Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Ταχέως σύνδεση Τουρκίας – κατεχομένων

Δημοσιεύτηκε στις

Πέτρος Θεοχαρίδης

Το επόμενο διάστημα, και μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, θα είναι καθοριστικό για μια άλλη πτυχή του ενεργειακού μέλλοντος της Κύπρου, αυτό του ηλεκτρισμού. Δύο παράλληλες εξελίξεις καθορίζουν το μέλλον ως προς την ηλεκτρική ασφάλεια αλλά και την εξάρτηση της επάρκειας ηλεκτρισμού, τις τιμές ηλεκτρικού ρεύματος, τη δυνατότητα ανάπτυξης ΑΠΕ, πτυχές του Κυπριακού αλλά και του γεωπολιτικού ρόλου ή εξάρτησης της χώρας μας.
Οι δύο εξελίξεις που τρέχουν παράλληλα είναι:
● Η επιτάχυνση που παρατηρείται το τελευταίο δίμηνο στους τουρκικούς σχεδιασμούς για κατασκευή του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού αγωγού που θα συνδέσει την Τουρκία με τα κατεχόμενα.
● Τα μαύρα σύννεφα που μαζεύτηκαν πάνω από τον υποθαλάσσιο ηλεκτρικό αγωγό που θα ενώσει Ισραήλ, Κύπρο, Ελλάδα και Ευρώπη, τον Euroasia Interconnector, που απειλούν με ακύρωση του έργου. Και αυτό λόγω της απόφασης της Ελλάδας να μην υποστηρίξει το έργο και να στηρίξει άλλον αγωγό για τη σύνδεση Κρήτης – Αττικής, που είναι στην πράξη το τμήμα που θα συνέδεε την Κύπρο με την Ελλάδα και από εκεί την Ευρώπη.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Άρθρο του Π.Θεοχαρίδη: «Καταδικασμένοι σε ηλεκτρική διασύνδεση με Τουρκία;»
Οι δύο εξελίξεις αναμένεται να ξεκαθαρίσουν πριν το τέλος Οκτωβρίου, οπότε και θα διαφανεί αν η Κύπρος θα σταματήσει ή όχι να είναι ένα μικρό και απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα με όλες τις συνέπειες που έχει αυτό ή αν θα συνδεθεί με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο και μέσω ποιας όδευσης –μέσω Ελλάδας ή μέσω Τουρκίας.
Στην Τουρκία και τα κατεχόμενα το ζήτημα της κατασκευής ηλεκτρικού αγωγού, μετά τον αγωγό νερού, βρίσκεται έντονα το τελευταίο δίμηνο στο προσκήνιο για λήψη τελικών πολιτικών –και επενδυτικών– αποφάσεων. Το ζήτημα του ηλεκτρικού αγωγού έγινε θέμα προτεραιότητας. Κι αυτό λόγω των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει το τελευταίο διάστημα η «κρατική» εταιρεία ηλεκτρισμού του ψευδοκράτους, η KIBTEK. Όλες οι μελέτες και προβλέψεις για την αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού στα κατεχόμενα οδηγούν σε ένα πρόγραμμα σταδιακής –μέχρι το 2030– αύξησης των δυνατοτήτων παραγωγής με διαδοχική, ανά 2 χρόνια περίπου, προσθήκη νέων μονάδων παραγωγής ντίζελ της τάξης των 40 μεγαβάτ και αντικατάστασης υφιστάμενων πεπαλαιωμένων μονάδων. Με πολύ ψηλό κόστος όμως και αυξήσεις στο κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού στα κατεχόμενα.
Μελέτη που έγινε από το ψευδοκράτος σύγκρινε την ικανοποίηση της αυξημένης ζήτησης μέσω τερματικού αποϋγροποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), μέσω ηλεκτρογεννητριών ντίζελ και μέσω ηλεκτρικού αγωγού από την Τουρκία. Όλες οι μελέτες λαμβάνουν υπόψη και το γεγονός ότι το ηλεκτρικό σύστημα και δίκτυο της Κύπρου –ελεύθερες περιοχές και κατεχόμενα– είναι πλέον πλήρως συνδεδεμένο 24 ώρες το 24ωρο και επτά μέρες την εβδομάδα, οπότε η όποια αύξηση ζήτησης ή πρόβλημα ένθεν και ένθεν της πράσινης γραμμής καλύπτεται αυτόματα από ηλεκτροπαραγωγή και διαθεσιμότητα στη μια ή στην άλλη πλευρά της νεκρής ζώνης.
