Άμυνα
Εθνοκτόνος Μιθριδατισμός
«Ισχυρή εξωτερική πολιτική και στο τραπέζι και στο πεδίο της μάχης.
Αυτό είναι το βασικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας σήμερα»
Μεβλούτ Τσαβούσογλου, Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας
Γράφει ο Παναγιώτης Μπαλακτάρης
Πώς συμπεριφέρεσαι όταν ο αντίπαλός σου σε ενημερώνει για το συντριπτικό πλήγμα που θα σου επιφέρει προτού ακόμη προχωρήσει σε αυτό; Το εκλαμβάνεις ως πραγματική απειλή και ψάχνεις ικανούς τρόπους αποτελεσματικής αντίδρασης ή πείθεις τον εαυτό σου πως δεν θα λάβει σάρκα και οστά η εξαγγελθείσα απειλή; Ενισχύεις την άμυνά σου για να αποτρέψεις το κακό ή στρουθοκαμηλίζεις, διότι δεν αντέχει ο ευαίσθητος ψυχισμός σου την αναμέτρηση; Αντιδράς δεόντως ή παραλύεις από τον φόβο; Από τις σοβαρές απαντήσεις σε αυτές τις φαινομενικά απλές ερωτήσεις κρίνεται η εθνική επιβίωση της Ελλάδος. Η Τουρκία εδώ και δεκαετίες κοιτάζει κατάματα τη χώρα μας και προαναγγέλλει δεινά. Είτε με τη μορφή της στρατιωτικής εισβολής στην Κύπρο είτε με το προανάκρουσμα προληπτικού πολεμικού χτυπήματος κατά της Ελλάδος σε περίπτωση επέκτασης των χωρικών μας υδάτων από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια. Έχει γραφεί ότι ο Αδόλφος Χίτλερ χρησιμοποιούσε ως μέσο επιβολής το «τεστ του βλέμματος». Κοιτούσε επίμονα τον συνομιλητή του χωρίς να ανοιγοκλείνει τα σχεδόν ανύπαρκτα βλέφαρά του, με αποτέλεσμα να εμπνέει αρχικώς τον φόβο και εν συνεχεία να επιβάλλεται. Μάλιστα, ο Άλμπερτ Σπέερ, Υπουργός εξοπλισμών του Τρίτου Ράιχ, σε μια δεξίωση αποτέλεσε το εκλεκτό θύμα του Χίτλερ. Όπως αναφέρει ο ίδιος ο Σπέερ, απέφυγε την ολοκληρωτική ήττα στο τεστ, επειδή διέκοψε το ζωώδες παιχνίδι τους η παρακαθήμενη του Χίτλερ κυρία με την ερώτηση που υπέβαλε στον δικτάτορα. Ομοίως συμπεριφέρεται και η τουρκική ηγεσία. Αποπειράται να εκφοβίσει την εξερχόμενη από μείζονα οικονομική κρίση Ελλάδα για να προωθήσει τα συμφέροντά της, τα οποία αντίκεινται σε κάθε έννοια δικαίου.
Απομάκρυνση από τη Δύση
Ουδείς πιστεύει, πλέον, ότι η Τουρκία ενδιαφέρεται για τις επιταγές του διεθνούς δικαίου. Πολλώ δε μάλλον δεν συμμορφώνεται με τα κελεύσματά του. Η επιτυχής εξωτερική πολιτική της Ελλάδος, να κραδαίνει το ευρωπαϊκό μαστίγιο με σκοπό την επαναφορά της Τουρκίας στη διεθνή νομιμότητα, εκμέτρησε το ζην. Η Τουρκία επί Ερντογάν έχει απομακρυνθεί από τη φιλοδυτική τροχιά, η οποία αποτελούσε σε μεγάλο βαθμό και τρόπο χειρισμού της, και έχει υποκύψει στη διαλυτική δύναμη της εντροπίας. Έχει ανατρέψει την περιφερειακή ισορροπία και ή θα αναδειχθεί νικήτρια ή θα καταρρεύσει. Παρατηρούμε το ριψοκίνδυνο τουρκικό γεωπολιτικό άλμα. Συγχρόνως, ο μετασχηματισμός της Τουρκίας εγκυμονεί ζωτικούς κινδύνους για την Ελλάδα. Η μετατροπή της Τουρκίας σε περιφερειακή και πυρηνική δύναμη της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής σημαίνει αυτομάτως, και μεταξύ άλλων, τη μετατροπή της Ελλάδος σε χώρα όμηρο. Η προσπάθεια δε υλοποίησης των μεγαλομανών σχεδιασμών της Τουρκίας στην ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα του Αιγαίου, της Θράκης, της ανατολικής Μεσογείου και της Κύπρου πιέζει ανάλογα την Ελλάδα και την Κύπρο. Τυχόν επιτυχία της προσπάθειάς της θα έπεται του θανατηφόρου ακρωτηριασμού της ελληνικής κυριαρχίας. Όσο μεγαλύτερη η τουρκική ΑΟΖ τόσο μικρότερη η ελληνική. Όσο μεγαλύτερη η τουρκική ισχύς τόσο πιο βέβαιη η ελληνική αιχμαλωσία ή και υποταγή.
