Ιστορία - Πολιτισμός
«Πέταξαν πολύ κόσμο στα πηγάδια»
Ο Αντώνης Σκουτέλης στον τάφο των γονιών του, Πολυξένης και Γιάννη. «Μέχρι πότε εμείς οι Ελληνες θα τρωγόμαστε;», λέει στην «Κ».
ΒΟΪΒΟΝΤΙΝΑ – ΑΠΟΣΤΟΛΗ. «Ολα ήταν προσυνεννοημένα. Ενώ άρχισαν να μιλούν, πετάχτηκε ο Σ. (σ.σ.: λέει το όνομά του) με το τσεκούρι και αφού εκστόμισε μια χυδαία βρισιά, τον χτύπησε δύο φορές. Μια από τη δεξιά πλευρά στον λαιμό και μια από την αριστερή. Του έκοψε το κεφάλι. Εβαλαν τον λαιμό από το ακέφαλο πτώμα σε μια λεκάνη η οποία γέμισε με αίμα. Από κάτω είχαν έτοιμο ένα κάρο. Τον φόρτωσαν τυλιγμένο σε μια κουβέρτα και τον πέταξαν σε κάποιο πηγάδι. Εριξαν κόσμο στα πηγάδια, το πόσους όμως δεν ξέρω, είχα φύγει νωρίτερα».
Καθώς το αυτοκίνητο διασχίζει τον αυτοκινητόδρομο από το Νόβισαντ προς το χωριό Μάγκλιτς, στη Βοϊβοντίνα, στα σύνορα της Σερβίας με την Ουγγαρία, η περιγραφή του καπετάνιου του ΕΛΑΣ και αργότερα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) Βασίλη Γκανάτσιου (Χείμαρρου) της δολοφονίας του «δήμιου του Μπούλκες» και εξέχοντος στελέχους του ΚΚΕ Μιχάλη Πεχτασίδη, από ανθρώπους του Ζαχαριάδη, όπως μου την είχε αφηγηθεί λίγες ημέρες πριν, στριφογυρίζει στο μυαλό μου και το μάτι ψάχνει στον απέραντο κάμπο για πηγάδια…
Υπάρχουν άραγε ακόμα σήμερα οι «πηγάδες του Μπούλκες», στις οποίες ο ανελέητος μηχανισμός του Ζαχαριάδη εξαφάνιζε τα «σκουλήκια», τους διαφωνούντες δηλαδή, όπως κατήγγειλαν σε άρθρα και βιβλία, αργότερα, μέλη και στελέχη του ΚΚΕ που βίωσαν τον «Μελιγαλά της Αριστεράς»;
Τι ακριβώς έγινε σ’ αυτό το χωριό με τη βαυαρική όψη, που σήμερα ονομάζεται Μάγκλιτς, αφότου εγκαταστάθηκαν, αρχής γενομένης την άνοιξη του 1945, μερικές χιλιάδες Ελληνες κομμουνιστές και γιατί αλληλοεξοντώνονταν;
Η… Εβδομη Δημοκρατία
Ζουν σήμερα Ελληνες στο Μπούλκες; Τι ξέρουν οι ντόπιοι για την «ελληνική κομμούνα» που λειτούργησε στο χωριό τους και προοριζόταν να αποτελέσει την… Εβδομη Δημοκρατία της Ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας;
Η σκέψη όσο πλησιάζουμε -και αρχίζει να αχνοφαίνεται στον κάμπο το καμπαναριό του καθεδρικού ναού, γοτθικού ρυθμού, του Μάγκλιτς- γυρίζει πίσω: στο 1945 όταν η ηγεσία του ΚΚΕ μετά την ήττα στα Δεκεμβριανά και τη συμφωνία της Βάρκιζας στέλνει, κατόπιν συμφωνίας με τον Τίτο, χιλιάδες στελέχη και μέλη του κόμματος με τις οικογένειές τους στη Γιουγκοσλαβία. Για να γλιτώσουν από τη «λευκή τρομοκρατία» της Ακροδεξιάς, σύμφωνα με την επίσημη κομματική εκδοχή, ή, για την «άλλη πλευρά», να εκπαιδευτούν για τον «δεύτερο γύρο», τον Εμφύλιο δηλαδή, που θα άρχιζε σε λίγο.
Εκεί λοιπόν, οι Ελληνες κομμουνιστές θα βρεθούν σ’ έναν επίγειο παράδεισο, το Μπούλκες, ένα χωριό στο οποίο κατοικούσαν Γερμανοί οι οποίοι το εγκατέλειψαν ή εκδιώχθηκαν ως συνεργάτες των ναζί με την απελευθέρωση της Γιουγκοσλαβίας, και εκεί θα επιχειρήσουν το πρώτο πείραμα μιας «αταξικής κοινωνίας», με κολεκτίβες, δικό τους νόμισμα (!), ιδεολογική «καθαρότητα» στη βάση των αρχών του μαρξισμού-λενινισμού, όπως τον ερμήνευε ο Στάλιν, που θα εφάρμοζαν σε μια «λεύτερη Ελλάδα».
Απαιτούν εξηγήσεις
Γρήγορα όμως ο παράδεισος θα μετατραπεί σε κόλαση για τους περισσότερους. Με το που εγκαταστάθηκαν στο χωριό, άρχισαν οι φασαρίες. Πολλοί αντάρτες και «καπετάνιοι», αμέσως μετά την εγκατάσταση στο Μπούλκες, ζήτησαν εξηγήσεις από την ιεραρχία του ΚΚΕ για την «προδοσία» της Βάρκιζας και την «παράδοσης της εξουσίας στον εχθρό». Η ελεγχόμενη από τον Ζαχαριάδη τοπική κομματική ηγεσία θα αντιδράσει σκληρά.
Οσοι δεν συντάσσονταν με την επίσημη γραμμή διώκονταν αμείλικτα. Πολλοί εξ αυτών δολοφονήθηκαν και τα πτώματά τους πετάχτηκαν σε πηγάδια, ενώ όσοι έπεφταν σε μόνιμη δυσμένεια διαγράφονταν, στέλνονταν σ’ ένα «γκούλαγκ» σε νησάκι του Δούναβη, κοντά στο Μπέλενε της Βουλγαρίας, για «διαπαιδαγώγηση».
Ο χαφιεδισμός και η τρομοκρατία σάρωναν την κοινωνία, και τα πράγματα θα αγριέψουν μετά το 1948 με τη σύγκρουση Τίτο – Στάλιν. Οι πρόσφυγες θα χωριστούν σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα, το μίσος ανάμεσά τους θα θεριέψει και θα διαπραχθούν απίστευτες ωμότητες.
