Η Κατερίνα Αρμενοπούλου αναλύει πώς η τέχνη και ο πολιτισμός μετατρέπονται σε ισχυρά εργαλεία εξωτερικής πολιτικής.

Η Τουρκία αξιοποιεί τις τηλεοπτικές σειρές για να εξωραΐσει το οθωμανικό παρελθόν, να παρουσιάσει ένα ελκυστικό μείγμα παράδοσης και σύγχρονου τρόπου ζωής και να ενισχύσει την επιρροή της από τα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή έως τη Λατινική Αμερική. Η εικόνα αυτή δεν αποφέρει μόνο πολιτικό κεφάλαιο: ενισχύει τον τουρισμό, τις εξαγωγές και το ενδιαφέρον για την τουρκική γλώσσα.

Η Γαλλία ακολουθεί έναν διαφορετικό, βαθιά θεσμοθετημένο δρόμο. Μέσα από τα γαλλικά ινστιτούτα, τη γλώσσα, τον κινηματογράφο, τις τέχνες, την υψηλή ραπτική και τη βιώσιμη μόδα, μετατρέπει την πολιτιστική της ακτινοβολία σε γεωπολιτική παρουσία και διεθνή αξιοπιστία.

Δύο διαφορετικές στρατηγικές με έναν κοινό στόχο: να κερδίσουν επιρροή εκεί όπου η οικονομική ή η στρατιωτική ισχύς συναντά αντίσταση. Γιατί, όταν η σκληρή ισχύς δεν μπορεί να ξεκλειδώσει τις πόρτες, επιστρατεύονται η τέχνη και ο πολιτισμός.

Σοβαρά ερωτήματα για τα ανταλλάγματα που εξασφάλισε η Αθήνα από την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έθεσε ο δημοσιογράφος και αναλυτής Σταύρος Λυγερός, μιλώντας στην εκπομπή «Momentum» της τηλεόρασης της «Ναυτεμπορικής».

Αποτιμώντας τις ελληνοαμερικανικές επαφές, ο Σταύρος Λυγερός αναγνώρισε ότι η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε πολύ καλό κλίμα. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι αυτό ήταν αναμενόμενο, καθώς, όπως ανέφερε, η Ελλάδα έχει ανταποκριθεί σε όσα της έχουν ζητήσει οι Ηνωμένες Πολιτείες.

«Το θέμα είναι τι πήρε», τόνισε, μεταφέροντας το επίκεντρο της συζήτησης από τις θερμές δηλώσεις και τους συμβολισμούς στα απτά αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα.

«Δεν έγινε το παζάρι που έπρεπε»

Σύμφωνα με τον Σταύρο Λυγερό, στις διεθνείς και στις διμερείς σχέσεις απαιτείται διαπραγμάτευση, ώστε κάθε παραχώρηση να συνοδεύεται από αντίστοιχα ανταλλάγματα. Εξέφρασε, όμως, την εκτίμηση ότι η Αθήνα δεν άσκησε την πίεση που της επέτρεπε η διαπραγματευτική της θέση.

Όπως είπε, φοβάται ότι όχι μόνο δεν διεκδικήθηκαν επαρκώς συγκεκριμένα ανταλλάγματα, αλλά ούτε συνδέθηκαν οι αμερικανικές απαιτήσεις με μια σαφέστερη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στα ζητήματα που απασχολούν άμεσα την Ελλάδα.

«Η Ελλάδα δεν αξιοποίησε, όπως θα μπορούσε, αυτή την επίσκεψη για να διαπραγματευτεί ανταλλάγματα αντίστοιχα με αυτά που έχει δώσει», ήταν το βασικό συμπέρασμά του.

Εξοπλιστικά δισεκατομμυρίων και πύραυλοι

Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε στο ενδιαφέρον της Ελλάδας για την προμήθεια αμερικανικών οπλικών συστημάτων και, ειδικότερα, πυραύλων προηγμένης τεχνολογίας. Διευκρίνισε ότι, αν και το ζήτημα φαίνεται να έχει δρομολογηθεί, η τελική αμερικανική έγκριση δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.

«Κρατάω μικρό καλάθι. Δεν είμαι απαισιόδοξος, αλλά δεν είμαι και πολύ αισιόδοξος», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, επισήμανε ότι τα περίπου 3,5 δισ. ευρώ που συζητούνται για νέες εξοπλιστικές αγορές δεν έχουν προβλεφθεί στο υφιστάμενο πρόγραμμα. Επομένως, κατά την εκτίμησή του, θα απαιτηθούν αναπροσαρμογές και ανακατανομή πόρων.

Οι πληροφορίες για τη Σούδα

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του σε πληροφορίες, την αξιοπιστία των οποίων ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να εγγυηθεί πλήρως, σύμφωνα με τις οποίες ο Μάρκο Ρούμπιο ζήτησε τη χρήση της βάσης της Σούδας από αμερικανικά βομβαρδιστικά για επιχειρήσεις στην περιοχή του Κόλπου.

Ο Σταύρος Λυγερός συνέδεσε το φερόμενο αίτημα με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν άλλες αμερικανικές εγκαταστάσεις στην ευρύτερη περιοχή από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις.

Εφόσον οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, η Σούδα αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο σε στρατηγικό κόμβο για τις αμερικανικές επιχειρήσεις. Αυτό, σύμφωνα με το σκεπτικό που ανέπτυξε, ενισχύει και τη διαπραγματευτική αξία της Ελλάδας — αξία η οποία θα έπρεπε να μεταφράζεται σε συγκεκριμένα οφέλη.

Το καλώδιο και η στάση της Ουάσιγκτον

Ο αναλυτής στάθηκε επίσης στην απάντηση του Μάρκο Ρούμπιο για το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, όταν ο Αμερικανός αξιωματούχος απέφυγε να λάβει σαφή θέση, χαρακτηρίζοντάς το ευαίσθητο θέμα που αφορά περισσότερες χώρες.

Ο Σταύρος Λυγερός χαρακτήρισε αυτή τη στάση πάγια τακτική της αμερικανικής διπλωματίας, η οποία, όπως υποστήριξε, αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα όταν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Υπενθύμισε ότι το επεισόδιο στην Κάσο δεν σημειώθηκε απλώς σε μια περιοχή δυνητικής ελληνικής ΑΟΖ, αλλά σε θαλάσσια ζώνη που έχει ήδη οριοθετηθεί μέσω της συμφωνίας Ελλάδας–Αιγύπτου. Κατά την άποψή του, η Αθήνα θα μπορούσε να είχε συνδέσει τις αμερικανικές διευκολύνσεις με την απαίτηση για καθαρή τοποθέτηση πάνω σε αυτό το δεδομένο.

Η αναφορά σε πιθανή παρασκηνιακή αμερικανική παρέμβαση δεν τον καθησύχασε. Όπως εξήγησε, μια τέτοια μεσολάβηση ενδέχεται να περιοριστεί σε μια προτροπή του τύπου «βρείτε τα με την Τουρκία», χωρίς καμία εγγύηση ότι το αποτέλεσμα θα είναι ευνοϊκό για την ελληνική πλευρά.

«Οι ωραίες εικόνες είναι χάντρες»

Ο Σταύρος Λυγερός άσκησε κριτική και στην επικοινωνιακή διαχείριση της επίσκεψης. Εκτίμησε ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει τις συναντήσεις και τους ισχυρούς συμβολισμούς τους ως πολιτικό και προεκλογικό όπλο.

Οι εικόνες με φόντο τον Παρθενώνα και η ομιλία στην Πνύκα μπορεί να έχουν υψηλό συμβολισμό, αλλά δεν υποκαθιστούν τις δεσμεύσεις και τα χειροπιαστά αποτελέσματα. Χρησιμοποιώντας μια ιδιαίτερα αιχμηρή διατύπωση, χαρακτήρισε τέτοιους συμβολισμούς «χάντρες», όταν δεν συνοδεύονται από ουσιαστικά ανταλλάγματα.

Όπως τόνισε, προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί το εθνικό συμφέρον και όχι η επιβράβευση της ελληνικής κυβέρνησης από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Το παράδειγμα της Τουρκίας

Συγκρίνοντας τη στάση Αθήνας και Άγκυρας, υποστήριξε ότι η Τουρκία διεκδικεί επίμονα όσα θεωρεί εθνικά της συμφέροντα, ακόμη και όταν βρίσκεται απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Επισήμανε, μάλιστα, τη θερμή ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσθέτοντας ότι στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις πρέπει να διακρίνει κανείς τις δημόσιες δηλώσεις από όσα τελικά συμβαίνουν όταν έρχεται η ώρα των συμφωνιών και των υπογραφών.

Κατά τον Σταύρο Λυγερό, η Ελλάδα συχνά εμφανίζεται περισσότερο πρόθυμη να προσαρμοστεί στις επιθυμίες των συμμάχων της, χωρίς να υπερασπίζεται με την ίδια ένταση τα δικά της συμφέροντα.

Τσίπρας και ΠΑΣΟΚ σε δημοσκοπική στασιμότητα

Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σταύρος Λυγερός αναφέρθηκε στις εξελίξεις στην εσωτερική πολιτική σκηνή και στον ανταγωνισμό ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον πολιτικό φορέα του Αλέξη Τσίπρα.

Κατά την ανάλυσή του, ο πρώην πρωθυπουργός φιλοδοξούσε να υπερβεί το εκλογικό ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ το 2023 και να δημιουργήσει μια δυναμική ικανή να διεμβολίσει το ΠΑΣΟΚ. Οι δημοσκοπήσεις, όμως, δεν επιβεβαιώνουν μέχρι στιγμής αυτή την προσδοκία, καθώς το εγχείρημα φαίνεται να κινείται κοντά στο 15%.

Στάσιμο, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει και το ΠΑΣΟΚ. Αν και είχε μια «ιστορική ευκαιρία» να καθιερωθεί ως ο δεύτερος ισχυρός πόλος του πολιτικού συστήματος, ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν κατάφερε να την αξιοποιήσει.

Ο παράγοντας Σαμαρά και η φθορά της ΝΔ

Στην πολιτική εξίσωση πρόσθεσε και τον Αντώνη Σαμαρά, εκτιμώντας ότι ένα ενδεχόμενο κόμμα του πρώην πρωθυπουργού εμφανίζει αξιοσημείωτη δυνητική επιρροή.

Η κύρια δεξαμενή του βρίσκεται, όπως είπε, στους ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί από τη Νέα Δημοκρατία. Υπενθύμισε ότι μεταξύ των εκλογών του 2023 και του 2024 περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ψηφοφόροι εγκατέλειψαν το κυβερνών κόμμα, ενώ έκτοτε η φθορά συνεχίζεται.

Ο Σταύρος Λυγερός εκτίμησε ότι ο Αντώνης Σαμαράς δεν θα επιχειρήσει να αντλήσει ψήφους μόνο από τη ΝΔ. Θα μπορούσε να απευθυνθεί και σε ένα πατριωτικό κοινό προερχόμενο από το παλαιό ΠΑΣΟΚ, με φιλοδοξία να συμβάλει σε μια ευρύτερη ανασύνθεση του πολιτικού σκηνικού.

Η τελική του αποτίμηση ήταν σαφής: η επίσκεψη Ρούμπιο και η συνέχιση του στρατηγικού διαλόγου ήταν θετικές εξελίξεις, αλλά η Αθήνα δεν φαίνεται να αξιοποίησε πλήρως τα ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά που είχε στη διάθεσή της.

Ραγδαίες εξελίξεις καταγράφονται σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Ουκρανία, με την εκπομπή «Direct News» και τον Ανδρέα Μουντζουρούλια να παρουσιάζει πληροφορίες για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, τις κινήσεις της Τουρκίας και τη νέα αμυντική αρχιτεκτονική Ελλάδας και Κύπρου.

Η ώρα της κρίσης για το GSI

Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχεδιαζόμενη επανέναρξη των ερευνών για τον Great Sea Interconnector. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της εκπομπής, η 26η Οκτωβρίου εξετάζεται ως ημερομηνία-ορόσημο για την έκδοση ελληνικής NAVTEX, η οποία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στην περιοχή.

Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει το έργο, ενώ φέρεται να βρίσκεται σε στενή συνεννόηση με το Παρίσι. Η γαλλική πλευρά έχει άμεσο οικονομικό και στρατηγικό ενδιαφέρον, καθώς γαλλικές εταιρείες συμμετέχουν στην κατασκευή και την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα. Η εκπομπή υποστηρίζει ότι ενδέχεται να υπάρξει και γαλλική ναυτική παρουσία, ενώ τονίζει ότι όλα τελικά θα κριθούν στο πεδίο. Η επανεκκίνηση των εργασιών χαρακτηρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα τεστ αποφασιστικότητας για την ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική.

Το τουρκικό έγγραφο του 1986

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται σε τουρκική κυβερνητική απόφαση του 1986 για την ΑΟΖ της Μαύρης Θάλασσας. Όπως αναφέρεται στην εκπομπή, η απόφαση αναγνώριζε την ελευθερία τρίτων κρατών να τοποθετούν υποβρύχια καλώδια και αγωγούς στην περιοχή.

Η πρόβλεψη αυτή παρουσιάζεται ως ένα σημαντικό νομικό και διπλωματικό επιχείρημα απέναντι στις σημερινές αντιδράσεις της Άγκυρας για το GSI. Συνδέεται, μάλιστα, με το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο αναγνωρίζει το δικαίωμα όλων των κρατών να τοποθετούν υποβρύχια καλώδια στην υφαλοκρηπίδα.

Η ελληνική πλευρά καλείται, σύμφωνα με την ανάλυση, να αξιοποιήσει το συγκεκριμένο έγγραφο σε διεθνές, νομικό και διπλωματικό επίπεδο, αναδεικνύοντας την αντίφαση ανάμεσα στην τουρκική θέση του 1986 και τη σημερινή ρητορική της Άγκυρας.

Νέο σκηνικό ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ρωσία και Ουκρανία

Η εκπομπή αναφέρεται ακόμη σε πληροφορίες περί ενεργειακής συνεννόησης Ουάσιγκτον και Μόσχας με αντικείμενο τη διοχέτευση ρωσικού ντίζελ στη διεθνή αγορά, με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών.

Παράλληλα, παρουσιάζονται δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τις οποίες ασκείται σκληρή πίεση προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Κατά την εκπομπή, ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε ουσιαστικά πολιτική αλλαγή στο Κίεβο, κατηγορώντας την ουκρανική ηγεσία ότι αγνόησε αμερικανικά αιτήματα για τον περιορισμό επιθέσεων εναντίον ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων.

Οι εξελίξεις αυτές ερμηνεύονται ως ένδειξη μιας ευρύτερης γεωπολιτικής επαναπροσέγγισης ΗΠΑ και Ρωσίας. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει στη διατήρηση των κυρώσεων και στην απομάκρυνση από τη ρωσική ενέργεια, προκαλώντας νέα απόσταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες.

Πιέσεις για ελληνικούς Patriot

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, επανέρχονται οι πληροφορίες για πιέσεις προς την Ελλάδα ώστε να παραχωρήσει πυραύλους Patriot στην Ουκρανία.

Η εκπομπή υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε τέτοια απόφαση θα πρέπει να εξεταστεί με αποκλειστικό γνώμονα την εθνική ασφάλεια. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει διαρκείς τουρκικές διεκδικήσεις, ενώ το σύστημα Patriot αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της αεράμυνας της χώρας.

Το μήνυμα της ανάλυσης είναι σαφές: καμία αποδυνάμωση της ελληνικής αποτροπής χωρίς αξιόπιστη και άμεση αντικατάσταση των μέσων που ενδεχομένως θα παραχωρηθούν.

Τουρκικές απειλές και ελληνική αεροπορική ενίσχυση

Παράλληλα, τουρκικά δημοσιεύματα επαναφέρουν ακραία σενάρια και απειλές εναντίον των ελληνικών νησιών. Αζερικά μέσα, σύμφωνα με την εκπομπή, αναπαράγουν ισχυρισμούς περί δήθεν ελληνικού προληπτικού πλήγματος σε στρατηγικές υποδομές της Τουρκίας.

Η Αθήνα καλείται να αντιμετωπίσει αυτόν τον επικοινωνιακό πόλεμο με ψυχραιμία, τεκμηρίωση και διεθνή διπλωματική κινητοποίηση.

Την ίδια στιγμή, παρουσιάζονται θετικά μηνύματα από τις ΗΠΑ για την προοπτική απόκτησης προηγμένων πυραύλων αέρος-αέρος AIM-260 JATM και AIM-120D-3. Η πιθανή ένταξή τους στο ελληνικό οπλοστάσιο συνδέεται με τα αναβαθμισμένα F-16 Viper και τα μελλοντικά F-35, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες μάχης πέραν του οπτικού ορίζοντα.

Η Κύπρος υψώνει νέα αντιαεροπορική ασπίδα

Σημαντικές είναι και οι εξελίξεις στην Κυπριακή Δημοκρατία. Σύμφωνα με δημοσίευμα που επικαλείται η εκπομπή, η Εθνική Φρουρά προχωρά προς την απόκτηση τρίτης συστοιχίας Barak, συστημάτων Drone Dome και δύο ισραηλινών συστημάτων λέιζερ Light Beam.

Το Drone Dome προορίζεται για τον εντοπισμό και την ηλεκτρονική αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ το Light Beam χρησιμοποιεί κατευθυνόμενη ενέργεια για την εξουδετέρωση στόχων μικρής εμβέλειας.

Οι κινήσεις αυτές μετατρέπουν σταδιακά την Κύπρο σε ισχυρά προστατευμένο αντιαεροπορικό χώρο και αποτελούν απάντηση στην αυξανόμενη παρουσία τουρκικών UAV και στην ένταση γύρω από τα κατεχόμενα.

Ελλάδα και Ινδία διευρύνουν τη συνεργασία τους

Στη νέα περιφερειακή εξίσωση εντάσσεται και η εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας και Ινδίας. Οι δύο χώρες συζητούν για άμυνα, θαλάσσια ασφάλεια, προστασία ακτών και ναυπηγική βιομηχανία.

Η σύμπραξη Αθήνας και Νέου Δελχί, σε συνδυασμό με τη στρατηγική σχέση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, διαμορφώνει έναν ευρύτερο άξονα συνεργασίας από το Αιγαίο μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό.

Η Ελλάδα ως ενεργειακός και στρατηγικός κόμβος

Αμερικανικά δημοσιεύματα παρουσιάζουν την Ελλάδα ως ανερχόμενο στρατηγικό κόμβο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο Κάθετος Διάδρομος, μέσω του οποίου αμερικανικό LNG μπορεί να κατευθύνεται από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει την ενεργειακή επιρροή άλλων δυνάμεων και αναβαθμίζει τη γεωπολιτική θέση της χώρας.

Η εκπομπή κάνει λόγο για ισχυρά πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα που επιχειρούν να ανακόψουν αυτή την πορεία. Το συμπέρασμα, ωστόσο, είναι ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της μία μεγάλη ευκαιρία: να συνδυάσει την ενεργειακή της αναβάθμιση με ισχυρή αποτροπή, σταθερές συμμαχίες και αποφασιστική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επόμενη κίνηση στο GSI, η ενίσχυση Ελλάδας και Κύπρου και οι ανακατατάξεις ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ρωσία και Ευρώπη θα καθορίσουν τις ισορροπίες της επόμενης περιόδου. Οι εξελίξεις είναι πυκνές και το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο.