Του Γιώργου Σαχίνη, Neakriti.gr
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου δεν είναι ένα συνηθισμένο τεχνικό έργο. Είναι μια υποδομή με οικονομική, ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία, η οποία περνά από μια περιοχή όπου η Τουρκία επιχειρεί συστηματικά να αμφισβητήσει τα ελληνικά δικαιώματα και να επιβάλει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου. Γι’ αυτό κάθε εξέλιξη γύρω από τις έρευνες, τις εργασίες πόντισης και τις διπλωματικές κινήσεις που τις συνοδεύουν αποκτά βάρος πολύ μεγαλύτερο από εκείνο μιας τεχνικής εκκρεμότητας.
Η υπόθεση νότια-νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου επανέρχεται με μια πρόσθετη παράμετρο, η οποία γεννά περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα απαντά: τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία. Μια ξένη κυβέρνηση εμφανίζεται να έχει αναλάβει να ενημερώσει την Άγκυρα εκ μέρους των ελληνικών Αρχών, ενώ στο ίδιο διπλωματικό σκηνικό καταγράφονται επαφές της Γαλλίδας πρέσβειρας με Τούρκο αξιωματούχο και δηλώσεις από την τουρκική πλευρά ότι το ζήτημα διευθετήθηκε. Την ίδια ώρα, οι Έλληνες πολίτες, κοινοβουλευτικά κόμματα, ενδεχομένως και υπουργοί, όπως ο Εθνικής Άμυνας, δεν έχουν δει το έγγραφο που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα δικαιούται να προχωρήσει το έργο. Τα δικαιώματα της χώρας στην υφαλοκρηπίδα δε γεννιούνται από την άδεια τρίτων, ούτε εξαρτώνται από την αποδοχή της Άγκυρας. Η υφαλοκρηπίδα δεν είναι “δυνητική”, υπάρχει ab initio και ipso facto, η οριοθέτηση των απώτατων εξωτερικών της ορίων είναι σε εκκρεμότητα μόνο. Το ερώτημα είναι με ποιον τρόπο ασκούνται αυτά τα δικαιώματα, ποιος εκπροσωπεί την ελληνική πλευρά στις διπλωματικές συνεννοήσεις και τι ακριβώς περιλαμβάνει το έγγραφο που επικαλούνται οι εμπλεκόμενοι. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δε ζητήθηκε τουρκική άδεια και ότι η διακοίνωση δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Αυτές οι διαβεβαιώσεις πρέπει να εξεταστούν πάνω στο πραγματικό κείμενο, όχι σε περιλήψεις.
Η Κρήτη βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που ξεπερνά τα όρια ενός τεχνικού έργου. Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο “Abeille Marengo” είχε ως σημείο αναχώρησης το Ηράκλειο, απ’ όπου επρόκειτο να ξεκινήσει την επιχειρησιακή του δραστηριότητα στο πλαίσιο των εργασιών που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες δημοσιογραφικές πληροφορίες, η αναχώρησή του μετατέθηκε για λόγους τεχνικής και επιχειρησιακής προετοιμασίας. Η λεπτομέρεια αυτή έχει τη σημασία της, από το Ηράκλειο ξεκινά μια αποστολή που συνδέεται με ένα έργο στρατηγικής σημασίας και με μια θαλάσσια περιοχή στην οποία η Αθήνα έχει προχωρήσει στις σχετικές αδειοδοτήσεις.
Η περιοχή νότια-νοτιοανατολικά της Κάσου έχει ήδη αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό. Το προηγούμενο του 2024, όταν οι έρευνες του ιταλικού πλοίου “Ievoli Relume” συνάντησαν την τουρκική αντίδραση, έδειξε πόσο εύκολα μια τεχνική δραστηριότητα μπορεί να μετατραπεί σε διπλωματικό επεισόδιο.
Τι θέλει η Τουρκία
Η Τουρκία επιδιώκει να δημιουργήσει μια πρακτική σύμφωνα με την οποία κάθε δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο θα πρέπει να περνά, άμεσα ή έμμεσα, από τη δική της πολιτική και διπλωματική επιτήρηση. Δε χρειάζεται να αναγνωριστεί επισήμως κάποιο τουρκικό δικαίωμα για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος. Αρκεί να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η Άγκυρα είναι αναγκαίος συνομιλητής, χωρίς τη συγκατάθεση του οποίου δεν μπορεί να προχωρήσει τίποτα. Αυτή είναι η παγίδα που οφείλει να αποφύγει η Αθήνα, να μην επιτρέψει να μετατραπεί η άτυπη ενημέρωση όπως μας έλεγαν αρχικά (που ούτε αυτή υπάρχει στο Δίκαιο της Θάλασσας) σε διαδικασία έγκρισης και η διπλωματική επικοινωνία σε έμμεση αναγνώριση αρμοδιότητας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, η Γαλλία ανέλαβε να ενημερώσει την Άγκυρα εκ μέρους των ελληνικών Αρχών. Σε δημοσιεύματα αποδίδεται στο έγγραφο διατύπωση που αρχίζει με τη φράση «On behalf of the Hellenic Authorities, France informs Turkey that…». Εφόσον αυτή είναι πράγματι η διατύπωση, η συζήτηση δεν αφορά απλώς μια γαλλική διπλωματική πρωτοβουλία, αλλά μια ενέργεια που εμφανίζεται να γίνεται στο όνομα της Ελλάδας.
Σε δημοσιεύματα έχει αποδοθεί στη γαλλική διακοίνωση διατύπωση σύμφωνα με την οποία το Παρίσι δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αν πράγματι υπάρχει τέτοια αναφορά, χρειάζεται να γνωρίζουμε το ακριβές της περιεχόμενο και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται
Η σημαντική εκκρεμότητα
Εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη εκκρεμότητα. Ποιο ακριβώς είναι το περιεχόμενο της διακοίνωσης; Τι αναφέρει για τις εργασίες; Ποια στοιχεία μεταφέρει στην τουρκική πλευρά; Ποια είναι η ακριβής διατύπωση για τα δικαιώματα της Ελλάδας; Υπάρχει ρητή αναφορά ότι η ενημέρωση γίνεται αποκλειστικά για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας κι αν ναι, τότε τι ρόλο παίζει η Navtex; Περιλαμβάνεται οποιαδήποτε φράση που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αποστασιοποίηση της Γαλλίας από ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων; Αυτά δεν είναι δευτερεύοντα ερωτήματα ούτε λεπτομέρειες για διπλωματικούς συντάκτες. Είναι η ουσία της υπόθεσης.
Όταν ένα έγγραφο χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση ως επιχείρημα για να καθησυχάσει την κοινή γνώμη, οφείλει να είναι διαθέσιμο για έλεγχο. Διαφορετικά, οι πολίτες καλούνται να αρκεστούν σε περιγραφές τρίτων, σε επιλεκτικές διαρροές και σε διαβεβαιώσεις για το τι δήθεν περιλαμβάνει ένα χαρτί που δεν έχουν δει. Ο ομότιμος καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Γρηγόρης Τσάλτας, έχει ζητήσει από το radio984.gr να δοθεί στη δημοσιότητα το πλήρες περιεχόμενο της διακοίνωσης, πριν από οποιαδήποτε ανάλυση. Το αίτημα είναι εύλογο. Η δημοσιοποίηση δε θα υποκαταστήσει τη διπλωματική ενημέρωση, ούτε θα λύσει αυτομάτως όλες τις απορίες. Θα επιτρέψει, όμως, να γίνει συζήτηση πάνω στο πραγματικό κείμενο και όχι πάνω σε περιλήψεις, ερμηνείες ή αποσπασματικές αναφορές.
Η ανάγκη αυτή γίνεται μεγαλύτερη επειδή οι πληροφορίες για τη μορφή της συνεννόησης φαίνεται να έχουν μεταβληθεί. Αρχικά είχε αναφερθεί ότι η επικοινωνία Αθήνας και Παρισιού θα γινόταν μέσω ενός άτυπου non-paper. Στη συνέχεια, όμως, η υπόθεση εμφανίστηκε να καταλήγει σε επίσημη ρηματική διακοίνωση. Η διαφορά δεν είναι απλώς τυπική. Ένα άτυπο ενημερωτικό σημείωμα και ένα επίσημο διπλωματικό έγγραφο έχουν διαφορετικό θεσμικό βάρος, διαφορετική διαδρομή και διαφορετική σημασία ως προς το ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη του περιεχομένου.
Η πιο ευαίσθητη διάσταση δεν αφορά μόνο το τι γράφει το έγγραφο, αλλά και το ποιος ανέλαβε να το μεταφέρει. Η φράση, αν ισχύει ότι έτσι αναγράφεται στη ρηματική διακοίνωση, ότι η Γαλλία ενημερώνει την Τουρκία «εκ μέρους των ελληνικών Αρχών», δημιουργεί ένα θεσμικό ερώτημα: ποια ακριβώς ελληνική Αρχή έδωσε αυτήν την εντολή και με ποια διαδικασία; Η Ελλάδα διαθέτει διπλωματική υπηρεσία, υπουργείο Εξωτερικών και σαφείς θεσμικές οδούς για την επικοινωνία με τρίτα κράτη. Δεν είναι παράλογο να αξιοποιούνται οι διπλωματικές δυνατότητες μιας φίλης χώρας. Η συνεργασία με τη Γαλλία μπορεί να είναι χρήσιμη και να εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική σχέση. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται διαφάνεια ως προς τα όρια και το περιεχόμενό της.
Οι γαλλικές ενέργειες
Η Γαλλίδα πρέσβειρα φέρεται να είχε επαφές και με φωτογραφικά ντοκουμέντα, με Τούρκο αξιωματούχο για το ζήτημα των εργασιών. Με ποια ιδιότητα έγιναν αυτές οι συζητήσεις; Εκπροσωπούσε αποκλειστικά τη γαλλική κυβέρνηση; Μετέφερε συγκεκριμένη ελληνική θέση; Ενεργούσε κατόπιν συνεννόησης με την Αθήνα; Είχε προηγηθεί ενημέρωση της ελληνικής κυβέρνησης για το περιεχόμενο και το πλαίσιο των επαφών; Δεν πρόκειται για αμφισβήτηση της γαλλικής διπλωματίας ούτε για αμφισβήτηση της συνεργασίας των δύο χωρών. Πρόκειται για την αυτονόητη απαίτηση να είναι σαφές ποιος εκπροσωπεί ποιον.
Όταν η συζήτηση αφορά εργασίες σε θαλάσσια περιοχή που η Αθήνα αδειοδοτεί ως πεδίο άσκησης ελληνικών δικαιωμάτων, η ελληνική θέση δεν μπορεί να εμφανίζεται σαν να μεταφέρεται από τρίτους, χωρίς να γνωρίζουμε ποιος έδωσε την εντολή και τι ακριβώς τους ζητήθηκε. Η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει αν γνώριζε εκ των προτέρων τις επαφές της Γαλλίδας πρέσβειρας με τον Τούρκο αξιωματούχο, αν είχε εγκρίνει το περιεχόμενό τους και αν είχε ζητήσει από τη γαλλική πλευρά να αναλάβει αυτήν την επικοινωνία. Ή ενημερώθηκε εκ των υστέρων για μια πρωτοβουλία που είχε ήδη δρομολογηθεί; Η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί σε γενικές αναφορές για τη στενή συνεργασία Αθήνας και Παρισιού. Η στρατηγική σχέση είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί υποκατάστατο της λογοδοσίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο χρόνος των τουρκικών δηλώσεων. Λίγο πριν από τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού πλοίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι το ζήτημα είχε διευθετηθεί. Η δήλωση παρουσιάστηκε από την τουρκική πλευρά ως ένδειξη ότι είχε επιτευχθεί συνεννόηση και ότι η εκκρεμότητα είχε κλείσει. Αυτό που δεν έχει διευκρινιστεί είναι τι ακριβώς θεωρεί η Άγκυρα ότι διευθετήθηκε.
Όταν ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δηλώνει δημοσίως ότι το ζήτημα λύθηκε, η ελληνική πλευρά οφείλει να εξηγήσει τι ακριβώς συνέβη και αν η δική της εκδοχή συμπίπτει με εκείνη της Άγκυρας. Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Τουρκία παρουσιάζει τις εξελίξεις ως διπλωματική επιτυχία. Αυτό είναι αναμενόμενο. Το πρόβλημα είναι ότι η ελληνική κοινωνία δε διαθέτει τα στοιχεία για να αξιολογήσει αν οι δύο πλευρές περιγράφουν το ίδιο γεγονός με διαφορετικά λόγια ή αν υπάρχει πραγματική απόσταση ανάμεσα στις δύο εκδοχές.
Τι λέει η ελληνική πλευρά
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, υποστήριξε ότι δε ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία για την πραγματοποίηση των εργασιών. Επεσήμανε, επίσης, ότι η διακοίνωση δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και ότι η ενημέρωση της τουρκικής πλευράς δε σημαίνει αναγνώριση δικαιωμάτων της. Παράλληλα, ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, θα ενημερώσει τα κόμματα. Η κυβερνητική θέση έχει μια σαφή βάση, η ενημέρωση για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας δεν ταυτίζεται με την αναζήτηση άδειας. Είναι διαφορετικό να γνωστοποιούνται σε μια γειτονική χώρα οι κινήσεις ενός ερευνητικού πλοίου και διαφορετικό να αναγνωρίζεται ότι η χώρα αυτή έχει δικαίωμα να εγκρίνει ή να απαγορεύσει τις εργασίες.
Η συζήτηση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το διεθνές νομικό πλαίσιο. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει στο άρθρο 77 ότι το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα του για την εξερεύνηση και την εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων. Τα δικαιώματα αυτά είναι αποκλειστικά και, σύμφωνα με τη Σύμβαση, δεν εξαρτώνται από πραγματική ή πλασματική κατοχή ούτε από ρητή διακήρυξη. Η σημασία της πρόβλεψης είναι σαφής, τα δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα δεν παραχωρούνται από τρίτους και δε δημιουργούνται επειδή ένα κράτος αποφασίζει να τα ανακοινώσει. Υφίστανται αυτοδικαίως και εξαρχής, σύμφωνα με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
Το άρθρο 79 αφορά την τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών στην υφαλοκρηπίδα. Αναγνωρίζει ότι όλα τα κράτη δικαιούνται να τοποθετούν τέτοια καλώδια, ενώ προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για τη διαδρομή και τις σχετικές δραστηριότητες. Το πλαίσιο αυτό δείχνει ότι η ύπαρξη ενός υποθαλάσσιου καλωδίου δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γενική αφορμή για την επιβολή πολιτικών όρων από ένα τρίτο κράτος. Η νομική συζήτηση έχει, βεβαίως, τις λεπτές της πλευρές. Η ακριβής διαδρομή, το καθεστώς των επιμέρους θαλάσσιων περιοχών, οι υποχρεώσεις των εμπλεκόμενων κρατών και οι κανόνες για την ασφάλεια των εργασιών πρέπει να εξετάζονται με βάση τα πραγματικά δεδομένα. Επίσης, το ίδιο άρθρο αναφέρει ρητά ότι σε ειδικές περιστάσεις που ενέχουν πιθανότητα “βλάβης” στον βυθό της υφαλοκρηπίδας του παράκτιου κράτους που γίνονται εργασίες έρευνας ή πόντισης καλωδίου, η ενημέρωση επιβάλλεται. Άρα, αυτό αφορά την Ελλάδα, αύριο και την Κύπρο, αλλά αν ενημερώνεται και η Τουρκία, σημαίνει ότι έχει “δικαιώματα” επί της δικής μας υφαλοκρηπίδας ή επί της οριοθετημένης μερικώς ΑΟΖ με την Αίγυπτο λίγο νοτιότερα, είναι δυνατόν να υπάρχει έστω και υπόνοια για επιστροφή στο πεδίο “από το παράθυρο” του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου;
Η τουρκική αντίδραση δεν περιορίζεται σε μια συγκεκριμένη διαφωνία για την πορεία ενός καλωδίου. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αμφισβήτησης των ελληνικών θέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι αντι-NAVTEX, οι ανακοινώσεις και οι διπλωματικές παρεμβάσεις επιχειρούν να δημιουργήσουν μια εικόνα διαρκούς διαφοράς, ακόμη και σε περιοχές όπου η Αθήνα θεωρεί ότι ασκεί νόμιμα τα δικαιώματά της. Η πρακτική αυτή έχει έναν συγκεκριμένο στόχο: να μετατρέψει την αμφισβήτηση σε καθημερινότητα.
Η Γαλλία είναι σημαντικός εταίρος της Ελλάδας. Η αμυντική συνεργασία, οι πολιτικές σχέσεις και η κοινή παρουσία σε ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου έχουν δημιουργήσει ένα πλαίσιο στενής συνεννόησης. Αυτό, ωστόσο, δε σημαίνει ότι κάθε γαλλική ενέργεια πρέπει να θεωρείται αυτονόητα ταυτόσημη με την ελληνική θέση. Σε δημοσιεύματα έχει αποδοθεί στη γαλλική διακοίνωση διατύπωση σύμφωνα με την οποία το Παρίσι δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αν πράγματι υπάρχει τέτοια αναφορά, χρειάζεται να γνωρίζουμε το ακριβές της περιεχόμενο και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται.
Οι επιφυλάξεις που έχει εκφράσει ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, κινούνται σε αυτήν την κατεύθυνση. Έχει διατυπώσει την άποψη ότι, εάν η γαλλική κυβέρνηση πλήξει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, θα υπάρξουν συνέπειες για το μέλλον του καλωδίου. Η θέση αυτή πρέπει να αξιολογηθεί ως πολιτική και νομική προειδοποίηση, όχι ως απόδειξη ότι η Γαλλία έχει ήδη προβεί σε τέτοια ενέργεια. Η ουσία είναι ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να μεταθέτει σε τρίτους την ευθύνη υπεράσπισης των θέσεών της. Η γαλλική συνδρομή μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά η ελληνική κυβέρνηση είναι εκείνη που οφείλει να διασφαλίζει ότι κάθε διπλωματική κίνηση υπηρετεί τη δική της στρατηγική και δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες.
Πρέπει να δώσει την πλήρη εικόνα η ελληνική κυβέρνηση
Η κυβέρνηση έχει υποχρέωση να παρουσιάσει μια πλήρη εικόνα. Να εξηγήσει ποια ήταν η αρχική συνεννόηση με τη Γαλλία, γιατί επιλέχθηκε η μορφή της ρηματικής διακοίνωσης, ποιος ενέκρινε το τελικό κείμενο και ποια ακριβώς ήταν η εντολή προς τη γαλλική διπλωματική αποστολή. Να διευκρινίσει, επίσης, αν η Τουρκία ενημερώθηκε μόνο για λόγους ασφάλειας (αλλά τότε η NAVTEX δεν παίζει τον ρόλο αυτό;) ή αν υπήρξε οποιαδήποτε άλλη συνεννόηση. Η επίκληση της εμπιστευτικότητας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως γενική απάντηση. Ασφαλώς, υπάρχουν διπλωματικά έγγραφα και συνομιλίες που δεν είναι δυνατόν να δημοσιοποιούνται άμεσα. Όταν, όμως, η κυβέρνηση επικαλείται ένα συγκεκριμένο έγγραφο για να αντικρούσει πολιτικές αιτιάσεις, οφείλει να εξηγεί γιατί δεν μπορεί να το δώσει στη δημοσιότητα ή, τουλάχιστον, να παρουσιάσει το πλήρες περιεχόμενό του στη Βουλή.
Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου δεν πρέπει να γίνει όμηρος μιας διπλωματικής διαχείρισης που αφήνει περισσότερες σκιές απ’ όσες διαλύει. Η ολοκλήρωση του έργου έχει στρατηγική σημασία για τη διασύνδεση των δύο χωρών, την ενεργειακή ασφάλεια και τη γεωπολιτική θέση της Κύπρου και της Ελλάδας. Η σημασία του, όμως, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως λόγος για να παρακάμπτονται τα ερωτήματα που γεννά η διαχείρισή του. Αντίθετα, όσο μεγαλύτερη είναι η σημασία του έργου, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η προσοχή στην προστασία των δικαιωμάτων και στη διαφάνεια των αποφάσεων.
Η υπόθεση δε θα κριθεί από το ποιος θα κάνει την πιο καθησυχαστική δήλωση ούτε από το ποιος θα εμφανιστεί να έχει κερδίσει έναν ακόμη γύρο διπλωματικών εντυπώσεων. Θα κριθεί από το αν οι εργασίες θα προχωρήσουν με βάση το διεθνές δίκαιο, αν η Ελλάδα θα ασκήσει τα δικαιώματά της χωρίς εκπτώσεις και αν η κυβέρνηση θα δώσει στη δημοσιότητα τα στοιχεία που απαιτούνται για να αξιολογηθεί η στάση της. Θα κριθεί, επίσης, από το αν η ελληνική πλευρά θα αποτρέψει τη δημιουργία ενός προηγούμενου στο οποίο η τουρκική αντίδραση θα θεωρείται αναπόφευκτο στάδιο κάθε ελληνικής δραστηριότητας στην περιοχή.
Το ερώτημα: Τι ακριβώς γράφει το χαρτί;
Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει απλό και συγκεκριμένο: τι γράφει το χαρτί που κανείς δεν έχει δει; Ποιος αποφάσισε να μιλήσει η Γαλλία εκ μέρους των ελληνικών Αρχών; Τι ακριβώς συζητήθηκε με την τουρκική πλευρά; Και γιατί η Άγκυρα έσπευσε να ανακοινώσει ότι το ζήτημα διευθετήθηκε, ενώ η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να μην έχει στα χέρια της την πλήρη εικόνα; Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν, όχι με υπαινιγμούς, αλλά με έγγραφα, σαφείς εξηγήσεις και συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Η Ελλάδα δε χρειάζεται να ζητήσει από κανέναν να αναγνωρίσει δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο. Χρειάζεται, όμως, να αποδεικνύει με κάθε της κίνηση ότι τα υπερασπίζεται με συνέπεια. Και αυτό δε γίνεται με μισές ενημερώσεις, ασαφείς διατυπώσεις και διπλωματικά έγγραφα που μένουν εκτός δημόσιας θέας. Η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος, τα νησιά και η θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου δεν είναι αφηρημένα σημεία σε έναν χάρτη. Είναι πεδίο όπου δοκιμάζονται η αξιοπιστία της ελληνικής πολιτικής, η συνέπεια της διπλωματίας και η δυνατότητα της χώρας να υπερασπίζεται στην πράξη όσα υποστηρίζει στα λόγια.
Γιατί, τελικά, το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος θα ποντίσει το καλώδιο. Είναι ποιος θα καθορίζει τους όρους με τους οποίους η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της στη θάλασσα. Και σε αυτό το ερώτημα η απάντηση δεν μπορεί να δίνεται από την Άγκυρα, ούτε να αναζητείται σε μια διακοίνωση που οι πολίτες καλούνται απλώς να εμπιστευθούν χωρίς να τη διαβάσουν. Η απάντηση πρέπει να είναι ελληνική, θεσμικά καθαρή, νομικά τεκμηριωμένη και δημόσια ελέγξιμη.
