Στην ιδιαίτερη θρησκευτική και πολιτισμική ταυτότητα των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών της Θράκης είναι αφιερωμένη η εκπομπή «365 στιγμές» με τη Σοφία Παπαϊωάννου, που προβάλλεται απόψε στις 20:00 από το ΕΡΤnews.

Η δημοσιογραφική έρευνα ταξιδεύει στον ορεινό Έβρο, στον ιστορικό τεκέ της Ρούσσας και στο Μεγάλο Δέρειο, καταγράφοντας την καθημερινότητα μιας κοινότητας που επί δεκαετίες αγωνίζεται να διατηρήσει τη θρησκευτική και πολιτισμική της ταυτότητα.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η πρόσφατη θεσμική αναγνώριση των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών από την Ελληνική Πολιτεία, οι πιέσεις που έχουν αντιμετωπίσει και οι αντιδράσεις της Άγκυρας.

Μια εκπομπή για μια ιδιαίτερη κοινότητα της Θράκης, την ιστορία της, τα δικαιώματά της και τη γεωπολιτική διάσταση της αναγνώρισής της.

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός (ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου) | Defence-point

Η ραγδαία ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στη δράση των υπηρεσιών πληροφοριών επιφέρει πρωτόγνωρες προκλήσεις για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τη λειτουργία του κράτους δικαίου στα σύγχρονα κράτη.

Η πρόσφατα (3 Νοεμβρίου 2026) δημοσιευθείσα έκθεση 122 σελίδων της διεθνούς οργάνωσης Privacy International με τίτλο “Artificial Intelligence Agencies: The use and regulation of AI in UK Intelligence Agencies” αναδεικνύει τις εκτεταμένες δυνατότητες παρακολούθησης που αποκτούν οι βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών καθώς και τις ανεπάρκειες του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου.

Η αξιοποίηση της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) αποκτά στο πλαίσιο αυτού του προβληματισμού καίρια σημασία γιατί καθορίζει τα όρια εντός των οποίων η επίκληση της εθνικής ασφάλειας μπορεί να δικαιολογήσει επεμβάσεις στην ιδιωτική ζωή.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών MI5 (εσωτερική ασφάλεια και αντικατασκοπεία), MI6 (εξωτερική κατασκοπεία) και GCHQ (ηλεκτρονικές επικοινωνίες και κυβερνοασφάλεια) αξιοποιούν ολοένα και περισσότερο τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για τη συλλογή, διαχείριση και ανάλυση ανυπολόγιστου όγκου δεδομένων. Οι εφαρμογές περιλαμβάνουν την επεξεργασία τηλεπικοινωνιακών πληροφοριών, την αναγνώριση προτύπων συμπεριφοράς, τη χαρτογράφηση κοινωνικών σχέσεων, τη δημιουργία ατομικών προφίλ και την πρόβλεψη πιθανών απειλών.

Η ουσιώδης μεταβολή που επέφερε η τεχνητή νοημοσύνη δεν έγκειται απλώς στην επιτάχυνση της επεξεργασίας πληροφοριών, αλλά στην ποιοτική διεύρυνση της δυνατότητας κρατικής παρέμβασης. Η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει τον συνδυασμό δεδομένων από διαφορετικές πηγές και την εξαγωγή νέων συμπερασμάτων, τα οποία δεν προκύπτουν από την αυτοτελή εξέταση των αρχικών πληροφοριών. Ακόμη και φαινομενικά αθώα, αβλαβή ή δημόσια διαθέσιμα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση κρίσιμων συμπερασμάτων σχετικά με την προσωπικότητα, τις πολιτικές πεποιθήσεις ή τις κοινωνικές επαφές ενός προσώπου.

Η έκθεση περιλαμβάνει, επίσης, δημοσιογραφικές αποκαλύψεις για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ισραηλινές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών κατά τον πόλεμο στη Γάζα. Συγκεκριμένη αναφορά γίνεται στα συστήματα Lavender και Gospel, τα οποία, σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται η Privacy International, χρησιμοποιήθηκαν για την ανάλυση δεδομένων επιτήρησης και στοχοποίησης (σελ. 24-25).

Ακόμα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εντοπίζεται στην Κίνα, όπου η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται για τη μαζική επιτήρηση και τον έλεγχο του πληθυσμού. Εκεί οι κρατικές αρχές επιτηρούν τη μουσουλμανική μειονότητα των Ουιγούρων, με πολίτες να οδηγούνται σε στρατόπεδα «επανεκπαίδευσης» βάσει αδιαφανών αλγοριθμικών αξιολογήσεων (σελ. 23).

Μια από τις βασικές διαπιστώσεις της Privacy International αποτελεί το γεγονός ότι το βρετανικό νομοθετικό πλαίσιο παραμένει σε σημαντικό βαθμό κατακερματισμένο και ανεπαρκώς προσαρμοσμένο στις σύγχρονες τεχνολογικές δυνατότητες.

Η νομοθεσία Investigatory Powers Act, που ρυθμίζει τις εξουσίες παρακολούθησης των υπηρεσιών πληροφοριών, περιλαμβάνει διαδικαστικές εγγυήσεις για τη συλλογή δεδομένων, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει ειδικά και ολοκληρωμένα τη μεταγενέστερη επεξεργασία τους μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Κατά συνέπεια, μια δραστηριότητα συλλογής πληροφοριών μπορεί να βασίζεται σε νόμιμη έγκριση, χωρίς να έχει αξιολογηθεί επαρκώς η δυνατότητα εφαρμογής αλγοριθμικών μοντέλων, συνδυασμού βάσεων δεδομένων ή δημιουργίας προγνωστικών προφίλ.

Παράλληλα, η Privacy International επισημαίνει ότι οι ευρείες εξαιρέσεις εθνικής ασφάλειας από τη νομοθεσία προστασίας προσωπικών δεδομένων μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων εγγυήσεων. Το πρόβλημα επιτείνεται από τη θεσμικά κατοχυρωμένη μυστικότητα των υπηρεσιών πληροφοριών, η οποία δυσχεραίνει τόσο τον ανεξάρτητο έλεγχο όσο και την άσκηση αποτελεσματικών ενδίκων βοηθημάτων από τα θιγόμενα πρόσωπα.

Η έκθεση αξιοποιεί εκτενώς τη νομολογία του ΕΔΔΑ για να καταδείξει ότι η προστασία της εθνικής ασφάλειας, μολονότι αποτελεί κατ’ αρχήν θεμιτό σκοπό περιορισμού του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή, δεν απαλλάσσει τα κράτη από τις απαιτήσεις του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).

Το ΕΔΔΑ στην απόφαση Klass και λοιποί κατά Γερμανίας (6/9/1978) αναγνώρισε ότι η μυστική παρακολούθηση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να είναι αναγκαία για την προστασία της εθνικής ασφάλειας. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι ένα σύστημα μυστικής επιτήρησης ενδέχεται να υπονομεύσει ή ακόμη και να καταστρέψει τις δημοκρατικές διαδικασίες υπό το πρόσχημα της προστασίας τους. Για τον λόγο αυτό απαιτείται η ύπαρξη επαρκών και αποτελεσματικών εγγυήσεων κατά της κατάχρησης.

Αντίστοιχα, οι αποφάσεις Roman Zakharov κατά Ρωσίας (4/12/2015) και Szabó και Vissy κατά Ουγγαρίας (12/1/2016) αναδεικνύουν τις αυστηρές απαιτήσεις που απορρέουν από το άρθρο 8 ΕΣΔΑ ως προς τη νομιμότητα, την αναγκαιότητα και τον έλεγχο των μέτρων μυστικής παρακολούθησης. Η έκθεση τις επικαλείται για να υπογραμμίσει ότι η συλλογή ευαίσθητων πληροφοριών και επικοινωνιών συνιστά επέμβαση στην ιδιωτική ζωή, η οποία απαιτεί επαρκή νόμιμη βάση και αποτελεσματικές εγγυήσεις.

Στην απόφαση Big Brother Watch και λοιποί κατά Ηνωμένου Βασιλείου (25/5/2021) το Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης του ΕΔΔΑ εξέτασε τη συμβατότητα συστημάτων μαζικής υποκλοπής επικοινωνιών (Regulation of Investigatory Powers Act 2000) με την ΕΣΔΑ και διαμόρφωσε απαιτήσεις ελέγχου σε διαδοχικά στάδια της διαδικασίας επιτήρησης. Υπογράμμισε τα κριτήρια επιλογής πληροφοριών προς εξέταση (selectors), απαιτώντας πρόσθετες εγγυήσεις όταν αυτά συνδέονται με αναγνωρίσιμα πρόσωπα.

Η Privacy International υποστηρίζει ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την προσαρμογή αυτών των εγγυήσεων. Τα σύγχρονα συστήματα μπορούν να αναλύουν μαζικά δεδομένα χωρίς να περιορίζονται σε συγκεκριμένους αριθμούς τηλεφώνου ή άλλα παραδοσιακά αναγνωριστικά στοιχεία, αλλά χρησιμοποιώντας γενικές περιγραφές συμπεριφοράς ή πιθανών απειλών. Έτσι, τα υφιστάμενα κριτήρια ελέγχου ενδέχεται να μην ανταποκρίνονται πλέον στην πραγματική έκταση της επέμβασης.

Στην απόφαση Peck κατά Ηνωμένου Βασιλείου (28/1/2003), το ΕΔΔΑ αναγνώρισε ότι δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε δημόσιο χώρο μπορούν να εμπίπτουν στο πεδίο προστασίας της ιδιωτικής ζωής, ιδίως όταν αποτελούν αντικείμενο συστηματικής καταγραφής. Στις αποφάσεις Rotaru κατά Ρουμανίας (4/5/2000) και Amann κατά Ελβετίας (16/2/2000) το Δικαστήριο εξέτασε τη συλλογή και διατήρηση προσωπικών πληροφοριών από κρατικές αρχές, αναγνωρίζοντας τη σημασία τους για το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ.

Τέλος, η έκθεση επικαλείται την απόφαση S. και Marper κατά Ηνωμένου Βασιλείου (4/12/2008) σχετικά με τη διατήρηση βιομετρικών δεδομένων (δακτυλικά αποτυπώματα, κυτταρικά δείγματα, κ.λπ.). Βάσει των αρχών της απόφασης, υποστηρίζει ότι ορισμένες μορφές μαζικής συλλογής και αλγοριθμικής επεξεργασίας ευαίσθητων βιομετρικών πληροφοριών ενδέχεται να είναι δυσανάλογες, ακόμη και εάν συνοδεύονται από διαδικαστικές εγγυήσεις.

Στις τελευταίες σελίδες της έκθεσης, η Privacy International εισηγείται τη θέσπιση ειδικών κανόνων για κάθε στάδιο αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης από τις υπηρεσίες πληροφοριών, από τη συλλογή δεδομένων μέχρι τη δημιουργία αλγοριθμικών συμπερασμάτων και τη λήψη αποφάσεων.

Προτείνεται η υποχρεωτική γνωστοποίηση της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στα αιτήματα αδειοδότησης της παρακολούθησης, η αυτοτελής αξιολόγηση της αναγκαιότητας και αναλογικότητας των αλγοριθμικών επεξεργασιών καθώς και η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των ανεξάρτητων εποπτικών αρχών. Μεγάλη σημασία αποδίδεται στην τεχνική δυνατότητα ελέγχου των συστημάτων, των δεδομένων εκπαίδευσης και των αποτελεσμάτων τους.

Η οργάνωση προτείνει επίσης την πλήρη απαγόρευση ορισμένων εφαρμογών, μεταξύ των οποίων οι πλήρως αυτοματοποιημένες αποφάσεις με σημαντικές επιπτώσεις για τα πρόσωπα, η βιομετρική ταυτοποίηση σε πραγματικό χρόνο, η προγνωστική αξιολόγηση επικινδυνότητας αποκλειστικά βάσει ατομικών χαρακτηριστικών και η στοχοποίηση προσώπων λόγω άσκησης θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η έκθεση της Privacy International αναδεικνύει μια θεμελιώδη πρόκληση για το σύγχρονο κράτος δικαίου: η νομιμότητα της αρχικής συλλογής πληροφοριών δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην και τη νομιμότητα κάθε μεταγενέστερης αλγοριθμικής επεξεργασίας τους.

Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλό τεχνικό μέσο των υπηρεσιών πληροφοριών, αλλά ως παράγοντας που μεταβάλλει ουσιωδώς την ένταση και την έκταση της κρατικής εξουσίας επιτήρησης.

Υπό αυτή την έννοια, η αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων προϋποθέτει όχι μόνο τον έλεγχο της συλλογής πληροφοριών, αλλά και την ουσιαστική νομική και τεχνική εποπτεία των αλγοριθμικών διαδικασιών που ακολουθούν.

Της Λαμπριάνας Κυριακού | Newpost

«Λεηλατήσαμε τα καταστήματά τους
Χαλάσαμε τ’ αγάλματά τους
Λογχίσαμε τα γουρούνια τους και τα κάψαμε
μαζί με τις φωτογραφίες των παιδικών τους χρόνων.
Γεμίσαμε τα χαντάκια τους
Ισοπεδώσαμε με μπουλντόζες τους τάφους τους
και χτίσαμε απάνω τους γήπεδα ποδοσφαίρου
Κατεδαφίσαμε πλίθινους τοίχους που κουβαλούσαν τις μνήμες τους.

Νομίσαμε πως δεν θα επιστρέψουν ποτέ.
Και γύρισαν κρατώντας στα χέρια τους
το κλειδί της πόρτας μας…»

Γκιουργκέντς Κορκμαζέλ, Τουρκοκύπριος ποιητής

Αυτούς τους στίχους δεν τους έγραψε κάποιος Ελληνοκύπριος πρόσφυγας κύριε Ερντογάν. Τους έγραψε ένας Τουρκοκύπριος που τόλμησε να κοιτάξει την Ιστορία κατάματα. Είδε τα λεηλατημένα σπίτια, τους βεβηλωμένους τάφους, τις χαμένες πατρίδες και αναγνώρισε το έγκλημα εκεί όπου άλλοι αναζητούσαν δικαιολογίες.

Καταλαβαίνω γιατι αποφεύγετε τόσο πεισματικά την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γιατί πίσω από την αναγνώριση ενός κράτους στέκει μια ολόκληρη Ιστορία, γραμμένη με αίμα, βιασμούς, σφαγές και λεηλασίες. Κύριε Ερντογάν, αυτές οι σελίδες δε θα διαγραφούν ποτέ, επειδή εσείς δεν δώσατε το χέρι στον Νίκο Χριστοδουλίδη στην Αττάλεια, ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία θα έπαυε να υπάρχει.

Δώσατε, όμως, στον Κύπριο Πρόεδρο κάτι πολύ πιο μεγάλο, την ευκαιρία από το βήμα να υπενθυμίσει, μπροστά σε όλους, ότι εκπροσωπεί ένα «κυρίαρχο, ισότιμο και ανεξάρτητο κράτος-μέλος των Ηνωμένων Εθνών». Εσείς επιχειρήσατε να τον εξαφανίσετε από το κάδρο της υποδοχής και καταφέρατε να στρέψετε τα βλέμματα επάνω του. Με την στάση σας, κάνατε ηχηρότερη τη φωνή της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Teşekkür ederim, κύριε Ερντογάν

Το παραπάνω σχόλιο γράφτηκε με αφορμή τη διπλωματική απρέπεια Ερντογάν που πρέπει να διαβάσετε παρακάτω:

Διπλωματική απρέπεια Ερντογάν στην Αττάλεια! Απέφυγε τον Χριστοδουλίδη – Η αντίδραση της Λευκωσίας και η παρέμβαση στην Κομισιόν