H λύση του τερματικού LNG, που φαίνεται πως υποστήριζε αρχικά ο νέος διευθυντής της KIBTEK, δεν υποστηρίζεται από καμία μελέτη για οικονομικούς λόγους και λόγους περιορισμένων μεγεθών σε σχέση με το ύψος των επενδύσεων.
Το τελευταίο διάστημα, λόγω και του ότι η Κυπριακή Δημοκρατία μέσω της ΔΕΦΑ προχώρησε σε διαδικασίες που οδήγησαν στην ανάθεση πλωτού τερματικού στο Βασιλικό, το ενδεχόμενο παραγωγής ηλεκτρισμού στα κατεχόμενα από φυσικό αέριο έχει εγκαταλειφθεί πλήρως, αφού μειώνει και το όποιο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα (με τις υφιστάμενες συνθήκες ή μετά από λύση του Κυπριακού).
Εκείνο στο οποίο καταλήγουν είναι πως η πιο συμφέρουσα και ανταγωνιστική λύση, με τις καλύτερες τιμές ηλεκτρισμού, που θα εξασφαλίσει ενεργειακή ασφάλεια, με δυνατότητες και κάποιας εξάρτησης των περιοχών που ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία, από το ηλεκτρικό δίκτυο των κατεχομένων, είναι ένα μείγμα –με προοπτική να είναι της τάξης του 50%/50%– παραγωγής ηλεκτρισμού από ντίζελ στα κατεχόμενα και ηλεκτρισμού από την Τουρκία μέσω υποθαλάσσιου ηλεκτρικού αγωγού που θα συνδέει το Άκκιουγιου με την κατεχόμενη Κλεπίνη στην Κερύνεια. Ο υπό κατασκευή πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρισμού στο Άκκιουγιου θα ενισχύσει σημαντικά την προοπτική αυτή.
Να σημειωθεί ότι η Τουρκία έχει ήδη ολοκληρωμένη οικονομικο- τεχνική μελέτη για την κατασκευή τέτοιου υποθαλάσσιου ηλεκτρικού αγωγού 94 χιλιομέτρων (power Systems Interconnection between KIBTEK and TEIAS), (TEIAS είναι η τουρκική κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού), που έκανε ο γερμανικός οίκος «Fichtner» με έδρα το Στρασβούργο.
Η μελέτη καταγράφει όλα τα υφιστάμενα δεδομένα που αφορούν στον ηλεκτρισμό σε Τουρκία και κατεχόμενα, αλλά και τις ελεύθερες περιοχές και τις προβλέψεις του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς της Κύπρου όπως και της Ρυθμιστικής Αρχής (ΡΑΕΚ) για την αναμενόμενη αύξηση ζήτησης ηλεκτρισμού, της αναμενόμενης ζήτησης αιχμής και παραγωγής ηλεκτρισμού για την επόμενη δεκαετία. Επίσης, γίνεται σύγκριση τιμών ηλεκτρισμού και κόστους κιλοβατώρας –και με τις γειτονικές χώρες όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος– για να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο ηλεκτρισμός από την Τουρκία θα είναι αισθητά πιο φθηνός και (με την αναλογία 50%-50%) θα μετριάζει σημαντικά το ψηλό κόστος παραγωγής από ντίζελ στα κατεχόμενα.
Επίσης, υπάρχει και ξεχωριστό σημείωμα από νομικό οίκο, για τα βήματα που θα κάνει η Τουρκία μέσω της TEIAS, προς τον Οργανισμό των Ευρωπαίων διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρισμού (ENTSO-E), στον οποίο συμμετέχει, ώστε να αναγνωριστεί ως τμήμα του ηλεκτρικού δικτύου της Ευρώπης ο υποθαλάσσιος ηλεκτρικός αγωγός Τουρκίας – κατεχομένων και την αντιμετώπιση των αναμενόμενων αντιδράσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας προς αυτή την κατεύθυνση.
Εξάρτηση της Κύπρου από Τουρκία
Όχι τυχαία, δημοσιεύτηκε στην Τουρκία, στις 27 Αυγούστου, στο περιοδικό «Τουρκική Πολιτική» εκτενής ανάλυση με τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Ο ηλεκτρικός αγωγός σύνδεσης Τουρκίας – νήσου Κύπρου ως ενεργειακή πολιτική της Τουρκίας». Η δημοσίευση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν αναφέρεται σε διασύνδεση της Τουρκίας με τη λεγόμενη «τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου», αλλά στην ηλεκτρική διασύνδεση της Τουρκίας με τη «νήσο Κύπρο», φανερώνοντας εξ αρχής ότι ένας τέτοιος αγωγός, με βάση τον τουρκικό σχεδιασμό αφορά σε ολόκληρη την Κύπρο – κατεχόμενα και ελεύθερες περιοχές.
Συντονιστής της ομάδας που ετοίμασε την έκθεση είναι ο Μουσταφά Ουσγκέ Οζντέν. Πρόκειται για διεθνούς εμβέλειας εμπειρογνώμονα, μέλος του σώματος εμπειρογνωμόνων του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ενέργειας του Λονδίνου και μέλος της Eπιτροπής Eurelectric, δηλαδή του Συνδέσμου ηλεκτροπαραγωγών της Ευρώπης, στον οποίο μάλιστα ο γ.δ. της ΑΗΚ είναι μέλος του διευθυντικού συμβουλίου.
Στη συγκεκριμένη έκθεση, στο κεφάλαιο «οφέλη από το Σχέδιο Διασύνδεσης Τουρκίας – Κύπρου», αναφέρεται μεταξύ πολλών άλλων ότι ο αγωγός ηλεκτρισμού Τουρκίας – Κύπρου:
  • Θα συμβάλει στη λύση του Κυπριακού.
  • Θα δώσει λύση στο αδιέξοδο που βρίσκεται η ανατολική Μεσόγειος σε σχέση με την αμοιβαία επωφελή εκμετάλλευση και την αξιοποίηση των πόρων υδρογονανθράκων.
  • Θα δώσει κάποια ώθηση στις θέσεις της Τουρκίας στις διαπραγματεύσεις σχετικά με τους πόρους υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο λόγω της συμβολής της στην ασφάλεια εφοδιασμού και τη μετατροπή της δομής παραγωγής.
  • Θα συμβάλει στην ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία διανοίγοντας δυνατότητες επέκτασης του αγωγού Τουρκίας – Κύπρου με διασύνδεση και του Ισραήλ. 
  • Θα ενισχύσει τη γεωπολιτική θέση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μεταξύ άλλων η Έκθεση επεξεργάζεται δεδομένα σύμφωνα με τα οποία με ηλεκτρισμό από την Τουρκία θα μειωθούν τα τιμολόγια και στα κατεχόμενα και στις ελεύθερες περιοχές, θα γίνει πιο ανταγωνιστική η οικονομία στα κατεχόμενα, οπότε θα αυξηθεί και η πίεση για αξιοποίηση του ίδιου ηλεκτρισμού από τις ελεύθερες περιοχές κ.τ.λ. Επίσης, η ολοένα αυξανόμενη ανάγκη –και υποχρέωση– για αύξηση του ποσοστού ηλεκτρισμού που παράγεται από ΑΠΕ θα ικανοποιηθεί, αφού το ηλεκτρικό σύστημα –ολόκληρου του νησιού– θα είναι διασυνδεδεμένο και όχι απομονωμένο, με σημαντικούς περιορισμούς στο ποσοστό ΑΠΕ στη συνολική παραγωγή ηλεκτρισμού και την αστάθεια και ανασφάλεια που προκαλεί η αύξηση του ποσοστού ΑΠΕ στα απομονωμένα συστήματα. Ακόμα σημειώνεται ότι με μέγιστο τα 80 μεγαβάτ στα κατεχόμενα και σε αντίστοιχους αριθμούς στις ελεύθερες περιοχές θα εξαντληθεί σύντομα κάθε δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης των ΑΠΕ.  
Η ίδια έκθεση στην πρώτη της παράγραφο υπενθυμίζει το μπλακ άουτ διαρκείας στην Κυπριακή Δημοκρατία μετά την έκρηξη στο Μαρί και την απόλυτη ανάγκη διοχέτευσης ηλεκτρισμού από τα κατεχόμενα, όπως και το αντίστροφο, σε ολική βλάβη στα κατεχόμενα οι ανάγκες καλύφθηκαν από ηλεκτροπαραγωγή των ελεύθερων περιοχών. Η διασύνδεση αυτή επέτρεψε και αύξηση των ποσοστών ηλεκτρισμού από ΑΠΕ και στις ελεύθερες και στις κατεχόμενες περιοχές, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, πόσο μάλλον σε μια διασύνδεση του δικτύου με την Ευρώπη μέσω Τουρκίας.
Ακόμα, σε σχέση με τα αναφερόμενα οφέλη και προς ελεύθερες και κατεχόμενες περιοχές –εξάλλου αναφέρεται σε όλο το νησί– αλλά και τα οφέλη της ΕΕ (από έναν ηλεκτρικό αγωγό Τουρκίας – κατεχομένων), γίνονται αναφορές στην πλήρη ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος όλου του νησιού, στη δυνατότητα σημαντικών επενδύσεων μέσω ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ με τις μεγάλες δυνατότητες σε αιολικά και φωτοβολταϊκά που διαθέτει το νησί, αφού θα έχει και δυνατότητα εξαγωγών, όπως και ενδεχόμενων εξαγωγών ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο. Η ΕΕ, προσθέτουν, θα κερδίσει ως προς τον στόχο για μηδενικές εκπομπές και καθαρή ηλεκτρική ενέργεια μέχρι το 2050, αλλά και τον στόχο της ηλεκτρικής διασύνδεσης όλων των δικτύων της ΕΕ όπως και στην αύξηση του ανταγωνισμού.
Εν ολίγοις, σχεδόν όλα τα επιχειρήματα –τεχνικά, οικονομικά και γεωπολιτικά–, που συνηγορούν προς όφελος της Κύπρου σε σχέση με την υλοποίηση του Euroasia Interconnector, αντιστρέφονται στην εν λόγω έκθεση προς όφελος της Τουρκίας με έναν αγωγό Τουρκίας – κατεχομένων.
Όλα εξαρτώνται από απόφαση της Αθήνας
Το αν η Κυπριακή Δημοκρατία θα εξασφαλίσει η ίδια και σε συνεργασία με την Ελλάδα και το Ισραήλ όλα αυτά τα πλεονεκτήματα –γεωπολιτικά, τεχνικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά κ.τ.λ.– ή αν θα μείνει εκτεθειμένη στους τουρκικούς σχεδιασμούς, όπως αναφέρθηκε θα ξεκαθαρίσει πριν το τέλος Οκτωβρίου, γι’ αυτό και οι επόμενες εβδομάδες είναι εξαιρετικά κρίσιμες.
Κι αυτό επειδή, πριν το τέλος Οκτωβρίου, όλες οι χώρες – μέλη θα πρέπει να δώσουν το επίσημο και τελικό «ΟΚ» στην υλοποίηση του καταλόγου σημαντικών έργων «κοινού ενδιαφέροντος» που αποφασίζεται κάθε τριετία από την ΕΕ.
Ο Euroasia Interconnector είχε ενταχθεί προ τριετίας στα έργα κοινού ενδιαφέροντος, με στήριξη –και σε επίπεδο κεφαλών κρατών αλλά και ρυθμιστικών Αρχών– από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ. Προωθήθηκε ο σχεδιασμός, οι υποθαλάσσιες μελέτες χάραξης όδευσης, λαμβάνοντας υπόψη και γεωπολιτικά δεδομένα, ολοκληρώθηκαν οι τεχνικές προδιαγραφές, οι τεχνικές μελέτες για τους σταθμούς σε Ισραήλ, Κύπρο και Κρήτη κ.τ.λ. Προκηρύχθηκαν, με έγκριση και καθοδήγηση της ΕΕ, και οι διαγωνισμοί για τα κύρια μέρη του έργου, ολοκληρώθηκαν οι περιβαλλοντικές και άλλες μελέτες και έγιναν οι συμφωνίες για διαμοιρασμό του κόστους μεταξύ των χωρών σε σχέση με τον ηλεκτρισμό που θα μεταφέρεται μέσω του καλωδίου.
Σε επόμενο στάδιο όμως η Ελλάδα, μέσω της εταιρείας του ΑΔΜΗΕ και με τη στήριξη της ΡΑΕ, αποφάσισε ότι δεν θα συμμετάσχει στον αγωγό και ιδιαίτερα ότι το πιο κρίσιμο τμήμα του, αυτό της σύνδεση Κρήτης με την Αττική, θα το κατασκευάσουν και θα το διαχειριστούν οι ίδιοι – μέσω της εταιρείας «Αριάδνη» που δημιούργησαν για τον σκοπό αυτό.
Το κύριο αιτιολογικό ήταν ότι ο Euroasian Interconnector καθυστερεί και η Κρήτη έχει απόλυτη ανάγκη από ηλεκτρική διασύνδεση μέχρι το 2020. Αυτό ήταν κατανοητό, αφού η Κρήτη (όπως και σε μεγάλο βαθμό η Κύπρος) παράγουν ηλεκτρισμό από ρυπογόνα συστήματα και αυτό θα έχει κόστος με ποινές της ΕΕ μετά το 2020, ενώ αυξάνονται και οι ανάγκες του νησιού σε ηλεκτρισμό, οπότε τίθεται ζήτημα επάρκειας. Η ΕΕ ήταν όμως κατηγορηματική υπέρ του Euroasia Interconnector και μετά και από πολλές και έντονες παρεμβάσεις της, υπήρξε εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης που ικανοποιούσε την ανάγκη για προτεραιότητα στην υλοποίηση του τμήματος Κρήτη – Αττική. Επίσης, επανειλημμένα και κατηγορηματικά η ΕΕ δήλωσε ότι δεν θα υποστηρίξει ξεχωριστό αγωγό της Ελλάδας και δεν θα συγχρηματοδοτήσει, κάτι που αυξάνει σημαντικά το κόστος που θα μετακυληθεί στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού στην Ελλάδα.
Παράλληλα, μέσω διαδικασιών που συμμετείχαν όλες οι εμπλεκόμενες χώρες και η ΕΕ καθορίστηκαν οι τεχνικές προδιαγραφές και παράμετροι του Euroasia Interconnector. Οπότε υπήρχε ένα περιθώριο σε περίπτωση που η Ελλάδα επέμενε να μην συμμετέχει στη διασύνδεση των αγωγών. Ωστόσο, τελικά η Ελλάδα προχώρησε και με διαφορετικές παραμέτρους –προκρίνοντας ουσιαστικά Κινέζους κατασκευαστές– έναντι Ευρωπαίων που προκρίνει ο Euroasia Interconnector.
Ωστόσο, αυτό το γεγονός, των διαφορετικών τεχνικών προδιαγραφών, δημιουργεί και σημαντικές ασυμβατότητες που είναι σχεδόν απαγορευτικές στη διασύνδεση των αγωγών.
Επίσης, η ΕΕ, εν μέσω και του σκληρού ανταγωνισμού για αναγνώριση και συγχρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος, θεωρεί ότι αν ο Euroasia Interconnector δεν φτάνει στην Ευρώπη –μέσω Ελλάδας– δεν θα αποτελεί διευρωπαϊκό δίκτυο, ενώ ακόμα κι αν γίνει δεύτερος αγωγός στο τμήμα Κρήτης – Αττικής, αν δεχθεί να τον αδειοδοτήσει η Ελλάδα ως ανταγωνιστικό αγωγό του υψηλού κόστους «Αριάδνη», χάνει σημαντικό μέρος της βιωσιμότητάς του, αφού δεν θα αξιοποιείται για τη μεταφορά ηλεκτρισμού μεταξύ Κρήτης και Αττικής. Οπότε και το έργο πιθανότατα θα καταρρεύσει.
Εντείνονται οι πολιτικές διαβουλεύσεις
Οι κινήσεις των ΑΔΜΗΕ- ΡΑΕ στην Ελλάδα, υποστηρίχθηκαν από την κυβέρνηση Τσίπρα, ενώ με την αλλαγή κυβέρνησης και μαζί προσώπων και συμφερόντων στην Ελλάδα και την ανάληψη της κυβέρνησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, δημιουργήθηκαν ελπίδες ότι η Ελλάδα θα αλλάξει θέση και δεν θα πάρει αποφάσεις που θα είναι καταδικαστικές για την Κύπρο και ενδεχομένως να τη θέσουν αιχμάλωτη των σχεδιασμών της Τουρκίας και στο θέμα του ηλεκτρισμού.
Στην πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού Μητσοτάκη στην Κύπρο, το θέμα τέθηκε επί τάπητος και στις συναντήσεις Αναστασιάδη – Μητσοτάκη, όσο και μεταξύ των υπουργών Λακκοτρύπη και Χατζηδάκη. Ωστόσο το ποια θέση θα τηρήσει η Ελλάδα έναντι του Euroasia Interconnector δεν ξεκαθάρισε σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Φ». Οι πολιτικές διαβουλεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν το αμέσως επόμενο διάστημα και το αποτέλεσμά τους θα είναι καθοριστικό για την Κύπρο.
Ανάλογες ανησυχίες, έχει και το Ισραήλ, το οποίο θεωρεί εξαιρετικής σημασίας τη διασύνδεσή του με την Ευρώπη, κυρίως για λόγους εθνικής ασφάλειας, αλλά και γεωπολιτικούς. Με μια πιθανή μελλοντική βελτίωση των σχέσεων του με την Τουρκία, πρέπει να θεωρείται βέβαιο – όπως έγινε και για αγωγό φυσικού αερίου – θα προσεγγιστεί από την Τουρκία για άρση της ηλεκτρικής του απομόνωσης μέσω ενός αγωγού Τουρκίας – κατεχομένων.
  Πέτρος Θεοχαρίδης   

Ο Σάββας Καλεντερίδης γεννήθηκε στη Βέργη Σερρών το 1960. Το 1977 εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία αποφοίτησε το 1981, ως ανθυπίλαρχος. Υπηρέτησε σε διάφορες μονάδες των τεθωρακισμένων και των καταδρομών και σε κρίσιμες θέσεις στο εξωτερικό. Το Μάρτιο του 2000, ενώ φοιτούσε στην Ανωτάτη Σχολή Πολέμου, παραιτήθηκε από τις τάξεις του Ελληνικού Στρατού, με το βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Από το φθινόπωρο του 2000 ίδρυσε και διευθύνει τον εκδοτικό οίκο Ινφο-Γνώμων. Με το ψευδώνυμο Κώστας Νικοπολίδης μετέφρασε από τα τουρκικά και επιμελήθηκε την έκδοση του βιβλίου "Κράτος συμμορία", Εκδόσεις Τουρίκη, ενώ μετέφρασε από τα τουρκικά και την "Έκθεση Σουσουρλούκ", που συμπεριλήφθηκε στο ομώνυμο βιβλίο των Εκδόσεων Α.Α. Λιβάνη. Σε συνεργασία με το ίδρυμα "Φίλοι Λαογραφικού Μουσείου Μέλπως Μερλιέ" συμμετείχε και προλόγισε την έκδοση του διπλού CD "Τραγούδια του Πόντου, Ηχογραφήσεις του 1930" και του CD "Τραγούδια από τις παράλιες πόλεις του Πόντου και της Μικράς Ασίας". Επιμελήθηκε επίσης της έκδοσης του δίτομου έργου "Ανάλυση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, Μύθος και πραγματικότητα", του βιβλίου "Οι μειονότητες στην Τουρκία" και των ιστορικών ταξιδιωτικών οδηγών "Κάτω Ιταλία - Μεγάλη Ελλάδα", "Σικελία", "Ρόδος - Σύμη - Καστελόριζο - Καρία - Λυκία", "Χίος - Σμύρνη", "Βουλγαρία - Ανατολική Ρωμυλία", "Καππαδοκία - Κεντρική Ανατολία" και "Κωνσταντινούπολη - Μαρμαράς". Έγραψε τους ιστορικούς ταξιδιωτικούς οδηγούς "Κοζάνη, στην αγκαλιά των βουνών", "Ιωνία, Σάμος - Έφεσος - Μίλητος - Πριήνη", "Δυτικός Πόντος, Βιθυνία - Παφλαγονία" και "Ανατολικός Πόντος, Κοτύωρα - Κερασούντα - Τραπεζούντα - Αργυρούπολη - Καρς". Αναλύσεις και άρθρα του Σάββα Καλεντερίδη, με κύριο θέμα την Τουρκία και άλλα περιφερειακά ζητήματα, έχουν δημοσιευθεί στις εφημερίδες "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία" και "Παρόν" και στα περιοδικά "Άμυνα και διπλωματία", "Απόρρητο Δελτίο" και "Διπλωματία".

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO2 λεπτά πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

GEOPOLITICO31 λεπτά πριν

Σοβαρή καταγγελία για το Σαχτάρ-ΑΕΚ! Χειρονομίες Τούρκων οπαδών προς τους Έλληνες – Συνελήφθησαν αστραπιαία από την αγγλική αστυνομία

Οι Τούρκοι βρέθηκαν στο Λονδίνο για τον προπονητή της ουκρανικής ομάδας Αρντά Τουράν, ο οποίος ακούγεται για τον πάγκο της...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Η Ευρώπη γνωρίζει, αλλά κάνει τα στραβά μάτια! Το διπλό παιχνίδι της Τουρκίας με Χαμάς και ισλαμιστικά δίκτυα

Η Ευρώπη δεν μπορεί να απαιτεί διαφάνεια από τους αιτούντες επιχορηγήσεων, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει την εξουσία της Άγκυρας επί των...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

Η ελευθερία της έκφρασης στην Τουρκία του Ερντογάν: Λουκέτα, καταλήψεις τηλεοπτικών σταθμών και φίμωση του Τύπου

Από τις εφημερίδες Zaman και Bugün μέχρι τους τηλεοπτικούς σταθμούς TELE1 και Halk TV, η Τουρκία μετρά μια δεκαετία μαζικών...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

«Ελευθερία» Λονδίνου: Αδιέξοδο στο Κυπριακό, νέα εποχή στις σχέσεις Βρετανίας–ΕΕ και τα μηνύματα Ρούμπιο προς την Τουρκία

Στο επίκεντρο του νέου φύλλου της ομογενειακής εφημερίδας η αμετακίνητη στάση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό, οι πολιτικές εξελίξεις στο...

Δημοφιλή