Την επιβίωση του κυπριακού Ελληνισμού θέτει ως πρώτη προτεραιότητα η Ελένη Θεοχάρους, προειδοποιώντας ότι καμία διευθέτηση του Κυπριακού δεν μπορεί να κρίνεται μόνο από το αν κλείνει μια διαπραγμάτευση. Το ουσιαστικό ερώτημα, όπως το διατυπώνει, είναι αν εξασφαλίζει την ελευθερία, την ασφάλεια και τα δικαιώματα των ανθρώπων που θα κληθούν να ζήσουν με αυτήν.

Στη συνομιλία της με τον Παναγιώτη Παύλο για τη Hellas Journal, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Όσλο στις 20 Οκτωβρίου 2026, η πρώην ευρωβουλευτής και βουλευτής της Κυπριακής Δημοκρατίας αναπτύσσει τις θέσεις της για την τουρκική στρατηγική, τις ευθύνες του 1974, τη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία και τα όρια των διεθνών συνεργασιών. Παράλληλα, μεταφέρει βιώματα από την ανθρωπιστική της δράση στη Μέση Ανατολή και εκφράζει βαθιά απογοήτευση για την υποχώρηση των αξιών στη διεθνή πολιτική.

Η συνέντευξη έγινε την ημέρα της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η Αθήνα απέρριψε την απόφαση, επισημαίνοντας ότι δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου και ότι η επιχειρούμενη οριοθέτηση παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.

Η Ένωση ως ιστορικό όραμα και η σημερινή προτεραιότητα

Η Θεοχάρους δεν αποκηρύσσει την πίστη της στην Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Τη συνδέει με την ιστορική ταυτότητα του νησιού και τους αγώνες των προηγούμενων γενεών, από τα Οκτωβριανά και το ενωτικό δημοψήφισμα μέχρι την ΕΟΚΑ.

Ξεχωρίζει, ωστόσο, το προσωπικό και ιστορικό της όραμα από τις αποφάσεις που απαιτούν οι σημερινές συνθήκες. Όπως τονίζει, η διατήρηση αυτού του οράματος δεν σημαίνει ότι αποτελεί και την πολιτική που μπορεί να εφαρμοστεί σήμερα.

«Εκείνο που προέχει δεν είναι η Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, αλλά η διάσωση του Ελληνισμού στην Κύπρο», δηλώνει.

Απορρίπτει, συνεπώς, την επανάληψη περιπετειών που θα έθεταν σε κίνδυνο την παρουσία του Ελληνισμού στο νησί. Η αναφορά της στο 1974 διαπερνά ολόκληρη την τοποθέτησή της: οι εθνικές επιδιώξεις απαιτούν ευθύνη, γνώση των συσχετισμών και επίγνωση του κόστους κάθε απόφασης.

Το 1974 και η διάκριση ανάμεσα στην Ελλάδα και τη χούντα

Ιδιαίτερο βάρος δίνει στις ευθύνες των πραξικοπηματιών, επιμένοντας ότι δεν πρέπει να συγχέεται η Ελλάδα και ο ελληνικός λαός με τη χούντα που οργάνωσε το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου.

«Δεν είναι η Ελλάδα μας που έκανε το πραξικόπημα, δεν είναι ο ελληνικός λαός. Είναι οι χουντικοί», υπογραμμίζει, παραπέμποντας στη θυσία των Ελλήνων που πολέμησαν για την Κύπρο.

Παράλληλα, διατυπώνει τη βαριά καταγγελία ότι υπήρχαν πρόσωπα τα οποία γνώριζαν ή θεωρούσαν συμφωνημένα τα όρια της τουρκικής προέλασης. Επικαλείται, μάλιστα, προσωπική ακρόαση σχετικής φράσης για τη Λάπηθο. Η αναφορά αυτή αποτελεί δική της μαρτυρία, χωρίς στη συγκεκριμένη συνέντευξη να κατονομάζει τον άνθρωπο στον οποίο την αποδίδει.

Η κριτική της στρέφεται στην αποδιοργάνωση της άμυνας και στις αποφάσεις που, κατά την εκτίμησή της, διευκόλυναν την καταστροφή. Το μήνυμά της είναι ότι η εξέταση του ρόλου των ξένων δυνάμεων δεν απαλλάσσει από την ευθύνη όσους έδρασαν στην Ελλάδα και την Κύπρο.

«Πες τη λύση όπως θέλεις» – Το κριτήριο είναι τα δικαιώματα

Για τη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία, η Θεοχάρους επαναλαμβάνει την αντίθεσή της, εξηγώντας ότι οι ενστάσεις της αφορούν το περιεχόμενο της επιδιωκόμενης διευθέτησης και τις εγγυήσεις για τους πολίτες.

Υποστηρίζει ότι θα μπορούσε να αποδεχθεί οποιαδήποτε ονομασία λύσης, εφόσον αυτή κατοχύρωνε την ελεύθερη εγκατάσταση σε ολόκληρο το νησί και τα ανθρώπινα, περιουσιακά, πολιτικά, θρησκευτικά και γλωσσικά δικαιώματα όλων των Κυπρίων.

«Ναι, κατοχύρωσέ μου αυτά, μέσα από μια τέτοια λύση, και πες την όπως θέλεις», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Κατά τη δική της ανάγνωση της τουρκικής στρατηγικής, η Άγκυρα επιδιώκει έλεγχο που υπερβαίνει τις κατεχόμενες περιοχές. «Η πρόθεση της Τουρκίας δεν είναι η ΔΔΟ. Είναι η συγκυριαρχία σε όλο το κράτος», υποστηρίζει.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει τις ανησυχίες της για τον εποικισμό, την αλλοίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς στα κατεχόμενα και την πίεση που υφίσταται η ίδια η τουρκοκυπριακή κοινότητα. Για τη Θεοχάρους, η παράταση της κατοχής παγιώνει συνθήκες που καθιστούν δυσκολότερη την αποκατάσταση των δικαιωμάτων.

Κραν Μοντανά: Ζητά να ειπωθεί το κόστος μιας συμφωνίας

Αναφερόμενη στο Κραν Μοντανά, όπου βρέθηκε πριν από την κατάρρευση των συνομιλιών, η πρώην ευρωβουλευτής αποφεύγει να εμφανίσει ως πλήρως ξεκαθαρισμένο το παρασκήνιο.

Αντιθέτως, δηλώνει ότι δεν έχει καταλήξει στο τι ακριβώς συνέβη την κρίσιμη ημέρα, ενώ εκφράζει επιφυλάξεις για το περιεχόμενο των συγκλίσεων και την ερμηνεία των εγγράφων στα οποία γίνεται επίκληση για την επανέναρξη της διαδικασίας.

Αναγνωρίζει τις προσπάθειες του Νίκου Χριστοδουλίδη να ξαναρχίσουν οι συνομιλίες, παραμένει όμως απαισιόδοξη για την προοπτική τους, θεωρώντας ότι οι αποφάσεις της τουρκοκυπριακής ηγεσίας καθορίζονται από την Άγκυρα.

Η απαίτησή της προς την πολιτική ηγεσία είναι συγκεκριμένη: να κατονομαστούν οι οδυνηρές υποχωρήσεις που θα περιλαμβάνει μια συμφωνία και να εξηγηθεί τι ακριβώς διασφαλίζεται ως αντάλλαγμα.

«Το Κυπριακό μπορεί να λυθεί αύριο, αν δεχτούμε τις τουρκικές θέσεις!», λέει, για να επαναφέρει αμέσως το πραγματικό, κατά την ίδια, διακύβευμα: αν η λύση μπορεί να κατοχυρώσει την επιβίωση, την ασφάλεια και τα δικαιώματα του κυπριακού Ελληνισμού.

Ισραήλ: Αμφισβητεί την προσδοκία στρατιωτικής στήριξης

Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η τοποθέτησή της για τη συνεργασία Ελλάδας και Κύπρου με το Ισραήλ. Η Θεοχάρους εκφράζει την ηθική της αντίθεση στην ισραηλινή πολιτική απέναντι στους Παλαιστινίους, συνδέοντάς την με όσα έζησε ως γιατρός στη Γάζα και σε παλαιστινιακές κοινότητες της περιοχής.

Η κριτική της αφορά, όμως, και τον στρατηγικό υπολογισμό πίσω από αυτές τις σχέσεις. Στο ερώτημα αν θεωρεί ότι το Ισραήλ θα συγκρουόταν με την Τουρκία προς όφελος των Ελλήνων, απαντά κατηγορηματικά: «Σε καμμιά περίπτωση».

Πρόκειται για τη δική της εκτίμηση ως προς τη στάση που θα τηρούσε το Ισραήλ σε μια ελληνοτουρκική κρίση. Με αυτήν αμφισβητεί την προσδοκία ότι η ανάπτυξη διμερών και τριμερών συνεργασιών συνεπάγεται αυτομάτως στρατιωτική συνδρομή.

Η ίδια διαχωρίζει, πάντως, την κριτική της στην κρατική πολιτική από την εμπειρία της συνεργασίας με Ισραηλινούς γιατρούς.

Οι γιατροί που έστειλαν υλικά στη Γάζα και η καταδίκη της Χαμάς

Από τις πιο ανθρώπινες στιγμές της συνέντευξης είναι η περιγραφή μιας κρίσης στη Γάζα, όταν η έλλειψη χειρουργικών υλικών και οι διακοπές ρεύματος δυσχέραιναν την περίθαλψη των ασθενών.

Όπως αφηγείται, γιατροί από το Ασντότ επικοινώνησαν μαζί της, ρώτησαν τι χρειαζόταν και μέσα σε λίγες ώρες είχαν φτάσει στο Έρεζ φάρμακα και αναλώσιμα. Η μαρτυρία της καταγράφει μια πράξη συναδελφικής αλληλεγγύης μέσα στη σύγκρουση.

Παράλληλα, η Θεοχάρους καταδικάζει ρητά τα εγκλήματα της Χαμάς και απορρίπτει την ταύτισή της με τον παλαιστινιακό λαό.

«Δεν παραγνωρίζω το γεγονός ότι η Χαμάς έχει κάνει τρομακτικά εγκλήματα», δηλώνει, διευκρινίζοντας ότι δεν θεωρεί πως η οργάνωση έχει υπηρετήσει τα συμφέροντα των Παλαιστινίων.

Συνδέει τη δική της ανθρωπιστική δράση με την εμπειρία της Κύπρου: εξηγεί ότι στάθηκε κοντά σε λαούς που διεκδικούσαν ελευθερία και αυτοδιάθεση, επειδή αισθανόταν ότι ο δικός της λαός δεν είχε δικαιωθεί.

Το καλώδιο, η Αίγυπτος και η προστασία των υποδομών

Στο ενεργειακό πεδίο, η συζήτηση επικεντρώνεται στον Great Sea Interconnector, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, με προοπτική επέκτασης στο Ισραήλ.

Η Θεοχάρους εκφράζει αμφιβολίες για την ικανότητα προστασίας του έργου απέναντι στις τουρκικές πιέσεις και προτείνει να εξεταστεί εναλλακτική διασύνδεση μέσω Αιγύπτου, αξιοποιώντας το αιγυπτιακό δίκτυο.

Πρόκειται για πρόταση που διατυπώνει στη συνέντευξη, χωρίς να παρουσιάζει εκεί ολοκληρωμένη τεχνική και οικονομική τεκμηρίωση. Η ίδια τη συνδέει με την ανάγκη να αποκτήσει η Κύπρος ηλεκτρική διασύνδεση, ακόμη και αν η απευθείας όδευση συναντήσει ανυπέρβλητα εμπόδια.

Όταν ο Παναγιώτης Παύλος θέτει το ζήτημα της αξιοπιστίας της Αιγύπτου υπό το βάρος της υπόθεσης της Μονής Σινά, η Θεοχάρους ασκεί κριτική στο Κάιρο. Επανέρχεται, ωστόσο, στην ανάγκη οι διακηρύξεις περί στρατηγικών σχέσεων να συνοδεύονται από δυνατότητα προστασίας των υποδομών.

«Ή έχεις τη δύναμη να το προστατέψεις το καλώδιο, ή σταματάς τις πομφόλυγες και τις μεγάλες κουβέντες», αναφέρει.

Η Ελλάδα και ο Ελληνισμός πέρα από τα σύνορα

Για τη σχέση Αθήνας–Λευκωσίας, η τοποθέτησή της είναι ανεπιφύλακτη. Παρά την κριτική της σε πολιτικές επιλογές, θεωρεί τον δεσμό Κύπρου και Ελλάδας αναντικατάστατο.

«Είναι η Ελλάδα που θα σπεύσει, είναι η Ελλάδα που θα πολεμήσει, είναι η Ελλάδα που θα προστατέψει την Κύπρο στον βαθμό που μπορεί», υποστηρίζει. Και προσθέτει: «Εγώ δεν περιμένω από κανέναν άλλο».

Η συνέντευξη ολοκληρώνεται με την απογοήτευσή της για την πορεία λαών με τους οποίους συνέδεσε την ανθρωπιστική της δράση, από τους Παλαιστινίους και τους Κούρδους μέχρι τους Αρμενίους του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Στρέφει, παράλληλα, την κριτική της προς τις ελληνικές πολιτικές ηγεσίες, τις οποίες κατηγορεί ότι αφήνουν χωρίς επαρκή στήριξη τον Ελληνισμό της Διασποράς.

Μέσα σε αυτήν την απαισιόδοξη αποτίμηση, η αναφορά της στην ελληνική παρουσία στο Όσλο διατηρεί έναν διαφορετικό τόνο: μιλά για μια «κυψέλη Ελληνισμού» που μεταφέρει την Ορθοδοξία και τον ελληνικό πολιτισμό στον κόσμο.

Αυτή είναι και η σταθερή απαίτηση που διατρέχει την παρέμβασή της: η Κύπρος να προσεγγίζεται ως τόπος με ανθρώπους, ιστορία και δικαιώματα που πρέπει να διασφαλιστούν έμπρακτα. Οι πολιτικές προτάσεις και οι συμμαχίες, κατά τη Θεοχάρους, οφείλουν να κρίνονται από αυτήν την ευθύνη.

Ο αναστηλωμένος Παρθενώνας, 2025. Φωτογραφία: Μαρκ Ανδρέας Βαλλιανάτος.

Του Ευάγγελου Βαλλιανάτου

Πρόλογος

Η μεταφορά στην Αμερική των ιδανικών της ελληνικής ιστορίας, της πολιτικής, της δημοκρατίας, του θεάτρου, του αθλητισμού, του δελφικού οράματος για την ειρήνη, της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας, της δικαιοσύνης και της ιδέας του αγαθού και του ωραίου απαιτεί μια νέα Αμερικανική Επανάσταση. Βεβαίως, δεν ήταν αυτή η πρόθεση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο όταν, στις 7 Οκτωβρίου 2026, εκφώνησε στην Αθήνα τον ελληνικό πανηγυρικό / εορταστικό λόγο του. Ανέβηκε στην Πνύκα, τον λόφο της αθηναϊκής δημοκρατίας, με την Ακρόπολη των Αθηνών πίσω του. Ο πανηγυρικός του ήταν μια εύγλωττη και υπερήφανη υπεράσπιση της ελληνικής πολιτικής θεωρίας, επιστήμης και πολιτισμού, που, όπως λέει ο Ρούμπιο, έγιναν αμερικανική πολιτική θεωρία, επιστήμη και πολιτισμός. Είχε το θάρρος να παραδεχθεί και να αποδεχθεί ολόψυχα την τεράστια και καθοριστική επιρροή των ελληνικών ιδεών και θεσμών στην Αμερική και στη Δύση. Ο Ρούμπιο είπε στους Έλληνες που τον άκουγαν στην Πνύκα:

«Η ιστορία της Αμερικής, η ιστορία της χώρας μου, είναι γεμάτη από τα αποτυπώματα της αρχαιότητας. Η Ελλάδα είναι κυριολεκτικά σκαλισμένη στην αρχιτεκτονική της διακυβέρνησής μας: στους επιβλητικούς κίονες, στους θόλους και στα μνημεία σε ολόκληρη την πρωτεύουσά μας. Η πόλη όπου γεννήθηκε το Σύνταγμά μας —η Φιλαδέλφεια— έχει και η ίδια ελληνικό όνομα. Οι άνδρες που ίδρυσαν τη χώρα μου ήταν γοητευμένοι από την κληρονομιά που παραλάβαμε από τη δική σας. Ήταν εξαιρετικά διαβασμένοι στην ιστορία —είχαν έντονη επίγνωση της μοναδικής θέσης τους μέσα σε αυτήν—, όμως καμία άλλη εποχή του παρελθόντος δεν αιχμαλώτιζε την προσοχή ή τη φαντασία τους όσο η [ελληνική] αρχαιότητα. Πάρα πολλοί άνθρωποι εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν ότι ο συγγραφέας που αναφέρεται συχνότερα στα Ομοσπονδιακά Κείμενα δεν ήταν κάποιος φιλόσοφος του Διαφωτισμού ή θεωρητικός της πολιτικής. Όχι, ο συγγραφέας που αναφέρεται συχνότερα στα Ομοσπονδιακά Κείμενα ήταν ο Πλούταρχος, ο Έλληνας βιογράφος των μεγάλων ανδρών της Ελλάδας και της Ρώμης…

«Η Αθήνα μάς έδωσε τη δημοκρατία. Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης μάς έδωσαν τη δυτική φιλοσοφία. Οι ιδέες μας για τον νόμο, την αρετή, την ιδιότητα του πολίτη και τη ρεπουμπλικανική διακυβέρνηση διαμορφώθηκαν στις ελληνικές πόλεις-κράτη. Ακόμη και μεγάλο μέρος του πολιτικού μας λεξιλογίου —λέξεις όπως δημοκρατία, τυραννία, η ίδια η λέξη “πολιτική”— έχει τις ρίζες του εδώ».

Αυτές οι ισχυρές διατυπώσεις λένε ότι οι ιδρυτές της Αμερικής εμπνεύστηκαν από το παράδειγμα των ελληνικών πόλεων-κρατών, ιδίως της Αθήνας. Αυτή είναι η αλήθεια: αποτέλεσμα της επικράτησης του λόγου και των χιλιετών παραδόσεων της συμβίωσης των Ελλήνων. Ο Ρούμπιο αξίζει αναγνώριση επειδή εξέφρασε τα χαρακτηριστικά του ελληνικού πολιτισμού. Οι δηλώσεις του αποτελούν πλήγμα για ακαδημαϊκούς και άλλους που επιχειρούν να κατεδαφίσουν τον σημαντικότερο Έλληνα όλων των εποχών, τον Όμηρο, και το ελληνικό επίτευγμα που έγινε δυτικός πολιτισμός. Οι εχθροί των Ελλήνων, περιλαμβανομένων όσων επινοούν τις ρατσιστικές αντιλήψεις ότι η Ελλάδα βρισκόταν εκτός δυτικού πολιτισμού και των οπαδών της συκοφαντίας της «Μαύρης Αθηνάς», θα πρέπει να ωρύονται.

Η Ακρόπολη των Αθηνών

Ο Ρούμπιο ξεκίνησε την ομιλία του εγκωμιάζοντας την Ακρόπολη, η οποία επί χιλιετίες «αιχμαλώτιζε τη φαντασία του δυτικού κόσμου. Γενιές πολιτικών, καλλιτεχνών και φιλοσόφων μας την αντίκρισαν με θαυμασμό και δέος… Στην Αθήνα βρήκαμε την πρώτη ολοκληρωμένη πραγμάτωση όλων των ουσιωδών γνωρισμάτων που επρόκειτο να καθορίσουν τη Δύση: έντονη ατομικότητα και αδιάκοπη φιλοδοξία· τολμηρή εξερεύνηση και εφευρετικότητα· λαχτάρα για ανακάλυψη, για περιπέτεια, για ρίσκο και δόξα. Μια ακόρεστη περιέργεια για τον κόσμο και τις αρχές που διέπουν τη λειτουργία του, μια δίψα να γνωρίσουμε τα μυστήρια της φύσης και να συλλάβουμε τα μυστικά του σύμπαντος… Αυτά δεν ήταν απλώς οι διατυπώσεις ή οι αρχές μιας συγκεκριμένης φιλοσοφικής σχολής. Ήταν το χαρακτηριστικό ενός λαού —εκφρασμένο στις παραδόσεις, στις ιστορίες και στη φαντασία του· στις ιδιότητες που απαιτούσε από τους πολίτες του· σε όσα ζούσε, πολεμούσε και πέθαινε για να υπερασπιστεί. Γνωρίζοντάς τους, γνωρίζουμε τον εαυτό μας… Όμως από τους Έλληνες κληρονομούμε, πέρα από τη φιλοδοξία να εξερευνήσουμε το άγνωστο, την πεποίθηση ότι το άγνωστο μπορεί να γίνει γνωστό. Τη βεβαιότητα ότι ο κόσμος μπορεί να αποτυπωθεί, να μετρηθεί, να χαρτογραφηθεί και να γίνει κατανοητός —και ότι υπάρχει μια λογική τάξη στο σύμπαν, η οποία διέπεται από ορισμένους θεμελιώδεις νόμους, νόμους που οι άνθρωποι μπορούν να παρατηρήσουν και ο νους μπορεί να κατανοήσει…

«Για τους Έλληνες της αρχαιότητας, η επιδίωξη της αριστείας ήταν η ίδια η αρχή της ανθρώπινης ύπαρξης. Οργάνωναν ολόκληρη τη ζωή της πόλης γύρω από τον αγώνα, τη φιλοδοξία, τον ανταγωνισμό: στη φιλοσοφία και στην ποίηση, στη γλυπτική και στο δράμα, στον αθλητισμό και στην τέχνη, στον πόλεμο και στην τέχνη της διακυβέρνησης. Η κλασική ελληνική πόλη ήταν ένας στίβος όπου οι μεγάλοι άνδρες δοκίμαζαν και αποδείκνυαν την αξία τους, καλλιεργούσαν τις δυνατότητές τους μέσα από τον διαρκή αγώνα —για να γίνουν οι καλύτεροι, οι ισχυρότεροι, οι ωραιότεροι, πασχίζοντας να πλησιάσουν ολοένα περισσότερο την τελειότητα… Όμως από αυτόν τον αδιάκοπο αγώνα για διάκριση προήλθε η μεγάλη άνθηση της τέχνης, της φιλοσοφίας και της πολιτικής και πνευματικής δημιουργικότητας, που θα μετέτρεπε ένα σύνολο μεσογειακών πόλεων στη γενέτειρα του μεγαλύτερου πολιτισμού στον κόσμο…

«Πιστεύουμε ότι η Ευρώπη μπορεί να ξυπνήσει από τον μακρύ της λήθαργο και να αναζωπυρώσει τη φωτιά που άναψε εδώ πριν από χιλιετίες…

Ο πολιτισμός της Αθήνας και της Ρώμης μετέτρεψε μια νεοσύστατη παράκτια δημοκρατία σε ηπειρωτική αυτοκρατορία…

«Έχουμε οικοδομήσει ένα πρότυπο [συμμαχίας]… με τους εταίρους μας εδώ στην Ελλάδα. Στις αμυντικές συνεργασίες μας, στην ενέργεια και στην τεχνολογία, στην κοινή μας φιλοδοξία να προστατεύσουμε τα σύνορα της Ευρώπης από τις απειλές της μαζικής μετανάστευσης. Η φιλία μας ανάγεται στα πρώτα χρόνια του έθνους μου. Όταν η Ελλάδα ξεσηκώθηκε το 1821 για να ανακτήσει την ανεξαρτησία της ύστερα από αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας, οι Αμερικανοί αναγνώρισαν κάτι οικείο σε εκείνον τον αγώνα. Τρία χρόνια αργότερα, ο μεγάλος Αμερικανός πολιτικός Ντάνιελ Γουέμπστερ εκφώνησε μια περίφημη ομιλία στο Κογκρέσο, συμβάλλοντας στο να τεθεί η υπόθεση της Ελληνικής Επανάστασης ενώπιον των αντιπροσώπων της νεαρής αμερικανικής δημοκρατίας. Και ξεκίνησε στρέφοντας την προσοχή τους σε όσα τους περιέβαλλαν. Να τι είπε στην ομιλία του: “Αυτή η ελεύθερη μορφή διακυβέρνησης, αυτή η λαϊκή συνέλευση… αυτή η πρακτική του ελεύθερου διαλόγου και της δημόσιας συζήτησης, η αναμέτρηση του νου με τον νου… ακόμη και το οικοδόμημα στο οποίο συνερχόμαστε, αυτοί οι αρμονικοί κίονες, αυτή η περίτεχνη αρχιτεκτονική, όλα μάς υπενθυμίζουν ότι η Ελλάδα υπήρξε και ότι εμείς, όπως και η υπόλοιπη ανθρωπότητα, της οφείλουμε πάρα πολλά.

«Η ιστορία της Ελλάδας μάς δείχνει μια εικόνα του εαυτού μας. Μας δείχνει ότι η κληρονομιά μας είναι η κληρονομιά μεγάλων ηρώων και ότι πρέπει να είμαστε υπερήφανοι —βαθιά υπερήφανοι— για την καταγωγή μας. Πρέπει να θαυμάζουμε όσα οι πρόγονοί μας δημιούργησαν σε τούτη τη γη. Η ιστορία του πολιτισμού μας είναι η σπουδαιότερη ιστορία που γνώρισε ποτέ ο άνθρωπος. Και ξεκίνησε εδώ, με τους πρώτους άνδρες και τις πρώτες γυναίκες της Δύσης. Από αυτούς —από αυτούς— μπορούμε να ξαναβρούμε τις αρετές, το θάρρος και τη δύναμη για να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους της εποχής μας».

(Οι επισημάνσεις είναι δικές μου.)

Το νόημα των δηλώσεων του Ρούμπιο

Η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο είναι ένας ισχυρός παιάνας —ένας πανηγυρικός / εορτασμός— τόσο των μεγάλων ελληνικών επιτευγμάτων στην πολιτική, στην επιστήμη, στη φιλοσοφία, στη γλυπτική και στην αρχιτεκτονική όσο και των ωφελειών που αποκόμισαν Αμερικανοί και Ευρωπαίοι από την αρχαία Ελλάδα. Μου θυμίζει την εξίσου ισχυρή εκτίμηση του Τόμας Τζέφερσον για την ελληνική σκέψη. Είπε ότι η μελέτη των Ελλήνων βοήθησε την Αμερική να διαλύσει και να αποτινάξει το γοτθικό σκοτάδι. Και ο Ντάνιελ Γουέμπστερ ήταν πολύ ευγνώμων προς τους Έλληνες, ιδίως όταν, τη δεκαετία του 1820, οι σύγχρονοι απόγονοι εκείνων των μεγάλων αρχαίων Ελλήνων έδιναν έναν αγώνα ζωής και θανάτου για την ελευθερία. Ο Ρούμπιο ορθώς παρέθεσε τον Γουέμπστερ. Ήταν σχεδόν τέλειο. Αμερικανοί και Ευρωπαίοι, και ίσως άνθρωποι από άλλες περιοχές του κόσμου, διδάχθηκαν και εμπλούτισαν τη ζωή και την ιστορία τους από το παράδειγμα των Ελλήνων, τη δημοκρατία τους, την όμορφη γλυπτική και αρχιτεκτονική τους, τη φιλοσοφία που διευρύνει τον νου και την επιστήμη τους —μαθηματικά, αστρονομία, μηχανική, ζωολογία, βοτανική, επιστημονική ιατρική, γεωγραφία, κοσμολογία και μετεωρολογία—, την προηγμένη τεχνολογία, τους Ολυμπιακούς Αγώνες και το Μαντείο του Απόλλωνα στους Δελφούς, που ενίσχυε την ειρήνη μεταξύ των Ελλήνων. Στις άλλες αρετές περιλαμβάνονταν το θέατρο του Διονύσου και ο ανεκτικός και αδογμάτιστος πολυθεϊσμός, χωρίς ιερατείο και με λατρεία της φύσης. Όλα αυτά τα επιτεύγματα γέννησαν τον πολιτισμό. Ο Ρούμπιο συνέλαβε τις αρετές του ελληνικού πολιτισμού. Η ευγλωττία του ενισχύει την ελκυστικότητα των ελληνικών ιδεών που ενστερνίζεται.

Ο ελληνικός τρόπος ήταν επιστήμη και πολιτισμός. Ο Ρούμπιο το γνωρίζει. Είναι υπερήφανος που η Αμερική ενσωμάτωσε αυτές τις ελληνικές αρετές στην αρχιτεκτονική του οράματος και της πολιτικής της.

Με σποραδικά διαλείμματα προώθησης της δουλείας και της γενοκτονίας σε βάρος των αυτοχθόνων Αμερικανών, καθώς και εισαγωγής Αφρικανών σκλάβων για αγροτικές εργασίες, οι Ευρωπαίοι στην Αμερική έγιναν πολιτισμένοι Αμερικανοί χάρη στην Αθήνα και στην ελληνική σοφία που βρήκαν στα γραπτά του Πλουτάρχου και άλλων Ελλήνων φιλοσόφων, ιστορικών, επιστημόνων και ποιητών. Η ελληνική ιστορία έγινε η πνευματική υποδομή της αμερικανικής ιστορίας.

Ο Ρούμπιο εξήρε τους Έλληνες, ενώ παράλληλα εξήρε την Αμερική επειδή ακολούθησε τον ίδιο δρόμο περιέργειας, θάρρους και ατομικισμού, καθώς και την αμερικανική αποφασιστικότητα να διατηρήσει και να επεκτείνει την οικουμενική, αν και προβληματική, ηγεμονία της.

Παρέθεσα εκτενώς τον Ρούμπιο επειδή μου άρεσαν όσα είπε. Συνόψισε με ακρίβεια τις αρετές του ελληνικού πολιτισμού. Οι παρατηρήσεις του ήταν διεισδυτικές, πειστικές και πολύ σημαντικές. Δεύτερον, σπάνια συναντώ αυτές τις ελληνικές ιδέες, ακόμη και μεταξύ μελετητών της κλασικής αρχαιότητας, πόσο μάλλον από Αμερικανούς πολιτικούς, γραφειοκράτες ή ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους όπως ο Ρούμπιο. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τιμήσουν την πρωτοποριακή αγάπη και τον σεβασμό του Ρούμπιο για την αρχαία ελληνική πολιτική σκέψη και επιστήμη ή αν ο ίδιος θα αξιοποιήσει τη σημαντική ισχύ και επιρροή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να αλλάξει τις σημερινές αμερικανικές πολιτικές, οι οποίες έχουν ελάχιστη, αν έχουν οποιαδήποτε, σχέση με τις ελληνικές ιδέες και τα ιδανικά που θαυμάζει. Με εξαίρεση τον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος κατέκτησε την Περσία επειδή η Περσία είχε εισβάλει δύο φορές στην Ελλάδα και αποτελούσε διαρκή απειλή για την ελληνική ελευθερία, οι Έλληνες δεν κατακτούσαν άλλους λαούς με στρατηγικά, θρησκευτικά και άλλα ιδεολογικά προσχήματα. Ο Ρούμπιο έχει την ευκαιρία να τερματίσει τους πολέμους της Αμερικής στην Ουκρανία και στο Ιράν.

Υποσχέθηκε στενή και ειλικρινή σχέση με τη σύγχρονη Ελλάδα, τη χώρα που βρίσκεται στο κέντρο του κόσμου, στους Δελφούς.

Αλλά μέχρι πού θα φτάσει αυτό το όραμα; Θα επιστρέψει γρήγορα η Αμερική, εθισμένη στον αέναο πόλεμο και στην ύβρη, από την ιστορική στιγμή της ομιλίας του Ρούμπιο στην Πνύκα στη συνήθη πρακτική της στήριξης του εχθρού της Ελλάδας που διεξάγει σταυροφορία, δηλαδή της Τουρκίας; Η Ελλάδα, είπε ο Ρούμπιο, υπήρξε «πρότυπος σύμμαχος» και «αναντικατάστατος φίλος τόσο της Ευρώπης όσο και των Ηνωμένων Πολιτειών». Αληθές. Η Ελλάδα και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι στενοί φίλοι εδώ και περίπου 200 χρόνια. Ωστόσο, ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που μαγείρεψαν η Γερμανία και η Βρετανία, έβλαψε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Η Ελλάδα απειλείται από τον Ερντογάν, πρόεδρο της μουσουλμανικής Τουρκίας, η οποία επίσης συνδέεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω του ΝΑΤΟ, που ευθύνεται και αυτό για την ανεύθυνη και επικίνδυνη συμπεριφορά της ισλαμικής και επιθετικής Τουρκίας.

Η Αμερική δεν μπορεί να παριστάνει την αθώα για τη συμφορά που προκάλεσε η Τουρκία στην ελληνική Κύπρο. Το 1974, οι ΗΠΑ βοήθησαν την Τουρκία να καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος του βόρειου μισού του ελληνικού νησιού της Κύπρου. Επιπλέον, οι ΗΠΑ ανέχονται την επιθετική πολιτική της Τουρκίας κατά της Ελλάδας. Αναμφίβολα, ο Ρούμπιο πρέπει να γνωρίζει αυτή την επαίσχυντη αμερικανική πολιτική απέναντι στην Ελλάδα. Ωστόσο, στην αξιοσημείωτη ομιλία του, στην οποία εξίσωσε την ελληνική και την αμερικανική ιστορία, λέγοντας ότι οι Αμερικανοί πρόγονοί του προέρχονται από την Αθήνα, δεν είπε ούτε λέξη για μια νέα φιλελληνική αμερικανική πολιτική, πέρα από τη συνέχιση της χρήσης της Ελλάδας ως κόμβου αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων, ανεξήγητων «αμυντικών συνεργασιών» και εξαγωγής υγροποιημένου αερίου και όπλων. Ως κορυφαίος διπλωμάτης, ο Ρούμπιο γνωρίζει πολύ περισσότερα από όσα αποκαλύπτει. Η ιστορία έχει σημασία, ιδίως όταν φωτίζει την αυτολογοκρισία του Ρούμπιο.

Γιατί είναι η Τουρκία η μάστιγα της Ασίας;

Οι Τούρκοι εξακολουθούν να γιορτάζουν την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης το 1453, της πρωτεύουσας της ελληνικής μεσαιωνικής αυτοκρατορίας. Η Τουρκία είναι η χώρα που ο Τζορτζ Χόρτον, ο Αμερικανός γενικός πρόξενος στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, χαρακτήρισε «Η Μάστιγα της Ασίας».¹ Αυτό τα λέει όλα. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία διαλύθηκε στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Όμως ο Μουσταφά Κεμάλ την επανέφερε σε κάποιον βαθμό ως Τουρκία. Ο Χόρτον, στο μεταξύ, παρατήρησε τις γενοκτονικές πολιτικές της Τουρκίας εναντίον των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων της, περιλαμβανομένων των Ελλήνων.

Σε μια διάλεξη στις 7 Νοεμβρίου 2009, στο Σικάγο —«Από τη Λωζάννη (1923) στην Κύπρο (2009)»—, ο Βαν Κουφουδάκης, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα, πρόσθεσε λεπτομέρειες που επιβεβαιώνουν τη συνολική καταγγελία της Τουρκίας από τον Χόρτον. Ο Κουφουδάκης μίλησε για τρομοκρατία και γενοκτονία με τουρκική κρατική υποστήριξη στην Ανατολική Θράκη και στα παράλια του Αιγαίου εναντίον μη μουσουλμάνων, ιδίως Αρμενίων, Ελλήνων και Εβραίων. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τουρκικές τρομοκρατικές ομάδες τέθηκαν υπό την προστασία του ΝΑΤΟ, υποτίθεται για να πολεμήσουν σοβιετικά στρατεύματα σε περίπτωση εισβολής. Έως το 1962, αυτές οι βίαιες τουρκικές οργανώσεις είχαν μετατραπεί στη «Διεύθυνση Ειδικών Επιχειρήσεων». Η Τουρκία κινητοποίησε αυτούς τους τρομοκράτες για να καταστρέψουν τις περιουσίες των Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη κατά το πογκρόμ του 1955. Ο Κουφουδάκης εξέφρασε την οργή του επειδή το ΝΑΤΟ αδιαφορούσε για τις δραστηριότητες των ομάδων που το ίδιο οργάνωσε, ενδεχομένως χρηματοδότησε και εξόπλισε στην Τουρκία. Το αποτέλεσμα αυτής της αδίστακτης πολιτικής ήταν να ενθαρρυνθούν οι Τούρκοι να συνεχίσουν να τρομοκρατούν και να σκοτώνουν Έλληνες στην Τουρκία και στη βόρεια Κύπρο.

Η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, τα Δικαστήρια της Νυρεμβέργης και του Τόκιο του 1945, η Σύμβαση της Γενεύης του 1949, ψηφίσματα του ΟΗΕ και αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατέστησαν τις εκκαθαρίσεις, τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη γενοκτονία εγκλήματα πολέμου. Αυτές οι διεθνείς συμβάσεις δεν επηρέασαν την Τουρκία. Ο Κουφουδάκης επιβεβαίωσε ότι η Τουρκία εκκαθάρισε τον ελληνικό πληθυσμό της κατεχόμενης Κύπρου χωρίς να φοβάται οποιεσδήποτε διεθνείς κυρώσεις. Οι τουρκικές αρχές εκδίωξαν περίπου 170.000 Ελληνοκυπρίους από τις πατρογονικές εστίες τους. Αυτό αντιστοιχούσε, το 1974, σε σχεδόν 70% του πληθυσμού της βόρειας Κύπρου που κατέλαβε η Τουρκία.

Η Τουρκία εναντίον της Ελλάδας

Το 1955, η Τουρκία εξαπέλυσε πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης.² Αυτή η βάρβαρη βία δεν τάραξε ιδιαίτερα την Αμερική ούτε άλλαξε την αμερικανική και νατοϊκή πολιτική απέναντι στην Τουρκία. Αντιθέτως, η Βρετανία ήταν πολύ ευχαριστημένη. Η Βρετανία παρότρυνε την Τουρκία να τρομοκρατήσει τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, παίρνοντας έτσι εκδίκηση από τους Έλληνες για την αντίσταση των Ελληνοκυπρίων στην κακοδιοίκηση της χώρας τους από την ίδια. Η Βρετανία ευθυνόταν επίσης για τη ματαίωση του μεγάλου πόθου του κυπριακού λαού για ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Η Ελλάδα στον 21ο αιώνα

Η δραματική ελληνική κρίση χρέους στη δεύτερη δεκαετία του εικοστού πρώτου αιώνα κατέδειξε τους στενούς δεσμούς της Αμερικής με την Τουρκία. Η κυβέρνηση Ομπάμα αντιμετώπισε ξεδιάντροπα την Ελλάδα σαν αποικία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο της Αμερικής φτωχοποίησε την Ελλάδα. Το ΔΝΤ, σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εκμεταλλεύτηκε τη δυσχερή θέση στην οποία είχε περιέλθει η Ελλάδα λόγω του χρέους. Αντί να ενθαρρύνουν χώρες να επενδύσουν στην Ελλάδα, ώστε να μπορέσει να αποπληρώσει τα απερίσκεπτα δάνειά της από ευρωπαϊκές και αμερικανικές τράπεζες, το ΔΝΤ, η ΕΕ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συμπεριφέρονταν σαν Σκρουτζ, σαν επιστάτες δούλων, υπονομεύοντας την ελληνική οικονομία και γονατίζοντας τη χώρα. Ο κύριος ωφελημένος από μια τέτοια επιθετικότητα κατά της Ελλάδας είναι η Τουρκία. Το ΔΝΤ και η ΕΕ ενήργησαν σαν υπεργολάβοι της Τουρκίας: έκαναν τη βρόμικη δουλειά της και ενίσχυαν την τουρκική επιθετικότητα κατά της Ελλάδας.

Ο δυτικός πολιτισμός και η Ελλάδα

Πώς εξηγείται αυτή η εχθρική συμπεριφορά των χωρών του δυτικού πολιτισμού απέναντι στην ίδια τη χώρα που πυροδότησε τον πολιτισμό τους; Ο Μάρκο Ρούμπιο αποδέχθηκε ότι ο ελληνικός πολιτισμός εκπολίτισε την Αμερική και την Ευρώπη, αν και δεν είπε τίποτε για το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και την Τουρκία που υπονομεύουν τον δυτικό πολιτισμό. Μία εξήγηση είναι ο ρατσισμός. Η άλλη είναι οι πυρηνικές βόμβες της Αμερικής στην Τουρκία.

Το βιβλίο του πολιτικού επιστήμονα του Χάρβαρντ Σάμιουελ Χάντινγκτον, που εκδόθηκε το 1996, ρίχνει φως σε αυτή τη σκοτεινή πλευρά των ωφελημένων από τον ελληνικό / δυτικό πολιτισμό. Στη «Σύγκρουση των Πολιτισμών», ο Χάντινγκτον υποστηρίζει ότι «η Ελλάδα δεν αποτελεί μέρος του δυτικού πολιτισμού». Ο Χάντινγκτον, διαπαιδαγωγημένος στα οφέλη μιας αμερικανικής υπερδύναμης και αυτοκρατορίας, όρισε τον δυτικό πολιτισμό ως υπακοή στην αμερικανική ηγεμονία και μίσος προς τη Σοβιετική Ένωση–Ρωσία. Δεύτερον, οι χώρες της δυτικής λέσχης έπρεπε να είναι καπιταλιστικές και χριστιανικές —καθολικές και προτεσταντικές— και υπάκουα μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Σε αντίθεση με αυτά τα στενά και αντιδημοκρατικά ιδανικά, η Ελλάδα είναι ορθόδοξη —ορθή / σωστή ιδεολογία— χριστιανική χώρα που, από πολιτισμική άποψη, έκλινε περισσότερο προς τη Ρωσία παρά προς τις δυτικές χώρες υπό αμερικανική ηγεσία. Άλλωστε, η χριστιανική Ελλάδα εκχριστιάνισε τη Ρωσία πριν από περισσότερο από μία χιλιετία. Στη συνέχεια, όταν ο πρόεδρος Κλίντον βομβάρδισε τη Σερβία, η Ελλάδα απέρριψε την εχθρότητα του ΝΑΤΟ και συνέχισε να παρέχει ανθρωπιστική υποστήριξη στους Σέρβους. Η Ελλάδα προσπάθησε επίσης να περάσουν οι ρωσικοί πετρελαιαγωγοί εκτός Τουρκίας και να μεταφέρουν πετρέλαιο στη Μεσόγειο μέσω Βουλγαρίας και Ελλάδας. Τέλος, η Ελλάδα αρνήθηκε —για κάποιο διάστημα— σε μια πρώην γιουγκοσλαβική επαρχία το ελληνικό όνομα Μακεδονία. Επιπλέον, η Ελλάδα ήταν σταθερός εχθρός της Τουρκίας, ενός μουσουλμανικού πυλώνα του ΝΑΤΟ.

Αυτοί είναι οι λόγοι πίσω από τον ρατσισμό και την εχθρότητα του Χάντινγκτον. Η Ελλάδα, είπε, «είναι μια ανωμαλία, ο ορθόδοξος παρείσακτος στους δυτικούς οργανισμούς [ΝΑΤΟ και ΕΕ]». Οι απόψεις του Χάντινγκτον είναι οι απόψεις εκείνων που χαράσσουν την πολιτική των δυτικών χωρών. Είναι επίσης οι απόψεις των περισσότερων Αμερικανών ακαδημαϊκών. Η εχθρότητά τους προς την Ελλάδα επέτρεψε την ταπείνωση και τον οικονομικό συνθλιβμό της με πρόσχημα το χρέος. Αυτοί οι πολιτικοί και «μελετητές» είναι τυφλοί απέναντι στον Όμηρο, στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη. Χρησιμοποιούν την Τουρκία ως βολικό πρόσχημα για να υποβαθμίσουν τον πολιτισμό, φτάνοντας ακόμη και να αποκόψουν τη σύγχρονη Ελλάδα από τον δικό της αρχαίο πολιτισμό.

Τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα στην Τουρκία

Στις 27 Αυγούστου 2024, ο Μπρετ Στίβενς, αρθρογράφος γνώμης των New York Times, εξέφρασε την αντίθεσή του στον αμερικανικό εναγκαλισμό της Τουρκίας,³ στη χρηματοδότηση των ενόπλων δυνάμεών της και, σύμφωνα με το Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας του Πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσιγκτον, ακόμη και στη στάθμευση περίπου 50 πυρηνικών βομβών στην αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ στην Τουρκία.⁴

Στην Αμερική επικρατεί σιωπή γύρω από αυτόν τον ενδεχόμενο τρόμο, έναν Γόρδιο δεσμό από το 1959, όταν ο πρόεδρος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ έστειλε τα πυρηνικά όπλα στην Τουρκία.

.

Το Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας μιλά για την «ανησυχία» μεταξύ Αμερικανών αξιωματούχων σχετικά με την παρουσία αμερικανικών πυρηνικών όπλων στην Τουρκία.

«Τα δεδομένα για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στην Τουρκία αποτελούν επίσημο μυστικό επί δεκαετίες», αναφέρει το Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας, «αλλά δεν είναι μυστικό ότι αποτελούν κληρονομιά και κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου. Δεν είναι επίσης μυστικό ότι οι αναπτύξεις αυτές προκάλεσαν ανησυχία στην Ουάσιγκτον όταν ξεκίνησε η αμερικανοτουρκική πυρηνική σχέση, στα τέλη της δεκαετίας του 1950… Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, στελέχη της Κοινής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας του Κογκρέσου (JCAE) είπαν σε αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι διέβλεπαν μια “πραγματική απειλή στην Τουρκία”, λόγω του ενδεχομένου οι ηγέτες ενός στρατιωτικού πραξικοπήματος “να καταλάβουν ένα ή περισσότερα από τα ανεπαρκώς προστατευμένα όπλα”…

«Η ανησυχία για την ασφάλεια των αμερικανικών πυρηνικών όπλων επανήλθε στα μέσα του 1975, στον απόηχο της Κυπριακής Κρίσης, όταν το Κογκρέσο διέκοψε τη στρατιωτική βοήθεια προς την Τουρκία, επειδή είχε χρησιμοποιήσει οπλικά συστήματα που της είχαν παραχωρήσει οι ΗΠΑ για να πραγματοποιήσει την εισβολή στην Κύπρο. Οι Τούρκοι [ανταπέδωσαν] κλείνοντας τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις [στην Τουρκία]. Κατά τη διάρκεια συνάντησης στον Λευκό Οίκο, στην οποία συμμετείχαν ο πρόεδρος Τζέραλντ Φορντ και ο υπουργός Άμυνας Τζέιμς Σλέσινγκερ, ο πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων (JCS), Τζορτζ Μπράουν, παρατήρησε ότι οι Τούρκοι συμπεριφέρονταν “υπεύθυνα” και ότι κάποια εξέλιξη —η οποία παραμένει απόρρητη— ενδέχεται να είχε προκαλέσει ανησυχία. Κατά τη συζήτηση για τον σχεδιασμό αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, ο Σλέσινγκερ είπε ότι, για να αποφύγει ένα “δυσάρεστο επεισόδιο”, η Ουάσιγκτον θα απευθυνόταν στην τουρκική κυβέρνηση και θα έλεγε ότι υπήρχε κάποιο “λάθος” και κατόπιν θα “τα έβγαζε [τα όπλα] από εκεί”. Ο Μπράουν παρατήρησε ότι κατά την κατάληψη των αμερικανικών εγκαταστάσεων “δύο Τούρκοι περιπλανήθηκαν μέσα σε αυτούς τους χώρους”, προφανώς στους χώρους αποθήκευσης. Η τρέχουσα κρίση έχει επίσης εγείρει ερωτήματα για το καθεστώς της Τουρκίας ως κράτους που δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα. Σε πρόσφατη ομιλία του, ο πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διαμαρτυρήθηκε για τη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT) και αναρωτήθηκε γιατί η Τουρκία δεν διέθετε πυρηνικά όπλα: “Αυτό δεν μπορώ να το δεχθώ”. Αποχαρακτηρισμένες πληροφορίες της δεκαετίας του 1960 δείχνουν ότι ήδη από το 1966, σύμφωνα με αναφορές Αμερικανών διπλωματών στην Άγκυρα, ορισμένοι ανώτεροι Τούρκοι αξιωματούχοι ενδιαφέρονταν για την απόκτηση δυνατότητας πυρηνικών όπλων».

Οι πρόεδροι Μπάιντεν και Τραμπ παραδέχθηκαν ότι, ναι, οι ΗΠΑ διαθέτουν πυρηνικά όπλα στην Τουρκία. Δεν τους άρεσε, αλλά τι μπορούσαν να κάνουν; Να τα απομακρύνουν; Αρνήθηκαν να πουν.⁵ Το να εμπιστεύεται κανείς πυρηνικές βόμβες σε ένα φανατικό ισλαμικό κράτος, την Τουρκία, είναι αδιανόητο. Κανένας Ψυχρός Πόλεμος δεν θα μπορούσε να δικαιολογήσει μια τέτοια ανοησία.

Οι ΗΠΑ, η ΕΕ, το ΝΑΤΟ και η Ελλάδα φοβούνται τι μπορεί να κάνει ο Ερντογάν με τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα στην αυλή του. Για κάθε πρακτικό σκοπό, ελέγχει τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα στη χώρα του. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ φοβάται τόσο πολύ τον Ερντογάν, ώστε προσποιείται ότι η Τουρκία δεν κατέχει τη βόρεια Κύπρο.

Η πολιτική ισχύς των πυρηνικών βομβών

Τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα στην Τουρκία εξηγούν τις κατά τα άλλα αυτοκρατορικές νεοοθωμανικές φιλοδοξίες και στρατηγικές της Τουρκίας. Ο Ερντογάν έχει εντάξει τις εφιαλτικές αυταπάτες γύρω από τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα σε μια στρατηγική εκφοβισμού της Ελλάδας. Ο Ερντογάν έπεισε τον φοβισμένο Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να διεξάγει συνομιλίες καλής γειτονίας, ενώ ο στρατός του εξασκείται στην εισβολή στα νησιά του Αιγαίου. Παρατηρητές του ΝΑΤΟ και της Αμερικής παρακολουθούν τις ασκήσεις του Ερντογάν για την κατάληψη ελληνικών νησιών. Έστειλε τα πολεμικά του πλοία για να διακόψουν το έργο της ελληνικής κυβέρνησης για την τοποθέτηση καλωδίου που συνδέει την Ελλάδα και την Κύπρο. Τα πολεμικά πλοία του Ερντογάν εισήλθαν στα ελληνικά ύδατα στις Κυκλάδες. Δεν ξέσπασε πόλεμος, επειδή η ελληνική κυβέρνηση διαπραγματεύτηκε μυστικά κάτι που τον ικανοποίησε, πιθανότατα παραχωρώντας κάποιο μέτρο ελληνικής κυριαρχίας στους Τούρκους. Τα πολεμικά πλοία του Ερντογάν ενδέχεται επίσης να κινούνται ελεύθερα στα ελληνικά ύδατα. Ο Ερντογάν λέει στην ΕΕ, στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα ότι το Αιγαίο είναι η «γαλάζια πατρίδα» του. Κανείς στο ΝΑΤΟ, περιλαμβανομένης της Ελλάδας, δεν αντιδρά σε αυτή την ανοιχτή επιθετικότητα. Αναμφίβολα, τα πυρηνικά όπλα της Αμερικής σε μια τουρκική στρατιωτική βάση αποτελούν ισχυρούς ομήρους που προβάλλουν ισχύ για λογαριασμό του Ερντογάν. Και η Αμερική, η ΕΕ και η Ελλάδα παραμένουν σιωπηλές.

Η πράξη του Μάρκο Ρούμπιο

Ο Μάρκο Ρούμπιο έχει ηθική και πολιτική υποχρέωση να σπάσει τον πάγο. Μίλησε με πάθος και ευγλωττία στους Έλληνες, στους Αμερικανούς και σε ολόκληρο τον κόσμο για τις ελληνικές ρίζες της Αμερικής: την ιστορία της, την πολιτική, τη διακυβέρνηση, την πολιτική θεωρία, το πολιτικό λεξιλόγιο και τον πολιτισμό της. Για να συνδέσει εκείνα τα θαρραλέα λόγια με την αμερικανική εξωτερική πολιτική —την πολιτική θεωρία και την πράξη—, απαιτείται να ενεργήσει ώστε να βάλει την Τουρκία στη θέση της. Να υπενθυμίσει στην Τουρκία ότι οι ΗΠΑ δεν θα ανεχθούν πλέον την επιθετικότητά της στο Αιγαίο. Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί διεθνές δίκαιο και τάξη, που θα πρέπει να ρυθμίζουν τις σχέσεις Τουρκίας και Ελλάδας. Να απομακρύνει τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα από την Τουρκία, να αποβάλει την Τουρκία από το ΝΑΤΟ και να διατάξει την Τουρκία να αποχωρήσει από τη βόρεια Κύπρο. Οποιαδήποτε αντίσταση της Τουρκίας θα συντριβόταν γρήγορα από το ΝΑΤΟ. Στη συνέχεια, να αιφνιδιάσει εχθρούς και φίλους, προτείνοντας και υποστηρίζοντας την ένωση της Κύπρου με τη μητέρα Ελλάδα. Μόνο τότε, και παρά τον Τραμπ, ο Ρούμπιο και η Αμερική θα αρχίσουν να γεφυρώνουν το χάσμα ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Είναι εύκολο να επικαλείται κανείς ελληνική κληρονομιά. Χρειάζονται όμως θάρρος και ηθικό όραμα για να ταυτιστεί με τους Έλληνες —και να ακολουθήσει τον ελληνικό δρόμο. Η έμπρακτη εφαρμογή των λόγων θα κάνει τη διαφορά. Εκείνη τη στιγμή, οι Έλληνες και ο κόσμος θα γιορτάσουν μαζί με τον Ρούμπιο. Ο ελληνικός πανηγυρικός του θα γίνει τότε ιστορικό τεκμήριο μεγάλης σημασίας —και απόδειξη ότι οι ΗΠΑ συμπαρατάσσονταν με την αρχαία και τη σύγχρονη Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο.