Σοβαρά ερωτήματα για τα ανταλλάγματα που εξασφάλισε η Αθήνα από την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έθεσε ο δημοσιογράφος και αναλυτής Σταύρος Λυγερός, μιλώντας στην εκπομπή «Momentum» της τηλεόρασης της «Ναυτεμπορικής».

Αποτιμώντας τις ελληνοαμερικανικές επαφές, ο Σταύρος Λυγερός αναγνώρισε ότι η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε πολύ καλό κλίμα. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι αυτό ήταν αναμενόμενο, καθώς, όπως ανέφερε, η Ελλάδα έχει ανταποκριθεί σε όσα της έχουν ζητήσει οι Ηνωμένες Πολιτείες.

«Το θέμα είναι τι πήρε», τόνισε, μεταφέροντας το επίκεντρο της συζήτησης από τις θερμές δηλώσεις και τους συμβολισμούς στα απτά αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα.

«Δεν έγινε το παζάρι που έπρεπε»

Σύμφωνα με τον Σταύρο Λυγερό, στις διεθνείς και στις διμερείς σχέσεις απαιτείται διαπραγμάτευση, ώστε κάθε παραχώρηση να συνοδεύεται από αντίστοιχα ανταλλάγματα. Εξέφρασε, όμως, την εκτίμηση ότι η Αθήνα δεν άσκησε την πίεση που της επέτρεπε η διαπραγματευτική της θέση.

Όπως είπε, φοβάται ότι όχι μόνο δεν διεκδικήθηκαν επαρκώς συγκεκριμένα ανταλλάγματα, αλλά ούτε συνδέθηκαν οι αμερικανικές απαιτήσεις με μια σαφέστερη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στα ζητήματα που απασχολούν άμεσα την Ελλάδα.

«Η Ελλάδα δεν αξιοποίησε, όπως θα μπορούσε, αυτή την επίσκεψη για να διαπραγματευτεί ανταλλάγματα αντίστοιχα με αυτά που έχει δώσει», ήταν το βασικό συμπέρασμά του.

Εξοπλιστικά δισεκατομμυρίων και πύραυλοι

Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε στο ενδιαφέρον της Ελλάδας για την προμήθεια αμερικανικών οπλικών συστημάτων και, ειδικότερα, πυραύλων προηγμένης τεχνολογίας. Διευκρίνισε ότι, αν και το ζήτημα φαίνεται να έχει δρομολογηθεί, η τελική αμερικανική έγκριση δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.

«Κρατάω μικρό καλάθι. Δεν είμαι απαισιόδοξος, αλλά δεν είμαι και πολύ αισιόδοξος», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, επισήμανε ότι τα περίπου 3,5 δισ. ευρώ που συζητούνται για νέες εξοπλιστικές αγορές δεν έχουν προβλεφθεί στο υφιστάμενο πρόγραμμα. Επομένως, κατά την εκτίμησή του, θα απαιτηθούν αναπροσαρμογές και ανακατανομή πόρων.

Οι πληροφορίες για τη Σούδα

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του σε πληροφορίες, την αξιοπιστία των οποίων ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να εγγυηθεί πλήρως, σύμφωνα με τις οποίες ο Μάρκο Ρούμπιο ζήτησε τη χρήση της βάσης της Σούδας από αμερικανικά βομβαρδιστικά για επιχειρήσεις στην περιοχή του Κόλπου.

Ο Σταύρος Λυγερός συνέδεσε το φερόμενο αίτημα με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν άλλες αμερικανικές εγκαταστάσεις στην ευρύτερη περιοχή από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις.

Εφόσον οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, η Σούδα αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο σε στρατηγικό κόμβο για τις αμερικανικές επιχειρήσεις. Αυτό, σύμφωνα με το σκεπτικό που ανέπτυξε, ενισχύει και τη διαπραγματευτική αξία της Ελλάδας — αξία η οποία θα έπρεπε να μεταφράζεται σε συγκεκριμένα οφέλη.

Το καλώδιο και η στάση της Ουάσιγκτον

Ο αναλυτής στάθηκε επίσης στην απάντηση του Μάρκο Ρούμπιο για το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, όταν ο Αμερικανός αξιωματούχος απέφυγε να λάβει σαφή θέση, χαρακτηρίζοντάς το ευαίσθητο θέμα που αφορά περισσότερες χώρες.

Ο Σταύρος Λυγερός χαρακτήρισε αυτή τη στάση πάγια τακτική της αμερικανικής διπλωματίας, η οποία, όπως υποστήριξε, αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα όταν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Υπενθύμισε ότι το επεισόδιο στην Κάσο δεν σημειώθηκε απλώς σε μια περιοχή δυνητικής ελληνικής ΑΟΖ, αλλά σε θαλάσσια ζώνη που έχει ήδη οριοθετηθεί μέσω της συμφωνίας Ελλάδας–Αιγύπτου. Κατά την άποψή του, η Αθήνα θα μπορούσε να είχε συνδέσει τις αμερικανικές διευκολύνσεις με την απαίτηση για καθαρή τοποθέτηση πάνω σε αυτό το δεδομένο.

Η αναφορά σε πιθανή παρασκηνιακή αμερικανική παρέμβαση δεν τον καθησύχασε. Όπως εξήγησε, μια τέτοια μεσολάβηση ενδέχεται να περιοριστεί σε μια προτροπή του τύπου «βρείτε τα με την Τουρκία», χωρίς καμία εγγύηση ότι το αποτέλεσμα θα είναι ευνοϊκό για την ελληνική πλευρά.

«Οι ωραίες εικόνες είναι χάντρες»

Ο Σταύρος Λυγερός άσκησε κριτική και στην επικοινωνιακή διαχείριση της επίσκεψης. Εκτίμησε ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει τις συναντήσεις και τους ισχυρούς συμβολισμούς τους ως πολιτικό και προεκλογικό όπλο.

Οι εικόνες με φόντο τον Παρθενώνα και η ομιλία στην Πνύκα μπορεί να έχουν υψηλό συμβολισμό, αλλά δεν υποκαθιστούν τις δεσμεύσεις και τα χειροπιαστά αποτελέσματα. Χρησιμοποιώντας μια ιδιαίτερα αιχμηρή διατύπωση, χαρακτήρισε τέτοιους συμβολισμούς «χάντρες», όταν δεν συνοδεύονται από ουσιαστικά ανταλλάγματα.

Όπως τόνισε, προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί το εθνικό συμφέρον και όχι η επιβράβευση της ελληνικής κυβέρνησης από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Το παράδειγμα της Τουρκίας

Συγκρίνοντας τη στάση Αθήνας και Άγκυρας, υποστήριξε ότι η Τουρκία διεκδικεί επίμονα όσα θεωρεί εθνικά της συμφέροντα, ακόμη και όταν βρίσκεται απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Επισήμανε, μάλιστα, τη θερμή ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσθέτοντας ότι στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις πρέπει να διακρίνει κανείς τις δημόσιες δηλώσεις από όσα τελικά συμβαίνουν όταν έρχεται η ώρα των συμφωνιών και των υπογραφών.

Κατά τον Σταύρο Λυγερό, η Ελλάδα συχνά εμφανίζεται περισσότερο πρόθυμη να προσαρμοστεί στις επιθυμίες των συμμάχων της, χωρίς να υπερασπίζεται με την ίδια ένταση τα δικά της συμφέροντα.

Τσίπρας και ΠΑΣΟΚ σε δημοσκοπική στασιμότητα

Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σταύρος Λυγερός αναφέρθηκε στις εξελίξεις στην εσωτερική πολιτική σκηνή και στον ανταγωνισμό ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον πολιτικό φορέα του Αλέξη Τσίπρα.

Κατά την ανάλυσή του, ο πρώην πρωθυπουργός φιλοδοξούσε να υπερβεί το εκλογικό ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ το 2023 και να δημιουργήσει μια δυναμική ικανή να διεμβολίσει το ΠΑΣΟΚ. Οι δημοσκοπήσεις, όμως, δεν επιβεβαιώνουν μέχρι στιγμής αυτή την προσδοκία, καθώς το εγχείρημα φαίνεται να κινείται κοντά στο 15%.

Στάσιμο, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει και το ΠΑΣΟΚ. Αν και είχε μια «ιστορική ευκαιρία» να καθιερωθεί ως ο δεύτερος ισχυρός πόλος του πολιτικού συστήματος, ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν κατάφερε να την αξιοποιήσει.

Ο παράγοντας Σαμαρά και η φθορά της ΝΔ

Στην πολιτική εξίσωση πρόσθεσε και τον Αντώνη Σαμαρά, εκτιμώντας ότι ένα ενδεχόμενο κόμμα του πρώην πρωθυπουργού εμφανίζει αξιοσημείωτη δυνητική επιρροή.

Η κύρια δεξαμενή του βρίσκεται, όπως είπε, στους ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί από τη Νέα Δημοκρατία. Υπενθύμισε ότι μεταξύ των εκλογών του 2023 και του 2024 περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ψηφοφόροι εγκατέλειψαν το κυβερνών κόμμα, ενώ έκτοτε η φθορά συνεχίζεται.

Ο Σταύρος Λυγερός εκτίμησε ότι ο Αντώνης Σαμαράς δεν θα επιχειρήσει να αντλήσει ψήφους μόνο από τη ΝΔ. Θα μπορούσε να απευθυνθεί και σε ένα πατριωτικό κοινό προερχόμενο από το παλαιό ΠΑΣΟΚ, με φιλοδοξία να συμβάλει σε μια ευρύτερη ανασύνθεση του πολιτικού σκηνικού.

Η τελική του αποτίμηση ήταν σαφής: η επίσκεψη Ρούμπιο και η συνέχιση του στρατηγικού διαλόγου ήταν θετικές εξελίξεις, αλλά η Αθήνα δεν φαίνεται να αξιοποίησε πλήρως τα ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά που είχε στη διάθεσή της.

Ραγδαίες εξελίξεις καταγράφονται σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Ουκρανία, με την εκπομπή «Direct News» και τον Ανδρέα Μουντζουρούλια να παρουσιάζει πληροφορίες για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, τις κινήσεις της Τουρκίας και τη νέα αμυντική αρχιτεκτονική Ελλάδας και Κύπρου.

Η ώρα της κρίσης για το GSI

Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχεδιαζόμενη επανέναρξη των ερευνών για τον Great Sea Interconnector. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της εκπομπής, η 26η Οκτωβρίου εξετάζεται ως ημερομηνία-ορόσημο για την έκδοση ελληνικής NAVTEX, η οποία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στην περιοχή.

Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει το έργο, ενώ φέρεται να βρίσκεται σε στενή συνεννόηση με το Παρίσι. Η γαλλική πλευρά έχει άμεσο οικονομικό και στρατηγικό ενδιαφέρον, καθώς γαλλικές εταιρείες συμμετέχουν στην κατασκευή και την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα. Η εκπομπή υποστηρίζει ότι ενδέχεται να υπάρξει και γαλλική ναυτική παρουσία, ενώ τονίζει ότι όλα τελικά θα κριθούν στο πεδίο. Η επανεκκίνηση των εργασιών χαρακτηρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα τεστ αποφασιστικότητας για την ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική.

Το τουρκικό έγγραφο του 1986

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται σε τουρκική κυβερνητική απόφαση του 1986 για την ΑΟΖ της Μαύρης Θάλασσας. Όπως αναφέρεται στην εκπομπή, η απόφαση αναγνώριζε την ελευθερία τρίτων κρατών να τοποθετούν υποβρύχια καλώδια και αγωγούς στην περιοχή.

Η πρόβλεψη αυτή παρουσιάζεται ως ένα σημαντικό νομικό και διπλωματικό επιχείρημα απέναντι στις σημερινές αντιδράσεις της Άγκυρας για το GSI. Συνδέεται, μάλιστα, με το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο αναγνωρίζει το δικαίωμα όλων των κρατών να τοποθετούν υποβρύχια καλώδια στην υφαλοκρηπίδα.

Η ελληνική πλευρά καλείται, σύμφωνα με την ανάλυση, να αξιοποιήσει το συγκεκριμένο έγγραφο σε διεθνές, νομικό και διπλωματικό επίπεδο, αναδεικνύοντας την αντίφαση ανάμεσα στην τουρκική θέση του 1986 και τη σημερινή ρητορική της Άγκυρας.

Νέο σκηνικό ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ρωσία και Ουκρανία

Η εκπομπή αναφέρεται ακόμη σε πληροφορίες περί ενεργειακής συνεννόησης Ουάσιγκτον και Μόσχας με αντικείμενο τη διοχέτευση ρωσικού ντίζελ στη διεθνή αγορά, με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών.

Παράλληλα, παρουσιάζονται δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τις οποίες ασκείται σκληρή πίεση προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Κατά την εκπομπή, ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε ουσιαστικά πολιτική αλλαγή στο Κίεβο, κατηγορώντας την ουκρανική ηγεσία ότι αγνόησε αμερικανικά αιτήματα για τον περιορισμό επιθέσεων εναντίον ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων.

Οι εξελίξεις αυτές ερμηνεύονται ως ένδειξη μιας ευρύτερης γεωπολιτικής επαναπροσέγγισης ΗΠΑ και Ρωσίας. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει στη διατήρηση των κυρώσεων και στην απομάκρυνση από τη ρωσική ενέργεια, προκαλώντας νέα απόσταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες.

Πιέσεις για ελληνικούς Patriot

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, επανέρχονται οι πληροφορίες για πιέσεις προς την Ελλάδα ώστε να παραχωρήσει πυραύλους Patriot στην Ουκρανία.

Η εκπομπή υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε τέτοια απόφαση θα πρέπει να εξεταστεί με αποκλειστικό γνώμονα την εθνική ασφάλεια. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει διαρκείς τουρκικές διεκδικήσεις, ενώ το σύστημα Patriot αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της αεράμυνας της χώρας.

Το μήνυμα της ανάλυσης είναι σαφές: καμία αποδυνάμωση της ελληνικής αποτροπής χωρίς αξιόπιστη και άμεση αντικατάσταση των μέσων που ενδεχομένως θα παραχωρηθούν.

Τουρκικές απειλές και ελληνική αεροπορική ενίσχυση

Παράλληλα, τουρκικά δημοσιεύματα επαναφέρουν ακραία σενάρια και απειλές εναντίον των ελληνικών νησιών. Αζερικά μέσα, σύμφωνα με την εκπομπή, αναπαράγουν ισχυρισμούς περί δήθεν ελληνικού προληπτικού πλήγματος σε στρατηγικές υποδομές της Τουρκίας.

Η Αθήνα καλείται να αντιμετωπίσει αυτόν τον επικοινωνιακό πόλεμο με ψυχραιμία, τεκμηρίωση και διεθνή διπλωματική κινητοποίηση.

Την ίδια στιγμή, παρουσιάζονται θετικά μηνύματα από τις ΗΠΑ για την προοπτική απόκτησης προηγμένων πυραύλων αέρος-αέρος AIM-260 JATM και AIM-120D-3. Η πιθανή ένταξή τους στο ελληνικό οπλοστάσιο συνδέεται με τα αναβαθμισμένα F-16 Viper και τα μελλοντικά F-35, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες μάχης πέραν του οπτικού ορίζοντα.

Η Κύπρος υψώνει νέα αντιαεροπορική ασπίδα

Σημαντικές είναι και οι εξελίξεις στην Κυπριακή Δημοκρατία. Σύμφωνα με δημοσίευμα που επικαλείται η εκπομπή, η Εθνική Φρουρά προχωρά προς την απόκτηση τρίτης συστοιχίας Barak, συστημάτων Drone Dome και δύο ισραηλινών συστημάτων λέιζερ Light Beam.

Το Drone Dome προορίζεται για τον εντοπισμό και την ηλεκτρονική αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ το Light Beam χρησιμοποιεί κατευθυνόμενη ενέργεια για την εξουδετέρωση στόχων μικρής εμβέλειας.

Οι κινήσεις αυτές μετατρέπουν σταδιακά την Κύπρο σε ισχυρά προστατευμένο αντιαεροπορικό χώρο και αποτελούν απάντηση στην αυξανόμενη παρουσία τουρκικών UAV και στην ένταση γύρω από τα κατεχόμενα.

Ελλάδα και Ινδία διευρύνουν τη συνεργασία τους

Στη νέα περιφερειακή εξίσωση εντάσσεται και η εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας και Ινδίας. Οι δύο χώρες συζητούν για άμυνα, θαλάσσια ασφάλεια, προστασία ακτών και ναυπηγική βιομηχανία.

Η σύμπραξη Αθήνας και Νέου Δελχί, σε συνδυασμό με τη στρατηγική σχέση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, διαμορφώνει έναν ευρύτερο άξονα συνεργασίας από το Αιγαίο μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό.

Η Ελλάδα ως ενεργειακός και στρατηγικός κόμβος

Αμερικανικά δημοσιεύματα παρουσιάζουν την Ελλάδα ως ανερχόμενο στρατηγικό κόμβο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο Κάθετος Διάδρομος, μέσω του οποίου αμερικανικό LNG μπορεί να κατευθύνεται από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει την ενεργειακή επιρροή άλλων δυνάμεων και αναβαθμίζει τη γεωπολιτική θέση της χώρας.

Η εκπομπή κάνει λόγο για ισχυρά πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα που επιχειρούν να ανακόψουν αυτή την πορεία. Το συμπέρασμα, ωστόσο, είναι ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της μία μεγάλη ευκαιρία: να συνδυάσει την ενεργειακή της αναβάθμιση με ισχυρή αποτροπή, σταθερές συμμαχίες και αποφασιστική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επόμενη κίνηση στο GSI, η ενίσχυση Ελλάδας και Κύπρου και οι ανακατατάξεις ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ρωσία και Ευρώπη θα καθορίσουν τις ισορροπίες της επόμενης περιόδου. Οι εξελίξεις είναι πυκνές και το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο.

Νέα διάσταση στην αντιπαράθεση Ιράν–ΗΠΑ δίνουν οι προειδοποιήσεις της Τεχεράνης για ενδεχόμενα πλήγματα σε υποθαλάσσια καλώδια τηλεπικοινωνιών, κέντρα δεδομένων και εγκαταστάσεις τεχνητής νοημοσύνης στη Μέση Ανατολή. Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, υποστήριξε ότι οι συγκεκριμένες υποδομές θα μπορούσαν να βρεθούν στο στόχαστρο σε περίπτωση επανέναρξης των πολεμικών επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια προειδοποίηση που αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο της ψηφιακής οικονομίας στους σύγχρονους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς.

Η προειδοποίηση του Μοχσέν Ρεζαΐ

Η ιρανική ηγεσία επέλεξε να μεταφέρει την αντιπαράθεσή της με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο πεδίο: τις στρατηγικές τεχνολογικές υποδομές.

Σε συνέντευξή του στο ιρανικό Press TV, ο Μοχσέν Ρεζαΐ δήλωσε ότι η χώρα του διαθέτει τη δυνατότητα να πλήξει εγκαταστάσεις που συνδέονται με τα αμερικανικά οικονομικά και τεχνολογικά συμφέροντα στην περιοχή.

Σύμφωνα με τις ανταποκρίσεις διεθνών μέσων, ο Ιρανός αξιωματούχος αναφέρθηκε σε υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνιών, κέντρα δεδομένων και εγκαταστάσεις τεχνητής νοημοσύνης.

Υποστήριξε ότι η συνολική αξία αυτών των υποδομών ξεπερνά τα δύο τρισεκατομμύρια δολάρια, χωρίς να παρουσιάσει δημοσίως αναλυτική αποτίμηση που να επιτρέπει την ανεξάρτητη επιβεβαίωση του ποσού.

Η προειδοποίησή του ήταν υπό όρους: τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία δεν έχουν ακόμη ενταχθεί, σύμφωνα με τον ίδιο, στον κατάλογο στρατιωτικών στόχων, αλλά θα μπορούσαν να απειληθούν εάν ξεσπάσει νέος πόλεμος.

Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ανακοίνωση πραγματοποίησης επιθέσεων εναντίον αυτών των εγκαταστάσεων. Πρόκειται για δηλωμένη απειλή ενδεχόμενων μελλοντικών επιχειρήσεων.

Η σύνδεση με το Στενό του Ορμούζ

Οι δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν σε μια περίοδο ιδιαίτερα δύσκολων επαφών μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με το Associated Press, η ιρανική πλευρά χαρακτήρισε ανεπαρκή την τελευταία αμερικανική απάντηση σε πρόταση που είχε διαβιβαστεί για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.

Ο Ρεζαΐ συνέδεσε την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων με το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ, τονίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να δώσουν σαφέστερες απαντήσεις στις ιρανικές απαιτήσεις.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί μία από τις στρατηγικά σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους του πλανήτη, καθώς συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές.

Η ασφάλεια της περιοχής επηρεάζει την ενεργειακή τροφοδοσία, τις ασφαλιστικές καλύψεις των πλοίων, το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων και τις οικονομικές προσδοκίες των αγορών.

Η προσθήκη των ψηφιακών υποδομών στον κατάλογο των πιθανών στόχων διευρύνει σημαντικά το πεδίο της αντιπαράθεσης.

Γιατί τα υποθαλάσσια καλώδια αποκτούν στρατηγική σημασία

Η διεθνής ψηφιακή οικονομία στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών, μέσω των οποίων μεταφέρεται μεγάλο μέρος της διασυνοριακής τηλεπικοινωνιακής και διαδικτυακής κίνησης.

Οι υποδομές αυτές συνδέουν ηπείρους, χρηματοοικονομικά κέντρα, τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και εγκαταστάσεις υπολογιστικού νέφους (clouds).

Μια σοβαρή διακοπή της λειτουργίας τους μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στη μεταφορά δεδομένων, να αυξήσει την καθυστέρηση των επικοινωνιών και να αναγκάσει τους παρόχους να αναδρομολογήσουν την κίνηση μέσω εναλλακτικών διαδρομών.

Οι συνέπειες εξαρτώνται από τη θέση του καλωδίου, τον αριθμό των διαθέσιμων εναλλακτικών συνδέσεων και τη δυνατότητα γρήγορης επισκευής.

Δεν σημαίνει, συνεπώς, ότι η καταστροφή ενός καλωδίου οδηγεί αναγκαστικά σε γενικευμένη διακοπή του Διαδικτύου. Σε περιοχές όμως όπου υπάρχουν περιορισμένες εναλλακτικές διαδρομές, η επιχειρησιακή επίπτωση μπορεί να είναι σημαντική.

Τα data centers ως υποδομές εθνικής ασφάλειας

Η δεύτερη κατηγορία πιθανών στόχων αφορά τα κέντρα δεδομένων.

Η Μέση Ανατολή έχει εξελιχθεί σε περιοχή σημαντικών επενδύσεων σε υπηρεσίες cloud, υπολογιστικές εγκαταστάσεις και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.

Οι εγκαταστάσεις αυτές αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου οικονομικού οικοσυστήματος, καθώς υποστηρίζουν επιχειρήσεις, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τηλεπικοινωνίες και εφαρμογές που χρησιμοποιούνται από δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς.

Η φυσική ασφάλειά τους συνδέεται άμεσα με τη συνέχεια της οικονομικής δραστηριότητας.

Η στοχοποίησή τους θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα πολύ ευρύτερα από την καταστροφή ενός κτιρίου ή εξοπλισμού πληροφορικής, ιδιαίτερα εάν επηρεαστούν παράλληλα δίκτυα επικοινωνιών και ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, το κατά πόσο συγκεκριμένη εγκατάσταση αποτελεί νόμιμο στρατιωτικό στόχο εξαρτάται από τη χρήση της και από τις απαιτήσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Η οικονομική αξία ή η αμερικανική ιδιοκτησία δεν αρκούν από μόνες τους για να τη μετατρέψουν σε στρατιωτικό στόχο.

Η οικονομική διάσταση της απειλής

Το σημαντικότερο στοιχείο της προειδοποίησης του Ρεζαΐ είναι ότι επιχειρεί να συνδέσει το κόστος μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής κλιμάκωσης με την έκθεση αμερικανικών οικονομικών συμφερόντων.

Η Τεχεράνη δεν περιορίζεται στη συνήθη αναφορά σε στρατιωτικές βάσεις, πολεμικά πλοία ή εξοπλιστικά συστήματα. Υποδεικνύει υποδομές που βρίσκονται στον πυρήνα της ψηφιακής οικονομίας.

Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να διευρύνει το αντιληπτό κόστος μιας ενδεχόμενης νέας επίθεσης εναντίον της.

Η αποτρεπτική λογική της απειλής είναι σαφής: εάν ο αντίπαλος θεωρεί ότι κινδυνεύουν επενδύσεις και υπηρεσίες μεγάλης οικονομικής σημασίας, μπορεί να αναθεωρήσει τους υπολογισμούς του για το κόστος της σύγκρουσης.

Αυτό δεν συνεπάγεται ότι το Ιράν διαθέτει αποδεδειγμένα τη δυνατότητα να πλήξει όλες τις εγκαταστάσεις που περιγράφει. Η πραγματική επιχειρησιακή του ικανότητα πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά από τις δημόσιες δηλώσεις.

Το ελληνικό ενδιαφέρον και η Ανατολική Μεσόγειος

Οι προειδοποιήσεις του Ιράν παρουσιάζουν ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται σε γεωγραφική θέση μεγάλης σημασίας για τις διασυνδέσεις μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Μέσης Ανατολής.

Η χώρα συμμετέχει σε ένα ευρύτερο δίκτυο ενεργειακών, τηλεπικοινωνιακών και μεταφορικών υποδομών.

Παράλληλα, έργα όπως ο Great Sea Interconnector αναδεικνύουν τη σημασία που αποκτούν οι υποθαλάσσιες συνδέσεις στη στρατηγική της Ανατολικής Μεσογείου.

Χρειάζεται, βεβαίως, διάκριση ανάμεσα στα ηλεκτρικά καλώδια και στα καλώδια οπτικών ινών. Έχουν διαφορετική λειτουργία, διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά και διαφορετικές επιχειρησιακές επιπτώσεις σε περίπτωση διακοπής.

Το κοινό τους στοιχείο είναι ότι αποτελούν κρίσιμες υποδομές, η προστασία των οποίων απαιτεί συνεργασία κρατικών αρχών, διαχειριστών δικτύων και φορέων ασφαλείας.

Η ιρανική προειδοποίηση επιβεβαιώνει ότι οι υποθαλάσσιες υποδομές έχουν αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος στον στρατηγικό σχεδιασμό κρατών και ενόπλων δρώντων.

Ένα νέο πεδίο αποτροπής

Η αντιπαράθεση Ιράν–ΗΠΑ δείχνει πώς μεταβάλλεται η έννοια του στρατηγικού στόχου σε ένα περιβάλλον μεγάλης ψηφιακής εξάρτησης.

Η απειλή κατά τεχνολογικών δικτύων λειτουργεί ως μέσο πολιτικής πίεσης, ακόμη και χωρίς να ακολουθήσει πραγματική επίθεση.

Για τη διεθνή κοινότητα, το κρίσιμο ζητούμενο είναι η αποφυγή μιας κλιμάκωσης η οποία θα έθετε σε κίνδυνο πολιτικές υποδομές, ανθρώπινες ζωές και υπηρεσίες απαραίτητες για τη λειτουργία των οικονομιών.

Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο επέκτασης της σύγκρουσης στον ψηφιακό χώρο. Το αν αυτή η προειδοποίηση θα παραμείνει εργαλείο διαπραγματευτικής πίεσης θα εξαρτηθεί από τις επόμενες κινήσεις των εμπλεκόμενων πλευρών.