Σημαντική μεταβολή στον χρονικό ορίζοντα της αμερικανικής στρατιωτικής πολιτικής απέναντι στο Ιράν σηματοδοτούν οι τελευταίες δηλώσεις του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με το Reuters, στις 8 Οκτωβρίου 2026, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι δεν προτίθεται να διατάξει νέες στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, που είναι προγραμματισμένες για τις 3 Νοεμβρίου.

Παράλληλα, ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη παραγωγικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, παρά τις σημαντικές διαφωνίες που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Ένα από τα σημαντικότερα αντικείμενα των συνομιλιών αποτελεί η αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις διεθνείς αγορές και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα έχουν προκαλέσει αυξημένη αβεβαιότητα στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, επηρεάζοντας τις τιμές των καυσίμων και το κόστος μεταφορών.

Οι δύο πλευρές έχουν ανταλλάξει προτάσεις για τον περιορισμό της έντασης και την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας διαδρομής.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ απέρριψε την τελευταία ιρανική πρόταση, στοιχείο που καταδεικνύει ότι οι συνομιλίες δεν έχουν ακόμη οδηγήσει σε ουσιαστική συμφωνία.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει αγκάθι

Πέρα από το ζήτημα της ναυσιπλοΐας, σοβαρές διαφορές καταγράφονται και γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμά της να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και να διατηρήσει πυρηνικό υλικό, ενώ η αμερικανική πλευρά ζητεί ουσιαστικούς περιορισμούς.

Οι διαφωνίες αυτές δυσχεραίνουν τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης συμφωνίας ασφάλειας.

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ως σημαντική απειλή, ενώ το Ιράν απορρίπτει τις κατηγορίες ότι επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Η επίτευξη συμφωνίας προϋποθέτει επομένως διευθετήσεις τόσο στο ζήτημα των πυρηνικών δραστηριοτήτων όσο και στο πλαίσιο των περιφερειακών εγγυήσεων ασφαλείας.

Νέες κυρώσεις σε 17 πλοία του σκιώδους στόλου

Παρά τις διπλωματικές επαφές, η αμερικανική κυβέρνηση εντείνει την οικονομική πίεση στην Τεχεράνη.

Στις 8 Οκτωβρίου, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέες κυρώσεις εναντίον δικτύων μεταφοράς ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.

Στο πακέτο περιλαμβάνονται 17 πλοία που οι αμερικανικές αρχές συνδέουν με τη λειτουργία του λεγόμενου σκιώδους στόλου του Ιράν.

Στόχος των κυρώσεων είναι ο περιορισμός των οικονομικών πόρων που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση στρατιωτικών δραστηριοτήτων, πυραυλικών προγραμμάτων και οργανισμών που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Η ταυτόχρονη χρήση διπλωματίας και κυρώσεων αναδεικνύει τη διττή αμερικανική προσέγγιση: αναζήτηση συμφωνίας από τη μία πλευρά, διατήρηση ισχυρών μοχλών πίεσης από την άλλη.

Το πετρέλαιο αντιδρά στις δηλώσεις Τραμπ

Οι αναφορές του Αμερικανού προέδρου σε διαπραγματεύσεις και αποφυγή νέας στρατιωτικής δράσης συνέβαλαν στη μείωση των τιμών του πετρελαίου κατά την πρωινή συνεδρίαση της 9ης Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με το Reuters, το Brent υποχώρησε κοντά στα 103 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές αξιολόγησαν θετικά το ενδεχόμενο περιορισμού της στρατιωτικής έντασης.

Η αποκλιμάκωση, ωστόσο, παραμένει εύθραυστη. Οι πολεμικές επιχειρήσεις στην Υεμένη, η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και οι κίνδυνοι για τις ενεργειακές εγκαταστάσεις εξακολουθούν να δημιουργούν σοβαρές πιέσεις.

