Ιστορία - Πολιτισμός
Πώς το ελληνικό κρασί κατάφερε να γίνει διεθνές trend
Η αναγέννηση του ελληνικού κρασιού
Το ελληνικό κρασί βρίσκεται σε μία από τις καλύτερες, αν όχι στην κορυφαία, φάσεις της ιστορίας του, που χρονολογείται από το 2.500 π.Χ. Χρειάστηκε όμως να φτάσουμε στις πιο πρόσφατες δεκαετίες ώστε να υπάρξει, αρχικά, η σωστή αντιμετώπισή του και, έπειτα, η αναγνώριση του σε διεθνές επίπεδο. Το Esquire, έχοντας τη βοήθεια τριών experts του χώρου, χαρτογραφεί όλους εκείνους τους λόγους που θα έκαναν ακόμη και τον Βάκχο να χαμογελά από ικανοποίηση παρακολουθώντας τα τεκταινόμενα των τελευταίων ετών αλλά και τους παράγοντες που δημιουργούν αισιοδοξία για το μέλλον.
Στέλιος Μπουτάρης: Tο κρασί σαν μία “καλή ελληνική ιστορία”
Η αναγέννηση του ελληνικού κρασιούΤο ελληνικό κρασί βρίσκεται αδιαμφισβήτητα σε ανοδική πορεία. Ζούμε τη δεύτερη περίοδο της “Αναγέννησής” του. Τα οινοποιεία στη χώρα μας έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, υπάρχει μεγάλη ζήτηση για νέους αμπελώνες και το στρατηγικό σχέδιο που εκπονήσαμε και εκτελέσαμε έχει αρχίσει να αποδίδει. Στην ελληνική αγορά, η ανάπτυξη του ποιοτικού τουρισμού, η βελτίωση της εστίασης και η στροφή του ντόπιου καταναλωτή στο ποιοτικό εγχώριο κρασί είναι οι κυριότεροι παράγοντες ανάπτυξης. Στο εξωτερικό βλέπουμε να αυξάνεται η ζήτηση τόσο στις παραδοσιακές αγορές όπως η Γερμανία, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς όσο και σε αναπτυσσόμενες αγορές σαν κι αυτή της Ασίας ή της ανατολικής Ευρώπης. Η βελτίωση της ποιότητας, η εξωστρέφεια των παραγωγών, η προβολή των ελληνικών ποικιλιών και η συνολικότερη βελτίωση του brand “Ελλάδα”, είναι όλοι παράγοντες που υποστηρίζουν την ανάπτυξη στις διεθνείς αγορές. Επίσης, τολμώ να πω ότι η Κρίση έκανε καλό στο ελληνικό κρασί. Ως οινοποιοί δείξαμε ωριμότητα και κατά κάποιο τρόπο εκμεταλλευτήκαμε όλη την κακή δημοσιότητα, αναδεικνύοντας το κρασί σαν μία “καλή ελληνική ιστορία”. Ο οινοτουρισμός συνέβαλλε επίσης από την πλευρά του σε αυτή την ανοδική πορεία – κάτι που συνεχίζει ακόμη να κάνει. Τα τελευταία χρόνια, τα περισσότερα οινοποιεία έχουν δώσει μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη των επισκέψεων. Για να μιλήσω προσωπικά και πιο συγκεκριμένα, στο Κτήμα Κυρ-Γιάννη, στη Νάουσα, αναζητούμε διαρκώς τρόπους αύξησης της προσέλευσης των φίλων του κρασιού στο οινοποιείο με πλήθος εκδηλώσεων.
Αυτό που χρειάζεται είναι να συνεχιστεί η σκληρή και συντονισμένη δουλειά.
Όσον αφορά το μέλλον του, το ελληνικό κρασί βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση. Αυτό που χρειάζεται είναι να συνεχιστεί η σκληρή και συντονισμένη δουλειά σε τομείς για την προώθησή του στο εξωτερικό. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την υψηλού επιπέδου εκπαίδευση στους κλάδους της εστίασης, της βελτίωσης των δομών του κράτους σε σχέση με τον αμπελοοινικό τομέα , τη σωστή προβολή των ποικιλιών σε άλλες χώρες σε ιδιωτικό και συλλογικό επίπεδο, πάντοτε με άξονα το στρατηγικό μας σχέδιο και, βέβαια, με την παραγωγή όλο και περισσότερο ποιοτικών κρασιών. Είναι σημαντικό για όλους να αντιληφθούν ότι οι εξαγωγές μας ξεκινούν από την Ελλάδα. Οι 30.000.000 επισκέπτες της χώρας πρέπει και μπορούν να γίνουν “πρεσβευτές” του ελληνικού κρασιού σε διεθνές επίπεδο. Τέλος, μιλώντας για το Κτήμα Κυρ-Γιάννη, οφείλω να πω ότι οι βασικοί πυλώνες της φιλοσοφίας του είναι η καινοτομία, ο σεβασμός στην παράδοση και η εξειδικευμένη γνώση για το κρασί, από το αμπέλι ως τον τελικό καταναλωτή. Είμαστε ανήσυχοι και καθημερινά δουλεύουμε καινούριες πρακτικές, προσπαθώντας να βελτιώσουμε τα κρασιά μας. Παραμένουμε πάντοτε πιστοί στο motto μας: “Η καινοτομία χτίζει την παράδοση”.
