Σε μια δήλωση με έντονο πολιτικό βάρος, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε πως η Ουκρανία «είναι έτοιμη για εκλογές», αρκεί να υπάρξουν εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους εταίρους. Η τοποθέτηση αυτή έγινε μετά τις νέες δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επανέφερε τον ισχυρισμό ότι το Κίεβο «χρησιμοποιεί τον πόλεμο» για να αποφύγει την εκλογική διαδικασία.

«Θα ζητήσω προτάσεις για αλλαγή της νομοθεσίας»

Ο Ζελένσκι, του οποίου η πενταετής θητεία έληγε τον Μάιο του 2024, υπενθύμισε πως οι εκλογές έχουν ανασταλεί από τον Φεβρουάριο του 2022 λόγω του στρατιωτικού νόμου. Ωστόσο, για πρώτη φορά αφήνει ξεκάθαρα ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγής στις κάλπες.

«Θα ζητήσω να συνταχθούν προτάσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν τον νόμο. Αν οι σύμμαχοι μάς εγγυηθούν ασφάλεια, εκλογές μπορούν να γίνουν μέσα σε 60 με 90 ημέρες», σημείωσε.

«Ζητώ ανοιχτά από τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους εταίρους να βοηθήσουν ώστε να διασφαλιστεί η εκλογική διαδικασία», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα των εκλογών «αφορά πρώτα και κύρια τον ουκρανικό λαό, όχι άλλες χώρες».

Απάντηση στις αιχμές περί «παραμονής στην εξουσία»

Ο Ζελένσκι απέρριψε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό πως ο ίδιος «κρατιέται στην προεδρία» για να αποφύγει τον τερματισμό του πολέμου. «Έχω ακούσει υπαινιγμούς ότι κολλάμε στην εξουσία και ότι γι’ αυτό ο πόλεμος συνεχίζεται. Αυτή η αφήγηση είναι εντελώς παράλογη», είπε.

Ο Ουκρανός πρόεδρος παραμένει ο πιο δημοφιλής πολιτικός της χώρας, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της Socis (22,3%), αν και ακολουθείται στενά από τον πρώην αρχηγό στρατού και νυν πρέσβη στο Ηνωμένο Βασίλειο, Βαλερί Ζαλούζνι (21,3%).

Οι τεράστιες πρακτικές δυσκολίες μιας εκλογικής αναμέτρησης

Η συζήτηση για εκλογές δεν είναι καινούργια. Από την αρχή της ρωσικής εισβολής, η Μόσχα αμφισβητεί τη νομιμοποίηση του Ζελένσκι και απαιτεί εκλογές ως όρο για κατάπαυση του πυρός. Την ίδια αφήγηση επανέφερε ο Πρόεδρος Τραμπ δηλώνοντας: «Μιλούν για δημοκρατία, αλλά φτάνουν σε σημείο που δεν είναι πια δημοκρατία».

Στην πράξη όμως, μια εκλογική διαδικασία εν καιρώ πολέμου είναι εξαιρετικά δύσκολη:

• Οι στρατιώτες στην πρώτη γραμμή θα πρέπει είτε να πάρουν άδεια είτε να ψηφίσουν υπό ειδικές συνθήκες.

• Περίπου 5,7 εκατ. Ουκρανοί ζουν στο εξωτερικό ως πρόσφυγες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

• Χρειάζονται σύνθετες διαδικασίες ασφαλείας για εκλογικά κέντρα που θα μπορούσαν να γίνουν στόχος ρωσικών επιθέσεων.

Η αντιπολιτευόμενη βουλευτής Λέσια Βασιλένκο τόνισε ότι «εκλογές δεν γίνονται σε πόλεμο», παραπέμποντας στο βρετανικό προηγούμενο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ίδια υπογράμμισε ότι μόνο όταν όλοι οι Ουκρανοί —συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτών— μπορούν να ψηφίσουν, θα είναι θεμιτή οποιαδήποτε διαδικασία.

Η πολιτική σκηνή αντιδρά – Επιφυλάξεις, φόβοι και κατηγορίες

Ο Ολεξίι Γκοντσαρένκο από το κόμμα «Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη» ήταν πιο κατηγορηματικός:
«Είμαι απολύτως αντίθετος. Δεν καταλαβαίνω καν γιατί ο Ζελένσκι το λέει. Είναι εντελώς αδύνατο».

Ο ίδιος υποστήριξε ότι εκλογές υπό αυτές τις συνθήκες θα ήταν «ευνοϊκές για τον Ζελένσκι», καθώς ελέγχει τα μέσα ενημέρωσης και η αντιπολίτευση δεν είναι προετοιμασμένη.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ολεξάντρ Μερέζκο, επικεφαλής της επιτροπής εξωτερικής πολιτικής στο ουκρανικό κοινοβούλιο και μέλος του κυβερνώντος κόμματος, δεν υπάρχει πολιτική πίεση για εκλογές. Η συντριπτική πλειονότητα των βουλευτών —και της αντιπολίτευσης— αναγνωρίζει ότι μια εκστρατεία σε συνθήκες πολέμου «θα ήταν δώρο για τον Πούτιν».

«Αν καταφέρει να μας διχάσει εκ των έσω, θα έχει πετύχει ό,τι δεν μπορεί στο πεδίο της μάχης», τόνισε.

Οι πολίτες δεν θέλουν εκλογές τώρα

Σύμφωνα με το Kyiv International Institute of Sociology, μόλις 10% των πολιτών στηρίζει την ιδέα των εκλογών πριν από κατάπαυση πυρός ή ειρηνευτική συμφωνία.
Σε έρευνα του Σεπτεμβρίου, το 63% απέρριπτε εκλογές ακόμη και μετά από κατάπαυση του πυρός, εάν δεν υπήρχαν εγγυήσεις ασφάλειας.

Απλοί πολίτες εκφράζουν ανησυχία:

• «Αν δεν τελειώσει ο στρατιωτικός νόμος, θα κατηγορηθούμε ότι δεν έχουμε νόμιμο αποτέλεσμα», είπε η επιχειρηματίας Γιούλια Τοβκάτς.

• «Η ιδέα είναι ανόητη και θα μας βλάψει», ανέφερε η Γιανά Κολομιέτς από την Οδησσό.

Θέμα ειρήνης και διπλωματίας στο παρασκήνιο

Την ίδια ώρα, ο Ζελένσκι βρίσκεται σε ευρωπαϊκή περιοδεία, εν μέσω έντονων πιέσεων από τον Τραμπ για ειρηνευτική συμφωνία που θα περιλαμβάνει παραχώρηση εδαφών — πρόταση που η ουκρανική κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά.

Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι σύντομα θα παραδώσει στις ΗΠΑ νέο 20-σημείο σχέδιο ειρήνης, προϊόν εργασίας με την ομάδα Τραμπ και Ευρωπαίους εταίρους. Το αρχικό προσχέδιο των ΗΠΑ —με 28 σημεία— θεωρήθηκε ευνοϊκό για τη Ρωσία, καθώς περιλάμβανε διατυπώσεις για εδαφικές παραχωρήσεις και ασαφείς εγγυήσεις ασφάλειας.

Παράλληλα, ο Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τους ηγέτες Βρετανίας, Γαλλίας και Γερμανίας, οι οποίοι χαρακτήρισαν τη συγκυρία «κρίσιμη για την ασφάλεια της Ευρωατλαντικής ζώνης».

Το Κρεμλίνο, από την πλευρά του, δήλωσε ότι οι θέσεις του Τραμπ «ταιριάζουν σε σημαντικό βαθμό» με τις ρωσικές απαιτήσεις για την Ουκρανία, με τον Ντμίτρι Πεσκόφ να κάνει λόγο για «ομοιότητα προσεγγίσεων».

Η μεγάλη εικόνα

Το ουκρανικό πολιτικό σύστημα δεν δείχνει έτοιμο για εκλογές. Η κοινωνία δεν το θέλει. Οι σύμμαχοι δεν μπορούν να εγγυηθούν πλήρως την ασφάλεια. Και ο πόλεμος όχι μόνο συνεχίζεται, αλλά και διαμορφώνεται από μια ρευστή διπλωματική πίεση γύρω από το «πότε» και «πώς» μπορεί να τελειώσει.

Ο Ζελένσκι κρατά ανοιχτή την πόρτα των εκλογών —αλλά υπό όρους που σήμερα μοιάζουν εξαιρετικά δύσκολο να ικανοποιηθούν. Μέχρι τότε, η πολιτική σταθερότητα θεωρείται για τους περισσότερους η πιο ασφαλής γραμμή άμυνας της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.

Το 2025 εισήλθαμε στη μεγαλύτερη γνωστική μετατόπιση από την εφεύρεση της γραφής. Ωστόσο, προχωράμε σαν η Τεχνητή Νοημοσύνη να ήταν ένα απλό διοικητικό εργαλείο, ένα έξυπνο λογισμικό που θα βελτιστοποιήσει τις διαδικασίες και θα απλοποιήσει τις διοικητικές διαδικασίες. Ενώ η Ευρωπαική Επιτροπή στις Βρυξέλλες εκδίδει άνοστες εκθέσεις, η Silicon Valley χτίζει αυτοκρατορίες. Και η Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του Βελγίου, παίζει με πραότητα τον ρόλο που γνωρίζει πολύ καλά : προμηθευτής πόρων σε μια τεχνολογική δύναμη.

Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους: γινόμαστε το Βελγικό Κονγκό της Silicon Valley. Όχι μέσω βίας, αλλά μέσω συναίνεσης. Μέσω βραδύτητας. Μέσω της αδυναμίας να κατανοήσουμε ότι η κυριαρχία του 21ου αιώνα είναι γνωστική και υπολογιστική. Όποιος κατέχει τα κέντρα δεδομένων, τη φθηνή ενέργεια, τους κατασκευαστές τσιπ και τις ομάδες που είναι ικανές να εκπαιδεύσουν κολοσσιαία μοντέλα, κατέχει τον κόσμο. Και δεν έχουμε ούτε τα κέντρα δεδομένων, ούτε την ενέργεια, ούτε τα τσιπ, ούτε την κρίσιμη μάζα.

Η Ευρώπη συζητά την ηθική, ενώ η Καλιφόρνια βιομηχανοποιεί την ευφυΐα όπως η βελγική Βαλλονία βιομηχανοποίησε τον χάλυβα το 1850. Εμείς παράγουμε κανονισμούς ενώ αυτοί παράγουν υπολογιστική ισχύ. Το αποτέλεσμα είναι αναπόφευκτο : ο ρόλος μας γίνεται αυτός μιας εξορύξιμης περιοχής. Οι μηχανικοί μας θα ληφθούν σαν πόρος προς απόσπαση, όπως ακριβώς εξορυσσόταν κάποτε το αφρικανικό καουτσούκ. Μερικές δευτερεύουσες τοποθεσίες θα δημιουργηθούν εδώ, όπως οι εμπορικοί σταθμοί, για να εξαγάγουν τη γη μας και τα φορολογικά μας έσοδα, υπό την προϋπόθεση ότι θα παραμείνουν ευνοϊκά. Η στρατηγική καρδιά του μυαλού μας και τα γνωστικά εργοστάσια θα μετακινηθούν αλλού.

Στον κόσμο που έρχεται, υπάρχουν εκείνοι που εκπαιδεύουν την Τεχνητή Νοημοσύνη και εκείνοι που ζουν μέσα στην Τεχνητή Νοημοσύνη των άλλων. Η Ευρώπη με την ακριβή ενέργεια και την κατακερματισμένη διοίκησή της, αγνοεί τη βιαιότητα του επερχόμενου σοκ. Αυτο-καθησυχαζόμαστε λέγοντας ότι έχουμε καλά πανεπιστήμια, βιοτεχνολογικά clusters και μερικές ιστορίες ψηφιακής επιτυχίας. Αλλά ο κόσμος της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι μια αγορά μικρής κλίμακας. Είναι μια απόλυτη οικονομία κλίμακας : ο νικητής τα παίρνει όλα. Όποιος εκπαιδεύει τα μοντέλα επιβάλλει τους κανόνες, τα πρότυπα και τα πρωτόκολλά του. Τότε θα γίνουμε αυτό που ήταν κάποτε οι αποικίες μας : εξαρτημένοι από πνευματικές αρχιτεκτονικές που σχεδιάστηκαν αλλού.

ΠΗΓΗ: Trends

Η στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία ενδέχεται να φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδο το 2025, σύμφωνα με σημερινή αναφορά του Kiel Institut, καθώς οι Ευρωπαίοι δεν καταφέρνουν να αντισταθμίσουν την μείωση των παραδόσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Σύμφωνα με τα δεδομένα που ήταν διαθέσιμα μέχρι τον Οκτώβριο, η Ευρώπη δεν κατάφερε να διατηρήσει την ορμή το 2025», ανέφερε ο Κριστόφ Τρέμπες, επικεφαλής της ανάλυσης για τη βοήθεια που υποσχέθηκαν και παρέδωσαν οι σύμμαχοι στην Ουκρανία από τις 24 Νοεμβρίου 2022.

Πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να σταματήσουν ουσιαστικά τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, με πρωτοβουλία του Λευκού Οίκου τον Ιανουάριο, η Ουάσιγκτον παρείχε πάνω από τη μισή συνολική στρατιωτική βοήθεια. Αν και οι Ευρωπαίοι αρχικά κατάφεραν να καλύψουν το μεγαλύτερο μέρος της, στη συνέχεια άρχισαν να μένουν πίσω, όπως αναφέρει το Ινστιτούτο, «το 2025 θα είναι η χρονιά με τις λιγότερες νέες παραδόσεις βοήθειας στην Ουκρανία από το 2022», σύμφωνα με τον κ. Τρέμπες.

Τους πρώτους δέκα μήνες του 2025 παρασχέθηκε στρατιωτική βοήθεια αξίας 32,5 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία, με το μεγαλύτερο μέρος της να δίνεται μόλις σε δύο μήνες. Οι σύμμαχοι χρειάζονται παραδόσεις αξίας άνω των 5 δισεκ. ευρώ για να ξεπεράσουν το χαμηλότερο ποσό των 37,6 δισεκ. ευρώ το 2022 και άνω των 9 δισεκ. ευρώ για να φτάσουν στον μέσο όρο των 41,6 δισεκ. ευρώ μεταξύ 2022 και 2024.

Ωστόσο, η μηνιαία στρατιωτική βοήθεια δεν ξεπέρασε τα 2 δισεκ. ευρώ.

Σύμφωνα με τους ερευνητές του Kiel Institut, η Γαλλία, η Γερμανία και η Βρετανία διπλασίασαν ή τριπλασίασαν τη συνεισφορά τους αντίστοιχα, αλλά η συνολική υποστήριξη μειώθηκε κατά 15%, ενώ η Ισπανία δεν προσέφερε στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία το 2025.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να προσφέρει στο Κίεβο χρηματοδότηση μέσω 200 δισεκατομμυρίων ευρώ ρωσικών πόρων που έχουν δεσμευτεί στην ΕΕ, ώστε να χορηγηθεί δάνειο. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί η εκταμίευση 90 δισεκ. ευρώ στη σύνοδο κορυφής που θα διεξαχθεί στις 18 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες.

Το σχέδιο είναι περίπλοκο και προβλέπει ότι το αποθετήριο αξιογράφων Euroclear θα χορηγήσει δάνειο στην ΕΕ, η οποία με τη σειρά της θα το διαχειριστεί. Αυτή η προσέγγιση αντιμετωπίζει αντιδράσεις, καθώς υπάρχει ανησυχία για αντίποινα από τη Ρωσία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