Το νεκροταφείο
Η αγωνία για το τι θα συναντήσουμε κορυφώνεται με το που στρίβουμε από τον κεντρικό δρόμο προς Μάγκλιτς, όπως δείχνει η πινακίδα. Μπροστά μας το νεκροταφείο του χωριού, οι τάφοι φορτωμένα με «μήλα», σερβικό ταφικό έθιμο. Εκείνη την ώρα βρισκόταν σε εξέλιξη κηδεία.
Ο Τζούρο Μπογιάνοβιτς και η Νόνκα Μιχαΐλοβιτς, αφού άναψαν κεριά στους δικούς τους, προθυμοποιούνται να μας δείξουν τάφους Ελλήνων. Μας οδηγούν στο μνήμα της Αρετής Τσολάκη και των Γεωργίου και Μυροφόρας Κωνσταντινίδη. Υπήρχε και ένα άλλο, του ζεύγους Σκουτέλη, το οποίο θα μας δείξει αργότερα ο γιος τους. Είναι οι αδιάψευστοι μάρτυρες, μαζί με τρεις εναπομείνασες οικογένειες, για το πέρασμα των Ελλήνων από το χωριό. «Τι ξέρετε εσείς για τους Ελληνες που έζησαν εδώ;», τους ρωτάμε.
«Ηρθαν κάποιοι κομμουνιστές, τους έδωσαν σπίτια και περιουσίες, μετά άρχισαν να μαλώνουν, να σφάζονται και να πετάει ο ένας τον άλλο στα πηγάδια», λέει ο Τζούρο.
«Στο σπίτι που εγκατασταθήκαμε εμείς μετά, στεγαζόταν η μυστική υπηρεσία του κόμματος· φυσικά το ανακαινίσαμε», προσθέτει η Μιχαΐλοβιτς.
Ο δρόμος που οδηγεί στην πλατεία είναι φαρδύς, μοιάζει με λεωφόρο. Πανέμορφα σπίτια με γραφικές στέγες, ευρύχωρες αυλές και κήπους ξεπροβάλλουν ανάμεσα σε φυλλωσιές δένδρων. Ετσι τα παρέλαβαν οι δικοί μας, έτσι τα άφησαν, έτσι παραμένουν και σήμερα. Ειδυλλιακό μέρος για να ζήσει και να δημιουργήσει κανείς. Οχι όμως και για τους Ελληνες κομμουνιστές, που θα γράψουν εκεί σ’ αυτό το χωριό-ζωγραφιά, όπου σήμερα συμβιώνουν αρμονικότατα 17 (!) διαφορετικές εθνότητες, μια από τις πιο μελανές σελίδες τους.
Παραμένουν τρεις ελληνικές οικογένειες
Αναζητώντας, εβδομήντα χρόνια μετά, «ελληνικά ίχνη», ξεκινάμε από το δημαρχείο.
Η ληξίαρχος Βίνκα Μαριάνοβιτς, που είναι «κάτι σαν αντιδήμαρχος», μας πληροφορεί ότι στο χωριό υπάρχουν μόνο τρεις οικογένειες, των Γιάννη Σκουτέλη, Γιώργου Κωνσταντινίδη και Παύλου Ιωσηφίδη. Με βάση τις μαρτυρίες που είδαν το φως κατά καιρούς από ελληνικής πλευράς, από το Μπούλκες πέρασαν, σ’ ένα διαρκές πηγαινέλα, περίπου 8.000 πρόσφυγες στο διάστημα ’45-’49.
«Δυστυχώς δεν έχουμε στοιχεία για την εποχή εκείνη. Οι Ελληνες φεύγοντας το 1949 τα μάζεψαν και τα έκαψαν στην πλατεία του χωριού για να μην πέσουν στα χέρια των γιουγκοσλαβικών αρχών και από εκεί καταλήξουν στην κυβέρνηση των Αθηνών», λέει.
Οσο για τα πηγάδια, τόσο η Βίνκα όσο και ο πρώην δήμαρχος Ράντομιρ Ζόταβιτς μας λένε ότι δεν υπάρχουν πια. «Τα επιχωμάτωσαν αργότερα όταν έγιναν αρδευτικά έργα και εκείνα που ήταν μέσα στο χωριό τα έκαναν βόθρους. Πάντως η κοινωνία ξέρει ότι σε κάποια από αυτά έριχναν σκοτωμένους οι Ελληνες. Φήμες λένε πως βρέθηκαν αργότερα 17 σκελετοί σ’ ένα πηγάδι. Χρόνια μετά, στο όργωμα των χωραφιών, οι γεωργοί έβρισκαν ανθρώπινα οστά. Οι άνθρωποι εδώ έχουν κακή εικόνα για εκείνους του Ελληνες, ξέρουν ότι τσακώνονταν και σκοτώνονταν μεταξύ τους».
Μολονότι πολλοί διωχθέντες του Μπούλκες μίλησαν αργότερα για ένα νησάκι στον Δούναβη όπου οδηγούσαν τα «αντικομματικά στοιχεία» και τα υπέβαλαν σε ψυχολογικά και σωματικά βασανιστήρια, όσους και αν ρωτήσαμε, απάντησαν πως δεν υπάρχει νησί στον Δούναβη, τουλάχιστον κοντά στο Μάγκλιτς.
Ο Αντώνης Σκουτέλης έσκιζε μ’ ένα τσεκούρι ξύλα για τη σόμπα όταν εμφανιστήκαμε στην αυλή του σπιτιού του και μας υποδέχτηκε ευγενικά, μολονότι οι πληροφορίες ήθελαν να αποφεύγει να μιλάει για το θέμα. Με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη, εργαζόταν ως εικονολήπτης στην τηλεόραση του Νόβισαντ, ιδιότητα με την οποία ταξίδεψε πολλές φορές στην Ελλάδα. Τώρα είναι συνταξιούχος. Γεννήθηκε το 1953 και είναι ένα από τα μετρημένα στα δάχτυλα «παιδιά του Μπούλκες» που έμειναν στο χωριό.
«Οι γονείς μου μαζί με άλλες 10-12 οικογένειες δεν έφυγαν το 1949. Σήμερα έχουν απομείνει τρεις οικογένειες, οι άλλες σκόρπισαν». Οταν η συζήτηση φτάνει στο «τι ξέρει» για τα γεγονότα του Μπούλκες, δείχνει να μη θέλει να συζητήσει.
«Η αλήθεια είναι ότι οι Ελληνες που απέμειναν στον Μπούλκες δεν μιλούσαν ποτέ για το τι έγινε εδώ. Το έκρυβαν σαν μεγάλη ντροπή. Ισως μεταξύ τους να το κουβέντιαζαν, εγώ όμως δεν άκουσα τίποτα από αυτούς. Οι γονείς μου δεν άνοιξαν ποτέ συζήτηση γι’ αυτό…».
Επιμένουμε, υπενθυμίζοντας κάποιες σκοτεινές πλευρές της παρουσίας των Ελλήνων.
Γελάει. «Πού να ξέρω. Ολοι μιλάνε για τα πηγάδια και όλοι ρωτούν για τα πηγάδια. Καμία φορά δεν άκουσα από τους Ελληνες που έζησαν εδώ γι’ αυτά τα πηγάδια. Από κανέναν».
– Ούτε για σκοτωμούς και βασανιστήρια;
– Αυτά τα άκουσα όπως και εσείς. Από τους ίδιους πάντως καμία φορά. Την αλήθεια για το Μπούλκες δεν την έχει πει κανένας. Η αλήθεια δεν έχει βγει και δεν έχει βγει γιατί είναι τόσο δύσκολη, σκληρή, που δεν είχε το θάρρος να την πει κανένας απ’ όσους την έζησαν. Τώρα εμείς που δεν τη ζήσαμε, εσείς και εγώ, τι να πούμε; Εκείνοι ξέρουν σίγουρα τι έγινε.
– Υπήρχε μια ένοχη σιωπή, δηλαδή;
– Ηταν ένα κρυφό μυστικό. Αργότερα έμαθα κάποια πράγματα. Το κακό ξέρετε ποιο είναι; Μέχρι πότε εμείς οι Ελληνες θα τρωγόμαστε και θα σκοτωνόμαστε; Εδώ όλοι ήταν ορθόδοξοι χριστιανοί, Ελληνες, κομμουνιστές, και σφάχτηκαν. Ο αδερφός τον αδερφό, ήταν ντροπή.
Ο ήλιος έδυε στον κάμπο της Βοϊβοντίνα. Ανθρωποι του χωριού μας είπαν ότι απουσίαζαν εκείνη την ημέρα οι άλλες δύο οικογένειες. Πριν αναχωρήσουμε για το Βελιγράδι, ο Αντ. Σκουτέλης μας δείχνει το κτίριο ενός σχολείου στο κέντρο του χωριού. «Εδώ ήταν το πολιτιστικό κέντρο των Ελλήνων, το έχτισαν οι ίδιοι και μάλιστα είχε κίονες κορινθιακού ρυθμού. Θυμάμαι ότι μπαίναμε κρυφά και παίζαμε μικροί. Αργότερα οι Γιουγκοσλάβοι το γκρέμισαν γιατί είχε στατικά προβλήματα στην κατασκευή», λέει πριν μας οδηγήσει στο μνήμα των γονιών του και μας αποχαιρετήσει, με την παράκληση «να μην το κιτρινίσουμε» (το ρεπορτάζ…).
«Σκότωσαν τον Πεχτασίδη με εντολή Ζαχαριάδη»
Ο Βασίλης Γκανάτσιος διετέλεσε με το ψευδώνυμο «Χείμαρρος» καπετάνιος του ΕΛΑΣ και υποστράτηγος του ΔΣΕ στον Εμφύλιο και είναι ο τελευταίος εν ζωή «Μπουλκιώτης». Κατέφυγε στο Μπούλκες Μάιο του 1945, με εντολή του Μάρκου Βαφειάδη, όταν μετά τη Βάρκιζα αντιλήφθηκε ότι είχε τεθεί στο στόχαστρο των αντιπάλων.
«Φτάνοντας στο Μπούλκες, με τοποθέτησαν στην περιβόητη Υπηρεσία Τάξης Ομάδας (ΥΤΟ), την αστυνομία, δηλαδή, της κοινότητας. Οι φασαρίες είχαν αρχίσει, αλλά έβλεπα πράγματα που δεν μου άρεσαν. Ετσι, ζήτησα να με αλλάξουν και με έβαλαν στο μεταφραστικό τμήμα. Στην κομματική επιτροπή πλειοψηφούσαν οι Ακροναυπλιώτες, σκληροί κομματικοί, αυτοί ήταν με την ηγεσία. Ο κόσμος διαμαρτυρόταν, ζητούσε εξηγήσεις για την ήττα, ενώ εμείς ελέγχαμε την κατάσταση. Αυτό ήταν το μεγάλο ζήτημα, τα αίτια της ήττας. Υπήρξε διχασμός: από τη μια μεριά οι αντάρτες που πολέμησαν και από την άλλη η κομματική επιτροπή που υπερασπιζόταν την ηγεσία».
– Ποιος ήταν ο ρόλος του Μιχάλη Πεχτασίδη;
– Ο Πεχτασίδης ήταν στέλεχος της ΟΠΛΑ στην Αθήνα και τον έστειλε ο Ζαχαριάδης στο Μπούλκες για να επιβάλει τη γραμμή του κόμματος. Ανέλαβε τα ηνία της κοινότητας και πρωτοστάτησε στις εκκαθαρίσεις, μέχρις ότου τον σκότωσαν και αυτόν. Υπήρχε κλίμα τρομοκρατίας. Το βίωσα, όταν σε μια συνδιάσκεψη τόλμησα να εκφράσω τη διαφωνία μου για τη γραμμή του κόμματος, αλλά και για την αντιμετώπιση όσων είχαν διαφορετική άποψη. Διαφωνούσαν και άλλοι καπετάνιοι. Το βράδυ οργάνωσαν μια ομάδα γύρω στα είκοσι άτομα, ήρθαν με χωνί κάτω από το σπίτι μου, αλλά και σε άλλους μη πιστούς υποτίθεται, και φώναζαν:
«Σκουλήκια, προδότες». Αφού με διέγραψαν, με έστειλαν να μείνω σ’ ένα άλλο σπίτι, όπου ήρθε ένας της κομματικής επιτροπής και κοιμόταν στο ίδιο δωμάτιο για να με παρακολουθεί. Ολους όσοι διαφωνούσαμε μας είχαν στην απομόνωση, μας παρακολουθούσαν.
– Τι ξέρετε για τα πηγάδια;
– Κανονικά πηγάδια που έβγαζαν νερό για το πότισμα των χωραφιών ήταν. Σ’ ένα από αυτά έριξαν και τον Πεχτασίδη, όπως μου είπε ένας από τους φερόμενους ως δολοφόνους, κομματικός, ο Σ., από την Ηπειρο, ένας άντρας-θηρίο. Αυτός μου διηγήθηκε το 1949 στο Μοναστήρι της Σερβίας, τη δολοφονία του Πεχτασίδη. Οπως μου είπε, μ’ έναν άλλον σύντροφο πήγαν από την Ελλάδα στο Μπούλκες με εντολή του Πολιτικού Γραφείου του κόμματος να σκοτώσουν τον Πεχτασίδη. Κατά τα λεγόμενά του πήγαν συστημένοι στον γραμματέα της οργάνωσης, τον Μπαρμπαλέξη, και του μίλησαν για τον σκοπό της άφιξής τους. Ο Ζαχαριάδης, σύμφωνα με τα όσα μου είπε μετά ο Μήτσος Βλαντάς, ήθελε να τον βγάλει από τη μέση γιατί τον θεωρούσε άνθρωπο των Γιουγκοσλάβων. Την άλλη μέρα, αφού ενημερώθηκαν, φώναξαν τον Πεχτασίδη στα γραφεία, όπου ενώ μιλούσε με τον Μπαρμπαλέξη, πετάχτηκε με το τσεκούρι ο Σ. και του έκοψε το κεφάλι. «Του δίνω μια από τη μια πλευρά, μια από την άλλη, κόπηκε το κεφάλι. Τον βάζουμε στη λεκάνη, γέμισε με αίμα», θυμάμαι ότι μου είπε. Από κάτω είχαν έτοιμο ένα κάρο και, ε, πήγαν και τον έριξαν σε κάποιο πηγάδι. Με το που τελείωσαν τη δουλειά, έφυγαν αμέσως από το Μπούλκες.
– Οσο ήσουν εκεί, είχες ακούσει για δολοφονίες άλλων διαφωνούντων;
– Ναι, ακουγόταν, κυκλοφορούσαν τέτοιες φήμες, ότι έριχναν κόσμο στα πηγάδια, πόσους δεν ξέρω, γιατί εγώ έφυγα σχετικά νωρίς.
Ο Βασίλης Γκανάτσιος θα κληθεί από το κόμμα, αφού πρώτα τον αποκατέστησε, να κατέβει στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1946 για να του ανατεθεί η διοίκηση του υπό σύσταση στρατηγείου Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας του ΔΣΕ και δεν θα επιστρέψει ποτέ στο Μπούλκες. Αλλωστε, στα μέσα Αυγούστου του 1949 οι Ελληνες θα εγκαταλείψουν την «κομμουνιστική όαση» στη Γιουγκοσλαβία και θα καταφύγουν στην Τσεχοσλοβακία και την Ουγγαρία. Το Μπούλκες όμως θα εξακολουθεί να αμαυρώνει την ιστορία της ελληνικής κομμουνιστικής Αριστεράς, καθώς 70 χρόνια μετά δεν έχει ανοίξει συζήτηση για το τι πραγματικά έγινε σ’ αυτό το χωριό…
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Πόντιοι, Μικρασιάτες, Αρμένιοι και Ασσύριοι σε κοινή εκδήλωση για την 9η Δεκεμβρίου
Τιμούν την Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης και Αξιοπρέπειας για τα Θύματα του Εγκλήματος της Γενοκτονίας και της Πρόληψής του
Η 9η Δεκεμβρίου συμπληρώνει φέτος δέκα χρόνια από τότε που η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την ανακήρυξε ως Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης και Αξιοπρέπειας για τα Θύματα του Εγκλήματος της Γενοκτονίας και της Πρόληψής του – μια ιστορική απόφαση που στόχο έχει όχι μόνο να τιμήσει τα θύματα όλων των γενοκτονιών, αλλά και να υπογραμμίσει τη διαρκή ανάγκη επαγρύπνησης απέναντι σε κάθε μορφή άρνησης, μίσους και διωγμών.
Με την ευκαιρία της επετειακής αυτής ημέρας, η Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδος (Armenian National Committee of Greece) συμμετέχει ενεργά στις εκδηλώσεις μνήμης που διοργανώνονται σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ρόδο, τιμώντας τα θύματα της αρμενικής, ποντιακής, ασσυριακής και όλων των γενοκτονιών του 20ού αιώνα.
Εκδήλωση στην Αθήνα – Συναντώνται Πόντιοι, Μικρασιάτες, Αρμένιοι και Ασσύριοι
Η κεντρική εκδήλωση της Αθήνας θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου 2025, στις 19:00, στην αίθουσα της Ένωσης Ποντίων Νίκαιας–Κορυδαλλού (Κιλικίας 51, Νίκαια). Πρόκειται για μια σύμπραξη τεσσάρων μεγάλων φορέων της προσφυγικής και ιστορικής μνήμης:
– Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος (ΠΟΕ)
– Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδας (Armenian National Committee of Greece)
– Πανελλήνια Ένωση Ασσυρίων (Assyrians Hellas)
– Ομοσπονδία Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδος
Στην εκδήλωση θα απευθυνθούν χαιρετισμοί από τους διοργανωτές, ενώ κεντρικός ομιλητής θα είναι ο διακεκριμένος καθηγητής και συγγραφέας Μελέτης Μελετόπουλος, ο οποίος θα αναλύσει τη σημασία της ημέρας, τον ρόλο της ιστορικής μνήμης στις σύγχρονες κοινωνίες και τις απειλές που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μειονότητες σε όλο τον κόσμο.
Μια ημέρα μνήμης – Μια υπενθύμιση ευθύνης
Η επέτειος της 9ης Δεκεμβρίου δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αποτελεί προειδοποίηση για το μέλλον, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η ρητορική μίσους, ο εθνικισμός και η άρνηση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας εξακολουθούν να δηλητηριάζουν δημόσιους λόγους και πολιτικές.
Αρμένιοι, Πόντιοι και Ασσύριοι ενώνουν ξανά τις φωνές τους, αναδεικνύοντας τη δύναμη της συλλογικής μνήμης. Η συμμετοχή των κοινοτήτων και η παρουσία του κοινού σε τέτοιες εκδηλώσεις αποτελούν πράξη υπευθυνότητας αλλά και δέσμευση για τη διατήρηση της ιστορικής αλήθειας.
Η 10η επέτειος της διεθνούς ανακήρυξης της 9ης Δεκεμβρίου έρχεται να υπενθυμίσει ότι η μνήμη δεν είναι απλώς ένα τελετουργικό· είναι η βάση της δικαιοσύνης, της αξιοπρέπειας και της πρόληψης.
Ιστορία - Πολιτισμός
Από τους προσφυγικούς αργαλειούς της Μικρασίας στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη – Η υφαντική τέχνη επιστρέφει
Σήμερα, έναν αιώνα μετά, η υφαντική δεν αποτελεί απλώς μνήμη μιας άλλης εποχής. Επανέρχεται δυναμικά, συνδέοντας το προσφυγικό παρελθόν με μια σύγχρονη δημιουργική πραγματικότητα. Η δημοσιογράφος Όλγα Δαδίνη παρουσίασε στην εκπομπή «Περίμετρος» της ΕΡΤ3 τη Μερόπη Βερβέρη, μια τεχνίτρια που αναβιώνει την παραδοσιακή τέχνη με νέους όρους και νέο κοινό.
Όταν οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας έφτασαν στη Θεσσαλονίκη στις αρχές του 20ού αιώνα, διωγμένοι και αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα του ξεριζωμού, εναπόθεσαν την επιβίωσή τους σε ό,τι γνώριζαν καλύτερα: την υφαντουργία.
Οι παλιοί αργαλειοί αντηχούσαν τότε σε πολλές γειτονιές της πόλης, καθώς οι Μικρασιάτισσες μετέφεραν μαζί τους μια τέχνη που γρήγορα ρίζωσε, άνθησε και συνέβαλε στην οικονομική ανάκαμψη της περιοχής.
Σήμερα, έναν αιώνα μετά, η υφαντική δεν αποτελεί απλώς μνήμη μιας άλλης εποχής. Επανέρχεται δυναμικά, συνδέοντας το προσφυγικό παρελθόν με μια σύγχρονη δημιουργική πραγματικότητα.
Η δημοσιογράφος Όλγα Δαδίνη παρουσίασε στην εκπομπή «Περίμετρος» της ΕΡΤ3 τη Μερόπη Βερβέρη, μια τεχνίτρια που αναβιώνει την παραδοσιακή τέχνη με νέους όρους και νέο κοινό.
Από την παράδοση στη σύγχρονη δημιουργία
Η Μερόπη Βερβέρη, μετά από 17 χρόνια στο χώρο της αρχιτεκτονικής εσωτερικών χώρων και της διακόσμησης, στράφηκε στην υφαντική, συνδυάζοντας την παραδοσιακή τεχνική με μια σύγχρονη αντίληψη για το ύφασμα. Από το πρώτο νήμα έως το τελικό υφαντό, εφαρμόζει τη διαδικασία όπως την έμαθε από τη γιαγιά της.
Παίρνει το μαλλί, το ξύνει, το γνέθει, το στρίβει και το μετατρέπει σε νήμα για τον ξύλινο αργαλειό, δημιουργώντας πρωτότυπα σχέδια που πατούν στην ιστορική τεχνογνωσία.
Η ίδια διδάσκει Ταπητουργία και Υφαντική στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, αλλά και στο προσωπικό της εργαστήριο στη Θεσσαλονίκη, συμβάλλοντας στη μετάδοση μιας τέχνης που κινδύνευε να ξεχαστεί.
Το διεθνές ενδιαφέρον και η νέα δυναμική
Η υφαντική γνωρίζει σήμερα ιδιαίτερη απήχηση στο εξωτερικό, γεγονός που αποτυπώνεται και στην παρουσία ξένων tour operators, οι οποίοι εντάσσουν επισκέψεις στο εργαστήριο της Μερόπης Βερβέρη στα πολιτιστικά τους προγράμματα.
Οι τουρίστες δείχνουν έντονο ενδιαφέρον για τα παλιά σχέδια και την ιστορία πίσω από αυτά, αναδεικνύοντας το δεσμό ανάμεσα στους πρόσφυγες που έφεραν την τέχνη στην Ελλάδα και τους σύγχρονους δημιουργούς που τη διατηρούν ζωντανή.
Παράλληλα, η λειτουργία σχολών και προγραμμάτων κατάρτισης από τη ΔΥΠΑ συμβάλλει στην υποστήριξη μιας τέχνης που είχε υποχωρήσει λόγω των φτηνών, εισαγόμενων συνθετικών υφασμάτων. Σήμερα όμως, επιστρέφει ως επιλογή ποιότητας, πολιτισμού και δημιουργικής παράδοσης
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
5 Δεκεμβρίου 1912: Ο ήρωας δήμαρχος Λεμεσού Χριστόδουλος Σώζος! Μια θυσία στη μάχη στο Μπιζάνι
Μας υπενθυμίζει το ήθος μιας άλλης εποχής.
Ο ΗΡΩΑΣ ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΣΩΖΟΣ
Ο ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΣΤΟ ΜΠΙΖΑΝΙ
6 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1912
Γιάννης Πεγειώτης
Προ ετών έφτασαν κοντά μας στα πλαίσια των ερευνών μας για τον 19ον και 20ον αιώναν της Κύπρου τεύχη του ξακουστού περιοδικού «ΕΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ» πουεκδιδόταν από την Μητρόπολη Κιτίου μετά το 1910 και αποτελεί ένα θησαυρό για τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, τους ερευνητές της Εκκλησιαστικής ιστορίας της νήσου Κύπρου και όσους επιμένουν στη ψηλάφηση της Ιστορίας των Ελλήνων της Κύπρου. Στις σελίδες του περιοδικού προβάλλουν και μορφές τιτάνιες στο ήθος και την πρωτοπορία τους σεβόμενες όμως την παράδοση και την ιστορία του τόπου. Μια τέτοια μορφή μαρτυρική Ελληνική παρουσία συναντούμε στο τεύχος ΜΔ με ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 1912.
Ο Χριστόδουλος Σώζος ο ήρωας δήμαρχος της Λεμεσού ο μάρτυρας «ο πεσών ενδόξως προ των Ιωαννίνων τη 6η Δεκεμβρίου» μας υπενθυμίζει το ήθος μιας άλλης εποχής.Φιλοξενούμε το κεντρικό κείμενο του περιοδικού με τίτλο «ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΣΩΖΟΣ» και το μέρος «ΧΡΟΝΙΚΟΝ» που αφιερώνει το περιοδικό στη μνήμη του. Είναι εμφανής η αγάπηκαι η εκτίμηση που έτρεφε για το Σώζο ο Μητροπολίτης Μελέτιος Μεταξάκης.
«Βαρύ αλλ’ υπερήφανον πένθος εκάλυψεν από των μέσων του λήξαντος μηνός την Κύπρον άπασαν επι τω ακούσματι του ηρωϊκού θανάτου ανδρός εκ των εκλεκτότατων Κυπρίων, του δημάρχου Λεμεσού Χριστοδούλου Σώζου, πεσόντος ενδόξως προ των Ιωαννίνων τη 6 Δεκεμβρίου.
Ο ευκλεής θάνατος του Σώζου, περίλαμπρον στεφάνωμα βίου εξαίρετου, αφωσιωμένου πρώτιστα και μάλιστα εις την υπηρεσίαν της Πατρίδος, είτε ως γενέθλιος πόλις προ αυτούπαρουσιάζετο, είτε ως όλη η Νήσος, είτε ως μεγάλη Ελλάς, αποτελεί νυν αδιάρρηκτον σύνδεσμον της ιδιαιτέρας ημών πατρίδος προς την ελευθέραν Μητέρα, αδιάλυτον αρραβώνατης ονειροπολουμένης εθνικής ημών αποκαταστάσεως.
Κατά τας υπερλάμπρους ταύτας ημέρας, καθ’ άς υπό τας επευφημίας της Οικουμένης απάσης σιδηρόφρακτος η ελευθέρα Πατρίς μας συμπληροί το γιγαντώδες έργον των Πατέρων του 1821 ο Χριστόδουλος Σώζος εισφέρει το τίμιον αίμα του ίνα ποτίση μετά του αίματος τόσων άλλων απανταχόθεν της ελληνικής γης ηρώων το μέγα δένδρον της πανελληνίουελευθερίας, ου την σκιάν ζων και δρών εν μέσω ημών πάση δυνάμει ειργάσθη όπως επεκτείνη μέχρις ενταύθα.
Και καταλαμβάνει ο Χριστόδουλος Σώζος διά του υπέροχου θανάτου του εν τω εθνικώ ημών Πανθέω θέσιν παρά τον αρχιεπίσκοπον Κυπριανόν και τους μετ’ αυτού υπέρ τηςΚυπριακής ελευθερίας κατά το 1821 μαρτυρήσαντας.
Αι περιστάσεις δ’όντως ύφ’ας εγένετο η θυσία του Χριστοδούλου Σώζου εις το μεγαλείον της Πατρίδος ανυψούσιν αυτόν εις το υψηλόν επίπεδον των μεγάλων εθνικών ηρώωναυτοπροαίρετος κατέλιπεν προσφιλεστάτην σύζυγον και μονογενή παμφίλτατον υιόν, γέροντας γονείς και άλλους απροστάτευτους οικείους, πόλιν, ην, από ετών διατελώνδημοτικός αυτής άρχων, ανύψωσεν εις επίζηλον μεταξύ των λοιπών Κυπριακών πόλεων θέσιν, πατρίδα δούλην, ήτις επεσπάτο από άκρας νεότητος την ενδελεχή μέριμνάν του καιέσπευσεν εις την φωνήν της μεγάλης Μητρός, ήτις απαιτεί πάσαν θυσίαν μέχρι και αυτής της ζωής παρά των τέκνων της και ατρόμητος προσήνεγκεν υπέρ αυτής την υπερτάτην θυσίαν τις δύναται να περιγράψη ακριβώς την θυσίαν, τις να εικονίση το ακατάληπτον αυτής μεγαλείον;
Αι ωχραί αύται γραμμαί δεν έχουσι σκοπόν να εξάρωσι τον ουδαμώς δεόμενον εξάρσεως υπέροχον θάνατον του αειμνήστου Σώζου, ο Όμηρος και ο Πίνδαρος των σημερινώνανεκλαλήτων κατορθωμάτων της φυλής θα ασχοληθώσι περί τούτο όταν αναφανώσι, αλλ’ ο γράφων τας γραμμάς ταύτας ηυτύχησε να αποχαιρετίση επί της «Σαλαμίνος» αναχωρούντα εις τον πόλεμον τον αλησμόνητον Σώζον, και ενθυμείται ζωηρότατα την ενθουσιαστικήν αγαλλίασιν και την τελείαν γαλήνην μεθ’ ης μετέβαινεν εις εκτέλεσιν του υπέρτατου καθήκοντος, όπερ εξαίρει έτι μάλλον την υπέροχον προσωπικότητα του.
Το πένθος της ελευθέρας Μητρός και της ιδιαιτέρας Πατρίδος του Κύπρου το τοσούτον ζωηρόν και πάνδημον έκδηλωθεν ας χρησιμεύση ως συμπλήρωμα της Άνωθεν παραμυθίας εις την βαρυπενθή Σύζυγον, τους γέροντας γονείς και τους λοιπούς οικείους του, ο δε απαράμιλλος ηρωικός θάνατος Του, έστω το καύχημα αυτών και η τιμιωτάτη κληρονομιά διά το μονογενή Υιόν του.
Αιωνία σου η μνήμη, Χριστόδουλε Σώζε.»
ΧΡΟΝΙΚΑ Παγκύπριον και βαθύτατον υπήρξε τo πένθος επί την αναγγελία του ηρωϊκού θανάτου του αειμνήστου Δημάρχου Λεμεσού Χριστοδούλου Σώζου προ του Βιζανίου των Ιωαννίνων τη 6 Δεκεμβρίου, εκδηλωθέν διά πανδήμων μνημοσύνων εν πάσαις ταις πόλεσι της Νήσου και εν πολλαίς κώμαις, και δι απειραρίθμων συλλυπητηρίων τηλεγραφημάτων προς τον Δήμον Λεμεσού, ου προΐστατο ο αοίδιμος, και προς την πολυτίμητον Οικογένειάν του.
Το θλιβερόν γεγονός εγνώσθη ενταύθα το πρώτον διά τηλεγραφήματος του Π. Μητροπολίτου Κιτίου προς τον Αρχιμανδρίτην της Μητροπόλεως, εντελλόμενον να τελεσθώσινανά την επαρχίαν Κιτίου «μνημόσυνα υπέρ ηρωϊκώς πεσόντος Σώζου», και συλλυπητήριον πρός την σκληρά δοκιμασθείσαν Οικογένειάν του.
Εν Λάρνακι ετελέσθησαν μνημόσυνα εν πάσι τοις Ναοίς των δυο πόλεων, και εν μεν τω Μητροπολιτικώ προέστη του μνημόσυνου ο Αρχιμανδρίτης του θρόνου, εν δε τω του αγίουΛαζάρου είπε τον έπαινον του ενδόξου νεκρού ο κ. Μ. Γ. Νικολαίδης.
Επιβλητικώτατον ήτο το εν Λεμεσώ τελεσθέν πάνδημον μνημόσυνον, εν ω το υπερήφανον πένθος της Πόλεως εξήραν οι κ.κ Μιχ. Η. Μιχαηλίδης και Σπ. I. Αραούζος.
Εν Λευκοσία ετελέσθη πάνδημον μνημόσυνον εν τω ιερώ ναώ Φανερωμένης. Της επιμνημόσυνου τελετής προέστη η Α. Μ. ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, όστις και κατέθηκεν επί τουκενοταφίου στέφανον μετά καταλλήλου προσφωνήσεως, δι’, ης εξήρετο η αυτοθυσία του ηρωικώς πεσόντος ένδοξου τούτου τέκνου της Κύπρου. Λόγον επιμνημόσυνον είπεν ο κ. Ν.Καταλάνος.
Του πένθους συμμετέσχεν ενδεικτικώτατα και η Κυβέρνησις. Η Α. Ε. ο Αρμοστής συνελυπήθη την Οικογένειαν Σώζου διά του κ. Θεοδότου, τα δε Δικαστήρια Λευκοσίας, Λεμεσού καιΑμμοχώστου, διέκοψαν τας εργασίας των τιμητικώτατα, ανεπετάσθησαν δε μεσίστιοι αι σημαίαι του Διοικητηρίου και Λιμεναρχείου Λεμεσού. Και τα Ελληνικά δ’ εκπαιδευτήρια και των τριών τούτων πόλεων διέκοψαν επι μίαν ημέραν τα μαθήματα των.
Το Δημοτ. Συμβούλιον Λεμεσού τιμών τον μεγαλουργόν και ηρωϊκόν Πρόεδρόν του απεφάσισε τη 18 Δεκεμβρίου, ευθύς μετά την αγγελίαν του θανάτου του να συλλυπηθή τηνΟικογένειάν του, να αναγγείλει επισήμως το θλιβερόν γεγονός εις πάσας τας εκκλησιαστικάς πολιτικάς και δημοτικάς Αρχάς της Νήσου, να πενθήση όλον το προσωπικόν του Δήμου επί ένα μήνα, το δε Δημοτ. Συμβούλιον επί μίαν εβδομάδα, να τελεσθή τη επιούση Κυριακή πάνδημον μνημόσυνον εν τω Ι. Ναώ της Αγίας Νάπας, να αναρτηθή εν τη αιθούση τωνσυνεδριάσεων του Δημοτ. Συμβουλίου η εικών του εις αιωνίαν ανάμνησιν και να ονομασθή μία των οδών της πόλεως διά του ονόματος του, εις ένδειξιν τιμής και ευγνωμοσύνης, άνθ’ ων υπέρ του δήμου μοχθήσας ειργάσατο.
Εν τοις πρώτοις συνελυπήθη τους γονείς του αειμνήστου Σώζου η Ελλ. Κυβέρνησις διά του εν Λάρνακι Προξένου διά του εξής τηλεγραφήματος:«Εκπληρών εντολήν της Βασιλικής Κυβερνήσεως παρακαλώ Υμάς όπως δεχθήτε τα θερμότατα αυτής συλλυπητήρια, προς α συνενώ τα εμά, επί σκληρή απωλεία Υμετέρου υπέροχου Υιού ηρωικώς επιτελέσαντος ύψιστον προς την πατρίδα καθήκον, τιμήσαντος γενέτειραν Κύπρον και επιστέψαντος μακρούς εθνικούς αγώνας διά της υπέρτατης αυτοθυσίας και αυταπαρνήσεως Αννινος».
Ο Μ. Αρχιεπίσκοπος διά του εξής:«Μιχαηλίδην Δημαρχεύοντα Απουσιάζοντες εκ Λευκοσίας αργά ελάβομεν το τηλεγράφημα της θλιβεράς αγγελίας θανάτου αειμνήστου και προσφιλούς Σώζου.Θερμά συλλυπητήρια Οικογένεια, Δήμω, Πατρίδι. Πλην οι υπέρ Πίστεως και Πατρίδος πίπτοντες ουκ αποθνήσκουσιν αλλά μεταβαίνουσιν εις ζωήν αγήρω. Όθεν θερμότερα συγχαρητήρια πάσιν επί τούτω Αρχιεπίσκοπος»,
ο Π. Μητροπολίτης Κιτίου διά του επομένου προς τον Δήμον:«Δημοτικόν Συμβούλιον, Συμπενθούμεν Δήμω στερηθέντι μεγαλουργού Προέδρου, αλλά και υπερηφανευόμεθα μετά Κύπρου ολοκλήρου, ήντινα ένδοξος θάνατος Σώζου έφερεν εγγύτερον αγκάλαις αθανάτου Μητρός. Κιτίου Μελέτιος», και του εξής προς την Σύζυγόν του. «Συμμεριζόμεθα μέγα πένθος σου.Έστω σοι πηγή παραμυθίας μέλλουσα υπερηφάνεια υιού σου επί ενδόξω θανάτω ήρωος πατρός αυτού»,
ο Π. Μητροπολίτης Πάφου κ. Ιάκωβος διά του επομένου:«Μιχαηλίδην Δημαρχεύοντα Βαθύτατα αλγούντες και θρηνούντες απαρηγόρητα επί ηρωϊκώ θανάτω Σώζου, συλλυπούμεθα εγκαρδίως Δήμω Λεμεσού επί απωλεία τετιμημένου αυτού τέκνου», και οι εν Αθήναις βουλευταί Λεμεσού—Πάφου διά του επομένου, όπερ είναι και η επίσημος αναγγελία του ενδόξου θανάτου του :«Δημαρχεύοντα, Σώζος πίπτων ηρωικώς προ Ιωαννίνων την 6ην Δεκεμβρίου ανήγειρεν εαυτώ κάλλιστον ανδριάντα αιωνίου θαυμασμού Κυπριακής Πατρίδος. Βουλευταί Λεμεσού—Πάφου».
Αναρίθμητα είναι τα λοιπά συλλυπητήρια τηλεγραφήματα, εν οις πρωτεύουσι τα πάντων των εν τη Νήσω Δημαρχείων.Ο θάνατος του αειμνήστου Σώζου προυξένησε, καθ’ α εξ Ηρακλείου Κρήτης πληροφορούμεθα, πολύ το άλγος εις τον Παν. Μητροπολίτην Κιτίου. Η Α. Πανιερότης έμαθε το θλιβερόνάγγελμα εν τη γενέτειρα αυτής κώμη Παρσά επί των κρητικών ορέων τη επιούση της εκεί αφίξεως αυτής, δια του εξής τηλεγραφήματος εξ Αθηνών του βουλευτού Λεμεσού — Πάφου κ. Ευγενίου Ζήνωνος :Αθήναι, 12 Δεκεμβρίου.Μητροπολίτην Κιτίου Ηράκλειον.Μετά βαθύτατου άλγους αγγέλλω θάνατον Σώζου παρακαλούμεν επισπεύσατε επάνοδόν σας. Ευγένιος. Η Α. Πανιερότης περίλυπος την ψυχήν ανέκοψε την προς την Ιεράπετραν πορείαν αυτής και επέστρεψε δια διημέρου πορείας εις Ηράκλειον όπως κατευθυνθή εις Αθήνας. Εξ Ηρακλείου δε πλην των πρός τον Αρχιμανδρίτην του Θρόνου Κιτίου, τοδημοτικόν Συμβουλίον Λεμεσού και την κυρίαν Σώζου ανωτέρω μνημονευομένων τηλεγραφημάτων, απηύθυνε και τα εξής:
Ηράκλειον, 16 Δεκ. 1912. Ευγένιον ΖήνωναΑθήνας.Δακρύω επί θανάτω Σώζου θλιβερόν άγγελμα έλαβον επί απόκεντρων ορέων. Αναχωρώ Τετάρτην, τηλεγραφήσατε λεπτομέρειας.
+ Κιτίου Μελέτιος.Εις το τηλεγράφημα τούτο ο κ. Εύγ. Ζήνων απήντησεν ώδε:
Αθήναι, 16 Δεκεμβρίου. Μητροπολίτην Κιτίου Ηράκλειον.Εφονεύθη έκτην Δεκεμβρίου μάχην προφήτου Ηλία, επίσης Χατζηιωάννου πληγωθείς νοσηλεύεται εδώ.
ΕυγένιοςΗ Αυτού Πανιερότης απαντώσα εις το τηλεγράφημα τούτο ετηλεγράφησε τα εξής:Ηράκλειον 17 Δεκεβρίου. Ευγένιον Ζήνωνα δια Ευάγγελον Χατζηιωάννου Αθήνας. Αναστέλλω δάκρυα επί θανάτω Σώζου ίνα φιλήσω σην πληγην Θάνατος εκείνου και αίμα τραυμάτων σου προσήγγισαν Κύπρον αγκάλαις Μητρός, + Ο Κιτίου Μελέτιος.
Δάκρυσε όλη η Ελλάδα με τον απαρηγόρητο τσοπάνη! Σκοτώνουμε τα πρόβατά μας για να μας ταΐσουν «πολτό» πολυεθνικών
Το ελληνικό κράτος αφανίζει με αδίστακτο τρόπο το ζωικό κεφάλαιο της χώρας - «Είναι σαν να μας σκοτώνουν τα παιδιά...
Αναβαθμισμένα ρωσικά Shahed: Νέοι κίνδυνοι για Ισραήλ και Ουκρανία – Αβέβαιο αν η Μόσχα θα μεταφέρει την τεχνολογία στο Ιράν
Για δύο δεκαετίες, η Μόσχα ήταν απρόθυμη να παράσχει στην Τεχεράνη προηγμένα οπλικά συστήματα — ειδικά σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη. Αλλά...
Σταθακόπουλος: “Βιώνουμε τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι το 2030!
Ο Οθωμανολόγος Δημήτρης Σταθακόπουλος μιλάει στο κεντρικό Δελτίο Ειδήσεων της Βεργίνα Τηλεόρασης
Η Ρωσία προειδοποιεί την ΕΕ: «Η χρήση παγωμένων πόρων θα έχει συνέπειες»
Για τον Ρώσο διπλωμάτη, η φήμη της ΕΕ στον επιχειρηματικό κόσμο διατρέχει κίνδυνο «να καταστραφεί», οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να βρεθούν...
Οι νέοι πύραυλοι στρατηγικής κρούσης στο οπλοστάσιο του Ελληνικού Πυροβολικού: Predator Hawk, SkyStriker, Accular και EXTRA
Καταλυτικής φύσεως για την μαχητική ισχύ του Ελληνικού Στρατού είναι η προμήθεια των 36 νέων Πολλαπλών Εκτοξευτών Πυραύλων (ΠΕΠ) τύπου...
-
Άμυνα2 μήνες πρινΑποκάλυψη Ινδού στρατηγού! Πως ινδική φρεγάτα εξανάγκασε σε οπισθόχωρηση τρία τουρκικά πολεμικά πλοία
-
Δημοκρατία2 μήνες πρινΜε τη σημαία δεν παίζουμε! Η Pizza Fan διέκοψε τη συνεργασία με κωμικό που προσέβαλε την ελληνική σημαία
-
Αναλύσεις3 ημέρες πρινΑυτό είναι παράσημο! Turkey Today: Εμμονικός εχθρός της Τουρκίας ο Σάββας Καλεντερίδης
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 εβδομάδες πρινΣεισμός από την αποκάλυψη βετεράνου της CIA! Αναμεμειγμένη σε οικονομικό σκάνδαλο με φόντο την Ουκρανία η Κάγια Κάλας
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΠολλαπλά «εγκεφαλικά» μοίρασε ο μεγάλος Εμίρ Κουστουρίτσα με όσα είπε για τη woke ατζέντα
-
Άμυνα5 ημέρες πρινΧούπης: «Αν απαιτηθεί μπορούμε να πραγματοποιούμε προληπτικά χτυπήματα για διασφάλιση αποτροπής μέσω ισχύος» (ΒΙΝΤΕΟ)
-
Άμυνα3 εβδομάδες πρινΤέξας – Αεροπορική Βάση Sheppard: Ένας Έλληνας πιλότος κερδίζει τον σεβασμό της Αμερικής
-
Αναλύσεις1 εβδομάδα πρινΕξέλιξη με το λιμάνι της Αυλώνας! Σοβαρή γεωπολιτική απώλεια για Τουρκία