* Ο Στέλιος Μπουτάρης είναι οινοποιός και διευθύνων σύμβουλος στο Κτήμα Κυρ-Γιάννη.
Βασιλική Κουτσοβούλου: Ίσως ένα από τα next best things του παγκόσμιου αμπελώνα
Το ελληνικό κρασί διανύει την ίσως καλύτερη περίοδό του, με το επίπεδο να βρίσκεται υψηλότερα από ποτέ. Είναι ταυτόχρονα εξαιρετικά ανταγωνιστικό σε παγκόσμια κλίμακα, με αρκετά brands και ποικιλίες να είναι πλέον αναγνωρίσιμα στους οινόφιλους όλου του κόσμου. Κατά την περίοδο της Κρίσης, υπήρξε μία στροφή του καταναλωτικού κοινού προς το ελληνικό κρασί, σε μία προσπάθεια στήριξης της ντόπιας οικονομίας, όπως ακριβώς συνέβη και με αρκετά ακόμη προϊόντα. Ήταν ένα κομβικό σημείο καθώς πολλές ετικέτες συστήθηκαν σε μεγάλο κομμάτι του κόσμου και αγαπήθηκαν λόγω της πολύ καλής ποιότητας, της μεγάλης ποικιλίας αλλά και της μοντέρνας εμφάνισης. Η πρόοδος έχει ξεκινήσει να εμφανίζεται τα τελευταία 30 χρόνια, κυρίως χάριν στην εμφάνιση νέων και φιλόδοξων Ελλήνων παραγωγών σε όλες τις σημαντικές οινοπαραγωγικές περιοχές. Οι παραγωγοί στράφηκαν, ειδικά κατά την περίοδο της Κρίσης, στις εξαγωγές, ταξίδεψαν αρκετά και έκαναν αρκετές ενέργειες προβολής και εξωστρέφειας. Πρέπει επιπλέον να αναφερθεί και η σπουδαιότητα των wine bars, τα οποία έκαναν το κρασί πιο προσιτό στο νεανικό κοινό, αλλά και των εστιατορίων, που μέσω των wine lists και των σομελιέ το έκαναν προσβάσιμο σε ένα εξαιρετικά δυναμικό κοινό. Επιπροσθέτως, υπήρξαν και υπάρχουν πολλές και σημαντικές οινικές εκθέσεις που λειτουργούν εξαιρετικά αποδοτικά σε συνδυασμό με τις γηγενείς ποικιλίες, τα χαρμάνια με διεθνείς ποικιλίες, τα διαφορετικά terroir, την ποικιλομορφία αλλά και την αναγέννηση παραδοσιακών προϊόντων όπως η ρετσίνα. Όλα αυτά οδηγούν σε μία ευρεία γκάμα κρασιών που μπορούν να καταναλωθούν όλες τις ώρες της ημέρας και από ανθρώπους με διαφορετικές παλέτες, ενώ μπορούν να συνοδεύσουν πιάτα από κάθε κουζίνα.
Ένας ενημερωμένος καταναλωτής μπαίνει στη διαδικασία να ανακαλύψει τον ελληνικό οινικό πλούτο και φυσικά να βρει το στυλ που του ταιριάζει.
Τα ελληνικά κρασιά είναι αναμφισβήτητα food friendly. Ένας ενημερωμένος καταναλωτής μπαίνει στη διαδικασία να ανακαλύψει τον ελληνικό οινικό πλούτο και φυσικά να βρει το στυλ που του ταιριάζει. Στο μέλλον περιμένουμε να αξιοποιηθούν περισσότερο γηγενείς ποικιλίες όπως η Λημνιώνα, το Μούχταρο, το Βιδιανό και η Κυδωνίτσα, τα οποία όλοι ευελπιστούμε να ακολουθήσουν το δρόμο του Ασύρτικου, του Ξινόμαυρου και του Αγιωργίτικου. Οι παραγωγοί μπορούν πια να επενδύσουν περισσότερο και ευκολότερα σε επίπεδο αμπελοκαλλιέργειας και οινοποίησης. Εκείνο όμως το στοιχείο που χρειάζεται το ελληνικό κρασί ώστε να ισχυροποιήσει το brand είναι η βελτίωση του marketing και πιο συγκεκριμένα αυτού στο digital κομμάτι, τόσο σε μεμονωμένες περιπτώσεις όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Ένας κλάδος που επίσης χρειάζεται εξέλιξη είναι ο οινοτουρισμός σε συνδυασμό με τη γαστρονομία ή ακόμη και με μορφές τέχνης ή αθλητισμού. Τολμώ να πω ότι με τη σωστή στρατηγική και τις κατάλληλες προωθητικές ενέργειες, το ελληνικό κρασί μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα next best things του παγκόσμιου αμπελώνα.
* Η Βασιλική Κουτσοβούλου είναι οινολόγος, οινοχόος, wine buyer στο Wine Room Mykonos και συνιδρυτής του Winetuned.
Γεωργία Παναγοπούλου: Μία μικρή αλλά ξεχωριστή οινοπαραγωγική χώρα
Δεν χωρά αμφιβολία ότι το ελληνικό κρασί συνεχώς βελτιώνεται, έχοντας τα τελευταία χρόνια πολύ πιο δυναμική εγχώρια αλλά και διεθνή παρουσία. Οι παραγωγοί έχουν πλέον ως βασικό γνώμονα την μεγιστοποίηση της ποιότητας, που πλησιάζει εκείνη μεγάλων κρασιών από καταξιωμένες περιοχές. Πέρα από όλα τα υπόλοιπα, οι Έλληνες παραγωγοί κατά τη διάρκεια της Κρίσης κατάλαβαν την ανάγκη για εκσυγχρονισμό σε διάφορα επίπεδα προκειμένου να αποκτήσουν τη δική τους, πολυπόθητη, θέση στις λίστες των σομελιέ, των media αλλά κυρίως των εισαγωγέων και των διανομέων ανά τον κόσμο. Πρακτικά βέβαια, παραμένουμε μία πολύ μικρή οινοπαραγωγική χώρα ώστε να μπορέσουμε να ανταγωνιστούμε τεράστιες αντίστοιχες οινοπαραγωγικές περιοχές, που μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του mainstream καταναλωτή παγκοσμίως. Αυτό όμως είναι και κάτι που μας κάνει τόσο ξεχωριστούς. Το ελληνικό κρασί έχει αποκτήσει το κοινό του γιατί η νοοτροπία των οινοποιών άλλαξε, μαζί με αυτή του καταναλωτή. Οι σημερινοί οινολόγοι και οινοποιοί είτε παίρνουν τα ηνία των οικογενειών τους, είτε είναι άνθρωποι που ακολουθούν το πάθος τους για το κρασί σπουδάζουν, ταξιδεύουν, δοκιμάζουν, κάνουν τρύγους παντού, βλέπουν τις τάσεις, πειραματίζονται, υιοθετούν τεχνικές και, κυρίως, έχουν ανοιχτό μυαλό. Αυτό, με λίγα λόγια, έχει ως αποτέλεσμα να κάνουν ωραία κρασιά για κάθε γούστο. Επιπλέον είχε ήδη γίνει μια πολύ σημαντική προσπάθεια από ανθρώπους του χώρου να στηθεί και να ανοίξει η αγορά στο εξωτερικό, ειδικά κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες: Ο κλάδος βρήκε έναν μάλλον ανοικτό δρόμο όταν αποφάσισε να στραφεί σε νέες αγορές. Παράλληλα, οι επαγγελματίες του χώρου ενημερώνονται συνεχώς με σεμινάρια, σχολεία οίνου, δοκιμές κ.α.. Άρα δημιουργείται μία υψηλού επιπέδου κοινότητα που αρχικά εκτιμά και έπειτα αναδεικνύει το κρασί. Υπάρχει επιπροσθέτως πρόσφορο έδαφος γιατί ο καταναλωτής, ειδικά αυτός που έρχεται ως επισκέπτης από το εξωτερικό, δείχνει πάντοτε ενδιαφέρον για τα τοπικά προϊόντα.
Δημιουργείται μία υψηλού επιπέδου κοινότητα που αρχικά εκτιμά και έπειτα αναδεικνύει το κρασί.
Μέσα σε όλο αυτό, υπάρχει και το κοινό των Millennials, που είναι και ένας από τους “στόχους” της βιομηχανίας τελευταία. Παρότι καταναλώνουν λιγότερο σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές, συνηθίζουν να πληρώνουν περισσότερο για μία φιάλη που θα επιλέξουν. Είναι ανοικτοί στο να δοκιμάσουν κρασιά από νέες -όχι παραδοσιακές- περιοχές, να ταξιδέψουν για την όλη οινική εμπειρία και δεν έχουν κανένα πρόβλημα να γνωρίσουν περισσότερα μέσω του digital marketing και των social media για τα brands. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, μπορεί να γίνουν ακόμη και “πρεσβευτές” κάποιας ετικέτας αν τους αρέσει και τους αντιπροσωπεύει. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι αλλάζουν το παιχνίδι γύρω από την αντίληψη ακόμη και για τα prestige brands του κρασιού, όπως για παράδειγμα εκείνα του Μπορντώ.
*Η Γεωργία Παναγοπούλου είναι Xημικός Mηχανικός, με MSc in Wine Management, Digital Marketing Diploma και ιδρυτής του Wine Gini (Facebook, Instagram και LinkedIn) που είναι digital marketing agency για το κρασί.
ΠΗΓΗ: Esquire
GEOPOLITICO
«Ρωμαίων Νόστος»: Ένα ταξίδι στις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου – Το νέο βιβλίο του Μιχάλη Αδαμίδη
Μια λογοτεχνική επιστροφή στις πατρογονικές εστίες, εκεί όπου οι μύθοι συναντούν την ιστορία και οι μνήμες των ξεριζωμένων Ελλήνων παραμένουν ζωντανές. Το ιστορικό μυθιστόρημα «Ρωμαίων Νόστος» του Μιχάλη Αδαμίδη, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων, αποτελεί έναν φόρο τιμής στον Ποντιακό Ελληνισμό και στις γενιές που κουβάλησαν τον πόνο της προσφυγιάς.
Ένα ταξίδι στην ιστορία, τη μνήμη και την ελληνική παρουσία στον Εύξεινο Πόντο επιχειρεί ο συγγραφέας και ζωγράφος Μιχάλης Αδαμίδης, μέσα από το νέο του ιστορικό μυθιστόρημα με τίτλο «Ρωμαίων Νόστος», το οποίο κυκλοφόρησε στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Πρόκειται για ένα έργο που αντλεί την έμπνευσή του από τις οικογενειακές μνήμες του δημιουργού και, κυρίως, από τις αφηγήσεις των γονιών του, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν βίαια την πατρίδα τους, τον Πόντο.
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αναδύεται ο κόσμος του Εύξεινου Πόντου, μιας περιοχής άρρηκτα συνδεδεμένης με την ελληνική ιστορία, τη μυθολογία, τον πολιτισμό και την περιπέτεια του Ποντιακού Ελληνισμού.
Από τα Δαρδανέλια στη Σινώπη – Ένα ταξίδι στη γη των μύθων
Η αφήγηση μεταφέρει τον αναγνώστη σε ένα θαλασσινό ταξίδι μέσα από τα Δαρδανέλια και την Προποντίδα, με προορισμό τον Εύξεινο Πόντο.
Η θάλασσα, που στην αρχαιότητα χαρακτηριζόταν «Άξεινος» λόγω των κινδύνων και της αφιλόξενης φύσης της, μετατρέπεται στο σκηνικό μιας διαδρομής γεμάτης εικόνες, ήχους και έντονους συμβολισμούς.
Οι ταξιδιώτες διασχίζουν τα παράλια, αντικρίζοντας τις απόκρημνες βουνοπλαγιές, τα πυκνά δάση και τους ορμητικούς ποταμούς που καταλήγουν στη Μαύρη Θάλασσα.
Η περιγραφή του συγγραφέα αποτυπώνει με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο τη στιγμή της άφιξης:
«Η Σινώπη απλωνόταν μπροστά τους! Εδώ άρχιζε ο Πόντος— η γη των μύθων και των ηρώων».
Η Σινώπη, μία από τις ιστορικές ελληνικές πόλεις της Μαύρης Θάλασσας, αποτελεί στην αφήγηση την πύλη εισόδου σε έναν τόπο με βαθιές ρίζες στον ελληνικό πολιτισμό.
Ένα βιβλίο αφιερωμένο σε όσους δεν γύρισαν ποτέ
Πέρα από τη λογοτεχνική του διάσταση, ο «Ρωμαίων Νόστος» έχει για τον δημιουργό του ιδιαίτερη συναισθηματική και οικογενειακή σημασία.
Οι ιστορίες των γονιών του για τη ζωή στον Πόντο και τον βίαιο αποχωρισμό από την πατρογονική γη αποτέλεσαν την αφετηρία για τη συγγραφή του.
Ο Μιχάλης Αδαμίδης επιχειρεί έτσι να διατηρήσει ζωντανές τις μνήμες μιας γενιάς που γνώρισε τον ξεριζωμό και να αποδώσει έναν προσωπικό φόρο τιμής στους προγόνους του.
Η αφιέρωση του έργου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς δεν περιορίζεται σε εκείνους που κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει και όσους δεν κατόρθωσαν να πραγματοποιήσουν αυτό το ταξίδι, αλλά και όσους δεν πρόλαβαν να δημιουργήσουν μια νέα ζωή στην ελληνική γη.
Ο τίτλος «Ρωμαίων Νόστος» παραπέμπει στη διαχρονική σχέση των Ελλήνων του Πόντου με τη ρωμαίικη ταυτότητά τους και στην έννοια της επιστροφής, η οποία αποκτά ιδιαίτερο βάρος στην ιστορική εμπειρία του προσφυγικού Ελληνισμού.
Ποιος είναι ο Μιχάλης Αδαμίδης
Ο Μιχάλης Αδαμίδης γεννήθηκε το 1953 στους Γεωργιανούς Βέροιας και μεγάλωσε στην Αθήνα.
Από μικρή ηλικία εκδήλωσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις τέχνες και κυρίως για τη ζωγραφική. Σπούδασε σχέδιο και διακόσμηση στη Σχολή Δοξιάδη, ενώ παράλληλα μαθήτευσε δίπλα σε έμπειρους ζωγράφους, αποκτώντας γνώσεις γύρω από τα χρώματα, τα υλικά και τις τεχνικές της ζωγραφικής.
Στη διάρκεια της καλλιτεχνικής του πορείας συμμετείχε σε πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις. Τον Μάιο του 1997 πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στο Πνευματικό Κέντρο Παλαιού Φαλήρου.
Παράλληλα εργάστηκε επί είκοσι χρόνια στην αμερικανική αεροπορική εταιρεία TWA.
Με τον «Ρωμαίων Νόστο» στρέφεται στη συγγραφή, έχοντας ως βασικό ερέθισμα τις οικογενειακές αφηγήσεις και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης του Ποντιακού Ελληνισμού.
Τα στοιχεία της έκδοσης
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων και είναι διαθέσιμο στην ελληνική γλώσσα.
| Τίτλος | Ρωμαίων Νόστος |
| Συγγραφέας | Μιχάλης Αδαμίδης |
| Εκδόσεις | Ινφογνώμων |
| Κατηγορία | Ιστορικό μυθιστόρημα |
| Σελίδες | 130 |
| Ημερομηνία κυκλοφορίας | 19 Σεπτεμβρίου 2026 |
| ISBN | 978-618-5970-26-0 |
| Τιμή | 13,50 ευρώ |
Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα των εκδόσεων, www.infognomon.gr.
GEOPOLITICO
Παρουσίαση του βιβλίου «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Το βιβλίο του Κώστα Μπαλαχούτη «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» παρουσιάζεται στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, στις 20:00, σε εκδήλωση που διοργανώνουν ο Δήμος Βέροιας και οι Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Στο επίκεντρο της βραδιάς βρίσκεται η έκδοση που είναι αφιερωμένη στον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον τίτλο «Δεν με σβήνει κανένας» να δίνει το στίγμα της αναφοράς σε μια φωνή που παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο Κωνσταντίνος Καρέλας, επιχειρηματίας και μουσικός, ο Σάββας Καλεντερίδης, συγγραφέας και εκδότης, καθώς και ο ίδιος ο συγγραφέας, Κώστας Μπαλαχούτης. Τον πρόλογο της έκδοσης υπογράφει η Χάρις Αλεξίου, όπως αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου.
Οι διοργανωτές προσκαλούν το κοινό της Βέροιας να παρακολουθήσει την παρουσίαση και να γνωρίσει την έκδοση για τον μεγάλο λαϊκό ερμηνευτή.
Η εκδήλωση με μια ματιά:
- Ημερομηνία: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026.
- Ώρα: 20:00.
- Χώρος: Αντωνιάδειος Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», Βέροια.
- Διοργάνωση: Δήμος Βέροιας και Εκδόσεις Ινφογνώμων.
- Είσοδος: Ελεύθερη.
GEOPOLITICO
Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ
Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.
Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;
Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.
Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919
Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.
Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.
Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.
Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.
Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία
Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.
Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός
Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.
Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.
Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.
Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;
Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας