Ακολουθήστε μας

Άμυνα

Έρευνα που δείχνει μεγάλο πρόβλημα: Πόσο εύκολο είναι να γεννήσει μια γυναίκα στην άκρη του Αιγαίου

Δημοσιεύτηκε στις

Στις ακριτικές περιοχές της Ελλάδας οι γεννήσεις μειώθηκαν σημαντικά τα χρόνια της κρίσης.





Της Κυριακής Αξιώτη

Το καλοκαίρι που πέρασε
βρέθηκα για μια μέρα στους Φούρνους
Ικαρίας, το μικρό νησί του ανατολικού
Αιγαίου, που παρά την απαράμιλλη ομορφιά
του, έχει να ξεπεράσει πολλά εμπόδια
που προκύπτουν κυρίως λόγω της μεγάλης
του απόστασης από τα αστικά κέντρα της
χώρας. Ως εκ τούτου, εκτός από τα δεκάδες
άλλα προβλήματα που καλούνται να
αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι των ακριτικών
περιοχών, είναι μεταξύ άλλων και αυτό
της υπογεννητικότητας που παρατηρείται
στους τόπους που μεγάλωσαν. Την εν λόγω
πραγματικότητα άλλωστε διαπιστώνει
κανείς με τα μάτια του αν βρεθεί σε ένα
από τα μέρη αυτά. Τα ζευγάρια στους
Φούρνους, την Τήλο, την Κάσο, τη Σίκινο
και σε πολλές άλλες περιοχές που
βρίσκονται μακριά από την πρωτεύουσα,
δύσκολα παίρνουν την απόφαση να κάνουν
παιδιά, κι αυτό γιατί η δυνατότητα
ιατρικής περίθαλψης είναι μηδαμινή,
πράγμα που σημαίνει πως ακόμα και σε
περίπτωση επιπλοκής, μια γυναίκα που
κυοφορεί θα θέσει σε κίνδυνο τη ζωή της
-και κατά συνέπεια και του μωρού.

Την παραπάνω διαπίστωση
άλλωστε επιβεβαιώνουν και οι δεκάδες
αγροτικοί γιατροί που έτυχε κάποτε να
περάσουν από τα ακριτικά αυτά μέρη. Κατά
την επικοινωνία μας με μερικούς από
αυτούς, μας εξομολογήθηκαν με βάση την
εμπειρία τους πως είναι όντως η έντονη
ανασφάλεια που εμποδίζει πολλές γυναίκες
εκεί να γίνουν μητέρες. Όπως μάλιστα
τόνισαν, ειδικά τους χειμερινούς μήνες,
που τα δρομολόγια αραιώνουν, ο φόβος
διπλασιάζεται. Ελλείψει των απαραίτητων
υποδομών οι γυναίκες που κυοφορούν
είναι αναγκασμένες να ταξιδεύουν στα
αστικά κέντρα ακόμα και για μια εξέταση
ρουτίνας. Αυτό όμως τις περισσότερες
φορές συνεπάγεται και επιπλέον έξοδα,
λόγω της μετακίνησης και της διανυκτέρευσης
μακριά από το σπίτι που πιθανότατα
απαιτείται.
Ανάγκη για ελπίδα
Με αφορμή τη σταδιακή
μείωση των γεννήσεων στις ακριτικές
περιοχές, ο μαιευτήρας-γυναικολόγος,
κ. Στέφανος Χανδακάς, από το 2007 ταξιδεύει
εθελοντικά με μια ομάδα γιατρών και
εθελοντών στα νησιά του Αιγαίου και
άλλες περιοχές της ηπειρωτικής χώρας,
προκειμένου να παρέχει βοήθεια στα
ζευγάρια που θέλουν να τεκνοποιήσουν
αλλά αδυνατούν λόγω της αβεβαιότητας.
«Εδώ και μια τουλάχιστον δεκαετία οι
γυναίκες των ακριτικών νησιών σταδιακά
έπαψαν να κάνουν παιδιά, ενώ αυτές που
αποφάσιζαν να κυοφορήσουν, είχαν ελάχιστη
έως μηδενική ιατρική παρακολούθηση,
γεγονός που ως άνθρωπος και ως γιατρός
δεν μπορούσα να δεχτώ για μια ευρωπαϊκή
χώρα τον 21ο αιώνα», αναφέρει ο ίδιος
μιλώντας στη HuffPost. «Eρευνώντας το θέμα
λίγο βαθύτερα, ήρθα αντιμέτωπος με το
αρνητικό πρόσημο γεννήσεων-θανάτων και
αντιλήφθηκα το πρόβλημα της υπογεννητικότητας
στην Ελλάδα, που άρχισε να γιγαντώνεται
στα χρόνια της κρίσης και να εμφανίζεται
οξύτερο σε απομακρυσμένες περιοχές,
όπως οι Φούρνοι, που κατέγραφαν έως και
μηδενικές γεννήσεις.
Μέσα σε τρία χρόνια
δράσης, η HOPEgenesis έχει υποστηρίξει πάνω
από 160 οικογένειες
Κάνοντας την ανάγκη
πράξη, το 2015 ιδρύσαμε την HOPEgenesis με σκοπό
να παρέχουμε ολοκληρωμένη ιατρική
περίθαλψη και υποστήριξη στις γυναίκες,
που μένουν σε απομακρυσμένα μέρη και
έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε ιατρικές
υποδομές, από τη στιγμή που μένουν έγκυες
έως και την ημέρα του τοκετού τους,
καλύπτοντας όλα τα έξοδα σχετίζονται
με την εγκυμοσύνη τους, τον τοκετό, τη
μεταφορά και τη διαμονή τους σε περιοχές
κοντά στην περιοχή μόνιμης κατοικίας
τους στις οποίες δρα η ιατρική μας
ομάδα», συμπληρώνει.
Έτσι, πλέον η HOPEgenesis
δραστηριοποιείται σε περισσότερες από
350 περιοχές, 317 τοπικές κοινότητες στις
Περιφερειακές Ενότητες Ευρυτανίας,
Φωκίδας, Φθιώτιδας, Βοιωτίας, Εύβοιας,
Άρτας, Καρδίτσας, Ιωαννίνων, Κοζάνης
και Θεσπρωτίας και 37 νησιά του Αιγαίου
και Ιονίου πελάγους, περιοχές με αρνητικό
ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων και
ελάχιστες έως και μηδενικές γεννήσεις.
Στο πρόγραμμα εντάσσονται γυναίκες που
κυοφορούν ή επιθυμούν να κυοφορήσουν
με μοναδικό κριτήριο να είναι μόνιμοι
κάτοικοι των περιοχών αυτών. Δεν υπάρχουν
οικονομικά κριτήρια για την ένταξη των
ωφελούμενων στο πρόγραμμα, ενώ παράλληλα
η δράση καλύπτει οποιαδήποτε κατάσταση
έκτακτης ανάγκης που θα μπορούσε να
προκύψει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
(π.χ. αεροδιακομιδή, προωρότητα).
Με τη βοήθεια της
HOPEgenesis γεννήθηκε και ο μικρός Μηνάς στη
Θύμαινα των Φούρνων. Ο Μηνάς είναι το
πρώτο μωρό που ήρθε με τη συνδρομή του
προγράμματος, γι’αυτό και το όνομά του
αποτελεί σήμα κατατεθέν για όλους όσους
σχετίζονται με αυτό. Για αυτόν, μιλά
εμφανώς συγκινημένος και ο κ. Χανδακάς.
«Η κάθε γυναίκα που εντάσσεται στο
πρόγραμμα αποτελεί για την ομάδα της
HOPEgenesis μία μοναδική και ξεχωριστή
περίπτωση με τις εκάστοτε ιδιαιτερότητες
και ιστορίες. Η πιο συγκινητική όμως
στιγμή που μου έρχεται στο μυαλό είναι
η γέννηση του πρώτου μωρού μας από τη
Θύμαινα, του μικρού Μηνά, τον οποίο είχα
την τιμή να βαφτίσω. Η HOPEgenesis βρέθηκε
στον τόπο που είχε να ακουστεί παιδική
φωνούλα για πάνω από πέντε χρόνια και
συνέβαλε ώστε να αισθανθεί η μητέρα την
ασφάλεια που απαιτείται και να μπορέσει
να γεννήσει το μωρό της, δίνοντας με
αυτόν τον τρόπο ξανά την ελπίδα στην
Θύμαινα για σταδιακή αναβίωση του
πληθυσμού της. Το πιο ενθαρρυντικό είναι
ότι μετά τον Μηνά έχουν υπάρξει και
άλλες γεννήσεις στο νησί, με αποτέλεσμα
να επηρεάζεται ο κοινωνικός ιστός της
τοπικής κοινωνίας. Ευχόμαστε ολόψυχα
στο μέλλον να υπάρξουν ακόμη περισσότερες
γεννήσεις, ακόμα περισσότερα παιδικά
χαμόγελα στο νησί», λέει ο ίδιος.
Σημειώνεται ότι μέσα
σε τρία χρόνια δράσης, η HOPEgenesis έχει
υποστηρίξει πάνω από 160 οικογένειες,
ενώ έχουν γεννηθεί περισσότερα από 90
παιδιά και αναμένονται να γεννηθούν
άλλα 80 στους αμέσως επόμενους μήνες, σε
περιοχές με ελάχιστες έως μηδενικές
γεννήσεις, γεγονός που συμβάλλει
ουσιαστικά στο σύνολο του κοινωνικού
και οικονομικού ιστού αυτών των περιοχών.
Καθώς η δράση της εξαπλώνεται, αυξάνονται
παράλληλα οι περιοχές δράσης της, οι
ωφελούμενες που εντάσσονται στο πρόγραμμά
της, οι ιατροί και τα ιατρικά κέντρα που
παρέχουν τις υπηρεσίες τους, και, ως εκ
τούτου, πολλαπλασιάζονται τα μωρά που
έρχονται στον κόσμο με την υποστήριξή
της.
Από το 2011 και μετά, για
πρώτη φορά από τότε που υπάρχουν στοιχεία,
ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώνεται
σταδιακά
Ίσα δικαιώματα απέναντι
στη μητρότητα
To δημογραφικό πρόβλημα
της χώρας είναι όμως ένα πολυπαραγοντικό
ζήτημα που απαιτεί πολυεπίπεδες λύσεις.
Ο κ. Χανδακάς εκτιμά πως υπάρχουν
περιθώρια για σταδιακή αύξηση του
πληθυσμού της Ελλάδας, εάν ακολουθηθούν
συνδυαστικές πολιτικές και κοινωνική
συνοχή. Γι’ αυτό και το εγχείρημα της
HOPEgenesis είναι ένα υπαρκτό παράδειγμα της
ενίσχυσης των γεννήσεων στην Ελλάδα
και της αναβίωσης απομακρυσμένων
ακριτικών περιοχών. Επιπλέον, με τη
συμβολή του προγράμματος στη διεξαγωγή
μελετών, της ενημέρωσης, της ευαισθητοποίησης
και της εκπαίδευσης φορέων και πολιτών
σε όλη την Ελλάδα γίνεται πράξη μια
μακροχρόνια δημογραφική πολιτική, που
απαιτεί τη συνέργεια του δημοσίου,
ιδιωτικού φορέα και των κοινωφελών
οργανώσεων, παρέχοντας κίνητρα για τους
νέους να τεκνοποιήσουν και, εν τέλει,
να επαναπροσδιορίσουν τον όρο οικογένεια.
«Προσανατολισμένοι
στο στόχο μας, που είναι όλες οι γυναίκες
να έχουν ίσα δικαιώματα απέναντι στην
μητρότητα, ανεξάρτητα από τον τόπο
κατοικίας τους και την οικονομική τους
κατάσταση, το επόμενο στάδιο ανάπτυξης
της οργάνωσής μας είναι η αύξηση του
αριθμού των ωφελούμενων γυναικών και
η επέκταση του προγράμματος σε περισσότερες
περιοχές, που παρουσιάζουν αρνητικό
ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων και έχουν
περιορισμένη πρόσβαση σε μαιευτικές
υποδομές. Πολύ σημαντική βεβαίως είναι
και η ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και
εκπαίδευση φορέων για το μείζον πρόβλημα
της υπογεννητικότητας μέσω της αύξησης
των οδοιπορικών μας στις περιοχές ανά
την Ελλάδα που το πρόβλημα εμφανίζεται
οξύτερο. Επιπρόσθετα, ξεκινήσαμε την
παροχή υπηρεσιών θεραπειών υπογονιμότητας
σε γυναίκες ακριτικών νησιών, που
επιθυμούν να φέρουν στον κόσμο ένα
παιδί, αλλά αντιμετωπίζουν προβλήματα
γονιμότητας. Η πρόσθετη δράση θα συμβάλλει
στην συνολική προσπάθειά μας για την
επίτευξη του σκοπού της», τονίζει ο κ.
Χανδακάς για τους επόμενους στόχους
του προγράμματος.
Για πρώτη φορά γεννιούνται
λιγότερα από 100.000 παιδιά τον χρόνο στην
Ελλάδα
Η ανάγκη όμως για τη
στήριξη αντίστοιχων δράσεων γίνεται
ακόμα πιο κατανοητή αν ληφθούν υπόψιν
και τα στοιχεία για το δημογραφικό πλέον
πρόβλημα της Ελλάδας, τα οποία προκύπτουν
από τις εκάστοτε έρευνες που βλέπουν
το φως της δημοσιότητας κατά καιρούς.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελέτης που
εκπόνησε η διαΝΕΟσις στις αρχές του
έτους, πλέον, και για πρώτη φορά από τότε
που καταγράφονται στοιχεία, στη χώρα
μας γεννιούνται λιγότερα από 100.000 παιδιά
τον χρόνο. Από το 2011 και μετά, ο πληθυσμός
της Ελλάδας μειώνεται, ενώ μέχρι το 2050
θα είμαστε λιγότεροι (8,8 εκατομμύρια,
σύμφωνα με το μεσαίο σενάριο) και
γηραιότεροι (το 1/3 του πληθυσμού θα είναι
άνω των 65 ετών, από 1/5 σήμερα). Κατά την
εξαετία 2010-2016 δε, μειώθηκε ο πληθυσμός
της χώρας κατά 370.000 περίπου άτομα.
Kι αυτό την ώρα που σε
απόλυτους αριθμούς, από το 1960 μέχρι το
2010 ο πληθυσμός της Ελλάδας αυξήθηκε από
τα 8,3 στα 10,7 εκατομμύρια κατοίκους.
Τυπικά όμως η δημογραφική κατάρρευση
του ελληνικού πληθυσμού ξεκίνησε τη
δεκαετία του 1980, όταν οι γεννήσεις ανά
έτος μειώθηκαν από τις 150.000 στις 100.000
φτάνοντας στο 2011 που για πρώτη φορά
μεταπολεμικά ο αριθμός των θανάτων
ξεπέρασε αυτόν των γεννήσεων.
Τα επόμενα χρόνια ο
πραγματικός οικονομικά ενεργός πληθυσμός
θα μειωθεί -σύμφωνα με τις εκτιμήσεις-
από 4,7 εκατ. το 2015 σε 3-3,7 εκατ., ενώ ο εν
δυνάμει οικονομικά ενεργός πληθυσμός
(δηλαδή όλοι οι πολίτες ηλικίας 20-69 ετών
που δυνητικά θα μπορούσαν να δουλέψουν)
θα μειωθεί από 7 εκατ. το 2015 σε 4,8-5,5
εκατομμύρια. Χαρακτηριστικό είναι
επίσης πως ο πληθυσμός των παιδιών
σχολικής ηλικίας (από 3 μέχρι 17 ετών) θα
μειωθεί από 1,6 εκατ. σήμερα σε 1,4 εκατ.
(αισιόδοξο σενάριο) έως 1 εκατ. (απαισιόδοξο
σενάριο) το 2050, αφού πρώτα όμως πρώτα
προηγηθεί μια έντονη διακύμανση κατά
τις δεκαετίες που θα μεσολαβήσουν.
Mε βάση τις δημογραφικές
προβολές της Παγκόσμιας Τράπεζας,
αναμένεται ότι στο μέσον του 21ου αιώνα
ο συνολικός πληθυσμός της Ελλάδας μόλις
θα ξεπερνά τα 9,5 εκατομμύρια και θα
συνεχίσει να μειώνεται όσο η γονιμότητα
θα παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Η πιο
δυσοίωνη πρόβλεψη όμως συνοψίζεται στη
βαθιά γήρανσή του η οποία σταδιακά θα
συντελεστεί: από το συνολικό πληθυσμό
των 9,5 εκατομμυρίων το 2050, τα 3,4 εκατομμύρια
(36%) θα είναι άνω των 65 ετών. Δηλαδή σε
χρονική απόσταση μιας γενιάς ο ελληνικός
πληθυσμός θα είναι ένας πληθυσμός στα
πρόθυρα της δημογραφικής κατάρρευσης.
Σύμφωνα όμως και με
μελέτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών,
ο παγκόσμιος πληθυσμός εκτιμάται ότι
θα ανέλθει στα 9,8 δισ. το 2050, από τα 7,6
δισ. που είναι σήμερα. Η αύξηση αυτή θα
προέρχεται κυρίως από μία ομάδα
αναπτυσσόμενων χωρών (47 στο σύνολο)
όπως, η Νιγηρία, το Πακιστάν και η
Αιθιοπία. Οι χώρες αυτές παρουσίασαν
ένα σχετικά υψηλό επίπεδο γονιμότητας
κατά την περίοδο 2010-2015, το οποίο ανήλθε
σε 4,3 γεννήσεις ανά γυναίκα, ενώ ο
πληθυσμός τους αναμένεται να αναπτυχθεί
με ταχύ ρυθμό, γύρω στο 2,4% ετησίως. Παρόλο
που ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού των
χωρών αυτών λογικά θα επιβραδυνθεί
σημαντικά τις προσεχείς δεκαετίες, ο
συνολικός τους πληθυσμός (περίπου ένα
δισεκατομμύριο το 2017) προβλέπεται να
αυξηθεί κατά 33% μεταξύ 2017 και 2030 φτάνοντας
τα 1,9 δισεκατομμύρια άτομα το 2050.
Να αναφερθεί βέβαια
πως τα τελευταία χρόνια, η γονιμότητα
έχει μειωθεί σε όλες σχεδόν τις περιοχές
του κόσμου. Ακόμη και στην Αφρική, όπου
τα επίπεδα γονιμότητας είναι συγκριτικά
τα υψηλότερα από οποιαδήποτε άλλη
περιοχή, η συνολική γονιμότητα μειώθηκε
από 5,1 γεννήσεις ανά γυναίκα το 2000-2005 σε
4,7 κατά την περίοδο 2010-2015.
Παράλληλα, σύμφωνα με
τη μελέτη του Ινστιτούτου του Βερολίνου
για τον πληθυσμό και την ανάπτυξη, η
Ευρώπη είναι δημογραφικά διαιρεμένη
με το βορρά και το κέντρο της ηπείρου
να παρουσιάζουν σχετικά υψηλούς δείκτες
γονιμότητας και μετανάστευσης και το
νότο να καταγράφει επιταχυνόμενη γήρανση
και απώλειες πληθυσμού. Ουσιαστικά,
σήμερα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες οι
γυναίκες αποκτούν λιγότερα παιδιά από
όσα απαιτούνται για να μείνει σταθερός
ο πληθυσμός τους.
Το επίπεδο αντικατάστασης
γενεών αποτιμάται στα 2,1 παιδιά ανά
γυναίκα, αλλά σήμερα οι δείκτες γονιμότητας
των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών
απέχουν σημαντικά από το στόχο αυτό.
Στην κορυφή βρίσκεται η Ισλανδία με
δείκτη γονιμότητας 2,2 παιδιών ανά γυναίκα
ακολουθούμενη από Ιρλανδία (2,08) και
Γαλλία(2,05). Στο Βορρά, η Νορβηγία, η
Φινλανδία και η Σουηδία έχουν επίσης
υψηλούς δείκτες γονιμότητας. Αντίθετα,
η εικόνα είναι τελείως διαφορετική στο
Νότο, καθώς Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και
Πορτογαλία είχαν το χαμηλότερο δείκτη
γονιμότητας κατά μέσο όρο (1,3 παιδιά ανά
γυναίκα) το 2015 με τη διαίρεση αυτή της
Ευρώπης να παραμένει αμετάβλητη από το
2010.
Σαφώς η μείωση του
επιπέδου γονιμότητας έχει ως αποτέλεσμα
όχι μόνο έναν βραδύτερο ρυθμό αύξησης
του πληθυσμού αλλά και έναν συνολικά
ηλικιωμένο πληθυσμό. Ο αριθμός των
ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω στην Ελλάδα
αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2050
και να τριπλασιαστεί έως το 2100, αυξάνοντας
από 962 εκατομμύρια παγκοσμίως το 2017 σε
2,1 δισεκατομμύρια το 2050 και 3,1 δισεκατομμύρια
το 2100.
Στην Ευρώπη, το 25% του
πληθυσμού είναι ήδη άνω των 60 ετών. Το
ποσοστό αυτό αναμένεται να φτάσει το
35% το 2050 και να παραμείνει γύρω από αυτό
το επίπεδο κατά το δεύτερο μισό του
αιώνα. Οι πληθυσμοί σε άλλες περιοχές
προβλέπεται επίσης να ωριμάσουν σημαντικά
κατά τις επόμενες δεκαετίες, τάση που
αναμένεται να συνεχιστεί έως το 2100. Σε
παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των ατόμων
ηλικίας 80 ετών και άνω αναμένεται να
αυξηθεί σημαντικά έως το 2050, από 137
εκατομμύρια το 2017 σε 425 εκατομμύρια.

ΠΗΓΗ: huffingtonpost.gr

Ο Σάββας Καλεντερίδης γεννήθηκε στη Βέργη Σερρών το 1960. Το 1977 εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία αποφοίτησε το 1981, ως ανθυπίλαρχος. Υπηρέτησε σε διάφορες μονάδες των τεθωρακισμένων και των καταδρομών και σε κρίσιμες θέσεις στο εξωτερικό. Το Μάρτιο του 2000, ενώ φοιτούσε στην Ανωτάτη Σχολή Πολέμου, παραιτήθηκε από τις τάξεις του Ελληνικού Στρατού, με το βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Από το φθινόπωρο του 2000 ίδρυσε και διευθύνει τον εκδοτικό οίκο Ινφο-Γνώμων. Με το ψευδώνυμο Κώστας Νικοπολίδης μετέφρασε από τα τουρκικά και επιμελήθηκε την έκδοση του βιβλίου "Κράτος συμμορία", Εκδόσεις Τουρίκη, ενώ μετέφρασε από τα τουρκικά και την "Έκθεση Σουσουρλούκ", που συμπεριλήφθηκε στο ομώνυμο βιβλίο των Εκδόσεων Α.Α. Λιβάνη. Σε συνεργασία με το ίδρυμα "Φίλοι Λαογραφικού Μουσείου Μέλπως Μερλιέ" συμμετείχε και προλόγισε την έκδοση του διπλού CD "Τραγούδια του Πόντου, Ηχογραφήσεις του 1930" και του CD "Τραγούδια από τις παράλιες πόλεις του Πόντου και της Μικράς Ασίας". Επιμελήθηκε επίσης της έκδοσης του δίτομου έργου "Ανάλυση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, Μύθος και πραγματικότητα", του βιβλίου "Οι μειονότητες στην Τουρκία" και των ιστορικών ταξιδιωτικών οδηγών "Κάτω Ιταλία - Μεγάλη Ελλάδα", "Σικελία", "Ρόδος - Σύμη - Καστελόριζο - Καρία - Λυκία", "Χίος - Σμύρνη", "Βουλγαρία - Ανατολική Ρωμυλία", "Καππαδοκία - Κεντρική Ανατολία" και "Κωνσταντινούπολη - Μαρμαράς". Έγραψε τους ιστορικούς ταξιδιωτικούς οδηγούς "Κοζάνη, στην αγκαλιά των βουνών", "Ιωνία, Σάμος - Έφεσος - Μίλητος - Πριήνη", "Δυτικός Πόντος, Βιθυνία - Παφλαγονία" και "Ανατολικός Πόντος, Κοτύωρα - Κερασούντα - Τραπεζούντα - Αργυρούπολη - Καρς". Αναλύσεις και άρθρα του Σάββα Καλεντερίδη, με κύριο θέμα την Τουρκία και άλλα περιφερειακά ζητήματα, έχουν δημοσιευθεί στις εφημερίδες "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία" και "Παρόν" και στα περιοδικά "Άμυνα και διπλωματία", "Απόρρητο Δελτίο" και "Διπλωματία".

GEOPOLITICO

Η Ινδία ανοίγει αμυντική αγορά στην Κεντρική Ασία: Τατζικιστάν και Τουρκμενιστάν επιλέγουν Akash

Νέους πελάτες στην Κεντρική Ασία αποκτά η ινδική αμυντική βιομηχανία, με το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν να προστίθενται στους αγοραστές του αντιαεροπορικού συστήματος Akash. Η εξέλιξη ενισχύει την εξαγωγική παρουσία του Νέου Δελχί σε μια περιοχή όπου κυριαρχεί ακόμη ο σοβιετικός και ρωσικός εξοπλισμός.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Την εξαγωγή των συστημάτων στις δύο χώρες επιβεβαίωσε ο γραμματέας Άμυνας της Ινδίας, Ρατζές Κουμάρ Σινγκ, σε δηλώσεις του στο πρακτορείο Asian News International στις αρχές Οκτωβρίου, σύμφωνα με δημοσίευμα της Catherine Putz στο The Diplomat, στις 13 Οκτωβρίου 2026.

Ο Ινδός αξιωματούχος παρουσίασε το εγχώριας σχεδίασης και παραγωγής κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μέσου βεληνεκούς ως παράδειγμα της προόδου της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας.

Όπως ανέφερε, πρώτη πελάτισσα ήταν η Αρμενία, η οποία απέκτησε πολλαπλές πυροβολαρχίες. Ακολούθησαν οι εξαγωγές προς το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η παραγωγή έχει σταθεροποιηθεί, υπάρχουν επιπλέον παραγγελίες για τις ινδικές Ένοπλες Δυνάμεις και αναμένονται νέοι πελάτες από άλλες περιοχές του κόσμου.

Επιβεβαίωση από την Ινδία, χωρίς λεπτομέρειες για τις συμφωνίες

Οι δηλώσεις Σινγκ επιβεβαιώνουν προηγούμενο δημοσίευμα του ινδικού επιχειρηματικού περιοδικού BW Businessworld, τον Ιούλιο, το οποίο επικαλούνταν επίσημα στοιχεία και περιλάμβανε τις δύο χώρες στους εξαγωγικούς προορισμούς του Akash.

Σύμφωνα με το ANI, την προσθήκη τους στον κατάλογο των αγοραστών επιβεβαίωσαν τόσο ο Οργανισμός Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης της Ινδίας, DRDO, όσο και το ινδικό υπουργείο Άμυνας.

Ωστόσο, ούτε το Τατζικιστάν ούτε το Τουρκμενιστάν έχουν τοποθετηθεί δημοσίως, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Δεν έχουν γνωστοποιηθεί ο αριθμός των συστημάτων, η αξία των συμφωνιών και τα χρονοδιαγράμματα παραδόσεων. Συνεπώς, η ινδική επιβεβαίωση δεν αρκεί για να προσδιοριστεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται η παραλαβή και η επιχειρησιακή ένταξή τους.

Περισσότεροι προμηθευτές στην Κεντρική Ασία

Η επιλογή ινδικών συστημάτων εντάσσεται στη σταδιακή διαφοροποίηση των προμηθευτών των κρατών της Κεντρικής Ασίας. Παρότι μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους παραμένει σοβιετικής ή ρωσικής προέλευσης, στις ένοπλες δυνάμεις της περιοχής προστίθενται κινεζικά, τουρκικά, ινδικά και δυτικά μέσα.

Το The Diplomat, επικαλούμενο σχετικό ρεπορτάζ του RFE/RL, αναφέρει ότι το Τουρκμενιστάν παρουσίασε στην παρέλαση της ανεξαρτησίας του, στις 27 Σεπτεμβρίου, το κινεζικό σύστημα αεράμυνας FK-2000. Παρουσιάστηκαν επίσης βραζιλιάνικα αεροσκάφη A-29 Super Tucano και ιταλικά εκπαιδευτικά Leonardo M-346.

Το Τατζικιστάν έχει εμφανίσει κινεζικά συστήματα αεράμυνας HQ-17AE και τεθωρακισμένα οχήματα κινεζικής κατασκευής, ενώ το Κιργιστάν έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια διάφορους τύπους τουρκικών στρατιωτικών drones.

Η εικόνα δείχνει ότι οι κυβερνήσεις της περιοχής αναζητούν περισσότερες επιλογές για την κάλυψη των αμυντικών αναγκών τους. Αυτό δεν σημαίνει άμεση ανατροπή της θέσης της Ρωσίας, αλλά διεύρυνση των διαθέσιμων συνεργασιών.

Το προηγούμενο της Αρμενίας

Η Αρμενία αποτελεί το προηγούμενο εξαγωγικό παράδειγμα για το Akash. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η πρώτη πυροβολαρχία παραδόθηκε τον Νοέμβριο του 2024 και περιλάμβανε τέσσερις εκτοξευτές και ένα ραντάρ Rajendra. Δεύτερη παράδοση φέρεται να πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2025.

Τα στοιχεία αυτά προσφέρουν μια εικόνα της εξαγωγικής πορείας του συστήματος, χωρίς να επιτρέπουν συμπεράσματα για το μέγεθος ή τη σύνθεση των παραγγελιών του Τατζικιστάν και του Τουρκμενιστάν.

Η παλαιότερη σχέση με το Τατζικιστάν

Η αμυντική παρουσία της Ινδίας στο Τατζικιστάν έχει βαθύτερες ρίζες. Το The Diplomat επικαλείται έκθεση της Oxus Society, σύμφωνα με την οποία η συνεργασία αναπτύχθηκε από τη δεκαετία του 1990 και τις αρχές του 2000, με σημαντικό σταθμό την ανακαίνιση της αεροπορικής βάσης Αϊνί.

Τα σχέδια για εγκατάσταση ινδικών στρατιωτικών μέσων στη βάση δεν προχώρησαν, καθώς η Ντουσάνμπε στράφηκε στη Μόσχα και συμφώνησε να επιτρέψει τη χρήση της από ρωσικές δυνάμεις. Η Ινδία είχε επίσης πρόσβαση στην αεροπορική βάση Φαρχόρ, κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν, χωρίς μόνιμη παρουσία.

Κατά το δημοσίευμα, πριν από τις συμφωνίες για το Akash δεν είχαν καταγραφεί ινδικές πωλήσεις αμυντικού εξοπλισμού στις δύο χώρες.

Η νέα εξαγωγική εξέλιξη προσφέρει στο Νέο Δελχί ένα επιπλέον έρεισμα στην Κεντρική Ασία. Για τους αγοραστές, όμως, η διεύρυνση των προμηθευτών συνοδεύεται από την πρόκληση της διαλειτουργικότητας: διαφορετικά συστήματα πρέπει να μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά μέσα στην ίδια αμυντική δομή.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Δένδιας–Πιστόριους στην Κρήτη: Αμυντική συνεργασία και SPARTAN ARROW στο επίκεντρο

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διμερή αμυντική συνεργασία.

Σύμφωνα με την προαναγγελία του ΥΠΕΘΑ, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στις προκλήσεις άμυνας και ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, στη συνεργασία Ελλάδας–Γερμανίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογίας και στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων.

Η συνάντηση θα συνδυαστεί με παρακολούθηση βολών στο πλαίσιο της άσκησης αεράμυνας «SPARTAN ARROW – 26».

Οι δύο υπουργοί αναμένεται να παρακολουθήσουν βολές των συστημάτων PATRIOT και LEFLASYS-OZELOT, καθώς και βολή πιστοποίησης του νέου συστήματος IRIS-T SLM. Η άσκηση διοργανώνεται κάθε χρόνο από τις γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις στο NATO Missile Firing Installation, το Πεδίο Βολής Κρήτης.

Οι κοινές δηλώσεις στον Τύπο έχουν προγραμματιστεί περίπου στις 14:40.

Η ατζέντα συνδέει τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα με την πρακτική συνεργασία στη βιομηχανία, στην τεχνολογία και στην εκπαίδευση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο

Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.

Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.

Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.

Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων

Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.

Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.

Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.

Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.

Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».

Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.

Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.

Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία

Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.

Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.

Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.

Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων

Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.

Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.

Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.

Το αίτημα για τα Corsair

Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.

Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή

Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO5 ώρες πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...

Ιστορία - Πολιτισμός6 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...

Αναλύσεις6 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...

GEOPOLITICO6 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...

GEOPOLITICO7 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή