνωσαν στο βόρειο Λονδίνο η Κυπριακή Υπάτη Αρμοστεία και η Ελληνική Κυπριακή Αδελφότητα Λονδίνου, παρουσία διπλωματών, εκπροσώπων της Εκκλησίας, της βρετανικής αυτοδιοίκησης και της ομογένειας.

Ο Ύπατος Αρμοστής Κυριακός Κούρος αναφέρθηκε στη σημασία διατήρησης της ιστορικής μνήμης, στην ανάγκη τερματισμού της τουρκικής κατοχής και στη συμβολή της κυπριακής παροικίας στην ενημέρωση της βρετανικής κοινωνίας για το Κυπριακό.

Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο πρόεδρος της Αδελφότητας Φάνος Θεοφάνους και η δήμαρχος Μπάρνετ Zahra Beg, η οποία περιέγραψε τις εντυπώσεις της από πρόσφατη επίσκεψή της στην κατεχόμενη Μόρφου.

Τιμή στους 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους

Η Εθνική Κυπριακή Ομοσπονδία Ηνωμένου Βασιλείου τίμησε 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους, οι οποίοι εξελέγησαν στις τοπικές εκλογές και προσφέρουν στις κοινότητες όπου ζουν.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου, με συμμετοχή της αναπληρώτριας Υπάτης Αρμοστή Άννας Παπασάββα, του προέδρου της Ομοσπονδίας Χρίστου Καραολή και εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η παρουσία των Ελληνοκυπρίων σε θεσμικές θέσεις από το Λονδίνο μέχρι το Κάρντιφ και άλλες βρετανικές πόλεις παρουσιάζεται ως σημαντικό κεφάλαιο για την ενίσχυση της πολιτικής εκπροσώπησης της ομογένειας.

Ιστορική μνήμη, ελληνική πολιτική και πολιτισμός

Στις υπόλοιπες σελίδες της έκδοσης παρουσιάζονται ακόμη οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική σκηνή, η συζήτηση για τον περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και οι δημοσιογραφικές αναφορές στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.

Ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το αφιέρωμα στον Παύλο Μελά και τον Μακεδονικό Αγώνα, ενώ η εφημερίδα φιλοξενεί παρουσίαση του βιβλίου της Tanya Liveras Candy για τη ζωή και τη δολοφονία του Ανδρέα Λιβέρα κατά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη το 2008.

Στην έκδοση περιλαμβάνονται επίσης αφιερώματα στην εκπαιδευτική, πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα των Ελλήνων και Κυπρίων της Βρετανίας.

Με το νέο της φύλλο, η «Ελευθερία» του Λονδίνου συνδυάζει την ελληνική και κυπριακή επικαιρότητα με τις εξελίξεις στη βρετανική και διεθνή πολιτική σκηνή, δίνοντας παράλληλα χώρο στους ανθρώπους και τους θεσμούς που διατηρούν ζωντανή την παρουσία του ελληνισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο

Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.

Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.

Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.

Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων

Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.

Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.

Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.

Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.

Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».

Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.

Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.

Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία

Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.

Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.

Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.

Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων

Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.

Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.

Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.

Το αίτημα για τα Corsair

Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.

Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή

Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ιστορία - Πολιτισμός20 λεπτά πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...

Αναλύσεις31 λεπτά πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...

GEOPOLITICO32 λεπτά πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Σοβαρή καταγγελία για το Σαχτάρ-ΑΕΚ! Χειρονομίες Τούρκων οπαδών προς τους Έλληνες – Συνελήφθησαν αστραπιαία από την αγγλική αστυνομία

Οι Τούρκοι βρέθηκαν στο Λονδίνο για τον προπονητή της ουκρανικής ομάδας Αρντά Τουράν, ο οποίος ακούγεται για τον πάγκο της...

Δημοφιλή