Νέα δεδομένα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις διαμορφώνει η εκλογική νίκη των Δημοκρατικών στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας προβληματισμό στην Άγκυρα για το μέλλον των μεγάλων εξοπλιστικών προγραμμάτων της.

Η προσπάθεια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να εξασφαλίσει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα δυσμενέστερο πολιτικό περιβάλλον.

Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026, περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών του Ντόναλντ Τραμπ κατά το υπόλοιπο της προεδρικής του θητείας. Οι νέοι συσχετισμοί θα αποτυπωθούν θεσμικά με την ανάληψη καθηκόντων του νέου Κογκρέσου στις 3 Ιανουαρίου 2027.

Τούρκοι δημοσιογράφοι και αναλυτές προειδοποιούν ότι η προσωπική σχέση Ερντογάν–Τραμπ ενδέχεται πλέον να μην αρκεί για την υπέρβαση των αμερικανικών νομοθετικών εμποδίων.

Η ανησυχία για το ελληνικό λόμπι

Η Τουρκάλα αναλύτρια Μπαρτσίν Γκιναντς εκτιμά ότι η αλλαγή της πολιτικής ισορροπίας στο Κογκρέσο δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για την προώθηση ελληνικών θέσεων στην Ουάσιγκτον.

Κατά την άποψή της, το ελληνικό λόμπι θα διαθέτει ευκολότερη πρόσβαση σε Δημοκρατικούς βουλευτές και γερουσιαστές, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει τις πρωτοβουλίες εναντίον της τουρκικής πολιτικής.

Οι διαφωνίες με την Άγκυρα δεν περιορίζονται στα ζητήματα των εξοπλισμών. Περιλαμβάνουν επίσης την κατάσταση της δημοκρατίας, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη συμπεριφορά της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή.

Η Γκιναντς επισημαίνει ότι ακόμη και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος διατηρεί φιλική σχέση με τον Τούρκο πρόεδρο, δεν έχει κατορθώσει μέχρι σήμερα να επιλύσει τις εκκρεμότητες που υπάρχουν στο Κογκρέσο.

Εκτιμά, επομένως, ότι η νέα πολιτική πραγματικότητα θα καταστήσει τις διαπραγματεύσεις ακόμη πιο δύσκολες.

Οι S-400 παραμένουν το μεγαλύτερο εμπόδιο

Κεντρικό ζήτημα εξακολουθεί να αποτελεί η κατοχή των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία.

Η αγορά τους οδήγησε το 2019 στον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35, καθώς η Ουάσιγκτον εκτίμησε ότι η ταυτόχρονη παρουσία των ρωσικών συστημάτων και των αμερικανικών μαχητικών δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια της τεχνολογίας stealth.

Τον Δεκέμβριο του 2020 επιβλήθηκαν επίσης κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA στην τουρκική υπηρεσία αμυντικών προμηθειών και σε στελέχη της.

Η Μπαρτσίν Γκιναντς υποστηρίζει ότι, εφόσον η Τουρκία επιθυμεί πραγματικά να αποκτήσει F-35, θα πρέπει να αναζητήσει λύση στο πρόβλημα των S-400 μέσω συνεννόησης με τη Μόσχα.

Η επισήμανση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις πολιτικές σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας, αλλά συγκεκριμένες προϋποθέσεις που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου (CRS), η μεταφορά F-35 στην Τουρκία απαγορεύεται βάσει της νομοθεσίας του 2020, εκτός εάν η αμερικανική εκτελεστική εξουσία πιστοποιήσει την εκπλήρωση συγκεκριμένων όρων, μεταξύ των οποίων η μη κατοχή των S-400 από την Άγκυρα.

Δύο μήνες προθεσμία βλέπουν οι Τούρκοι αναλυτές

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία εκφράζει ο Τούρκος ακαδημαϊκός Κεμάλ Ολτσάρ, ο οποίος εκτιμά ότι η Άγκυρα διαθέτει ένα εξαιρετικά περιορισμένο χρονικό παράθυρο για να πετύχει συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ.

Όπως επισημαίνει, τέσσερα κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοικτά στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις: οι κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN, η προμήθεια F-35, οι κυρώσεις CAATSA και οι αμερικανικοί τελωνειακοί δασμοί.

Ο Ολτσάρ υπενθυμίζει ότι ο Ερντογάν είχε εμφανιστεί αισιόδοξος μετά τις επαφές του με τον Αμερικανό πρόεδρο, υποστηρίζοντας ότι υπήρχε πρόοδος στα ζητήματα των κυρώσεων και των εξοπλισμών.

Ωστόσο, θεωρεί ότι οποιαδήποτε ουσιαστική διευθέτηση πρέπει να προχωρήσει πριν από τις 3 Ιανουαρίου 2027, όταν θα αναλάβει καθήκοντα το νέο Κογκρέσο.

Η εκτίμησή του βασίζεται στην πεποίθηση ότι οι Δημοκρατικοί θα υιοθετήσουν αυστηρότερη στάση απέναντι στην Τουρκία, ιδιαίτερα όσον αφορά την εφαρμογή των κυρώσεων.

«Οι Δημοκρατικοί θα κλείσουν τις πόρτες»

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο ακαδημαϊκός Τολγκά Σακμάν, ο οποίος θεωρεί εξαιρετικά δύσκολη την άρση των κυρώσεων CAATSA υπό τους νέους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.

Ο Σακμάν υπογραμμίζει ότι η πολιτική βούληση του Αμερικανού προέδρου δεν αρκεί από μόνη της για την επίλυση προβλημάτων που συνδέονται με τη νομοθεσία και την αρμοδιότητα του Κογκρέσου.

Αναφέρει, μάλιστα, ότι ο Τραμπ έχει ήδη απευθυνθεί εγγράφως στο Κογκρέσο για το ζήτημα.

Ο ίδιος εμφανίζεται απαισιόδοξος ακόμη και για το ενδεχόμενο συμφωνίας μέσα στο εναπομείναν χρονικό διάστημα πριν από την αλλαγή της κοινοβουλευτικής σύνθεσης.

Πάντως, πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι διαδικασίες άρσης ή αναστολής κυρώσεων δεν είναι όλες ίδιες. Η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες δυνατότητες ενεργειών της εκτελεστικής εξουσίας, υπό όρους και με συμμετοχή ή εποπτεία του Κογκρέσου. Συνεπώς, η εκτίμηση ότι οι Δημοκρατικοί θα αποκλείσουν οποιαδήποτε διευθέτηση αποτελεί πολιτική πρόβλεψη και όχι αυτοματοποιημένη νομική συνέπεια της εκλογικής τους νίκης.

Hürriyet: Αλλάζει η εξίσωση Ερντογάν–Τραμπ

Την αλλαγή των δεδομένων στις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας αναδεικνύει και η δημοσιογράφος Χαντέ Φιράτ της τουρκικής εφημερίδας Hürriyet.

Σύμφωνα με την ανάλυσή της, η πολιτική της Άγκυρας απέναντι στην Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην προσωπική επικοινωνία και τη συνεννόηση μεταξύ Ερντογάν και Τραμπ.

Τα επόμενα δύο χρόνια, το Κογκρέσο αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον έλεγχο των αποφάσεων που αφορούν την Τουρκία.

Η Φιράτ επισημαίνει ότι τα σημαντικότερα ζητήματα της τουρκικής αμυντικής πολιτικής, όπως τα F-35, οι S-400 και οι κυρώσεις CAATSA, συνδέονται άμεσα με την αμερικανική νομοθεσία.

Η νέα Δημοκρατική πλειοψηφία μπορεί να αυξήσει την κοινοβουλευτική εποπτεία και να καταστήσει δυσκολότερη οποιαδήποτε απόπειρα παράκαμψης των υφιστάμενων περιορισμών.

Οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο είχαν ξεκινήσει πριν από τις εκλογές

Η αντίθεση σε μια ενδεχόμενη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 δεν αποτελεί καινούργια εξέλιξη.

Ήδη από τον Ιούλιο του 2026, μέλη της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων είχαν απευθυνθεί στην κυβέρνηση Τραμπ εκφράζοντας αντιρρήσεις για την πιθανότητα πώλησης μαχητικών πέμπτης γενιάς στην Άγκυρα.

Όπως καταγράφεται σε έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου, δέκα βουλευτές είχαν προειδοποιήσει ότι η συμπεριφορά του Ερντογάν απέναντι σε εταίρους των ΗΠΑ και οι αμυντικές σχέσεις της Τουρκίας με αντιπάλους της Ουάσιγκτον καθιστούν προβληματική μια τέτοια πώληση.

Παράλληλα, ομάδα 18 βουλευτών είχε ζητήσει να εξεταστεί κοινοβουλευτική αντίδραση εάν η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρούσε να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35 παρακάμπτοντας τις προβλέψεις του CAATSA χωρίς επαρκή νομική βάση.

Η ίδια έκθεση καταγράφει ότι το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε αναγνωρίσει πως η Τουρκία δεν πληρούσε ακόμη τις νόμιμες προϋποθέσεις για τη μεταφορά των μαχητικών.

Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν ότι τα εμπόδια που αντιμετωπίζει η Άγκυρα προϋπήρχαν της εκλογικής νίκης των Δημοκρατικών.

Κόλαφος η έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία: Μπλοκάρει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, διατηρεί το casus belli και αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα

Στο επίκεντρο η αεροπορική ισορροπία Ελλάδας–Τουρκίας

Το ζήτημα των F-35 έχει άμεση σχέση και με την ισορροπία αεροπορικής ισχύος στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία επιδιώκει την απόκτηση 40 μαχητικών F-35, ενώ παράλληλα προωθεί την ανάπτυξη του εγχώριου μαχητικού KAAN.

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, έχει προχωρήσει στο πρόγραμμα απόκτησης F-35, εντάσσοντας τα αεροσκάφη πέμπτης γενιάς στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό αναβάθμισης της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η προοπτική παρατεταμένου αποκλεισμού της Τουρκίας από το αμερικανικό πρόγραμμα θα μπορούσε να επηρεάσει τον χρονικό ορίζοντα εκσυγχρονισμού της τουρκικής αεροπορίας και τη συγκριτική τεχνολογική εξέλιξη των δύο χωρών.

Ωστόσο, η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από τη διευθέτηση του ζητήματος των S-400, τις αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ και τη στάση του νέου Κογκρέσου.

Η εκλογική αλλαγή στην Ουάσιγκτον δεν σημαίνει αυτομάτως οριστικό αποκλεισμό της Τουρκίας από τα F-35. Δημιουργεί, όμως, πρόσθετες πολιτικές δυσκολίες σε ένα εξοπλιστικό ζήτημα που παραμένει άλυτο από το 2019.

Για την Άγκυρα, το βασικό πρόβλημα είναι ότι η προσωπική συνεννόηση Ερντογάν–Τραμπ δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις απαιτήσεις της αμερικανικής νομοθεσίας. Και με τους Δημοκρατικούς να αναλαμβάνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, οι προσπάθειες εξεύρεσης συμβιβασμού αναμένεται να γίνουν ακόμη πιο σύνθετες.

Η Ινδία επιταχύνει την προσπάθεια ανάπτυξης εγχώριας τεχνολογίας στις σιδηροδρομικές μεταφορές, επενδύοντας στην κατασκευή συρμών που θα μπορούν να κινούνται με ταχύτητες συγκρίσιμες με εκείνες των σύγχρονων δικτύων υψηλής ταχύτητας.

Σύμφωνα με το ινδικό υπουργείο Σιδηροδρόμων, το νέο τρένο, γνωστό ως B28, σχεδιάστηκε ειδικά για τις συνθήκες της χώρας, συνδυάζοντας προηγμένα τεχνολογικά συστήματα, ενεργειακή αποδοτικότητα, ασφάλεια και υψηλά επίπεδα άνεσης για τους επιβάτες.

Ο υπουργός Σιδηροδρόμων της Ινδίας, Ασουίνι Βαϊσνάου, επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της BEML στην Μπενγκαλούρου, προκειμένου να επιθεωρήσει την πρόοδο των εργασιών κατασκευής.

Ταχύτητα 249 χλμ./ώρα και δυνατότητα μεταφοράς 557 επιβατών

Το νέο τρένο θα αποτελείται από οκτώ βαγόνια, συνολικού μήκους περίπου 202 μέτρων. Η μέγιστη ταχύτητα κατά τη διάρκεια των δοκιμών θα φτάνει τα 280 χιλιόμετρα την ώρα, ενώ η προβλεπόμενη επιχειρησιακή ταχύτητα θα ανέρχεται στα 249 χιλιόμετρα την ώρα.

Η μεταφορική του ικανότητα θα φτάνει τους 557 επιβάτες, με ειδικά διαμορφωμένους χώρους για άτομα με αναπηρία ή περιορισμένη κινητικότητα.

Η σύνθεση θα περιλαμβάνει τέσσερα κινητήρια και τέσσερα μη κινητήρια βαγόνια. Επτά από αυτά θα διαθέτουν καθίσματα οικονομικής θέσης, σε διάταξη 3+2, ενώ το όγδοο θα προσφέρει υπηρεσίες ανώτερης κατηγορίας, με διάταξη καθισμάτων 2+2.

Παράλληλα, έχει προβλεφθεί η δυνατότητα σύνδεσης δύο οκταβάγονων συρμών, δημιουργώντας έναν μεγαλύτερο συρμό 16 βαγονιών, ώστε να καλύπτονται μελλοντικές ανάγκες αυξημένης επιβατικής κίνησης.

Στα δύο άκρα του τρένου θα υπάρχουν καμπίνες μηχανοδηγού με έξυπνα συστήματα ελέγχου, τα οποία θα επιτρέπουν την αποτελεσματικότερη επικοινωνία με το κέντρο διαχείρισης της κυκλοφορίας.

🚄 The Making of Bharat’s First Bullet Train
📍BEML Factory, Bengaluru

#Bharat_BulletTrain https://t.co/L3WhfXMXfG

— Ashwini Vaishnaw (@AshwiniVaishnaw) November 1, 2026

Σύγχρονες ανέσεις και ιδιαίτερη μέριμνα για την προσβασιμότητα

Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στον εσωτερικό σχεδιασμό των βαγονιών, με εργονομικά καθίσματα προσαρμοσμένα στα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά του ινδικού πληθυσμού.

Οι επιβάτες θα έχουν στη διάθεσή τους φωτισμό LED, ειδικούς χώρους αποσκευών, πρίζες για φορητούς υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα, καθώς και μεγάλα παράθυρα που θα προσφέρουν ανεμπόδιστη θέα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.

Το τρένο θα διαθέτει επίσης σύστημα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας μέσω Wi-Fi, ψηφιακές οθόνες LCD με πληροφορίες στα αγγλικά, στα χίντι και σε περιφερειακές γλώσσες της Ινδίας, καθώς και αυτόματα συστήματα ανακοινώσεων.

Για την εξυπηρέτηση των ατόμων με αναπηρία προβλέπονται ειδικές θύρες, προσβάσιμοι χώροι υγιεινής, σήμανση Braille και αναδιπλούμενα σκαλοπάτια που θα περιορίζουν το κενό μεταξύ συρμού και αποβάθρας.

Η είσοδος στο τρένο θα γίνεται σε επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο της αποβάθρας, διευκολύνοντας την επιβίβαση και την αποβίβαση.

Προηγμένη αεροδυναμική και εξοικονόμηση ενέργειας

Σημαντικό μέρος της ανάπτυξης του νέου συρμού αφορά την αεροδυναμική του σχεδίαση, προκειμένου να περιορίζονται η αντίσταση του αέρα, οι κραδασμοί και ο θόρυβος κατά την κίνηση με υψηλές ταχύτητες.

Οι Ινδοί μηχανικοί αξιοποίησαν προσομοιώσεις υπολογιστικής ρευστοδυναμικής (CFD), ώστε να βελτιστοποιήσουν το σχήμα της εμπρόσθιας επιφάνειας και του αμαξώματος.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στη συμπεριφορά του συρμού κατά τη διέλευση από σήραγγες, όπου οι μεταβολές της πίεσης μπορούν να δημιουργήσουν ισχυρά ηχητικά φαινόμενα και να επηρεάσουν την άνεση των επιβατών.

Ειδικά αεροδυναμικά καλύμματα, ηχομονωτικά υλικά και συστήματα περιορισμού των κραδασμών έχουν ενσωματωθεί στη σχεδίαση.

Κάθε βαγόνι θα διαθέτει δύο μονάδες θέρμανσης, εξαερισμού και κλιματισμού, για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας και της υγρασίας.

Στον τομέα της ηλεκτροκίνησης, το τρένο θα χρησιμοποιεί μονοφασικό σύστημα εναλλασσόμενου ρεύματος 25 kV και 50 Hz. Θα διαθέτει επίσης τεχνολογία αναγεννητικής πέδησης, μέσω της οποίας μέρος της ενέργειας που παράγεται κατά το φρενάρισμα θα επιστρέφει στο ηλεκτρικό σύστημα.

Οι δοκιμές αντοχής και το επόμενο στάδιο

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Business Standard την 1η Νοεμβρίου, το αμάξωμα του B28 βρισκόταν στα τελικά στάδια δοκιμών μηχανικής αντοχής.

Πρόκειται για δοκιμές στις οποίες η κατασκευή υποβάλλεται σε ελεγχόμενες δυνάμεις συμπίεσης και εφελκυσμού, ώστε να αξιολογηθούν η αντοχή, η ακαμψία και η δομική της σταθερότητα.

Όπως εξήγησε ο Ινδός υπουργός Σιδηροδρόμων, μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας θα ακολουθήσει η εγκατάσταση των συστημάτων πρόωσης και η πραγματοποίηση δοκιμών σε ακραίες κλιματικές συνθήκες, με υψηλές θερμοκρασίες, ψύχος, βροχή και σκόνη.

Οι συγκεκριμένες διαδικασίες αποτελούν κρίσιμο στάδιο πριν από την ολοκλήρωση και πιστοποίηση του νέου συρμού.

Η σύνδεση Μουμπάι–Αχμενταμπάντ και η στρατηγική της Ινδίας

Το πρώτο εγχώριας κατασκευής bullet train προορίζεται για τη γραμμή υψηλής ταχύτητας που θα συνδέει τη Μουμπάι, το σημαντικότερο χρηματοοικονομικό κέντρο της Ινδίας, με το Αχμενταμπάντ, στην πολιτεία Γκουτζαράτ.

Το έργο αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις της χώρας στον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρομικών υποδομών.

Η ανάπτυξη του B28 εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ινδίας να ενισχύσει την εγχώρια βιομηχανία και να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία στην παραγωγή προηγμένων σιδηροδρομικών συστημάτων.

Παράλληλα, η χώρα συνεχίζει τη συνεργασία της με την Ιαπωνία για την ανάπτυξη της γραμμής Μουμπάι–Αχμενταμπάντ και την αξιοποίηση τεχνολογίας υψηλής ταχύτητας.

Οι ινδικοί συρμοί B28, με σχεδιαζόμενη επιχειρησιακή ταχύτητα 249 χλμ./ώρα, θα είναι βραδύτεροι από τους ιαπωνικούς συρμούς Shinkansen που προβλέπεται να αποκτηθούν για το ίδιο πρόγραμμα.

Ωστόσο, η σημασία του εγχειρήματος δεν περιορίζεται στην ταχύτητα. Η κατασκευή ενός τέτοιου συρμού από εγχώρια βιομηχανία δημιουργεί τεχνογνωσία και παραγωγικές δυνατότητες σε έναν απαιτητικό τεχνολογικά τομέα.

Για το Νέο Δελχί, η ανάπτυξη του πρώτου ινδικού bullet train αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης βιομηχανικής στρατηγικής που επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτηση από εισαγόμενες τεχνολογίες και να ενισχύσει τη θέση της χώρας στον διεθνή ανταγωνισμό προηγμένων μεταφορικών συστημάτων.

Τον κίνδυνο ενός περιορισμένου στρατιωτικού επεισοδίου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, το οποίο θα μπορούσε υπό συγκεκριμένες συνθήκες να εξελιχθεί σε ευρύτερη κρίση, αναδεικνύει ο Αιγύπτιος υποστράτηγος Μοχάμεντ Ελ-Ντεσούκι, πρώην ανώτατο στέλεχος των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας του.

Μιλώντας στον δημοσιογράφο Χρήστο Μαζάνη για το Zougla.gr, ο Αιγύπτιος αξιωματικός υπογραμμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος στην Ανατολική Μεσόγειο δεν προέρχεται απαραίτητα από μια προαποφασισμένη στρατιωτική σύγκρουση, αλλά από την αλληλεπίδραση διαφορετικών κρίσεων και την πιθανότητα λανθασμένων υπολογισμών στο επιχειρησιακό πεδίο.

Ο Ελ-Ντεσούκι, ο οποίος σήμερα είναι επικεφαλής της Ανώτατης Συμβουλευτικής Επιτροπής του Κέντρου Στρατηγικών Μελετών «Ra», αναφέρεται ιδιαίτερα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στις σχέσεις Αθήνας–Καΐρου, στην επαναπροσέγγιση Αιγύπτου–Τουρκίας και στον ρόλο του Ισραήλ στις περιφερειακές ισορροπίες.

Τα τρία σημάδια που αυξάνουν τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου

Ο Αιγύπτιος υποστράτηγος εκτιμά ότι ένα τοπικό θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο είναι πιθανότερο από μια συνειδητή απόφαση των δύο χωρών να εμπλακούν σε γενικευμένη στρατιωτική αντιπαράθεση.

Εξηγεί ότι η εγγύτητα με την οποία επιχειρούν πολεμικά πλοία και στρατιωτικά αεροσκάφη δημιουργεί συνθήκες στις οποίες μια προσέγγιση ή μια αναχαίτιση μπορεί να ερμηνευθεί διαφορετικά από τις δύο πλευρές.

Προσδιορίζει μάλιστα τρεις παράγοντες που, όταν εμφανίζονται ταυτόχρονα, αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο σύγκρουσης:

• Την πραγματοποίηση στρατιωτικών ή άλλων επιχειρήσεων σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές.

• Την αύξηση των ένοπλων συνοδειών πλοίων που δραστηριοποιούνται στις συγκεκριμένες περιοχές.

• Τη διακοπή της απευθείας επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.

Κατά τον Ελ-Ντεσούκι, ένα αρχικά περιορισμένο περιστατικό μπορεί να λάβει γρήγορα πολιτικές διαστάσεις, ιδιαίτερα εάν μεταφερθεί στη δημόσια αντιπαράθεση και οι κυβερνήσεις βρεθούν αντιμέτωπες με πίεση για άμεση αντίδραση.

Η κρίσιμη παράμετρος είναι να εξακριβωθεί εγκαίρως εάν μια ενέργεια αποτελεί κεντρική πολιτικοστρατιωτική απόφαση ή πρωτοβουλία που εκδηλώθηκε στο πεδίο χωρίς προηγούμενη εντολή.

Πώς θα αντιδρούσε η Αίγυπτος σε ελληνοτουρκική κρίση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτησή του για τη στάση που θα τηρούσε η Αίγυπτος σε περίπτωση στρατιωτικής κλιμάκωσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Ο Ελ-Ντεσούκι διαχωρίζει ένα επεισόδιο στο Αιγαίο από μια αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τα αιγυπτιακά θαλάσσια δικαιώματα ή περιοχές οι οποίες καλύπτονται από υφιστάμενες συμφωνίες με την Ελλάδα.

Εκτιμά ότι η πρώτη αντίδραση του Καΐρου θα ήταν διπλωματική, με στόχο την εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών και την αποτροπή διαδοχικών ενεργειών που θα οδηγούσαν σε περαιτέρω κλιμάκωση.

Η Αίγυπτος, λόγω των σχέσεων που διατηρεί τόσο με την Αθήνα όσο και με την Άγκυρα, θα μπορούσε να αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο, υπό την προϋπόθεση ότι και οι δύο πλευρές θα αποδέχονταν μια τέτοια παρέμβαση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά τις πρώτες ώρες μιας κρίσης το Κάιρο θα μπορούσε να συμβάλει στην προσωρινή αναστολή των επιχειρήσεων και στην αποκατάσταση της επικοινωνίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του πρώην αξιωματικού και όχι για ανακοίνωση επίσημης αιγυπτιακής πολιτικής ή δέσμευση για συγκεκριμένη αντίδραση.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Ο κίνδυνος από τις έρευνες σε αμφισβητούμενες περιοχές

Σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Ελ-Ντεσούκι επισημαίνει ότι το βασικό νομικό πρόβλημα αφορά τη δυνατότητα μιας διμερούς συμφωνίας να επηρεάζει δικαιώματα τρίτων κρατών.

Υπενθυμίζει ότι τον Οκτώβριο του 2026 η αιγυπτιακή κυβέρνηση επανέλαβε την αντίθεσή της στο μνημόνιο του 2019, ξεκαθαρίζοντας ότι η επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Αίγυπτο.

Ο ίδιος θεωρεί ότι ο πραγματικός κίνδυνος θα προκύψει εάν η επικύρωση συνοδευτεί από αδειοδοτήσεις, σεισμικές έρευνες ή άλλες δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχουν αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις.

Σε μια τέτοια περίπτωση, οι εμπλεκόμενες κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν έντονες πιέσεις για άμεση αντίδραση, αυξάνοντας τις πιθανότητες κλιμάκωσης.

Η τουρκική πρόταση για ΑΟΖ με την Αίγυπτο

Ο πρώην αξιωματικός των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών εμφανίζεται προσεκτικός απέναντι στις πληροφορίες για τουρκική πρόταση οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, η οποία φέρεται να προσφέρει στο Κάιρο μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση εις βάρος ελληνικών δικαιωμάτων.

Διευκρινίζει ότι δεν έχει δει επίσημο κείμενο με συγκεκριμένες συντεταγμένες και όρους.

Εκτιμά, ωστόσο, ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να αποσκοπεί στη διεύρυνση του διαπραγματευτικού πεδίου μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου και στην ενίσχυση της τουρκικής προσέγγισης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να εξασφαλίζει σαφή και εφαρμόσιμα δικαιώματα, χωρίς να δημιουργεί αβεβαιότητα για ενεργειακές επενδύσεις και ερευνητικές δραστηριότητες.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020, επισημαίνοντας ότι το Κάιρο οφείλει να συνυπολογίζει τις υφιστάμενες δεσμεύσεις του και τα δικαιώματα των ενδιαφερόμενων κρατών.

Η προσέγγιση Τουρκίας–Αιγύπτου και η στρατηγική σχέση με την Ελλάδα

Η διπλωματική επαναπροσέγγιση Άγκυρας–Καΐρου δεν εκλαμβάνεται από τον Ελ-Ντεσούκι ως αναγκαστικά ανταγωνιστική προς την ελληνοαιγυπτιακή συνεργασία.

Αντιθέτως, θεωρεί ότι η Αίγυπτος μπορεί να διατηρεί παράλληλα λειτουργικές σχέσεις με την Τουρκία, την Ελλάδα και την Κύπρο, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερα διπλωματικά περιθώρια σε περιόδους περιφερειακής έντασης.

Αναφέρεται στη δεύτερη σύνοδο του Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου Τουρκίας–Αιγύπτου, που πραγματοποιήθηκε στο Κάιρο τον Φεβρουάριο του 2026, ως ένδειξη θεσμοθέτησης της διμερούς συνεργασίας.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η στρατηγική εταιρική σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου διαθέτει ισχυρές βάσεις για περαιτέρω ανάπτυξη.

Επικαλείται τη διακήρυξη στρατηγικής εταιρικής σχέσης του Μαΐου 2025, καθώς και τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, τονίζοντας τις δυνατότητες συνεργασίας στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, στην έρευνα και διάσωση και στην προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων και υποθαλάσσιων υποδομών.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας–Αιγύπτου και Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου για το 2026.

Τουρκία–Ισραήλ: Η Συρία πιθανή αφετηρία στρατιωτικού επεισοδίου

Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο στρατιωτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, ο Ελ-Ντεσούκι εκτιμά ότι ένα περιορισμένο επεισόδιο είναι πιθανότερο από έναν παρατεταμένο πόλεμο.

Ως πιθανό σημείο εκδήλωσης μιας τέτοιας κρίσης προσδιορίζει τη Συρία, όπου οι επιχειρήσεις και τα συμφέροντα ασφαλείας των δύο χωρών ενδέχεται να διασταυρωθούν.

Μια σύγκρουση εκεί θα μπορούσε να έχει ευρύτερες επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για την Ελλάδα επισημαίνει ότι η συνεργασία της με το Ισραήλ θα επηρέαζε τους στρατηγικούς υπολογισμούς της, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτομάτως ελληνική στρατιωτική εμπλοκή.

Αντίστοιχα, η Αίγυπτος θα αξιολογούσε τις συνθήκες με γνώμονα την προστασία των συνόρων, των θαλάσσιων συμφερόντων και της περιφερειακής της ασφάλειας.

Ο Ελ-Ντεσούκι συνδέει επίσης τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου με τις εξελίξεις στη Γάζα, στον Λίβανο και στη Συρία, υπογραμμίζοντας ότι η συνέχιση των συγκρούσεων αυξάνει το κόστος της περιφερειακής συνεργασίας.

Το μήνυμα προς την ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία

Ολοκληρώνοντας τη συνέντευξή του, ο Αιγύπτιος υποστράτηγος απευθύνει μήνυμα προς την ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, αλλά και προς τις υπηρεσίες πληροφοριών.

Επισημαίνει ότι η σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου στηρίζεται σε κοινά συμφέροντα, τα οποία αποκτούν πρακτική αξία μέσα από την καθημερινή συνεργασία στην ενέργεια, στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και στην ανταλλαγή πληροφοριών για διασυνοριακές απειλές.

Θεωρεί απαραίτητη τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας ακόμη και όταν οι διαπραγματεύσεις για τις θαλάσσιες διαφορές δεν οδηγούν σε συμφωνία.

Η βασική προειδοποίησή του αφορά τη διαχείριση του χρόνου σε μια στρατιωτική κρίση: οι κυβερνήσεις πρέπει να διαθέτουν τη δυνατότητα να εξακριβώνουν τι πραγματικά έχει συμβεί και να επικοινωνούν μεταξύ τους προτού ένα περιορισμένο περιστατικό εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση.

Η συνέντευξη αποτυπώνει μια αιγυπτιακή στρατηγική προσέγγιση που δίνει προτεραιότητα στην προστασία των εθνικών συμφερόντων του Καΐρου, στη διατήρηση της συνεργασίας με την Ελλάδα και στην αποφυγή στρατιωτικών κρίσεων που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν συνολικά την Ανατολική Μεσόγειο.