Την ανάγκη συγκροτημένης ελληνικής στρατηγικής απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο αναδεικνύει ο Σάββας Καλεντερίδης, συνδέοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και τα διδάγματα των ελληνοτουρκικών κρίσεων. Κεντρική θέση της ανάλυσής του είναι ότι η αποτροπή μιας πολεμικής σύγκρουσης, όταν συνοδεύεται από ίσες αποστάσεις και ελληνική υποχώρηση, μπορεί να δημιουργεί περιθώρια παγίωσης των τουρκικών απαιτήσεων.

Με αφετηρία την κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, ο αναλυτής περιγράφει μια διπλωματική επιτυχία της Άγκυρας, χωρίς να θεωρεί ότι αυτή κλείνει την υπόθεση ή εξαλείφει τις ελληνικές αντιρρήσεις. Όπως επισημαίνει, η Ελλάδα χάνει πλέον το επιχείρημα της απουσίας κοινοβουλευτικής κύρωσης, ενώ δυσκολεύει το περιβάλλον των συνομιλιών με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Οι γέφυρες της Τουρκίας προς τον Χαφτάρ

Ιδιαίτερο βάρος δίνει στην προσέγγιση της Τουρκίας με την ανατολική Λιβύη. Υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα είχε υποστηρίξει στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ, αλλά στη συνέχεια ανέπτυξε διαύλους και με την αντίπαλη πλευρά.

Στην ανάλυσή του, οι στρατιωτικές επαφές, οι οικονομικές σχέσεις και η επιχειρηματική παρουσία συνθέτουν μια πολιτική διεύρυνσης της τουρκικής επιρροής. Η μεταβολή αυτή, εκτιμά, συνέβαλε στη διαμόρφωση των συνθηκών για την αλλαγή στάσης της λιβυκής Βουλής.

Αντιπαραβάλλει αυτή την κινητικότητα με την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ελληνική παρουσία και στις δύο πλευρές της διαιρεμένης Λιβύης. Το ζήτημα, συνεπώς, δεν περιορίζεται στις διπλωματικές δηλώσεις: αφορά τη δυνατότητα μιας χώρας να χτίζει σταθερές σχέσεις και να ασκεί επιρροή στο πεδίο.

Από το «Χόρα» και το «Σισμίκ» στα Ίμια

Ο Καλεντερίδης επιστρέφει στις κρίσεις του 1976, του 1987 και των Ιμίων, αναζητώντας ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στη διαχείριση των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Κατά την ανάγνωσή του, οι διεθνείς παρεμβάσεις επικεντρώνονται στην αποκλιμάκωση, χωρίς να αντιμετωπίζουν πάντοτε την ουσία της αμφισβήτησης. Έτσι, υποστηρίζει, η αποφυγή της σύγκρουσης μπορεί να συνοδεύεται από περιορισμούς στην άσκηση ελληνικών δικαιωμάτων ή από τη διατήρηση ανοιχτών ζητημάτων που θέτει η Τουρκία.

Στην περίπτωση των Ιμίων εντοπίζει τη μετάβαση από την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στην αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας. Χρησιμοποιεί αυτό το προηγούμενο για να προειδοποιήσει ότι η διαχείριση κάθε νέας έντασης πρέπει να αξιολογείται και ως προς τα αποτελέσματα που αφήνει πίσω της.

Η ηλεκτρική διασύνδεση ως δοκιμασία

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και, σε επόμενο στάδιο, Ισραήλ. Το καλώδιο παρουσιάζεται ως έργο με ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία, γύρω από το οποίο δοκιμάζεται η δυνατότητα υλοποίησης σχεδιασμών στην Ανατολική Μεσόγειο υπό τουρκική πίεση.

Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι, εάν η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος οδηγεί σε αναδίπλωση της άλλης πλευράς, δημιουργείται κίνητρο επανάληψης της ίδιας τακτικής. Υπό αυτό το πρίσμα ασκεί κριτική στην αμερικανική πολιτική των ίσων αποστάσεων, θεωρώντας ότι η προτεραιότητα στην αποφυγή πολέμου χρειάζεται να συνοδεύεται από σαφή αντιμετώπιση των ενεργειών που προκαλούν την ένταση.

Οι εκκρεμότητες των οριοθετήσεων

Εκτενής είναι και η αναφορά του στις οριοθετήσεις θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας. Προβάλλει την κυπριακή εμπειρία ως παράδειγμα στρατηγικής συνέχειας και επικρίνει τη διαχρονική ελληνική επιφυλακτικότητα ως προς την οριοθέτηση με τη Λευκωσία.

Στην εκπομπή προβάλλεται αρχειακή μαρτυρία του πρώην υπουργού της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Ρολάνδη για ελληνική παρέμβαση κατά τις διαπραγματεύσεις Κύπρου–Αιγύπτου. Ο Καλεντερίδης αξιοποιεί τη μαρτυρία για να υποστηρίξει ότι η αποφυγή πρωτοβουλιών άφησε χώρο στην Τουρκία να αναπτύξει τις δικές της διεκδικήσεις.

Η πρόταση για ευρωπαϊκή πίεση

Η πρόταση με την οποία ολοκληρώνει την ανάλυσή του αφορά την αξιοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ζητεί από την ελληνική κυβέρνηση να επιδιώξει συγκεκριμένο κόστος για την Τουρκία, συνδέοντας τη στάση της στην Ανατολική Μεσόγειο με τις ευρωτουρκικές σχέσεις και το ενδεχόμενο κυρώσεων.

Παράλληλα, συνιστά προσεκτική διαχείριση των σχέσεων με τη Λιβύη, επισημαίνοντας και τη διάσταση του μεταναστευτικού. Για τον ίδιο, η ελληνική απάντηση απαιτεί διπλωματική ευελιξία, ενίσχυση της παρουσίας στην περιοχή και στρατηγική που θα μετατρέπει τη στήριξη των εταίρων σε πρακτικό αποτέλεσμα.

Η Αμμόχωστος, το αεροδρόμιο της Τύμπου και ο κίνδυνος να μετατραπούν οι συνομιλίες σε εργαλείο παγίωσης της κατοχής βρίσκονται στο επίκεντρο της παρέμβασης του δρος Διεθνών Σχέσεων Γιάννου Χαραλαμπίδη στο «Σίγμα».

Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τη διαπραγματευτική διαδικασία για να εδραιώνει τα τετελεσμένα της εισβολής και να ενσωματώνει τα κατεχόμενα στην Τουρκία. Εξηγεί γιατί, κατά την εκτίμησή του, το άνοιγμα του αεροδρομίου της Τύμπου πριν από τη λύση, χωρίς υπαγωγή στην Κυπριακή Δημοκρατία, θα άνοιγε τον δρόμο για αποδοχή χωριστής οντότητας και διχοτόμηση.

Παράλληλα, θέτει ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης για ομάδες που συμμετέχουν σε παράλληλες διαδικασίες, ασκεί κριτική στον χειρισμό των συνομιλιών από τον ΟΗΕ και ζητά δημοσιοποίηση των συγκλίσεων. «Το Κυπριακό είναι πρόβλημα εισβολής και κατοχής», τονίζει, απορρίπτοντας την αντιμετώπισή του ως αποκλειστικά διακοινοτικής διαφοράς.

Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασης στρέφει την κριτική του στην πολιτική των «ήπιων νερών», με αιχμές προς τον Γιώργο Γεραπετρίτη και αναφορές στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και στη «Γαλάζια Πατρίδα». Το ερώτημα που θέτει είναι συγκεκριμένο: Πώς μπορεί να προκύψει δημοκρατική λύση όταν οι πολίτες αγνοούν το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων;