Σκληρή κριτική στην ελληνική διαχείριση των τουρκικών διεκδικήσεων άσκησε ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών Ιωάννης Βαληνάκης, μιλώντας στη δημοσιογράφο Βασιλική Πολίτου και στον Θήτα FM 107,1. Προειδοποίησε ότι οι διπλωματικές δηλώσεις υποστήριξης προς την Ελλάδα δεν αρκούν για να ανατρέψουν τα τετελεσμένα που επιχειρεί να δημιουργήσει η Άγκυρα, ενώ εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για τους χειρισμούς στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, την εφαρμογή της συμφωνίας ΑΟΖ με την Αίγυπτο και τις συνέπειες του τουρκολιβυκού μνημονίου.

«Οι ωραίες δηλώσεις δεν εξαφανίζουν όσα δημιουργεί η Τουρκία επί του πεδίου»

Ο Ιωάννης Βαληνάκης αναγνώρισε ως θετικές τις πρόσφατες διπλωματικές κινήσεις υπέρ των ελληνικών θέσεων, συμπεριλαμβανομένης της παρέμβασης του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, των τοποθετήσεων άλλων χωρών, της στάσης της Αιγύπτου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έθεσε, ωστόσο, ένα ουσιαστικό ερώτημα: Μπορούν αυτές οι παρεμβάσεις να ανατρέψουν τον σχεδιασμό που υλοποιεί σταδιακά η Τουρκία στο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας»;

Κατά τον πρώην υφυπουργό, η Άγκυρα προχωρά μεθοδικά στην υλοποίηση μιας στρατηγικής που στρέφεται εναντίον των ελληνικών και κυπριακών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Την ίδια στιγμή, το διεθνές περιβάλλον έχει μεταβληθεί σημαντικά, με την ισχύ να αποκτά ολοένα μεγαλύτερο βάρος έναντι των κανόνων του διεθνούς δικαίου.

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στην εκτίμηση ότι η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική Λιβύη δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη προσέγγιση «επικοινωνιακή υπεκφυγή», υποστηρίζοντας ότι υποτιμά τις πραγματικές συνέπειες των κινήσεων της Τουρκίας.

Ο ίδιος διευκρίνισε αργότερα ότι το μνημόνιο, κατά την εκτίμησή του, παράγει αποτελέσματα στις σχέσεις των συμβαλλόμενων μερών, τα οποία η Άγκυρα μπορεί να επικαλεστεί για να δικαιολογήσει μελλοντικές δραστηριότητες σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές. Αυτό δεν συνεπάγεται αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων από την Ελλάδα ή τρίτα κράτη.

Πρόταση για ελληνικό μπλόκο στα ευρωπαϊκά οφέλη της Τουρκίας

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρέμβασης αφορούσε την ανάγκη να αποκτήσουν οι τουρκικές ενέργειες πραγματικό πολιτικό και οικονομικό κόστος.

Ο Ιωάννης Βαληνάκης υποστήριξε ότι, εφόσον η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει δυσβάστακτες συνέπειες για τις κινήσεις της εναντίον της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν έχει λόγο να μεταβάλει τη συμπεριφορά της.

Στο πλαίσιο αυτό πρότεινε μια προληπτική διπλωματική εκστρατεία, με ιδιαίτερη έμφαση στο ενδεχόμενο ψήφισης του σχεδιαζόμενου τουρκικού νομοθετήματος για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Σύμφωνα με την πρότασή του, η Αθήνα θα πρέπει να προειδοποιήσει διακριτικά την Άγκυρα, μέσω ευρωπαϊκών και άλλων διεθνών διαύλων, ότι μια τέτοια κίνηση θα προκαλέσει ελληνική αντίδραση στις σχέσεις Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη δυνατότητα παρεμπόδισης ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, της αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης και της περαιτέρω ανάπτυξης του πολιτικού διαλόγου της Τουρκίας με την Ευρώπη.

Το βασικό στοιχείο της πρότασής του είναι ο χρόνος της αντίδρασης: Η Ελλάδα πρέπει να επιχειρεί να αποτρέπει τις τουρκικές κινήσεις πριν αυτές πραγματοποιηθούν και όχι να αναζητά διπλωματική υποστήριξη αφού έχουν δημιουργηθεί νέα δεδομένα.

«Ουδείς θα προτάξει το στήθος του απέναντι στις τουρκικές φρεγάτες»

Ο πρώην υφυπουργός αμφισβήτησε την πρακτική αξία των διεθνών δηλώσεων συμπαράστασης όταν δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένα μέτρα.

Προειδοποίησε ότι, σε περίπτωση πραγματικής αντιπαράθεσης στο πεδίο, η Ελλάδα δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένη την ενεργό παρέμβαση τρίτων χωρών.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «ουδείς εξ αυτών πρόκειται να προτάξει το στήθος του απέναντι στις τουρκικές φρεγάτες».

Με αυτή την επισήμανση θέλησε να υπογραμμίσει την ανάγκη αυτόνομου ελληνικού σχεδιασμού, διπλωματικής προετοιμασίας και ουσιαστικής αποτροπής.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η απόκτηση σύγχρονων οπλικών συστημάτων, παρότι σημαντική, δεν επαρκεί από μόνη της εάν η άλλη πλευρά δεν συνυπολογίζει το κόστος των ενεργειών της.

Η συμφωνία με την Αίγυπτο και η χαμένη ευκαιρία αξιοποίησης της ΑΟΖ

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας και Αιγύπτου, η οποία υπογράφηκε το 2020.

Ο Ιωάννης Βαληνάκης χαρακτήρισε ορθή την απόφαση του τότε υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια να προχωρήσει στη συμφωνία, παρά το γεγονός ότι η οριοθέτηση δεν επεκτάθηκε ανατολικότερα μέχρι την περιοχή του Καστελλορίζου.

Εξήγησε ότι η ελληνική πλευρά όφειλε, αμέσως μετά την υπογραφή, να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ενέργειες αξιοποίησης των οριοθετημένων θαλάσσιων περιοχών.

Ανάμεσα σε αυτές περιέλαβε τη χάραξη θαλάσσιων οικοπέδων, την προκήρυξη διεθνών διαγωνισμών, την προσέλκυση ξένων εταιρειών και τη διενέργεια ερευνών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε γεωτρήσεις.

Κατά την εκτίμησή του, η πολυετής αδράνεια αποδυνάμωσε την πρακτική αξιοποίηση μιας σημαντικής διπλωματικής επιτυχίας.

Το ερώτημα που έθεσε ήταν πώς μπορεί η Ελλάδα να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο όταν δεν έχει αξιοποιήσει πλήρως τη συμφωνία που η ίδια υπέγραψε με την Αίγυπτο.

Κάσος και ηλεκτρική διασύνδεση: «Δεν βλέπω διαφορά ανάμεσα στην ενημέρωση και την άδεια»

Το πλέον αιχμηρό τμήμα της συνέντευξης αφορούσε το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης και τη συζήτηση για ενδεχόμενη ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με τις εργασίες ερευνητικών σκαφών.

Η Βασιλική Πολίτου έθεσε το ζήτημα με αφορμή τις προειδοποιήσεις των πρώην πρωθυπουργών Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή, καθώς και τις κυβερνητικές διευκρινίσεις περί διαφοράς μεταξύ ενημέρωσης και αιτήματος άδειας.

Ο Ιωάννης Βαληνάκης διαφώνησε με αυτή τη διάκριση ως προς τις πολιτικές της συνέπειες.

«Δεν βλέπω, για να είμαι ειλικρινής, διαφορά ανάμεσα στην ενημέρωση και την άδεια», ανέφερε.

Εξήγησε ότι, κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία θα μπορούσε να παρουσιάσει οποιαδήποτε σχετική διαδικασία ως αναγνώριση της δικής της δικαιοδοσίας, ακόμη και αν η ελληνική πλευρά επιμένει ότι πρόκειται απλώς για ενημέρωση.

Ο πρώην υφυπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα οφείλει να υπερασπιστεί στην πράξη τα δικαιώματα που απορρέουν από τη συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο, χωρίς να επιτρέπει τη δημιουργία εντυπώσεων που ενισχύουν τις τουρκικές αξιώσεις.

Ειδικότερα για την Κάσο, προειδοποίησε ότι η αποδοχή μιας διαδικασίας που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας θα υπονόμευε την ελληνική επιχειρηματολογία.

Κατά την άποψή του, η προσπάθεια να προχωρήσει το έργο με τη μικρότερη δυνατή υποχώρηση και τη μεγαλύτερη δυνατή επικοινωνιακή κάλυψη ενέχει σοβαρούς κινδύνους.

«Αν υποχωρήσουμε στην καραμπινάτη παρανομία, τι θα κάνουμε στις άλλες περιπτώσεις;»

Ο Ιωάννης Βαληνάκης χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και τόνισε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να προχωρήσει σε συμβιβασμούς που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τις θέσεις της.

Επέμεινε ότι δεν πρόκειται απλώς για διαφορετικές ερμηνείες κανόνων του δικαίου της θάλασσας, αλλά για σύγκρουση μεταξύ της ελληνικής συμφωνίας οριοθέτησης και των τουρκικών αξιώσεων.

Έθεσε μάλιστα το ερώτημα τι θα συμβεί στις υπόλοιπες ελληνοτουρκικές διαφορές εάν η Αθήνα υποχωρήσει σε μια περίπτωση την οποία θεωρεί τόσο ξεκάθαρη από νομικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο, εξέφρασε την ανησυχία ότι η Τουρκία θα αξιοποιήσει οποιοδήποτε προηγούμενο δημιουργηθεί στην Ανατολική Μεσόγειο για να επεκτείνει αντίστοιχες πρακτικές και στο Αιγαίο.

Προειδοποίηση για τα έξι ναυτικά μίλια και τα επόμενα έργα στο Αιγαίο

Ο πρώην υφυπουργός συνέδεσε τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση με μια ευρύτερη προβληματική: την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων πέραν των έξι ναυτικών μιλίων.

Υποστήριξε ότι προηγούμενες προσπάθειες, όπως ο αγωγός EastMed, τα υπεράκτια αιολικά έργα και τα θαλάσσια πάρκα, δεν απέδωσαν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

Κατά την εκτίμησή του, οι τουρκικές αντιδράσεις και οι ελληνικοί χειρισμοί έχουν διαμορφώσει στην Άγκυρα την εντύπωση ότι η Αθήνα αποφεύγει δραστηριότητες πέραν των έξι ναυτικών μιλίων όταν αυτές συναντούν τουρκική αντίσταση.

Διευκρινίζεται ότι η συζήτηση αφορά εδώ την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, η οποία διαφέρει νομικά από το ζήτημα της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια.

Ο Ιωάννης Βαληνάκης έφερε ως χαρακτηριστικό υποθετικό παράδειγμα το ενδεχόμενο να φτάσει η Ελλάδα στο σημείο να αντιμετωπίζει τουρκικές απαιτήσεις ακόμη και για την τοποθέτηση καλωδίου μεταξύ Αμοργού και Αστυπάλαιας.

Δεν παρουσίασε το σενάριο ως γεγονός, αλλά ως πιθανή μελλοντική συνέπεια της σταδιακής διεύρυνσης των τουρκικών αξιώσεων.

Chevron, νότια Κρήτη και ο κίνδυνος νέων τετελεσμένων

Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο πρώην υφυπουργός αναφέρθηκε στις σχεδιαζόμενες ενεργειακές έρευνες νότια της Κρήτης και ειδικότερα στις δραστηριότητες που συνδέονται με τη Chevron.

Εξέφρασε την προσωπική εκτίμηση ότι η Τουρκία θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις έρευνες, εφόσον αυτές προχωρήσουν σε περιοχές όπου προβάλλει διεκδικήσεις.

Πρόκειται για πρόβλεψη του Ιωάννη Βαληνάκη και όχι για επιβεβαιωμένη απόφαση της Άγκυρας.

Παράλληλα, προειδοποίησε για τις ενδεχόμενες συνέπειες ενός τουρκικού νόμου περί «Γαλάζιας Πατρίδας», εφόσον το περιεχόμενό του επιβεβαιώσει τις πληροφορίες στις οποίες αναφέρθηκε.

Κατά τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει μια εντελώς νέα βάση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, επέμεινε ότι ο ελληνικός στρατηγικός σχεδιασμός πρέπει να βασίζεται στην προετοιμασία για τα δυσμενέστερα ενδεχόμενα και όχι στην προσδοκία ότι οι κρίσεις θα αποφευχθούν.

Η κεντρική του θέση ήταν σαφής: Η Ελλάδα χρειάζεται προληπτική διπλωματία, αποτελεσματική αποτροπή και έμπρακτη άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, ώστε να μην αναγκάζεται να αντιδρά εκ των υστέρων σε κινήσεις που θα μπορούσε να έχει επιχειρήσει να αποτρέψει.

Η Τουρκία επανεξετάζει το στρατιωτικό της δόγμα, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης πολεμικής σύγκρουσης και επιδιώκοντας παράλληλα την επέκταση της στρατιωτικής της παρουσίας εκτός συνόρων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Hürriyet, η νέα αντίληψη που διαμορφώνεται στο τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας στηρίζεται σε δύο βασικούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά την προετοιμασία των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων για την πιθανότητα πολέμου μεγάλης κλίμακας, υπό το πρίσμα των διεθνών εξελίξεων. Ο δεύτερος σχετίζεται με τη διεύρυνση των περιοχών στις οποίες αναπτύσσονται τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις.

Η αναφορά σε προετοιμασία για γενικευμένη σύγκρουση δεν συνιστά από μόνη της ένδειξη απόφασης για έναρξη πολέμου. Αποτυπώνει, ωστόσο, σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, μια μεταβολή στις προτεραιότητες του στρατιωτικού σχεδιασμού της Άγκυρας.

Από τη Λιβύη και τη Συρία στη Σαουδική Αραβία

Η Τουρκία διαθέτει ήδη στρατιωτική παρουσία σε περιοχές ιδιαίτερης γεωπολιτικής σημασίας, όπως η Λιβύη, η Συρία, το Κατάρ και το Ιράκ.

Κατά τις πληροφορίες της Hürriyet, επόμενος στόχος είναι η περαιτέρω ανάπτυξη τουρκικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Σαουδική Αραβία, με προοπτική επέκτασης και σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας.

Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται με την προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει το γεωγραφικό αποτύπωμα της στρατιωτικής της ισχύος.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στη Σαουδική Αραβία, καθώς το Ριάντ συμμετέχει μαζί με την Τουρκία και το Πακιστάν στο Σύμφωνο της Μέκκας, μια συμφωνία αμυντικής συνεργασίας που διαμορφώνει νέα δεδομένα στις περιφερειακές σχέσεις.

Η συνάντηση στην Τεχεράνη και ο φόβος για το Ισραήλ

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται και η πρόσφατη επίσκεψη υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και του Πακιστάν στην Τεχεράνη.

Στις συνομιλίες συμμετείχαν ο υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Χάλεντ μπιν Σαλμάν, ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν και ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ.

Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, αποκάλυψε ότι η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε έπειτα από πρωτοβουλία των ίδιων των εκπροσώπων των τριών χωρών.

Όπως ανέφερε, βασικό αντικείμενο των συζητήσεων ήταν η μελλοντική περιφερειακή τάξη, ενώ εξετάστηκαν επίσης το Σύμφωνο της Μέκκας και οι εξελίξεις στην Υεμένη.

Ο Ρεζαΐ υποστήριξε ότι οι συνομιλητές του εξέφρασαν ιδιαίτερα έντονες ανησυχίες για τις προθέσεις του Ισραήλ.

Μάλιστα, απέδωσε στον Σαουδάραβα υπουργό Άμυνας τη θέση ότι, μετά το Ιράν, το Ισραήλ θα στραφεί εναντίον της Τουρκίας και στη συνέχεια της Σαουδικής Αραβίας.

Πρόκειται για ισχυρισμό που μεταφέρει ο Ιρανός αξιωματούχος και όχι για επιβεβαιωμένο ισραηλινό στρατιωτικό σχεδιασμό.

Σύμφωνα με την ίδια περιγραφή, ο Ιμπραήμ Καλίν χρησιμοποίησε επίσης έντονη γλώσσα για το Ισραήλ.

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στον Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος, κατά τον Ρεζαΐ, μίλησε για μια διαμορφούμενη συμμαχία μεταξύ Ινδουιστών και Εβραίων εναντίον των μουσουλμάνων και του Πακιστάν.

Η διατύπωση αντανακλά την αντίληψη που απέδωσε ο Ιρανός αξιωματούχος στον Πακιστανό στρατιωτικό ηγέτη και δεν τεκμηριώνει την ύπαρξη συμμαχίας με τέτοιο θρησκευτικό χαρακτήρα.

Σύμφωνο της Μέκκας: Οι νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Η συνάντηση στην Τεχεράνη πραγματοποιήθηκε στις 26 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των τριών κρατών που έχουν προσχωρήσει στο Σύμφωνο της Μέκκας.

Οι δημόσια διατυπωμένοι στόχοι της επίσκεψης αφορούσαν την αποκλιμάκωση της περιφερειακής κρίσης, την ενίσχυση του διαλόγου και την αναζήτηση διπλωματικών λύσεων.

Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή, με το Ιράν να βρίσκεται αντιμέτωπο με τις συνέπειες της στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία να αντιμετωπίζει απειλές από τους Χούθι της Υεμένης.

Η προσέγγιση των τριών χωρών με την Τεχεράνη αναδεικνύει τη σημασία που αποδίδουν στη διαχείριση της κρίσης. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι έχει συγκροτηθεί ενιαίο μέτωπο εναντίον του Ισραήλ.

Τουρκικές αντιδράσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Την ίδια στιγμή, η ανάδειξη των ελληνικών θέσεων για το τουρκολιβυκό μνημόνιο προκαλεί αντιδράσεις στην Τουρκία.

Αφορμή αποτέλεσε η παρουσίαση χάρτη από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στον ΟΗΕ, με τον οποίο ανέδειξε τις ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και αμφισβήτησε τη νομιμότητα των τουρκολιβυκών διεκδικήσεων.

Ο βουλευτής του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), Αϊχάν Γκιντέρ, επιτέθηκε στην ελληνική κυβέρνηση, επιχειρώντας να συνδέσει την ελληνική εξωτερική πολιτική με τα συμφέροντα του Ισραήλ.

Κατά τον Γκιντέρ, το πραγματικό δίλημμα για την Αθήνα δεν είναι εάν θα οδηγηθεί σε πόλεμο με την Τουρκία, αλλά εάν επιθυμεί να λειτουργήσει ως υποχείριο του Ισραήλ.

Παράλληλα, χαρακτήρισε παράλογη τη συζήτηση περί ελληνοτουρκικού πολέμου, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία θα διατηρήσει την παρουσία της στη Μεσόγειο και δεν πρόκειται να προσαρμόσει την πολιτική της σε αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε «φαντασιώσεις της Ελλάδας ή του Ισραήλ».

Ο Τούρκος βουλευτής επιχείρησε, επίσης, να επικαλεστεί την ελληνική κοινή γνώμη, υποστηρίζοντας ότι οι Έλληνες δεν επιθυμούν πόλεμο.

Οι τοποθετήσεις του εντάσσονται στην πολιτική αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, χωρίς να συνιστούν απόδειξη ότι επίκειται στρατιωτική σύγκρουση Ελλάδας και Τουρκίας.

Το στρατηγικό περιβάλλον για την Ελλάδα

Οι αναφορές στον τουρκικό στρατιωτικό σχεδιασμό, η επέκταση της παρουσίας της Άγκυρας εκτός συνόρων και η συμμετοχή της στο Σύμφωνο της Μέκκας αποτελούν διαφορετικές, αλλά αλληλοσυνδεόμενες πτυχές της τουρκικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.

Για την Ελλάδα, ιδιαίτερη σημασία έχει η διατήρηση των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και η προσπάθεια της Άγκυρας να συνδέσει την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία με τη ρητορική περί περιφερειακής αντιπαράθεσης.

Το δημοσίευμα της Hürriyet περιγράφει έναν στρατιωτικό σχεδιασμό που δεν περιορίζεται στα άμεσα σύνορα της Τουρκίας. Οι δηλώσεις Γκιντέρ, από την άλλη, επιβεβαιώνουν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης με την Αθήνα.

Το εάν οι σχεδιασμοί αυτοί θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένες νέες στρατιωτικές αναπτύξεις ή αλλαγές στην τουρκική επιχειρησιακή διάταξη μένει να διαπιστωθεί.

Στις μετεκλογικές εξελίξεις στο Ισραήλ επικεντρώθηκε αρχικά ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας, επισημαίνοντας ότι το αποτέλεσμα ανέτρεψε τις εκτιμήσεις που είχαν διαμορφωθεί κατά την προεκλογική περίοδο.

Όπως ανέφερε, το κόμμα του Μπενιαμίν Νετανιάχου κατέλαβε την πρώτη θέση, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει, με τους παραδοσιακούς κυβερνητικούς εταίρους του, την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Το ενδιαφέρον, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλέστηκε, στρέφεται πλέον στην Ουάσιγκτον.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας, προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα εκλογική αναμέτρηση σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την περιφερειακή ασφάλεια.

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε πληροφορίες για πιθανή συνεργασία του Νετανιάχου με τον Γκάντι Αϊζενκοτ, με αποκλεισμό των Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς από το κυβερνητικό σχήμα.

Μάλιστα, έκανε λόγο για πρόταση εναλλαγής στην πρωθυπουργία, με τον Νετανιάχου να αναλαμβάνει τα πρώτα δύο χρόνια και τον Αϊζενκοτ τα επόμενα δύο.

Επικαλούμενος το ισραηλινό μέσο Maariv, ανέφερε ότι ο Νετανιάχου εμφανιζόταν διατεθειμένος να καταθέσει πρόταση συνεργασίας.

Πρόκειται για πληροφορίες και σενάρια που μετέφερε ο αναλυτής, όχι για επιβεβαιωμένη κυβερνητική συμφωνία.

Το Ιράν και η σημασία των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Μουντζουρούλιας στο ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης με το Ιράν.

Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, κυκλοφορεί σενάριο για μεγάλο στρατιωτικό πλήγμα μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο ίδιος συνέδεσε αυτή την πιθανότητα με τις προσπάθειες συγκρότησης σταθερής κυβέρνησης στο Ισραήλ, εκτιμώντας ότι η πολιτική συνοχή αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διαχείριση μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής αναμέτρησης.

Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί εκτίμηση βασισμένη σε πληροφορίες που επικαλέστηκε ο δημοσιογράφος και όχι επιβεβαιωμένη απόφαση για επίθεση.

Τι αλλάζει για την Ελλάδα από τις ισραηλινές εκλογές

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρέμβασης αφορούσε τις συνέπειες των ισραηλινών πολιτικών εξελίξεων για την Ελλάδα και την Κύπρο.

Ο Μουντζουρούλιας εκτίμησε ότι, ανεξαρτήτως της σύνθεσης της επόμενης κυβέρνησης, δεν αναμένεται ουσιαστική μεταβολή στη στάση του Ισραήλ έναντι της Τουρκίας.

Υποστήριξε ότι οι βασικές πολιτικές δυνάμεις του Ισραήλ αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την Άγκυρα, ενώ ορισμένες εκφράζουν ακόμη αυστηρότερες θέσεις από εκείνες του Νετανιάχου σε ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας.

Κατά την ανάλυσή του, η στρατηγική συνεργασία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την παρουσία ενός συγκεκριμένου πολιτικού προσώπου στην πρωθυπουργία.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι υπάρχουν σημαντικές συγκλίσεις μεταξύ διαφορετικών ισραηλινών πολιτικών δυνάμεων στην αντιμετώπιση του Ιράν και της Χαμάς.

Οι αδιάθετες ψήφοι και η μάχη για τις 61 έδρες

Ο αναλυτής στάθηκε επίσης στην καταμέτρηση των ψήφων, αναφέροντας ότι εκκρεμούσαν περίπου 500.000 ψήφοι, μεταξύ άλλων από στρατιωτικούς που υπηρετούσαν σε επιχειρησιακές περιοχές.

Εκτίμησε ότι η καταμέτρηση θα μπορούσε να επηρεάσει την τελική κοινοβουλευτική κατανομή, ακόμη και αν οι μεταβολές περιορίζονταν σε μία ή περισσότερες έδρες.

Υπενθύμισε ότι για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ απαιτείται πλειοψηφία 61 εδρών στην Κνεσέτ.

Η αναφορά του στις εκκρεμείς ψήφους αποτυπώνει την εικόνα που παρουσίασε κατά τον χρόνο της τηλεοπτικής παρέμβασης.

Το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας των υπερορθόδοξων Εβραίων

Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε και σε μια σημαντική εσωτερική διαφωνία στο ισραηλινό πολιτικό σύστημα: τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων, γνωστών ως Χαρεντίμ.

Εξήγησε ότι η στήριξη του Νετανιάχου από υπερορθόδοξα κόμματα δημιουργεί αντιπαραθέσεις με άλλες πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες ζητούν δικαιότερη κατανομή των στρατιωτικών υποχρεώσεων.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ενισχυμένη κοινοβουλευτική παρουσία των αραβικών κομμάτων, τα οποία, σύμφωνα με την εικόνα που παρουσίασε, θα μπορούσαν να αποκτήσουν ρυθμιστικό ρόλο. Επισήμανε, ωστόσο, τις πολιτικές δυσκολίες που υπάρχουν για τη συνεργασία τους με άλλους σχηματισμούς.

Λιβύη: Το παρασκήνιο με τον Χαφτάρ και τα εμπόδια στα τουρκικά σχέδια

Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στράφηκε στη Λιβύη και στις προσπάθειες της Τουρκίας να αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία πολιτικής και στρατιωτικής ενοποίησης της χώρας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσίασε, η Άγκυρα επιχείρησε να φέρει στο ίδιο τραπέζι εκπροσώπους των αντίπαλων λιβυκών πλευρών, με τη συμμετοχή του Σαντάμ Χαφτάρ.

Ωστόσο, ο τελευταίος φέρεται να αποχώρησε δυσαρεστημένος από τις επαφές του στην τουρκική πρωτεύουσα, θεωρώντας ότι οι προτάσεις που του παρουσιάστηκαν δεν ανταποκρίνονταν στις προηγούμενες συνεννοήσεις.

Ο Μουντζουρούλιας ανέφερε ότι ο Χαφτάρ επέστρεψε στη Βεγγάζη και στη συνέχεια μετέβη στο Κάιρο, όπου είχε επαφές με την αιγυπτιακή ηγεσία και τις υπηρεσίες πληροφοριών.

Κατά την εκτίμησή του, οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η προσπάθεια της Τουρκίας να διαμορφώσει μια νέα πολιτική ισορροπία στη Λιβύη αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες.

Ο ρόλος της Αιγύπτου, της Ρωσίας και το αμερικανικό παρασκήνιο

Ο αναλυτής υπογράμμισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά επηρεάζει άμεσα και την Αίγυπτο.

Στάθηκε στη σχέση του Καΐρου με την οικογένεια Χαφτάρ, καθώς και στη σημασία της αιγυπτιακής παρέμβασης για τις εξελίξεις στη βορειοαφρικανική χώρα.

Αναφέρθηκε επίσης σε επαφές λιβυκών παραγόντων με τη Μόσχα, επισημαίνοντας ότι η Ρωσία διατηρεί δικά της συμφέροντα στη διαδικασία διαμόρφωσης της επόμενης ημέρας στη Λιβύη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του σε παρασκηνιακές επαφές της οικογένειας Χαφτάρ με την αμερικανική πλευρά.

Ο Μουντζουρούλιας επικαλέστηκε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες μέλος της οικογένειας Χαφτάρ είχε επιδιώξει να ενημερώσει την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ για τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επιζητώντας αμερικανική υποστήριξη.

Συνέδεσε μάλιστα την πληροφορία με προηγούμενες δημοσιογραφικές αναφορές του Μιχάλη Ιγνατίου.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν γνωρίζει τι ακολούθησε μετά τις συγκεκριμένες επαφές.

GSI: Η παρέμβαση Μακρόν και το μήνυμα προς την Άγκυρα

Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασης, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, Great Sea Interconnector, και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το έργο.

Επισήμανε την ανάγκη να προχωρήσουν οι απαραίτητες διαδικασίες και να εκδοθούν οι σχετικές NAVTEX για την υλοποίησή του.

Παράλληλα, μετέφερε πληροφορία για επικοινωνία του Εμανουέλ Μακρόν με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, ο Γάλλος πρόεδρος εξέφρασε την ανάγκη να αποφευχθεί μια σύγκρουση στην περιοχή και να περιοριστούν οι προκλήσεις.

Ο Μουντζουρούλιας εκτίμησε ότι η Γαλλία θα στηρίξει την προώθηση του έργου, επικαλούμενος τη συμμετοχή γαλλικών επιχειρηματικών συμφερόντων.

Υπογράμμισε ότι η ηλεκτρική διασύνδεση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό ζήτημα, καθώς συνδέεται με ευρωπαϊκές αποφάσεις, την Κύπρο και σημαντικά οικονομικά συμφέροντα.

Η στρατιωτική παρέλαση στη Θεσσαλονίκη και το μήνυμα αποτροπής

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στη στρατιωτική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη.

Στάθηκε στην παρουσίαση σύγχρονων οπλικών συστημάτων των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και υποστήριξε ότι η επίδειξη των ελληνικών στρατιωτικών δυνατοτήτων απασχόλησε και τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Για τον ίδιο, η παρουσία των συγκεκριμένων συστημάτων συνιστά μήνυμα αποτροπής.

«Εμείς δεν θέλουμε, δεν επιδιώκουμε πόλεμο, αλλά είμαστε εδώ αν χρειαστεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί τις εξελίξεις που διαμορφώνονται από τη Μέση Ανατολή μέχρι τη Βόρεια Αφρική και την Ανατολική Μεσόγειο.