Ένα σύνθετο πλέγμα διπλωματικών επαφών, ενεργειακών ανταγωνισμών και πιέσεων γύρω από τη Λιβύη περιγράφει ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή Direct News, αναδεικνύοντας τις προεκτάσεις για τα ελληνικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κεντρικό θέμα αποτελεί η πληροφορία ότι ο Σαντάμ Χαφτάρ αναζητούσε επικοινωνία με την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει την πρόσβασή της στο περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ. Ο δημοσιογράφος αναφέρει ότι το σχετικό ρεπορτάζ του Directus στηρίζεται σε δύο πηγές.

Σύμφωνα με όσα παρουσιάζονται στην εκπομπή, η επιδιωκόμενη επικοινωνία αφορούσε τόσο τις πιέσεις που δεχόταν η ανατολική Λιβύη από την Τουρκία όσο και τη σύγκρουση συμφερόντων γύρω από την πετρελαϊκή εταιρεία Waha. Στην ίδια εξίσωση εντάσσεται η δραστηριότητα της αμερικανικής εταιρείας συμβούλων Ballard Partners, την οποία ο παρουσιαστής συνδέει με την προώθηση των συμφερόντων της οικογένειας Χαφτάρ στην Ουάσιγκτον.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας τοποθετεί την αναζήτηση επαφής περίπου μία εβδομάδα πριν από την απομάκρυνση της Γκίλφοϊλ που αναφέρει στην εκπομπή. Η χρονική αυτή αλληλουχία παρουσιάζεται ως στοιχείο προς διερεύνηση, χωρίς να τεκμηριώνεται αιτιώδης σύνδεση μεταξύ των δύο υποθέσεων. Ο ίδιος αφήνει επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο επαφών Χαφτάρ με στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης, διευκρινίζοντας ότι η συγκεκριμένη πληροφορία παραμένει υπό διασταύρωση.

Παράλληλα, η εκπομπή μεταφέρει πληροφορίες για αδιέξοδο στις συνομιλίες εκπροσώπων της Τρίπολης και της Βεγγάζης στην Άγκυρα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ που επικαλείται ο παρουσιαστής, βασικό σημείο τριβής αποτέλεσε η κατανομή της πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας σε ένα ενδεχόμενο σχήμα ενοποίησης της Λιβύης.

Η αποχώρηση του Χαφτάρ από τις συνομιλίες και η δυσπιστία της πλευράς Ντμπεϊμπά περιγράφονται ως εμπόδια στην τουρκική διαμεσολάβηση. Ο δημοσιογράφος εκτιμά ότι οι δυσκολίες αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν τις ευρύτερες συνεννοήσεις Άγκυρας–Βεγγάζης, επισημαίνοντας πάντως ότι η διαπραγμάτευση μπορεί να συνεχιστεί.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αμερικανική στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό. Όπως μεταδίδεται στην εκπομπή, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ χαρακτήρισε την ανακοινωθείσα επικύρωση του μνημονίου μη εποικοδομητική και προκλητική εξέλιξη, επαναλαμβάνοντας ότι η θέση των ΗΠΑ παραμένει αμετάβλητη. Ο παρουσιαστής συνδέει την αυστηρότερη διατύπωση με διπλωματικές παρεμβάσεις και πιέσεις στην Ουάσιγκτον, μεταξύ άλλων από την ελληνοαμερικανική κοινότητα.

Στο μέτωπο των ελληνικών ερευνών, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας επικαλείται λιβυκά δημοσιεύματα που αποδίδουν σε αξιωματούχο της Τρίπολης αίτημα να σταματήσουν οι έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η λιβυκή πλευρά χαρακτηρίζει αμφισβητούμενες. Ο δημοσιογράφος ζητά σαφή αντίδραση της Αθήνας, συνδέοντας το ζήτημα με τις εξελίξεις νότια της Κρήτης.

Η περιφερειακή διάσταση συμπληρώνεται από αναφορές σε αντιδράσεις στην Αίγυπτο και τη Μάλτα. Στην εκπομπή παρουσιάζονται δηλώσεις Αιγύπτιου γερουσιαστή για την προστασία των αιγυπτιακών συμφερόντων, καθώς και τοποθέτηση από τη Μάλτα για τις συνέπειες του τουρκολιβυκού στα θαλάσσια δικαιώματα κρατών της Μεσογείου.

Στην ευρύτερη ανάλυσή του, ο παρουσιαστής εξετάζει ακόμη τη ναυτική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ, την παρουσία της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία και τις αναφορές σε ενδεχόμενη κλιμάκωση γύρω από το Ιράν. Παρουσιάζει επίσης ισραηλινές εκτιμήσεις για τις επιδιώξεις Τουρκίας και Κατάρ και τις πιθανές επιπτώσεις στον οικονομικό διάδρομο IMEC.

Κοινός άξονας της εκπομπής είναι η σύνδεση της λιβυκής κρίσης με τον ανταγωνισμό για την ενέργεια και τις περιφερειακές συμμαχίες. Κατά την ανάλυση του Ανδρέα Μουντζουρούλια, οι εξελίξεις απαιτούν ενεργή ελληνική διπλωματική παρουσία και συνεχή παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων.

Η προσπάθεια του Αζερμπαϊτζάν να ενισχύσει την αυτονομία του έναντι της Τουρκίας και οι δυνατότητες της Αρμενίας να προσελκύσει επενδύσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της εκπομπής «Η φωνή της Αρμενίας», με τη Λιάνα Μανουκιάν. Το δελτίο της Δημόσιας Ραδιοφωνίας της Αρμενίας καταγράφει παράλληλα τις εργασίες της COP17 στο Ερεβάν και τη νίκη της χώρας στη Junior Eurovision.

Το Μπακού αναζητεί ισχυρότερη θέση απέναντι στην Άγκυρα

Σύμφωνα με την εκτίμηση του ειδικού σε θέματα Τουρκίας Ρουμπέν Σαφραστιάν, το Αζερμπαϊτζάν επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στον Νότιο Καύκασο και να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση στις σχέσεις με την Τουρκία.

Στην προσπάθεια αυτή, η στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ προσφέρει στο Μπακού πρόσθετη αυτοπεποίθηση, μέσω της προμήθειας σύγχρονων όπλων και πυρομαχικών. Η εκτίμηση που μεταφέρεται στο δελτίο δεν αποδίδει στο Ισραήλ τον καθορισμό της αζερικής πολιτικής, αλλά αναδεικνύει τη σημασία του ως στρατιωτικού εταίρου.

Ο Σαφραστιάν δεν προβλέπει, πάντως, βαθιά ρήξη Άγκυρας–Μπακού. Θεωρεί ότι οι δύο χώρες έχουν συμφέρον να διατηρήσουν τη συνεργασία τους και εκτιμά πως μια στρατιωτική σύγκρουση είναι απίθανη. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι ενδεχόμενη σοβαρή κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει συνέπειες και για την Αρμενία.

Εμπόριο και επενδύσεις στην ατζέντα με τις ΗΠΑ

Στο οικονομικό πεδίο, η επίσκεψη της Κάρολαϊν Βικ, επικεφαλής πολιτικής της αμερικανικής αναπτυξιακής χρηματοδοτικής εταιρείας DFC, επικεντρώθηκε στις δυνατότητες διεύρυνσης της συνεργασίας Αρμενίας–ΗΠΑ.

Οι επαφές με κυβερνητικούς αξιωματούχους και εκπροσώπους επιχειρήσεων αφορούσαν την ενίσχυση του εμπορίου, την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και τη δημιουργία ευκαιριών για επιχειρήσεις των δύο χωρών. Το δελτίο μεταφέρει επίσης τη θέση της αμερικανικής πρεσβείας ότι η συμφωνία της 8ης Αυγούστου 2025 ανοίγει προοπτικές για την οικονομική ανάπτυξη της Αρμενίας.

Ο χαλκός και τα κρίσιμα ορυκτά

Ξεχωριστή θέση στην οικονομική επικαιρότητα καταλαμβάνει ο εξορυκτικός κλάδος. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εκπομπής, η καναδική Hayasa Metals σχεδιάζει επενδύσεις 10 έως 20 εκατομμυρίων δολαρίων για την αναζήτηση νέων κοιτασμάτων χαλκού στην Αρμενία.

Η εταιρεία συνδέει το ενδιαφέρον της με τις αυξανόμενες ανάγκες της τεχνολογικής βιομηχανίας και των κέντρων δεδομένων. Πρόκειται για σχεδιασμό γεωλογικών ερευνών, ενώ η ανάπτυξη ενός μεγάλου κοιτάσματος θα απαιτούσε σημαντικά κεφάλαια και πολυετή προετοιμασία.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο επικεφαλής του Διεθνούς Συμβουλίου Ορυχείων και Μετάλλων, Ροχίτ Νταουάν, αναδεικνύει τις δυνατότητες της Αρμενίας στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού. Όπως μεταδίδεται στο δελτίο, ο χαλκός, το μολυβδαίνιο και οι υπόλοιποι ορυκτοί πόροι της χώρας μπορούν να ενισχύσουν τη διεθνή οικονομική της παρουσία, με προϋπόθεση την υπεύθυνη εκμετάλλευσή τους.

Η βιοποικιλότητα στο επίκεντρο του Ερεβάν

Παράλληλα, η αρμενική πρωτεύουσα φιλοξενεί την COP17 για τη βιοποικιλότητα. Σύμφωνα με το δελτίο, κατά την πρώτη εβδομάδα εγκρίθηκαν 14 αποφάσεις για ζητήματα όπως η βιοασφάλεια, τα εισβλητικά ξενικά είδη, η ισότητα των φύλων και η παρακολούθηση των δεσμεύσεων.

Η εκτελεστική γραμματέας της Σύμβασης του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα, Άστριντ Σομάκερ, υπογραμμίζει ότι η επιτυχία της διάσκεψης θα κριθεί από την εφαρμογή των αποφάσεων και το όφελος για τη φύση και τους ανθρώπους. Η διοργάνωση διεξάγεται από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026.

Νίκη στη Junior Eurovision

Στον πολιτισμό, η Αρμενία κατέκτησε την πρώτη θέση στη Junior Eurovision 2026 στη Μάλτα. Η Ναρέ, με το τραγούδι «BOO!», συγκέντρωσε 202 βαθμούς, μπροστά από την Ισπανία με 184 και τη Γαλλία με 165, χαρίζοντας στη χώρα την τρίτη νίκη της στον διαγωνισμό.

Το δελτίο ολοκληρώνεται με τον τουρισμό και την παρουσία της Αρμενίας στη δεκάδα των δημοφιλέστερων προορισμών εξωτερικού για Ρώσους ταξιδιώτες κατά τη φθινοπωρινή περίοδο, σύμφωνα με την έρευνα που παρουσιάζεται στην εκπομπή.

Να εγκαταλείψει την πολιτική της εκ των υστέρων αντίδρασης και να καταστήσει αξιόπιστη την προοπτική επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια κάλεσε την Αθήνα ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Ο αναλυτής χαρακτήρισε πολιτικοδιπλωματική αποτυχία την εξέλιξη με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, άσκησε κριτική στους ελληνικούς χειρισμούς στη Λιβύη και προειδοποίησε για τον κίνδυνο νέων τετελεσμένων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η διάκριση ανάμεσα στη νομική αντιμετώπιση των τουρκικών διεκδικήσεων και στην πραγματική δυνατότητα αποτροπής τους. Κατά τον ίδιο, η επίκληση του διεθνούς δικαίου χρειάζεται να συνοδεύεται από σχέδιο, πολιτική απόφαση και δυνατότητα εφαρμογής στο πεδίο.

Λιβύη: Η Άγκυρα απέκτησε επιρροή και στα δύο στρατόπεδα

Ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η ελληνική πολιτική είχε επενδύσει επί χρόνια στις σχέσεις με τον Ακίλα Σάλεχ και την οικογένεια Χαφτάρ, επιδιώκοντας να αποτρέψει την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή.

Όπως εξήγησε, η Τουρκία πέτυχε έναν στόχο τον οποίο η Αθήνα προσπαθούσε να εμποδίσει. Γι’ αυτό μίλησε για πολιτικοδιπλωματική επιτυχία της Άγκυρας και αντίστοιχη αποτυχία της Ελλάδας. Απέφυγε συνειδητά τη λέξη «ήττα», επισημαίνοντας ότι μπορεί να ενισχύσει την ηττοπάθεια σε μέρος της ελληνικής κοινής γνώμης.

Η κύρωση από τη λιβυκή Βουλή έγινε στις 20 Οκτωβρίου 2026. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Ministry of Foreign Affairs

Ο αναλυτής έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην προσέγγιση Τουρκίας–ανατολικής Λιβύης. Υπενθύμισε ότι η Άγκυρα είχε πολεμήσει τις δυνάμεις Χαφτάρ κατά την επιχείρησή τους εναντίον της Τρίπολης και εκτίμησε ότι κατόρθωσε να μετατρέψει την προηγούμενη εχθρότητα σε συνεργασία. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις αλλαγές στη λιβυκή κοινοβουλευτική ηγεσία, τις οποίες παρουσίασε ως εξέλιξη ευνοϊκή για την Τουρκία.

Κατά την αποτίμησή του, η Άγκυρα διατηρεί πλέον διαύλους και με τις δύο αντίπαλες πλευρές, ενώ η Ελλάδα δεν εξασφάλισε αντίστοιχη επιρροή ούτε στην Τρίπολη ούτε στην ανατολική Λιβύη.

Καραμανλής, Σαμαράς και ενημέρωση της Τουρκίας

Ο Σάββας Καλεντερίδης συμφώνησε με την επισήμανση του Κώστα Καραμανλή ότι η νομική αντιμετώπιση του μνημονίου πρέπει να διαχωρίζεται από την πολιτική επιρροή που ασκεί η Τουρκία.

Παράλληλα, ερμήνευσε την παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού για το καλώδιο ως σαφή διαφοροποίηση από τις θέσεις του Γιώργου Γεραπετρίτη σχετικά με την ενημέρωση της Άγκυρας. Κατά την εκτίμησή του, στο συγκεκριμένο ζήτημα καταγράφεται σύγκλιση Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά.

«Η Τουρκία θα πράττει και εμείς θα αντιδρούμε;»

Έντονη ήταν η κριτική του στην επαναφορά συζητήσεων για επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως και δυτικώς της Κρήτης μετά τις εξελίξεις στη Λιβύη.

Αναρωτήθηκε γιατί η άσκηση ενός ελληνικού δικαιώματος πρέπει να ακολουθεί μια τουρκική επιτυχία και γιατί από τη σχετική συζήτηση απουσιάζει η περιοχή ανατολικά της Κρήτης.

Ανάλογα ερωτήματα έθεσε για την ολοκλήρωση της οριοθέτησης με την Αίγυπτο και την οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία. Υποστήριξε ότι η Λευκωσία επιδιώκει εδώ και χρόνια συμφωνία με την Αθήνα και απέδωσε την ελληνική καθυστέρηση στην αποφυγή αντιδράσεων της Τουρκίας.

«Η Τουρκία θα πράττει και εμείς θα αντιδρούμε;» διερωτήθηκε, ζητώντας πρωτοβουλίες ενταγμένες σε σταθερό σχεδιασμό εξωτερικής πολιτικής.

Η πρόταση για τα 12 ναυτικά μίλια

Αναφερόμενος στις πληροφορίες που επικαλέστηκε από τον τουρκικό Τύπο για νομοσχέδιο θαλάσσιων ζωνών, ο αναλυτής προειδοποίησε ότι μια τέτοια κίνηση θα επιχειρούσε να δώσει εσωτερικό νομοθετικό περίβλημα στις διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Στο πλαίσιο αυτό έθεσε την ιδέα να καταστήσει η Ελλάδα πιστευτή την προοπτική επέκτασης των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ως μέσο αποτροπής της τουρκικής πρωτοβουλίας.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι παρουσίαζε μια ιδέα, χωρίς να έχει αποφανθεί αν μπορεί ή αν πρέπει να εφαρμοστεί. Εκτίμησε ότι μια αξιόπιστη ελληνική προειδοποίηση θα περιόριζε τα περιθώρια της Άγκυρας να προχωρήσει στον σχεδιασμό της.

«Να δράσει προληπτικά» ήταν η προτροπή του προς την Αθήνα, ώστε να μη βρεθεί ξανά να ακολουθεί τις κινήσεις της Τουρκίας.

Κάσος: Το δίκαιο χρειάζεται αποτροπή

Ο Σάββας Καλεντερίδης συνέδεσε τη συζήτηση με τα γεγονότα του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, υποστηρίζοντας ότι εκεί φάνηκαν ελλείμματα σχεδιασμού και πολιτικής αποφασιστικότητας στην προστασία των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιχειρεί να μεταφέρει τις διεκδικήσεις της στο πεδίο με στρατιωτική πίεση. Επισήμανε ότι οι διεθνείς καταδίκες δεν συνοδεύτηκαν, στην περίπτωση που περιέγραψε, από παρουσία συμμαχικών πλοίων για την προστασία του έργου.

Προειδοποίησε ότι αντίστοιχο πρόβλημα μπορεί να προκύψει και με μια τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία, εφόσον η ελληνική απάντηση περιοριστεί σε ανακοινώσεις.

Οι αμερικανικές δηλώσεις και η ανησυχία για τον GSI

Σχολιάζοντας τις τοποθετήσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, χαρακτήρισε ανεπαρκή την αρχική αντίδραση και αξιολόγησε θετικότερα τη μεταγενέστερη διατύπωση περί προκλητικής ενέργειας. Απέδωσε τη μεταβολή στις αντιδράσεις της ομογένειας και Αμερικανών πολιτικών, αναφερόμενος ειδικά στον γερουσιαστή Ρικ Σκοτ.

Η νεότερη αμερικανική απάντηση, όπως δημοσιεύθηκε στην «Καθημερινή», χαρακτήρισε την ανακοίνωση της κύρωσης μη εποικοδομητική και προκλητική. Παράλληλα, επανέλαβε την προτροπή για διμερή διάλογο Ελλάδας–Τουρκίας και συνέδεσε την ειρηνική επίλυση διαφορών με επενδύσεις και έρευνες. eKathimerini.com

Σε αυτή τη σύνδεση εντόπισε τον βασικό κίνδυνο. Επικαλούμενος την περίπτωση άλλου, τηλεπικοινωνιακού καλωδίου και δηλώσεις του Τομ Μπάρακ, διατύπωσε την ανησυχία ότι μπορεί να αναζητηθεί αντίστοιχη φόρμουλα και για τον Great Sea Interconnector.

Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί εκτίμησή του για πιθανή εξέλιξη και όχι ανακοίνωση συμφωνίας.

Ισραήλ–Τουρκία: Αλλαγή τόνων, δύσκολη αλλαγή στρατηγικής

Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης εξέτασε το ενδεχόμενο κυβερνητικής αλλαγής στο Ισραήλ. Επικαλούμενος δημοσκοπικές εκτιμήσεις, περιέγραψε αμφίρροπη αναμέτρηση και στάθηκε στον ρόλο των αραβικών κομμάτων στους μετεκλογικούς συσχετισμούς.

Εκτίμησε ότι πιθανή αποχώρηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου θα μπορούσε να επιφέρει ηπιότερη ρητορική απέναντι στην Τουρκία, χωρίς να ανατρέψει τις βασικές στρατηγικές επιδιώξεις του Ισραήλ στη Συρία και στον Λίβανο.

Θεώρησε ιδιαίτερα δύσκολο έναν αμερικανικό συμβιβασμό ανάμεσα στις δύο χώρες, όσο παραμένουν ανταγωνιστικοί οι σχεδιασμοί τους για τη Συρία.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις οικονομικές συναλλαγές Τουρκίας–Ισραήλ ως παράγοντα που θα μπορούσε να επηρεάσει μια μελλοντική προσέγγιση. Διευκρίνισε, όμως, ότι δεν αναμένει δραματική αλλαγή επί της ουσίας στις σχέσεις τους.