Η εσωτερική πολιτική διάσταση στις ΗΠΑ

Η ανακοίνωση Τραμπ πραγματοποιείται λιγότερο από έναν μήνα πριν από τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας και το οικονομικό κόστος της αντιπαράθεσης με το Ιράν έχουν καταστεί σημαντικά ζητήματα στην εσωτερική πολιτική συζήτηση.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos που επικαλείται το πρακτορείο, το 60% των ερωτηθέντων αποδοκιμάζει τον χειρισμό της κατάστασης από τον Τραμπ.

Η χρονική σύμπτωση της διπλωματικής πρωτοβουλίας με την εκλογική περίοδο προσδίδει πρόσθετη πολιτική διάσταση στις εξελίξεις, χωρίς να αρκεί για να τεκμηριώσει ότι η συγκεκριμένη απόφαση υπαγορεύτηκε αποκλειστικά από εκλογικούς υπολογισμούς.

Η Μέση Ανατολή σε κρίσιμο σταυροδρόμι

Η πιθανότητα περιορισμού της αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες.

Μια συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ θα συνέβαλλε στη βελτίωση της ασφάλειας των ενεργειακών μεταφορών, ενώ ενδεχόμενη αποτυχία των συνομιλιών θα διατηρούσε τον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης.

Το ερώτημα είναι εάν το χρονικό περιθώριο που δημιουργεί η αμερικανική απόφαση θα αξιοποιηθεί για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις ή εάν η σύγκρουση θα εισέλθει σε νέα φάση μετά τις εκλογές.

Η αποφυγή άμεσης στρατιωτικής δράσης δεν ισοδυναμεί με ειρηνευτική συμφωνία. Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι η επίτευξη συγκεκριμένων δεσμεύσεων για τη ναυσιπλοΐα, το πυρηνικό πρόγραμμα και την περιφερειακή ασφάλεια.

Νέα δεδομένα στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής δημιουργεί η ενεργοποίηση της αμυντικής συμφωνίας που συνδέει την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times της 7ης Οκτωβρίου 2026, οι τρεις χώρες ενεργοποίησαν για πρώτη φορά τον μηχανισμό αμοιβαίας άμυνας που συμφωνήθηκε τον Αύγουστο, μετά την κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον σαουδαραβικών στόχων.

Η συμφωνία, γνωστή ως Mecca Joint Defence Agreement, προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός εκ των συμμετεχόντων μπορεί να αντιμετωπιστεί ως επίθεση εναντίον όλων.

Η διατύπωση αυτή παραπέμπει στη λογική της συλλογικής άμυνας που εφαρμόζει το ΝΑΤΟ, χωρίς όμως να σημαίνει ότι ο νέος μηχανισμός διαθέτει την ίδια οργανωτική δομή και τις ίδιες επιχειρησιακές δυνατότητες.

Η Σαουδική Αραβία ζητά ενίσχυση της άμυνάς της

Οι επιθέσεις των Χούθι κατά αεροδρομίων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων και άλλων υποδομών της Σαουδικής Αραβίας έχουν αυξήσει την ανάγκη προστασίας κρίσιμων στόχων.

Το Ριάντ επιχειρεί να περιορίσει την απειλή των πυραύλων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, διατηρώντας παράλληλα την υποστήριξή του στις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.

Η νέα τριμερής συμφωνία προσφέρει στη Σαουδική Αραβία ένα πρόσθετο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας, πέρα από τις παραδοσιακές αμυντικές σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δυτικές χώρες.

Οι Πακιστανοί διαψεύδουν τους Τούρκους για Υεμένη! Αναφορές για στρατιωτική στήριξη της Άγκυρας στο Ριάντ — Το Ισλαμαμπάντ διαψεύδει τα αεροπορικά πλήγματα

Φιντάν: Αμυντική υποστήριξη, όχι επιθετικές επιχειρήσεις

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν διευκρίνισε, σύμφωνα με το Reuters, ότι η Άγκυρα εξετάζει τρόπους συνδρομής στην άμυνα της Σαουδικής Αραβίας, αλλά δεν σχεδιάζει συμμετοχή τουρκικών στρατευμάτων σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι.

Η πιθανή τουρκική συμβολή επικεντρώνεται σε τεχνική υποστήριξη, συστήματα αεράμυνας και δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου.

Παράλληλα, εξετάζεται συνεργασία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία λόγω των επιθέσεων σε εμπορικά πλοία και της έντασης γύρω από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Σημειώνεται ότι η πλήρης κοινοβουλευτική επικύρωση της συμφωνίας από την Τουρκία παραμένει σε εκκρεμότητα. Συνεπώς, πρέπει να διακρίνεται η πολιτική ενεργοποίηση του μηχανισμού από την πραγματική ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων.

Ο στρατιωτικός ρόλος του Πακιστάν

Το Πακιστάν διαθέτει μακροχρόνιους δεσμούς στρατιωτικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία και σημαντικές δυνατότητες σε προσωπικό, αεροπορικά μέσα και στρατιωτική εκπαίδευση.

Η συμμετοχή του στη νέα τριμερή συμφωνία προσδίδει πρόσθετο βάρος στον μηχανισμό ασφαλείας που επιδιώκει να αναπτύξει το Ριάντ.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι το Ισλαμαμπάν είχε ήδη αναπτύξει αεροπορικά μέσα στη Σαουδική Αραβία τον Απρίλιο, αλλά οι πλήρεις επιχειρησιακές λεπτομέρειες της τρέχουσας συνδρομής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Επομένως, οι αναφορές περί άμεσης πακιστανικής συμμετοχής σε συγκεκριμένους βομβαρδισμούς της Υεμένης δεν πρέπει να θεωρούνται επιβεβαιωμένες χωρίς πρόσθετα στοιχεία.

Η Τουρκία επιδιώκει μεγαλύτερο ρόλο στον Κόλπο

Η συμμετοχή της Άγκυρας στον τριμερή μηχανισμό αντανακλά την προσπάθειά της να ενισχύσει την παρουσία της στις δομές ασφαλείας του Κόλπου.

Η Τουρκία διαθέτει σημαντική αμυντική βιομηχανία, εμπειρία στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων και τεχνογνωσία στον ηλεκτρονικό πόλεμο.

Για τη Σαουδική Αραβία, αυτές οι δυνατότητες μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμη συμπληρωματική υποστήριξη στην αντιμετώπιση πυραυλικών επιθέσεων και επιθέσεων με drones.

Παράλληλα, η συνεργασία με το Πακιστάν διευρύνει το γεωγραφικό αποτύπωμα του νέου αμυντικού σχήματος, συνδέοντας τη Μέση Ανατολή με τη Νότια Ασία.

Νέα περιφερειακή εξίσωση

Η ενεργοποίηση της συμφωνίας συνιστά αξιοσημείωτη εξέλιξη, καθώς τρεις μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να αναπτύξουν έναν κοινό μηχανισμό αντιμετώπισης απειλών.

Το εγχείρημα, ωστόσο, βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Η πραγματική αποτελεσματικότητά του θα κριθεί από τον επιχειρησιακό συντονισμό, τις δυνατότητες ταχείας ανάπτυξης μέσων, την πολιτική βούληση των συμμετεχόντων και την ικανότητα αποτροπής νέων επιθέσεων.

Η εξέλιξη παρουσιάζει ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς η ενίσχυση του στρατιωτικού αποτυπώματος της Τουρκίας στον Κόλπο μπορεί να επηρεάσει τις ευρύτερες περιφερειακές συνεργασίες και τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Από την Αρμενική εφημερίδα Αζάτ Ορ

Η Αρμενία έθεσε ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών το ζήτημα των 19 Αρμενίων που κρατούνται από το Αζερμπαϊτζάν, χαρακτηρίζοντάς το επείγον ανθρωπιστικό ζήτημα.

Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Αρμενίας στον ΟΗΕ, Παρουίρ Χοβανισιάν, αναφέρθηκε στην υπόθεση κατά την τοποθέτησή του στη γενική συζήτηση της Τρίτης Επιτροπής της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο της 81ης συνόδου της. Η Τρίτη Επιτροπή είναι αρμόδια για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κοινωνικά και ανθρωπιστικά θέματα.

Ο Χοβανισιάν τόνισε ότι, παρά τη συνέχιση των προσπαθειών για την εδραίωση της ειρήνης στην περιοχή, εξακολουθούν να υπάρχουν επείγοντα ανθρωπιστικά ζητήματα που χρήζουν αντιμετώπισης. Μεταξύ αυτών, ανέφερε την παρατεταμένη κράτηση 19 Αρμενίων στο Αζερμπαϊτζάν, την ανάγκη διαλεύκανσης της τύχης και της τύχης των αγνοουμένων, καθώς και τις υποθέσεις  εξαφανίσεων. Όπως σημείωσε, η επίλυση αυτών των ανθρωπιστικών ζητημάτων θα μπορούσε να συμβάλει στην εδραίωση της ειρήνης, στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στην προώθηση της συμφιλίωσης στην περιοχή. Παράλληλα, επανέλαβε τη στήριξη της Αρμενίας στην περαιτέρω ενίσχυση του συστήματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, με στόχο την πρόληψη των παραβιάσεων και τη διασφάλιση της λογοδοσίας.

Αναφέρθηκε, επίσης, στις πρωτοβουλίες της Αρμενίας για την ενίσχυση των μηχανισμών προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα των παιδιών και την πρόληψη των παραβιάσεων.

Οι 19 Αρμένιοι κρατούμενοι

Οι 19 Αρμένιοι κρατούνται στο σωφρονιστικό συγκρότημα Ουμπάκι, στην περιοχή Καραντάγκ του Μπακού. Οι 16 από αυτούς έχουν ήδη καταδικαστεί από το Στρατιωτικό Δικαστήριο του Μπακού, σε διαδικασίες που η αρμενική πλευρά και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν χαρακτηρίσει άδικες και προσχηματικές.

Μεταξύ των κρατουμένων βρίσκονται οκτώ πρώην πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες του Αρτσάχ, οι οποίοι συνελήφθησαν από τις αζερικές δυνάμεις τον Σεπτέμβριο του 2023, κατά την έξοδό τους από την περιοχή, μετά τον μαζικό εκτοπισμό περισσότερων από 120.000 Αρμενίων από τις πατρογονικές τους εστίες. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο εκτοπισμός εντάσσεται στο πλαίσιο της εθνοκάθαρσης που διέπραξε το Αζερμπαϊτζάν στο Αρτσάχ.

Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, το Στρατιωτικό Δικαστήριο του Μπακού καταδίκασε σε ισόβια κάθειρξη τον πρώην πρόεδρο του Αρτσάχ Αραΐκ Χαρουτιουνιάν, τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Νταβίτ Μπαμπαγιάν, τον πρώην πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Νταβίτ Ισχανιάν, τον πρώην διοικητή του Στρατού Λεβόν Μνατσακανιάν και τον πρώην υπαρχηγό του Στρατού Νταβίτ Μανούκιάν.

Οι πρώην πρόεδροι του Αρτσάχ Αρκάντι Γουκάσιαν και Μπάκο Σαακιάν καταδικάστηκαν σε 20 χρόνια κάθειρξης.

Ο πρώην υπουργός Επικρατείας Ρουμπέν Βαρντανιάν δικάστηκε ξεχωριστά και καταδικάστηκε σε 20 χρόνια κάθειρξης στις 17 Φεβρουαρίου 2026.

Όσον αφορά τους υπόλοιπους κρατουμένους, οι άμαχοι Μαντάτ Παπαγιάν και Μελικσέτ Πασαγιάν καταδικάστηκαν σε 19 χρόνια κάθειρξης, ο Γκαρίκ Μαρτιροσιάν σε 18 χρόνια, οι Νταβίτ Αλαχβερντιάν και Λεβόν Μπαλαγιάν σε 16 χρόνια, ενώ οι Έρικ Γκαζαριάν, Γκουρκέν Στεπανιάν και Βασίλ Μπεγκλαριάν σε 15 χρόνια.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει χαρακτηρίσει τις καταδικαστικές αποφάσεις «παρωδία» και «χλεύη της δικαιοσύνης».

Καταγγελίες για τις συνθήκες κράτησης

Η παρέμβαση της Αρμενίας στον ΟΗΕ έρχεται μετά από σειρά καταγγελιών και αποκαλύψεων σχετικά με τις συνθήκες κράτησης των Αρμενίων στο σωφρονιστικό συγκρότημα Ουμπάκι, στο Μπακού.

Την 1η Οκτωβρίου, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Νταβίτ Μπαμπαγιάν δημοσιοποίησε ηχητικό μήνυμα, στο οποίο υποστήριξε ότι η απόφαση του Εφετείου του Μπακού ήταν κατά 99,9% αντιγραφή της πρωτόδικης απόφασης. Παράλληλα, κατήγγειλε ότι τα επιχειρήματα της υπεράσπισής του λογοκρίθηκαν και δεν συμπεριλήφθηκαν στα πρακτικά της εφετειακής διαδικασίας.

Στις 16 Σεπτεμβρίου, ο Ρουμπέν Βαρντανιάν απηύθυνε δημόσια έκκληση προς την Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Αζερμπαϊτζάν, Σαμπίνα Αλιγίεβα. Στην έκκλησή του κατέγραψε συγκεκριμένες παραβιάσεις της ίδιας της αζερικής νομοθεσίας σχετικά με τη μεταχείριση των 19 κρατουμένων και κάλεσε τις αρχές να εφαρμόσουν τους δικούς τους νόμους.

Στις 4 Σεπτεμβρίου, η δικηγόρος Σιρανούς Σαχακιάν δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι Αρμένιοι κρατούμενοι έχουν υποστεί βασανιστήρια. Σύμφωνα με τις καταγγελίες της, σε ορισμένους αφαιρέθηκαν διά της βίας τατουάζ με σταυρούς, ενώ κρατούμενοι υποχρεώθηκαν να διαβάζουν το Κοράνι.

Η Σαχακιάν υποστήριξε, επίσης, ότι οι κρατούμενοι βρίσκονται σε πλήρη απομόνωση από τους υπόλοιπους φυλακισμένους και ότι έχουν εμφανιστεί σε δικαστικές διαδικασίες φέροντας κατάγματα, τα οποία, σύμφωνα με τις καταγγελίες, προκλήθηκαν από ξυλοδαρμούς.

Χωρίς ανεξάρτητη πρόσβαση στους κρατουμένους

Τον Σεπτέμβριο του 2025, το Αζερμπαϊτζάν απέλασε τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, τερματίζοντας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, την τελευταία ανεξάρτητη δυνατότητα πρόσβασης στους Αρμένιους κρατουμένους.

Τον Αύγουστο του 2023, ο πρώην εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, Λουίς Μορένο Οκάμπο, δημοσίευσε νομική γνωμοδότηση, στην οποία υποστήριξε ότι ο εννιάμηνος αποκλεισμός του Αρτσάχ από το Αζερμπαϊτζάν, που προηγήθηκε της στρατιωτικής επιχείρησης του Σεπτεμβρίου 2023, συνιστούσε γενοκτονία βάσει της Σύμβασης για τη Γενοκτονία.

Στις 17 Νοεμβρίου 2023, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, με ψήφους 13 έναντι 2, διέταξε το Αζερμπαϊτζάν να διασφαλίσει ότι οι Αρμένιοι που είχαν εγκαταλείψει το Αρτσάχ μετά τις 19 Σεπτεμβρίου 2023 θα μπορούσαν να επιστρέψουν με ασφάλεια, χωρίς εμπόδια και χωρίς καθυστέρηση.

Η υπόθεση των 19 Αρμενίων κρατουμένων εξακολουθεί, επομένως, να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανθρωπιστικά ζητήματα που συνδέονται με τις συνέπειες της σύγκρουσης στο Αρτσάχ και τις σχέσεις Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν.

Διαβάστε όλα τα άρθρα της εφημερίδας στο PDF