Δεν ενδιαφέρεται η Τουρκία για τη στάση της Ευρώπης
Έχουν, συνεπώς, νόημα οι εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης συνεχείς επικλήσεις του διεθνούς δικαίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως φοβήτρου; Η απάντηση, δυστυχώς, είναι αρνητική. Πέρα από την υποχρεωτική τήρηση του διπλωματικού πρωτοκόλλου ουδεμία ανάγκη εξυπηρετούν. Για να το θέσουμε όσο πιο απλά γίνεται, η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται καθόλου για το διεθνές δίκαιο και τη στάση της Ευρώπης. Ίσως να της ασκούν κάποια πίεση οι οικονομικές κυρώσεις από τη Γηραιά Ήπειρο, αλλά δεν την καθηλώνουν. Απόδειξη αυτού είναι η τουρκική πειρατική ενέργεια στο τεμάχιο 3 της κυπριακής ΑΟΖ, από την οποίαν εξεδίωξε την ιταλική ΕΝΙ. Η μόνη χώρα που έχει τη δυνατότητα να φρενάρει την Τουρκία είναι η Αμερική. Όμως, αφενός μεν, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμβληθεί στη Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας και αφετέρου δε, φαίνεται να υπάρχει άλλου είδους προσωπική επαφή μεταξύ του Τραμπ και του Ερντογάν, η οποία εξ αντικειμένου υποβιβάζει τη χρησιμότητα του διεθνούς δικαίου. Ο νικητής του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου Ουίνστον Τσώρτσιλ έχει πει ότι «ολόκληρη η Ιστορία του κόσμου συνοψίζεται στο γεγονός, ότι όταν τα έθνη είναι ισχυρά, δεν είναι πάντοτε δίκαια και όταν επιθυμούν να είναι δίκαια, δεν είναι πια ισχυρά». Ενσάρκωση της ρήσης του αποτελεί η Τουρκία σήμερα και, φευ, ίσως και η χώρα μας αν συνεχίσει την πολιτική του επιζήμιου κατευνασμού.
Πρέπει να είμαστε δίκαιοι και ισχυροί. Οφείλουμε στην ηρωική μας ιστορία και στους νεκρούς μας να αυξήσουμε την πολεμική μας ισχύ για να διατηρήσουμε ακέραιη την ελληνική επικράτεια. Η διασφάλιση της ειρήνης απαιτεί πολλές θυσίες και εμείς δεν κάνουμε καμία. Σα να μην έφτανε αυτό, επιτρέπουμε τη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής με επείσακτα προβλήματα όπως το μεταναστευτικό. Για πόσο θα αντέξει η Ελλάδα στις υψηλές πιέσεις; Ως πότε θα διατηρείται το ηθικό των στελεχών των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων ακμαιότατο, εάν η κυβέρνηση της χώρας συστηματικά υποχωρεί; Ποιο πλαίσιο χειρισμού των τουρκικών απειλών θα επέχει θέση προτύπου για τους πολιτικούς και τους πολίτες; Επιβλαβής κατευνασμός ή αποτελεσματική αποτροπή; Κατάποση λίγο – λίγο του δηλητηρίου των δειλών ή σθεναρή αντίσταση στην υπό διαμόρφωση πραγματικότητα;
Άμεση ανάγκη στρατιωτικού υλικού
Η τραγική οικονομική κρίση, που μάστισε την Ελλάδα επί μια δεκαετία, άφησε πίσω της δυσαναπλήρωτα κενά στους εξοπλισμούς. Η Ελλάδα έχει άμεση ανάγκη προμήθειας συγκεκριμένου στρατιωτικού υλικού και η προτροπή του Πρωθυπουργού στο υπουργικό συμβούλιο για «συντήρηση και αναβάθμιση του υπάρχοντος υλικού και ύστερα προμήθεια νέου» μπορεί να είναι εναρμονισμένη με την τήρηση της δημοσιονομικής τάξης, αλλά εν τέλει αποδυναμώνει την εθνική αμυντική προσπάθεια. Η απόδοση των απαραίτητων για μεγάλη μερίδα του πληθυσμού επιδομάτων δεν αποκλείει την έμπρακτη θωράκιση της εθνικής άμυνας. Εξάλλου, υπάρχει η δυνατότητα ενσωμάτωσης έξυπνων αμυντικών συστημάτων αρκούντως αποτελεσματικών έναντι του επιτιθέμενου. Πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας, ότι, όπως κατηγορηματικά ισχυρίζεται ο τετράστερος Στρατηγός και πρώην Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Τζέιμς Μάττις, δεν μπορείς να διαθέτεις ισχυρή άμυνα εάν δεν διατηρείς τη δημοσιονομική σου κατάσταση εν τάξει. Κι εμείς τώρα βγαίνουμε από τη σήραγγα των καταστροφικών ελλειμμάτων. Ωστόσο, απαιτείται αγώνας ταχύτητας, διότι δεν έχουμε το περιθώριο να ηττηθούμε στον ελληνοτουρκικό ψυχρό πόλεμο. Ήττα στην εποχή της ταχύτητας, της τεχνολογίας και της ισχύος θα ισοδυναμεί με εθνική εξαφάνιση.
Λαίμαργο θηρίο
Η Τουρκία ενεργεί με προβλέψιμο τρόπο. Πρώτα εξαγγέλλει τα επόμενα βήματά της και ύστερα τα κάνει. Και βαδίζει ένα βήμα τη φορά. Άρχισε να αμφισβητεί την ελληνική υφαλοκρηπίδα από το 1976 και προϊόντος των ετών έφτασε στο σημείο να διεκδικεί όλη την περιοχή από τον 28ο έως τον 32ο μεσημβρινό, εξαφανίζοντας το Καστελλόριζο με την άπληστη τακτική της σαν ένα λαίμαργο θηρίο. Κάθε πράξη της Τουρκίας εκλαμβάνεται από τις ελληνικές κυβερνήσεις ως μεμονωμένη πολιτική στόχευση. Η ανάλυση αυτή είναι εσφαλμένη και οδηγεί σε λάθη και στην αντιμετώπιση. Κάθε πράξη της Τουρκίας εντάσσεται σε μια προσεκτικά καλοσχεδιασμένη στρατηγική, η οποία υλοποιείται σταδιακά αμβλύνοντας έτσι την ελληνική άμυνα. Εάν η Τουρκία πήγαινε απευθείας από την πρώτη αμφισβήτηση, εν έτει 1976, στο πρόσφατο Μνημόνιο με τη Λιβύη και άρα την αποκοπή της ΑΟΖ της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του Καστελλορίζου από την κυπριακή ΑΟΖ, το πιθανότερο είναι ότι θα είχε εξαναγκάσει την Ελλάδα να καταφύγει σε πολεμική αναμέτρηση για να διατηρήσει το status quo. Η προοδευτική, όμως, πραγματοποίηση των μεγαλομανών της σχεδιασμών εις βάρος της Ελλάδος είναι σαν την καθημερινή ενστάλαξη δηλητηρίου στον Μιθριδάτη και την ανοσία τελικώς του οργανισμού του σε αυτό. Με τη διαφορά ότι αυτός ο γεωπολιτικός μιθριδατισμός της Ελλάδος είναι εθνοκτόνος.
Μια χώρα όμηρος
Οι Τούρκοι διοικούντες έχουν βάλει στο τραπέζι όλα τους τα όπλα. Με αυτά ασκούν τρομερές πιέσεις πρώτα και κύρια στην Κυπριακή Δημοκρατία. Σύμφωνα με την έγκυρη άποψη του Καθηγητή Διεθνούς Δικαίου και Βουλευτή Άγγελου Συρίγου, η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει κατοχή σε κοιτάσματα στο τεμάχιο 3 της κυπριακής ΑΟΖ ώστε να δύναται να προσέλθει στις διαπραγματεύσεις στο Κυπριακό ως ίσος προς ίσο εξ επόψεως ωφελιμιστικής. Η τουρκική εξωτερική πολιτική περιλαμβάνει τρία συστατικά: ισχύ, ισχύ και ισχύ. Και από αυτά μόνο καταλαβαίνει. Είτε θα αντιδράσει η Ελλάδα άμεσα είτε θα καταστεί δορυφόρος της Τουρκίας. Μια χώρα όμηρος. Τα συμφέροντα της Ελλάδος και της Τουρκίας στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο είναι ευθέως δυσανάλογα. Εδώ δεν μπορούν να κερδίσουν αμφότερες. Το τέλος του τεράστιου παιγνίου που εξελίσσεται στις περιοχές μας μπορεί να παρομοιαστεί με ένα νόμισμα. Εάν στη μία του όψη έχει την τουρκική «Γαλάζια Πατρίδα» τότε στην άλλην θα έχει τον σύγχρονο ελληνικό ακρωτηριασμό. Εξέλιξη που ούτε ως ενδεχόμενη δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να θεωρηθεί.
GEOPOLITICO
Δένδιας–Πιστόριους στην Κρήτη: Αμυντική συνεργασία και SPARTAN ARROW στο επίκεντρο
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.
Συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστόριους πραγματοποιεί σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Πεδίο Βολής Κρήτης ο Νίκος Δένδιας, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διμερή αμυντική συνεργασία.
Σύμφωνα με την προαναγγελία του ΥΠΕΘΑ, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στις προκλήσεις άμυνας και ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, στη συνεργασία Ελλάδας–Γερμανίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογίας και στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων.
Η συνάντηση θα συνδυαστεί με παρακολούθηση βολών στο πλαίσιο της άσκησης αεράμυνας «SPARTAN ARROW – 26».
Οι δύο υπουργοί αναμένεται να παρακολουθήσουν βολές των συστημάτων PATRIOT και LEFLASYS-OZELOT, καθώς και βολή πιστοποίησης του νέου συστήματος IRIS-T SLM. Η άσκηση διοργανώνεται κάθε χρόνο από τις γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις στο NATO Missile Firing Installation, το Πεδίο Βολής Κρήτης.
Οι κοινές δηλώσεις στον Τύπο έχουν προγραμματιστεί περίπου στις 14:40.
Η ατζέντα συνδέει τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα με την πρακτική συνεργασία στη βιομηχανία, στην τεχνολογία και στην εκπαίδευση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις δηλώσεις των δύο υπουργών και στο κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα.
GEOPOLITICO
«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο
Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.
Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.
Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.
Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.
Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων
Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.
Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.
Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.
Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.
Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».
Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.
Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.
Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία
Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.
Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.
Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.
Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων
Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.
Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.
Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.
Στα εγκαίνια της Διακλαδικής Σχολής Μη Επανδρωμένων, αλλά και των Αυτονόμων Συστημάτων Θάλασσας. Ένα περαιτέρω βήμα, που δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες για το Πολεμικό Ναυτικό μας στο Αρχιπέλαγος, με τα Αυτόνομα Συστήματα τα οποία μπορούν να προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες στην επιτήρηση και αναγνώριση, στην προστασία των λιμένων, στον ναρκοπόλεμο και στην ασφάλεια των υποδομών.
Αυτό το νέο Πολεμικό Ναυτικό με τις σύγχρονες πλατφόρμες, θα μπορεί να προστατεύει όχι μόνο την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά και τα ενεργειακά και επικοινωνιακά δίκτυα στον βυθό, τα οποία είναι επίσης απαραίτητα για την ασφάλεια της Πατρίδας.
(από τον χαιρετισμό μου στην τελετή των εγκαινίων του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων στο Κέντρο Εκπαίδευσης ΠΑΛΑΣΚΑΣ του ΠΝ)
#HellenicNavy
— Nikos Dendias (@NikosDendias) October 13, 2026
Το αίτημα για τα Corsair
Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.
Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.
Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.
Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή
Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.
Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.
GEOPOLITICO
Ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική με κορμό την Ελλάδα και εγκέφαλο το Ισραήλ
Ο Σάι Γκαλ, πρώην αντιπρόεδρος της IAI και επικεφαλής του προσωπικού του προέδρου της, παρουσιάζει την εναλλακτική λύση για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Η Ευρώπη αγοράζει όπλα από το Ισραήλ. Το Ισραήλ εξακολουθεί να χτίζει τη στρατηγική του γύρω από την Αμερική.
Το 2025, το Ισραήλ υπέγραψε συμβόλαια εξαγωγών αμυντικού εξοπλισμού ύψους ρεκόρ ύψους 19,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων . Η Ευρώπη αντιπροσώπευε το 36% και η Βόρεια Αμερική μόλις το 13%. Η αγορά μετατοπίστηκε. Το ισραηλινό κεφάλαιο και η στρατηγική προσοχή δεν άλλαξαν.
Η ίδια η αμερικανική βιομηχανική δραστηριότητα μπορεί να είναι παραπλανητική. Τον Νοέμβριο του 2025, η Raytheon-Rafael Protection Systems (R2S), μια κοινοπραξία μεταξύ της Rafael και της αμερικανικής Raytheon, εξασφάλισε σύμβαση ύψους 1,25 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή αναχαιτιστικών πυραύλων Tamir για τον Iron Dome στο Αρκάνσας. Ο πελάτης, ωστόσο, ήταν το Ισραήλ. Η τεχνολογία και η ζήτηση ήταν ισραηλινές· η παραγωγή ήταν αμερικανική.
Στην Israel Aerospace Industries (IAI), 751 εκατομμύρια δολάρια από τα 900 εκατομμύρια δολάρια που εισπράττει από τη Βόρεια Αμερική προήλθαν από τον Όμιλο Αεροπορίας, κυρίως από μετατροπές, συντήρηση και εξαρτήματα αεροσκαφών. Οι εργασίες σε εξαρτήματα F-16 και F-15 συνιστούν επίσης υπεργολαβία στο πλαίσιο αμερικανικών προγραμμάτων και όχι υιοθέτηση ενός ισραηλινού συστήματος όπλων από το Πεντάγωνο.
Η Ευρώπη αφηγείται μια διαφορετική ιστορία. Περίπου 1,28 δισεκατομμύρια δολάρια από τα 1,57 δισεκατομμύρια δολάρια των ευρωπαϊκών εσόδων της IAI προήλθαν από τους στρατιωτικούς της ομίλους.¹ Ακόμη και η Elbit Systems, η οποία έχει δημιουργήσει μια σημαντική αμερικανική αμυντική επιχείρηση, απέφερε 2,14 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ευρώπη έναντι 1,66 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Βόρεια Αμερική.²
Τα εθνικά στοιχεία για τις εξαγωγές καταγράφουν πρόσφατα υπογεγραμμένες συμβάσεις. Τα εταιρικά στοιχεία καταγράφουν αναγνωρισμένα έσοδα. Πρόκειται για ξεχωριστά μέτρα, αλλά μαζί αποκαλύπτουν την απόκλιση μεταξύ των πελατών του Ισραήλ και των βιομηχανικών του προτεραιοτήτων.
Το μνημόνιο στρατιωτικής βοήθειας ΗΠΑ-Ισραήλ του 2016 εδραίωσε αυτή την απόκλιση. Καλύπτοντας τα οικονομικά έτη 2019-2028, παρέχει 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε στρατιωτική χρηματοδότηση και άλλα 500 εκατομμύρια δολάρια για συνεργατική πυραυλική άμυνα, ενώ παράλληλα τερματίζει σταδιακά την άδεια του Ισραήλ να δαπανά την αμερικανική βοήθεια στην εγχώρια παραγωγή. Αυτή η εξαίρεση, γνωστή ως Offshore Procurement (Υπεράκτια Προμήθεια ), εξαφανίζεται εντελώς το 2028.
Τον Φεβρουάριο του 2026, η Ουάσινγκτον επισημοποίησε την υποκείμενη λογική μέσω της Στρατηγικής Μεταφοράς Όπλων «Η Αμερική Πρώτα» : οι μεταφορές όπλων θα προωθούσαν την αμερικανική εξωτερική πολιτική, ενώ οι ξένες αγορές και κεφάλαια θα επεκτείνουν την αμερικανική παραγωγή και παραγωγική ικανότητα.
Η Αμερική σχεδίασε μια πολιτική για τη δική της βιομηχανία. Η αποτυχία του Ισραήλ ήταν να χρηματοδοτήσει αυτήν την πολιτική σαν να ήταν δική της.
Το Υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ έθεσε τις χρηματοδοτούμενες από τις ΗΠΑ προμήθειες ως προεπιλογή. Τα στελέχη και τα διοικητικά συμβούλια συνέχισαν να εγκρίνουν αμερικανικές θυγατρικές, εργοστάσια και μεταφορές παραγωγής, ακόμη και όταν η αμερικανική ζήτηση δεν μπορούσε να δικαιολογήσει την επένδυση. Αντί για τη ζήτηση και την απόδοση, μέτρησαν την παρουσία.
Το χειρότερο είναι αυτό που δεν φτάνει ποτέ στο τραπέζι της λήψης αποφάσεων. Εναλλακτικές λύσεις στην αμερικανική εξάρτηση, συμπεριλαμβανομένης της ανεξάρτητης ανάπτυξης, των ευρωπαϊκών συνεργασιών και των εναλλακτικών ρυθμίσεων παραγωγής, προκύπτουν εντός των αμυντικών εταιρειών μόνο και μόνο για να σταματήσουν πριν φτάσουν στο Υπουργείο Άμυνας. Όχι επειδή εξετάστηκαν και απορρίφθηκαν, αλλά επειδή η απόρριψη είναι προκαθορισμένη.
Το αποτέλεσμα είναι ένα βέτο χωρίς απόφαση, χωρίς ψηφοφορία, χωρίς πρακτικά. Η διοίκηση αυτολογοκρίνεται· το κράτος δεν χρειάζεται να αντιταχθεί επίσημα. Η θεσμική δειλία παράγει εξάρτηση και αποκλείει τη διαφωνία.
Πίσω από αυτό το βέτο κρύβεται μια ξεπερασμένη αντίληψη: η Αμερική είναι στρατηγική· η Ευρώπη είναι αγορά.
Η Ουάσινγκτον μπορεί να επιλέξει τα θέατρα των επιχειρήσεων της, να ανακατευθύνει τις δυνάμεις της προς τον Ινδο-Ειρηνικό και να θεωρήσει την Τουρκία ως στρατηγικό πλεονέκτημα όπου η Ιερουσαλήμ βλέπει απειλή. Το Ισραήλ και η Ευρώπη δεν μπορούν να ξεφύγουν από τη γεωγραφία τους. Η Μεσόγειος και η Ερυθρά Θάλασσα, οι ενεργειακές οδοί, οι εμπορικοί διάδρομοι, οι υποδομές επικοινωνιών και οι απειλές από το Ιράν και τη Ρωσία τις δεσμεύουν ήδη σε ένα κοινό περιβάλλον ασφαλείας.
Η Γερμανία απέκτησε το Arrow 3, το ανώτερης βαθμίδας σύστημα βαλλιστικής πυραυλικής άμυνας του Ισραήλ, με την έγκριση των ΗΠΑ. Στη Φινλανδία, το BARAK MX της IAI και το David’s Sling της Rafael ανταγωνίζονταν για τον ίδιο πελάτη. Το David’s Sling επικράτησε και απαιτούσε επίσης την έγκριση των ΗΠΑ επειδή αναπτύχθηκε από κοινού με την Ουάσινγκτον. Η Σλοβακία απέκτησε το BARAK MX.⁴
Η Ελλάδα κατασκευάζει ένα διαφορετικό μοντέλο. Η συμφωνία Achilles Shield , αξίας περίπου 3 δισεκατομμυρίων ευρώ , που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2026, συνδυάζει τα συστήματα Rafael και IAI σε μια ενιαία, πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική αεράμυνας σχεδιασμένη από το Ισραήλ, που περιλαμβάνει τα David’s Sling, SPYDER και BARAK MX. Αντί να αγοράζει μεμονωμένες μπαταρίες, η Αθήνα προμηθεύεται ένα ολοκληρωμένο αμυντικό πλαίσιο, παράλληλα με τη συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας και τη μεταφορά τεχνολογίας.
Η ολοκλήρωση δεν εξαλείφει τις αμερικανικές απαιτήσεις έγκρισης που συνδέονται με τα μεμονωμένα συστήματα. Καθιερώνει μια διαφορετική αρχή: οι ισραηλινές δυνατότητες μπορούν να διαμορφώσουν την αρχιτεκτονική της άμυνας ενός ευρωπαϊκού κράτους, αντί να παραμείνουν ξεχωριστές προμήθειες.
Η Ευρώπη ήδη μετατρέπει την ισραηλινή τεχνολογία σε ευρωπαϊκή στρατιωτική ισχύ. Το Ισραήλ δεν έχει ακόμη μετατρέψει την ευρωπαϊκή του αγορά σε δικό του βιομηχανικό βάθος. Οι συμβάσεις του παραμένουν αποσυνδεδεμένες από οποιαδήποτε κοινή στρατηγική που διέπει το κεφάλαιο, την ιδιοκτησία, τα δικαιώματα ανάπτυξης, την κατασκευή και τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Η ευρωπαϊκή πολιτική καθιστά απαραίτητη την βιομηχανική οχύρωση. Η Ισπανία έχει επιβάλει νομικό εμπάργκο στο εμπόριο άμυνας με το Ισραήλ. Η Γαλλία περιόρισε τη συμμετοχή του Ισραήλ στο Eurosatory. Η Ιταλία ανέστειλε την αυτόματη ανανέωση της διμερούς συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας.⁵
Η απάντηση δεν είναι άλλη μια εκστρατεία δημοσίων σχέσεων για ένα εκθεσιακό περίπτερο. Στην Αεροπορική Έκθεση του Παρισιού το 2025 , μαύρα χωρίσματα έκρυβαν τις ισραηλινές εκθέσεις, ωθώντας τον Πρόεδρο Ισαάκ Χέρτζογκ να παρομοιάσει τα εμπόδια με ένα «ισραηλινό γκέτο». Τον Ιούνιο του 2026, οι διοργανωτές έκλεισαν ξανά τα ισραηλινά περίπτερα στο Eurosatory. Οι Ισραηλινοί εκθέτες δήλωσαν ότι είχαν συμμορφωθεί με τους γαλλικούς περιορισμούς. Οι διοργανωτές αμφισβήτησαν την εκτίμησή τους.⁶
Ένας μαύρος τοίχος δεν είναι γκέτο. Το Ολοκαύτωμα δεν είναι ρητορικό πυρομαχικό για μια έκθεση όπλων.
Το Ισραήλ πρέπει αντ’ αυτού να ενσωματωθεί στην ευρωπαϊκή απασχόληση, τους προμηθευτές, την παραγωγή και το κεφάλαιο, έτσι ώστε ο αποκλεισμός της ισραηλινής βιομηχανίας να επιφέρει επίσης κόστος στα ευρωπαϊκά συμφέροντα.
Μια συμφωνία δημιουργεί έσοδα. Μια αρχιτεκτονική δημιουργεί ενδιαφερόμενους φορείς.
Το πρόγραμμα «Δράση για την Ευρώπη» της Ευρωπαϊκής Ένωσης , γνωστό ως SAFE , καθιστά επείγουσα τη διάκριση. Παρέχει έως και 150 δισεκατομμύρια ευρώ σε μακροπρόθεσμα δάνεια σε κράτη μέλη για αμυντικές προμήθειες και βιομηχανική ενίσχυση.
Σύμφωνα με τους κανόνες του, τα εξαρτήματα που προέρχονται εκτός ΕΕ, των κρατών της ΕΖΕΣ του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της Ουκρανίας δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 35% του εκτιμώμενου κόστους των εξαρτημάτων του τελικού προϊόντος. Για ευαίσθητα συστήματα, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, οι ανάδοχοι πρέπει επίσης να διαθέτουν τη νόμιμη εξουσία να ορίζουν, να προσαρμόζουν και να αναπτύσσουν τον σχεδιασμό που προμηθεύονται χωρίς περιορισμούς που επιβάλλονται από τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας αντικατάστασης εξαρτημάτων που υπόκεινται σε περιορισμούς.⁷
Ακόμη και μια εταιρεία με έδρα την ΕΕ υπό ισραηλινό έλεγχο μπορεί να συμμετάσχει, υπό την επιφύλαξη ελέγχου ασφαλείας, μέτρων μετριασμού ή προβλεπόμενων εγγυήσεων. Η ισραηλινή ιδιοκτησία δεν συνεπάγεται αυτόματα αποκλεισμό. Ούτε μια ευρωπαϊκή διεύθυνση παρέχει επιλεξιμότητα.
Το SAFE απαιτεί γνήσια βιομηχανική ουσία: διαχείριση, εγκαταστάσεις, παραγωγή, εξαρτήματα και δικαιώματα ανάπτυξης. Χρηματοδοτεί την ευρωπαϊκή βιομηχανική ικανότητα, όχι απλώς ξένο εξοπλισμό που παραδίδεται μέσω ευρωπαϊκής θυγατρικής.
Κάθε νέα ισραηλινή αμυντική επένδυση στην Αμερική θα πρέπει επομένως να απαιτεί έναν αναγνωρίσιμο πελάτη, αξιόπιστη ζήτηση για προμήθειες και μετρήσιμη αξία που διατηρείται στο Ισραήλ. Χωρίς αυτά, ανταγωνίζεται άμεσα τις ευρωπαϊκές επενδύσεις που έχουν ήδη μια αγορά και μια πιθανή διαδρομή προς προμήθειες που υποστηρίζονται από το SAFE.
Η πρώτη προτεραιότητα είναι η πολυεπίπεδη αεροπορική και πυραυλική άμυνα.
Ο Σιδερένιος Θόλος, η Σφεντόνα του Δαυίδ και το Βέλος εξαρτώνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε διαφορετικό βαθμό. Η αμερικανική χρηματοδότηση, η κοινή ανάπτυξη, η κατασκευή, τα κρίσιμα εξαρτήματα και οι εγκρίσεις εξαγωγών έχουν συμβάλει στην αμυντική ισχύ του Ισραήλ. Ωστόσο, όταν αυτές οι εξαρτήσεις συσσωρεύονται με έναν σύμμαχο, ένα επίσημο βέτο καθίσταται περιττό. Η ίδια η εξάρτηση γίνεται ένα καθεστώς εξουσιοδότησης.
Το Ισραήλ χρειάζεται μια παράλληλη αρχιτεκτονική που σταδιακά καθιστά την αμερικανική εξάρτηση προαιρετική: ένα στρώμα βραχείας εμβέλειας ικανό για παραγωγή σε καιρό πολέμου χωρίς αμερικανική χρηματοδότηση ή χωρητικότητα· ένα στρώμα μεσαίου βεληνεκούς που το Ισραήλ μπορεί να κατασκευάζει και να εξάγει χωρίς αμερικανική έγκριση· και ένα στρώμα ανώτερης βαθμίδας που μπορεί να αναπτύσσει, να επεκτείνει και να πουλάει ανεξάρτητα ή με Ευρωπαίους εταίρους.
Τα υπάρχοντα από κοινού αναπτυγμένα συστήματα παραμένουν. Αλλά γίνονται επιλογή, όχι προϋπόθεση.
Το Ισραήλ έχει ήδη επιδείξει την αρχή αυτή.
Το BARAK 8 προέκυψε από εκτεταμένη συνεργασία με την Ινδία, συμπεριλαμβανομένου του Οργανισμού Έρευνας και Ανάπτυξης Άμυνας, δημιουργώντας τεχνογνωσία, υποδομές και μια αγορά για το IAI. Στη συνέχεια, η εταιρεία ανέπτυξε και χρηματοδότησε ανεξάρτητα το BARAK MX, διατηρώντας μεγαλύτερη ελευθερία στην επόμενη γενιά.⁸
Η συνεργασία ήταν ένα εφαλτήριο, όχι ένα λουκέτο.
Η Ευρώπη απαιτεί την ίδια πειθαρχία. Η τοπική παραγωγή και η μεταφορά τεχνολογίας είναι απαραίτητες, αλλά η προϋπάρχουσα ισραηλινή πνευματική ιδιοκτησία πρέπει να παραμείνει ισραηλινή. Τα δικαιώματα ανάπτυξης πρέπει να συμφωνηθούν πριν από τη μεταφορά, διαχωρίζοντας την εξουσία του Ευρωπαίου εταίρου να προσαρμόσει το σύστημα που αποκτήθηκε από την ιδιοκτησία της υποκείμενης ισραηλινής τεχνολογίας. Το Ισραήλ πρέπει να διατηρήσει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας του, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης, τα έσοδα από την υποστήριξη του κύκλου ζωής και τη συμμετοχή του στις επόμενες γενιές.
Αυτή η διάκριση είναι απαραίτητη στο πλαίσιο του SAFE. Οι Ευρωπαίοι εταίροι πρέπει να διαθέτουν επαρκή σχεδιαστική εξουσία για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος, χωρίς να καταργούνται άσκοπα τα δικαιώματα του Ισραήλ στην υπάρχουσα τεχνολογία του ή στις μελλοντικές εξελίξεις. Το τι ανήκει σε ποιον, ποιος μπορεί να την τροποποιήσει, ποιος μπορεί να την εξάγει και ποιος κερδίζει από τους διαδόχους του πρέπει να διευθετείται συμβατικά και όχι να διαπραγματεύεται μετά τη μετακίνηση της παραγωγής.
Ούτε το Ισραήλ χρειάζεται εργοστάσιο σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα. Χρειάζεται μερικούς σημαντικούς κόμβους.
Ήδη έχει ερείσματα σε όλη την ήπειρο. Η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει ένα κύριο κέντρο: ένας καθιερωμένος πελάτης, μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική μέσω της Ασπίδας του Αχιλλέα και μια βιομηχανική βάση ικανή να υποστηρίξει την ευρύτερη ευρωπαϊκή ζήτηση. Η Κύπρος προσθέτει ένα ακόμη κράτος μέλος της ΕΕ εντός της ίδιας στρατηγικής γεωγραφίας, με δικές της αμυντικές ανάγκες και πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς μηχανισμούς χρηματοδότησης.
Τέτοιοι κόμβοι μπορούν να επικεντρώσουν την ανάπτυξη, την κατασκευή, τη συντήρηση και το κεφάλαιο αντί να τα διασκορπίσουν σε μεμονωμένες εθνικές επενδύσεις.
Αλλά η βιομηχανική βάση της Ευρώπης πρέπει επίσης να εξυπηρετεί το Ισραήλ στον πόλεμο.
Η εξωτερική ζήτηση μπορεί να χρηματοδοτήσει την παραγωγική ικανότητα που το Ισραήλ δεν θα μπορούσε οικονομικά να διατηρήσει μόνο του σε καιρό ειρήνης. Η ισραηλινή προτεραιότητα, η δεσμευμένη παραγωγή και το δικαίωμα ανακατεύθυνσης της παραγωγής πρέπει να καταγράφονται εκ των προτέρων σε συμβάσεις, με τις απαραίτητες κυβερνητικές άδειες εξασφαλισμένες και όχι αναλαμβανόμενες.
Ένα ευρωπαϊκό εργοστάσιο που εξυπηρετεί τους Ευρωπαίους πελάτες του αλλά δεν μπορεί να προμηθεύσει το Ισραήλ όταν ξεκινήσει ο πόλεμος αποτελεί εξαγωγικό πλεονέκτημα και όχι στρατηγικό βάθος.
Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος του Ισραήλ
Η Ευρώπη δεν περιμένει. Από την εισβολή της Ρωσίας, έχει ενσωματώσει γρήγορα την Ουκρανία στο αμυντικό βιομηχανικό της σύστημα .
Το Κίεβο προσφέρει ακριβώς το πλεονέκτημα πάνω στο οποίο χτίστηκε η αμυντική φήμη του Ισραήλ: νέα εμπειρία στο πεδίο της μάχης, σύντομους κύκλους ανάπτυξης και την ικανότητα μετατροπής των απαιτήσεων της πρώτης γραμμής σε αξιοποιήσιμη τεχνολογία. Η Ευρώπη χρηματοδοτεί ήδη αυτή την ολοκλήρωση μέσω κοινής παραγωγής, προγραμμάτων καινοτομίας και συνεργασιών στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Η Ουκρανία δεν είναι απλώς ένας ακόμη ανταγωνιστής. Γίνεται πηγή τεχνολογίας που βασίζεται στο πεδίο της μάχης εντός του ίδιου του ευρωπαϊκού βιομηχανικού συστήματος.
Αν οι ισραηλινές αμυντικές εταιρείες δεν εισέλθουν τώρα στην ευρωπαϊκή παραγωγή, η Ευρώπη δεν θα τις περιμένει.
Ήδη χτίζει την εναλλακτική λύση.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας