Απόψεις

Χρήστος Ροζάκης: Είναι η Χάγη μια διέξοδος ή μια ουτοπία;

Δημοσιεύτηκε στις

26 Φεβρουαρίου 2020 στις 11:30

από τον

ΧΡΗΣΤΟΣ ΡΟΖΑΚΗΣ*

Τον τελευταίο καιρό στους… ευρύτατους κύκλους των ελληνοτουρκικών –που όσο η κρίση βαθαίνει, τόσο και αυξάνονται οι ειδήμονες που θέλουν να εκφράσουν τη γνώμη τους– υφίσταται μια έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα στους υποστηρικτές (οι οποίοι είναι ευάριθμοι) μιας προσφυγής στη Χάγη και στους πολυπληθείς αρνητές της. Ανήκοντας προσωπικά στην πρώτη κατηγορία θα ήθελα με το σημείωμα αυτό να υποστηρίξω την ιδέα της προσφυγής.

Αλλά ας ξεκινήσω: Οι εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, μετά τη σχετικά πρόσφατη στροφή της τουρκικής διπλωματίας, με τη σκλήρυνση των θέσεών της απέναντι στην Ελλάδα, έχουν καταστήσει την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών σε διμερές επίπεδο σχεδόν αδύνατη. Η προσθήκη της τουρκολιβυκής συμφωνίας έχει δημιουργήσει ένα καθεστώς ασφυξίας στην ελληνική διπλωματία, καθώς ουσιαστικά οι ρυθμίσεις της αποκλείουν ευμεγέθη ελληνικά νησιά από, σχεδόν, κάθε δικαίωμα να διεκδικήσουν υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ). Τη στιγμή που το άρθρο 121, και το εξ αυτού προερχόμενο εθιμικό δίκαιο, αποδίδει στα νησιά ταυτόσημα δικαιώματα με τα δικαιώματα που απολαμβάνουν τα ηπειρωτικά εδάφη και οι ακτές τους. Και ναι μεν η διεθνής νομολογία (το διεθνές δίκαιο, κατά τη σχετική φρασεολογία των άρθρων 74 και 83, που αναφέρονται στον τρόπο οριοθέτησης σε θαλάσσιες περιοχές που πάσχουν από γεωγραφική στενότητα) έχει μετριάσει και εξειδικεύσει τον κανόνα του άρθρου 121, αλλά οι περιορισμοί επήρειας των νησιωτικών ακτών δεν εξικνούνται πουθενά στις στενόχωρες ρυθμίσεις που η τουρκολιβυκή συμφωνία επιβάλλει για τα ελληνικά νησιά. Ιδιαίτερα για τα μεγαλύτερα εξ αυτών, όπως είναι η Ρόδος και η Κρήτη.

Αφού, λοιπόν, το περιβάλλον είναι εχθρικό για διμερή επίλυση, η μόνη εναλλακτική λύση είναι η διεθνής δικαιοδοσία. Το θέμα δεν είναι απλό, γιατί προκειμένου να επιβληθεί η λύση αυτή, απαιτείται η συναίνεση της Τουρκίας, με την υπογραφή συνυποσχετικού, δηλαδή μιας διμερούς συμφωνίας που να αποτελεί τη δικαιοδοτική βάση προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο. Και η Τουρκία, έχοντας, ύστερα από χρόνια, αποδεχθεί το ενδεχόμενο αυτό, βλέπει την προσφυγή με τελείως διαφορετικούς όρους από αυτούς της Ελλάδας. Ενώ η Ελλάδα είναι διατεθειμένη να καταλήξει σε ένα συνυποσχετικό για παραπομπή στο Δικαστήριο μιας διαφοράς (για την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ), η Τουρκία επιθυμεί, προκειμένου να συναινέσει, μια συνολικότερη επίλυση των ελληνοτουρκικών ζητημάτων, που δείχνουν να περιλαμβάνουν το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης και τον συναφή με αυτήν εθνικό εναέριο χώρο, την κυριαρχία σε ορισμένα ελληνικά νησιά (γκρίζες ζώνες) και πιθανότατα το θέμα της αποστρατικοποίησης των ακραίων ανατολικών νησιών μας, που έχει επανέλθει στην επικαιρότητα.

Για την Ελλάδα το μονομερές δικαίωμα καθορισμού των ορίων της αιγιαλίτιδας ζώνης και η εθνική κυριαρχία σε νησιωτικό έδαφος δεν μπορούν να υπαχθούν σε δικανική κρίση, ενώ η αποστρατικοποίηση των νησιών, καθεστώς από τη φύση του προσωρινό, δεν έχει πλέον ισχύ, λόγω της παρέλευσης δεκάδων ετών από τη θέσπισή της. Κατά συνέπεια η χώρα μας δεν είναι διατεθειμένη να δεχθεί μια διεύρυνση της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου σε αυτήν την κατεύθυνση. Το θέμα λοιπόν είναι να υπάρξει ένα συνυποσχετικό το οποίο θα προβλέπει προσφυγή στο Δικαστήριο με μόνο αντικείμενο τη διαφορά για την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Κάτι που απαιτεί μακρότατες και επαχθείς διαπραγματεύσεις και, τελικά, η πιθανότητα να μην υπάρξει συμφωνία παραπομπής είναι εξαιρετικά υψηλή.

Εξάλλου υπάρχουν και άλλα κωλύματα για την παραπομπή, όπως το μέλλον του εύρους της αιγιαλίτιδας ζώνης. Θα συμβιβαστεί η Ελλάδα να προσφύγει στο Δικαστήριο με 6 ν.μ.; Δεδομένου ότι η υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ έχει ως εσωτερικά όρια τα εξωτερικά όρια της αιγιαλίτιδας ζώνης, ο προσδιορισμός του εύρους της αιγιαλίτιδας είναι κρίσιμος για την οριοθέτηση. Και σύμφωνα με τη νομολογία, το κράτος δεν έχει δικαίωμα επέκτασης μετά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ.

Για τους λόγους αυτούς είχε θεσπιστεί, και λειτούργησε, έως το 2016, ο θεσμός των διερευνητικών συνομιλιών Ελλάδας – Τουρκίας, που σκοπό είχε να προλειάνει το έδαφος για μια προσφυγή στη Χάγη. Αντικείμενό τους ήταν όλα τα περιφερειακά ή προκριματικά θέματα που αντιμετώπιζαν οι δυο χώρες, και η επίλυσή τους με καλή πίστη, ώστε να μην εμπλακούν στη δικανική διερεύνηση όταν αυτή θα κρινόταν ώριμη και από τις δύο πλευρές. Δυστυχώς η διαδικασία αυτή ατόνησε και διακόπηκε, με ευθύνη της Τουρκίας. Στις πρόσφατες επαφές (και κορυφής) τονίστηκε η ανάγκη επανάληψης των διερευνητικών επαφών, που, αν πραγματοποιηθεί, δίνει μια μικρή ελπίδα επίλυσης εξωδικαστικά του ζητήματος του εύρους της αιγιαλίτιδας και των γκρίζων ζωνών, πράγμα που θα επιτρέψει την προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο με ένα «ελαφρύ» συνυποσχετικό.

Υπάρχει μια εναλλακτική λύση στο αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συνυποσχετικού. Και αυτή δεν είναι άλλη από τη σύναψη συνυποσχετικού με τη Λιβύη, σχετικά με τη συμφωνία της με την Τουρκία. Φυσικά, μια τέτοια λύση αφήνει ανοικτό το πελώριο θέμα των ελληνοτουρκικών διαφορών, που μετατίθεται στο απώτερο μέλλον, με όλες τις πιθανές συνέπειες που μπορεί να έχει η αναβολή. Αλλά τουλάχιστον θα έχει το αποτέλεσμα να διαπιστωθεί η παρανομία της συμφωνίας και να αποκατασταθεί η νομιμότητα. Δυστυχώς στο διεθνές δίκαιο μια παρανομία δεν αποκαθίσταται παρά μόνον με την αποδοχή της από τον ίδιον αυτόν που έχει παρανομήσει ή από τη διεθνή δικαιοδοσία.

Η λύση αυτή, της μετάθεσης του αντιδίκου, δεν προσκρούει σε κανένα εμπόδιο. Η ίδια η Λιβύη, σε πρόσφατες δηλώσεις της, επεσήμανε τη δυνατότητα προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο. Εξάλλου η χώρα αυτή έχει εμπειρία από προσφυγές, αφού το διεθνές δικαιοδοτικό όργανο έχει επιδικάσει δύο υποθέσεις οριοθέτησης της Λιβύης με γειτονικές της χώρες (Τυνησία, Μάλτα) στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν.

Το αντικείμενο της προσφυγής θα είναι η νομιμότητα ή όχι του τουρκολιβυκού μνημονίου από πλευράς Διεθνούς Δικαίου, δηλαδή κατά πόσον η οριοθέτηση που περιλαμβάνει είναι νόμιμη από τη στιγμή που περικλείει τμήματα ελληνικής υφαλοκρηπίδας σε θαλάσσιες περιοχές που δικαιωματικά ανήκουν στην Ελλάδα. Με το ερώτημα αυτό η Ελλάδα προσδοκά ότι το Διεθνές Δικαστήριο θα κηρύξει παράνομη τη συμφωνία και παράλληλα θα λύσει και το πρόβλημα της ακριβούς επήρειας των ελληνικών νησιών που εμπλέκονται στην οριοθέτηση. Είναι μια λύση, όχι ιδανική, αλλά που κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες είναι η μόνη, κατά τα φαινόμενα, εφικτή.

* Ο κ. Χρήστος Ροζάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

“Καθημερινή”

Σχετικά θέματα

Σταύρος Καλεντερίδης

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μάρκο Ρούμπιο, Δούρειος Ίππος και γεωπολιτική πραγματικότητα!

Δημοσιεύτηκε

10 ώρες πριν

στις

9 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Γράφει ο Ακαδημαϊκός και Καθηγητής DDDr. Dr. Παναγόπουλος Π. Αλέξιος

Η Πνύκα, η Ελλάδα, η Ορθοδοξία και η αμερικανική αφήγηση για τη «Δύση». Η Πνύκα δεν είναι αίθουσα δημοσίων και διπλωματικών εντυπωσιασμών και διεθνών σχέσεων ούτε παραχωρείται μαζί με τις διπλωματικές φιλοφρονήσεις.

Είναι ένας από τους κατεξοχήν τόπους της πολιτικής ιστορίας της ανθρωπότητας. Είναι ο χώρος όπου η πολιτική συμμετοχή, ο δημόσιος λόγος και η ευθύνη απέναντι στην πόλη συνδέθηκαν με την ίδια την έννοια της δημοκρατίας.

Γι’ αυτό και η επιλογή της Πνύκας για την ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα απλό πρωτόκολλο.

Ο Ρούμπιο δεν ήρθε απλώς να μιλήσει για την Ελλάδα.

Ήρθε να αφηγηθεί μια συγκεκριμένη ιστορία για τη Δύση, την καταγωγή της, την κρίση της και την ανάγκη ανασυγκρότησης της ισχύος της ή και τη μετάλλαξη της.

Και εδώ αρχίζουν τα πραγματικά ερωτήματα.

Ο ίδιος παρουσίασε μια ιστορική αλυσίδα από την αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη, μέσω της Χριστιανοσύνης και της ευρωπαϊκής παράδοσης, έως την ίδρυση της Αμερικανικής Δημοκρατίας.

Παράλληλα υποστήριξε ότι η Δύση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο «σημείο καμπής» και ότι πρέπει να ανακτήσει την αυτοπεποίθηση, τη δύναμη και τη στρατηγική της αποφασιστικότητα.

Η αφήγηση αυτή είναι πολιτικά κατανοητή.

Ιστορικά, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη. Ποια Ελλάδα;

Η Ελλάδα δεν έμεινε στο Δωδεκάθεο. Αυτό είναι ίσως το πρώτο πράγμα που πρέπει να θυμίσουμε σε όσους χρησιμοποιούν την ελληνική αρχαιότητα ως αφετηρία μιας σύγχρονης γεωπολιτικής αφήγησης.

Η Ελλάδα πέρασε από την αρχαία φιλοσοφία, την πόλη-κράτος και τον κλασικό πολιτισμό σε έναν ευρύτερο οικουμενικό ορίζοντα. Και αυτός ο μετασχηματισμός δεν μπορεί να αποκοπεί από τον Χριστιανισμό. Από τον Άρειο Πάγο, όπου ο Απόστολος Παύλος απευθύνθηκε στους Αθηναίους, μέχρι τη διαμόρφωση της χριστιανικής γραμματείας και της ελληνόφωνης πατερικής παράδοσης, η ελληνική ιστορική διαδρομή δεν αποτελεί απλώς προϊστορία της νεότερης «Δύσης».

Αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης οικουμενικής, παγκόσμιας ιστορίας.

Η Αθήνα δεν είναι μόνο ο τόπος του Σωκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Είναι και τόπος όπου ο χριστιανικός λόγος συναντήθηκε με την ελληνική φιλοσοφία. Η Ελλάδα δεν σταμάτησε στον Παρθενώνα.

Προχώρησε στον Άρειο Πάγο, στην Εκκλησία του Δήμου και στην Εκκλησία των Πατέρων, στους Έλληνες Πατέρες, στη Νέα Ρώμη, στην Κωνσταντινούπολη και στη βυζαντινή οικουμένη.

Αυτό είναι το ιστορικό συνεχές που δεν πρέπει να εξαφανίζεται μέσα σε μια απλουστευμένη έννοια της «Δύσης».

Ρώμη ναι — αλλά ποια Ρώμη; Ο Ρούμπιο αναφέρεται πράγματι στη Ρώμη. Επομένως, δεν θα ήταν ιστορικά ακριβές να υποστηρίξουμε ότι την παρέλειψε. Το ερώτημα είναι άλλο: Το ποια Ρώμη;

Η Ρώμη δεν τελείωσε στη Δύση. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία συνέχισε να υπάρχει στην Ανατολή για περίπου μία χιλιετία μετά την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Αυτό που σήμερα ονομάζουμε «Βυζάντιο» αυτοπροσδιοριζόταν ως Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η Κωνσταντινούπολη ήταν η Νέα Ρώμη. Και η πολιτισμική της κληρονομιά δεν υπήρξε απλώς ελληνική ή ρωμαϊκή. Υπήρξε ελληνόφωνη, ρωμαϊκή, χριστιανική και οικουμενική. Επηρέασε τους Έλληνες, τους Αρμενίους, τους Σλάβους και άλλους λαούς της Ανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.

Επομένως, όταν παρουσιάζεται μια γραμμή:

Αθήνα → Ρώμη → Χριστιανοσύνη → Ευρώπη → Αμερικανική Δημοκρατία,

οφείλουμε να ρωτήσουμε:

Πού βρίσκεται η Κωνσταντινούπολη;

Πού βρίσκεται η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία;

Πού βρίσκεται η Ορθόδοξη Εκκλησία; Πού βρίσκονται οι Πατέρες της Ανατολής;

Πού βρίσκεται η βυζαντινή πολιτική, η βυζαντινή νομική και θεολογική παράδοση; Πού βρίσκεται ο Μέγας Φώτιος καθηγητής Πανεπιστημίου Μαγναύρας, τότε, και ο κόσμος που δημιουργήθηκε γύρω από τη Νέα Ρώμη; Αυτές δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια οικουμενική ιστορία του πολιτισμού και σε μια γεωπολιτικά επιλεγμένη ιστορία της Δύσης.

Από το 1054 και μετά και την οριστική διαμόρφωση του σχίσματος μεταξύ Ανατολής και Δύσης, η ιστορική πορεία του Χριστιανισμού ακολούθησε διαφορετικούς δρόμους.

Η Ορθόδοξη παράδοση δεν αποτελεί περιθωριακή υποσημείωση της ευρωπαϊκής ιστορίας.

Αποτελεί έναν από τους δύο μεγάλους ιστορικούς πόλους του ευρωπαϊκού Χριστιανισμού. Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αποτέλεσε για αιώνες τον πολιτειακό και πολιτισμικό φορέα αυτής της παράδοσης. Και μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453, η ορθόδοξη παράδοση δεν εξαφανίστηκε. Συνέχισε να ζει στην Ελλάδα, στα Βαλκάνια, στους Σλάβους, στην Ορθόδοξη Ρωσία και σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο. Άρα, όταν μιλάμε για «κοινή χριστιανική κληρονομιά», δεν μπορούμε να επιλέγουμε μόνο εκείνα τα τμήματα της χριστιανικής ιστορίας που οδηγούν πολιτισμικά προς τη σύγχρονη Δύση.

Η Χριστιανοσύνη είναι μεγαλύτερη από τη Δύση.

Και η ιστορία της είναι μεγαλύτερη από τη δυτική Ευρώπη. Τι ακριβώς εννοεί «Δύση»; Εδώ βρίσκεται το βαθύτερο ερώτημα της ομιλίας Ρούμπιο. Η «Δύση» παρουσιάζεται ως ένας ενιαίος πολιτισμός που έχει κοινή καταγωγή, κοινές αξίες και κοινό στρατηγικό μέλλον. Αλλά η ιστορία δεν είναι τόσο απλή. Η Δύση υπήρξε αποτέλεσμα πολλών διαφορετικών παραδόσεων: ελληνικής φιλοσοφίας, ρωμαϊκού δικαίου, χριστιανικής θεολογίας, γερμανικών και ευρωπαϊκών πολιτειακών παραδόσεων, Αναγέννησης, Μεταρρύθμισης, Διαφωτισμού, επιστημονικής επανάστασης και νεωτερικότητας.

Και η σύγχρονη Αμερική αποτελεί ένα μεταγενέστερο ιστορικό προϊόν αυτής της σύνθετης πορείας. Δεν είναι η φυσική και αναπόφευκτη κατάληξη ολόκληρης της ελληνικής και χριστιανικής ιστορίας. Η «λογική τάξη του κόσμου» και το μεγάλο ερώτημα, που ο Ρούμπιο έκανε ένα ακόμη ενδιαφέρον βήμα. Υποστήριξε ότι οι αρχαίοι Έλληνες κληροδότησαν στη Δύση την πεποίθηση ότι ο κόσμος μπορεί να κατανοηθεί μέσω της λογικής, της επιστήμης και της αναζήτησης της αντικειμενικής τάξης. Συνέδεσε αυτή την παράδοση με τη φιλοσοφία, την ηθική, τη θρησκεία και τελικά τη δυτικό-χριστιανική φυσικοδικαιική παράδοση της Εσπερίας. Εδώ υπάρχει ένα σοβαρό και γόνιμο σημείο συμφωνίας. Αλλά υπάρχει και ένα τεράστιο ερώτημα.

Μπορεί ο ορθολογισμός της Δύσης να γίνει αυτοκαταστροφικός όταν αποσυνδέεται από την ηθική; Η επιστήμη χωρίς ηθική μπορεί να δημιουργήσει τεράστια ισχύ. Η τεχνολογία χωρίς ανθρωπολογικά όρια μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό ελέγχου. Η οικονομική ανάπτυξη χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε ακραία συγκέντρωση πλούτου.

Και η στρατιωτική υπεροχή χωρίς διεθνές δίκαιο μπορεί να μετατρέψει την ειρήνη σε προσωρινή ανακωχή μεταξύ ανταγωνιστικών δυνάμεων.

Άρα το πρόβλημα της σύγχρονης Δύσης ίσως δεν είναι ότι έχασε απλώς την «τόλμη» της. Μήπως έχασε το μέτρο της; Από την αρετή στην ισχύ, κι ο Ρούμπιο επικαλείται την ελληνική έννοια της αρετής, της φιλοδοξίας, της αριστείας, της εξερεύνησης και της ανταγωνιστικότητας.

Όμως η αρχαιοελληνική σκέψη γνώριζε και την άλλη πλευρά: την ύβρη, την αλαζονία, το εγωκεντρικό του ορθολογισμού. Η δύναμη χωρίς μέτρο δεν είναι αρετή. Η φιλοδοξία χωρίς δικαιοσύνη δεν είναι μεγαλείο. Η ισχύς χωρίς αυτοπεριορισμό δεν είναι πολιτισμός. Επομένως, η ερώτηση προς τον Ρούμπιο δεν πρέπει να είναι: «Θέλετε μια ισχυρή Δύση;»

Η απάντηση θα ήταν αυτονόητη. Η πραγματική ερώτηση είναι: «Θέλετε μια ισχυρή Δύση που υπόκειται στο δίκαιο ή μια ισχυρή Δύση που θεωρεί ότι η ισχύς της δημιουργεί το δίκαιο;».

Αυτό ίσως είναι το πραγματικό δημοκρατικό δίλημμα. Ποια Αμερική;

Και εδώ βρίσκεται το δεύτερο μεγάλο ερώτημα.

Η Αμερικανική Δημοκρατία έχει σημαντικές δημοκρατικές και συνταγματικές παραδόσεις. Δεν είναι επιστημονικά σοβαρό να ταυτίζεται συλλήβδην με «πλουτοκρατία» ή με οποιαδήποτε ενιαία θρησκευτικοπολιτική δύναμη. Αλλά είναι απολύτως θεμιτό να εξετάζουμε κριτικά:

την επιρροή του μεγάλου κεφαλαίου, τα πολιτικά και ισχυρά Λόμπι, η σχέση οικονομικής και πολιτικής ισχύος, το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα, την επιρροή των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών,

και τον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν την εξωτερική τους πολιτική. Το ίδιο πρέπει να ισχύει για κάθε μεγάλη δύναμη.

Η κριτική δεν πρέπει να μετατρέπεται σε συνωμοσιολογία. Πρέπει να μετατρέπεται σε έλεγχο της εξουσίας. Και η Κίνα; Η εποχή της αδιαμφισβήτητης αμερικανικής μονοπολικότητας έχει παρέλθει. Η Κίνα αποτελεί πλέον κεντρικό παγκόσμιο οικονομικό, τεχνολογικό και στρατηγικό πόλο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει απλώς να «κάνουν στην άκρη» και να αποδεχθούν μια δεύτερη θέση. Η ιστορία δεν είναι πρωτάθλημα στο οποίο η ανθρωπότητα οφείλει να αποφασίσει ποιος θα είναι πρώτος και ποιος δεύτερος. Το πραγματικό ζητούμενο είναι ένα πολυκεντρικό διεθνές σύστημα στο οποίο καμία δύναμη —ούτε η Αμερική, ούτε η Κίνα, ούτε η Ρωσία, ούτε οποιαδήποτε άλλη— δεν θεωρεί ότι θα βρίσκεται πάνω από το διεθνές δίκαιο και το συμφέρον του ανθρώπου.

Ο «Δούρειος Ίππος». Γι’ αυτό ο όρος «Δούρειος Ίππος» μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολιτική μεταφορά. Όχι για να υποστηριχθεί ότι ο Ρούμπιο είναι πράκτορας κάποιας κρυφής δύναμης.

Αλλά για να τεθεί το ερώτημα: Μήπως η πολιτισμική επίκληση της Ελλάδας χρησιμοποιείται ως όχημα για μια συγκεκριμένη γεωπολιτική αντίληψη της αμερικανικής ηγεσίας; Η Πνύκα γίνεται τότε κάτι περισσότερο από ιστορικός χώρος. Γίνεται σύμβολο. Και τα σύμβολα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή όταν χρησιμοποιούνται από την πολιτική εξουσία. Γιατί η ιστορία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να νομιμοποιεί την ισχύ.

Η ιστορία πρέπει να χρησιμοποιείται για να ελέγχει την ισχύ. Η Πνύκα δεν παραχωρεί τη δημοκρατική νομιμοποίηση.

Η Πνύκα δεν προσφέρει δημοκρατική νομιμοποίηση στον εκάστοτε προσκεκλημένο. Μπορεί να αποκαλύπτει όμως το μέτρο εκείνων που τη διαθέτουν. Εάν ένας ισχυρός πολιτικός επιλέγει να μιλήσει από την Πνύκα για τη δημοκρατία, τότε η Πνύκα του επιβάλλει ένα καθήκον: να θυμηθεί ότι η δημοκρατία γεννήθηκε ως περιορισμός της αυθαίρετης εξουσίας και της ελεγχόμενης δημοκρατίας και της δημοκρατίας υπό επιτροπεία και της νομαρχιακής δημοκρατίας.

Εάν μας μιλά για πολιτισμό, πρέπει να θυμηθεί ότι ο πολιτισμός δεν είναι στρατιωτική ισχύς. Εάν μας μιλά για Χριστιανοσύνη, πρέπει να θυμηθεί ότι η χριστιανική ανθρωπολογία θέτει την ανθρώπινη αξία πάνω από την κρατική ισχύ.

Εάν μιλά για δημοκρατία και ελευθερία, πρέπει να θυμηθεί ότι η ελευθερία χωρίς αλήθεια και ευθύνη μπορεί να μετατραπεί σε ασυδοσία. Και εάν μιλά για τη Δύση, πρέπει να αναγνωρίσει ότι η Ευρώπη δεν τελειώνει στα σύνορα της δυτικής χριστιανοσύνης. Υπάρχει ναι και η Ανατολική Ρώμη.

Υπάρχει το Βυζάντιο.

Υπάρχει η Ορθοδοξία.

Υπάρχει η Ελλάδα.

Υπάρχει ένας ολόκληρος ανατολικός χριστιανικός κόσμος που δεν μπορεί να διαγραφεί από τον χάρτη της ευρωπαϊκής ιστορίας.

Το τελικό ερώτημα. Αυτά τα ξέχασε ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών;

Ίσως όχι. Ίσως απλώς επέλεξε μια συγκεκριμένη ιστορική αφήγηση για να υπηρετήσει έναν συγκεκριμένο πολιτικό στόχο. Και αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να εξετάσουμε. Γιατί η ιστορία δεν είναι ουδέτερη όταν χρησιμοποιείται από την πολιτική εξουσία. Η επιλογή του τι θυμόμαστε και τι αφήνουμε έξω είναι και αυτή μια μορφή πολιτικής. Η Ελλάδα, επομένως, δεν πρέπει να αισθάνεται κολακευμένη απλώς επειδή ένας Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών επέλεξε την Πνύκα. Πρέπει να αισθάνεται υπεύθυνη. Γιατί η Πνύκα δεν ανήκει ούτε στην Ουάσιγκτον ούτε στις Βρυξέλλες ούτε σε οποιαδήποτε σύγχρονη γεωπολιτική συμμαχία. Ανήκει στην ιστορία της δημοκρατίας. Και η Ελλάδα οφείλει να υπενθυμίζει στους ισχυρούς της γης και της διάφορες Ελίτ και τις Μυστικές Εταιρείες, ότι αυτό που ίσως η ίδια η σύγχρονη Δύση έχει ξεχάσει: Η δύναμη δεν δημιουργεί την αλήθεια. Η ισχύς δεν δημιουργεί το δίκαιο. Ο πολιτισμός δεν είναι εργαλείο γεωπολιτικής νομιμοποίησης.

Και η δημοκρατία δεν είναι διακοσμητικό φόντο για τις ομιλίες των ισχυρών.

Η Πνύκα δεν πρέπει να γίνει το σκηνικό μιας νέας αμερικανικής αφήγησης εντυπωσιασμού για τη Δύση. Πρέπει να παραμείνει ο τόπος όπου, συμβολικά τουλάχιστον, η πολιτική εξουσία θυμάται ότι βρίσκεται υπόλογη απέναντι στον άνθρωπο, στην κοινωνία, στο δίκαιο και στην ιστορία. Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα της Αθήνας. Και ίσως αυτό είναι το μήνυμα που πρέπει να ακούσει σήμερα όχι μόνο η Αμερική, αλλά ολόκληρη η Δύση. Κι αυτός ο άξονας είναι πιο ακριβής ενώ η πραγματικά ενδιαφέρουσα κριτική είναι: Γιατί η Ρώμη παρουσιάζεται ως γραμμικός πρόγονος της σύγχρονης Δύσης, ενώ η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και η Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση ουσιαστικά εξαφανίζονται από αυτή τη γεωπολιτική γενεαλογία;.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Για ένα Ελληνικό καινούριο κόσμο Μέγα!

Η Ελλάς μπορεί! Μπορεί να καταστεί πλανητική κομβική πολιτισμική και πολιτική δύναμη ειρήνης!

Δημοσιεύτηκε

24 ώρες πριν

στις

8 Οκτωβρίου 2026

από τον

Νίκος Ταμουρίδης

Γράφει ο Νίκος Ταμουρίδης Αντγος (ε.α)-Επίτιμος Α’ Υπαρχηγός ΓΕΣ

Η χώρα μας, η Ελλάδα, θα έπρεπε φυσιολογικά να αποτελεί πολιτικό και πολιτιστικό πρότυπο παγκόσμιας εμβέλειας, αξιοποιώντας το όνομα, την γεωπολιτική της αξία, την τεράστια πολιτιστική της κληρονομιά, την ιστορία της, την κλασσική παιδεία, την μοναδική-υπέροχη ελληνική γλώσσα, τις πλουτοπαραγωγικές της πηγές, την ευφυΐα των Ελλήνων, την πολεμική αρετή και την ναυτοσύνη.

Αντιθέτως ζει σε ένα θυελλώδες περιβάλλον κρίσης αξιών, που μετετράπη σε κρίση πρωτίστως πνευματική, αλλά και πολιτική, οικονομική, κοινωνική και εθνική. Ένας πραγματικός ιδιότυπος κατακλυσμός καταπνίγει το Γένος. Μέσα στο έλεος αυτού του καταστροφικού κατακλυσμού, ο Ελληνικός λαός, ως άλλος Νώε, είναι καταδικασμένος αυτός ο ίδιος να κατασκευάσει την κιβωτό του!

Ο Ελληνισμός έχει τεράστια πνευματικά αποθέματα, με τα οποία έχει την δύναμη να αναγεννηθεί και να μεγαλουργήσει ξανά. Αρκεί να ενεργοποιηθεί η κρίσιμη μάζα των αγνών Ελλήνων πατριωτών, οι οποίοι «πνευματικά ελεύθεροι» και ενωμένοι να ορθώσουν ανάστημα και να αναλάβουν τις τύχες του Γένους μας στα χέρια τους.

Απαιτείται όσο ποτέ άλλοτε επιστροφή στις αξίες! Να θυμηθούμε και να πορευτούμε σύμφωνα με τις βασικές ανθρώπινες αρχές.

Αυτό σημαίνει ότι, αρχικά στο εσωτερικό πλαίσιο επιβάλλεται η ανατροπή του σαθρού και ενίοτε προδοτικού πολιτικού κατεστημένου. Απαιτείται ριζική ανανέωση, αλλαγή νοοτροπίας και χάραξη νέας πορείας. Στο πλαίσιο των αναγκαίων κοινωνικών και πολιτικών ισορροπιών απαιτείται μια νέα έκφραση της γνήσιας πολιτικής δημοκρατίας.

Άμεσος πολιτικός στόχος θα πρέπει να είναι η βαθιά και ριζική ανανέωση του δημόσιου βίου, η εισαγωγή ενός νέου πολιτικού ήθους, η αναμόρφωση των λειτουργιών της Πολιτείας με νέο ελληνοκεντρικό Σύνταγμα, θεσμικές αλλαγές και τολμηρές μεταρρυθμίσεις.

Η νέα «πολιτική» θα απορρίπτει τις ολιγαρχίες του σκληρού συντηρητισμού και του αθεϊστικού μαρξιστικού κομμουνισμού και προ παντός την καπηλεία των ιδεών, τον πολιτικό φενακισμό και τον αδίστακτο αμοραλισμό των δημαγωγών και των επαγγελματιών του δήθεν προοδευτισμού. Θα αρνείται τον διαλεκτικό υλισμό και τον αθεϊσμό. Θα στηρίζεται στον ανθρωπισμό, την χριστιανική ηθική και την ελληνική φιλοσοφία του μέτρου και του άριστου.

Προφανής είναι λοιπόν η ανάδειξη νέων πολιτικών δυνάμεων, οι οποίες θα γαλβανίσουν το αλλοτριωμένο πνεύμα των Ελλήνων και θα διεγείρουν την θύελλα, η οποία θα αλλάξει την πολιτική οπτική τους!

Κάθε νέα πολιτική κίνηση πρέπει να αγκαλιάζει όλους τους πολίτες, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση, το επάγγελμα και την οικονομική τους κατάσταση. Να είναι αδογμάτιστη, ριζοσπαστική και ανανεωτική. Να υπηρετεί μόνο τα ιδεώδη του Ελληνισμού και να ατενίζει στους θόλους της εθνικής κιβωτού που κατασκεύασε ο Ελληνισμός για την σωτηρία του. Εκεί όπου οι πατέρες μας έστησαν την ελευθερία μαζί με την πίστη και δίπλα τους τοποθέτησαν την ισονομία, την αδελφοσύνη, την αξιοπρέπεια και την αρετή των Ελλήνων.

Στο πλαίσιο της αφύπνισης και της ενεργοποίησης των Ελλήνων πολιτών, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως την άυλη και υλική μας αξεπέραστη κληρονομιά. Από την θαυμάσια πανελλήνια ιστορία μας, θα πάρουμε ως παραδείγματα εκείνες τις στιγμές τις νικηφόρες, τις περίλαμπρες, τις περιλάλητες, τις δοξασμένες, τις απαράμιλλες. Θα τις διδάξουμε στους Έλληνες και στις Ελληνίδες κάθε ηλικίας και με κεντρική ιδέα την ειρήνη θα φτιάξουμε ένα ελληνικό καινούριο κόσμο Μέγα! Μην ξεχνάμε ότι είμαστε ένας πολεμικός λαός, που λατρεύει την ειρήνη!

Η ύψιστη αυτή πρόκληση απευθύνεται στην καρδιά των αγνών Ελλήνων πατριωτών, που μάχονται μεν αλλά μεμονωμένα, οπότε η δυναμική του αγώνα τους εξαντλείται γρήγορα. Από την απόφασή τους θα εξαρτηθεί η πορεία της φιλτάτης πατρίδας μας! Από την ελεύθερη δε πορεία της Ελλάδας μπορεί να προέλθει και η συντριβή των δηλητηριωδών πλοκαμιών της απάνθρωπης και ανώμαλης νέας παγκόσμιας τάξης!

Ας ενώσουμε λοιπόν τις δυνάμεις μας, ας αγωνιστούμε έτσι ώστε η Ελλάδα μας να εξέλθει από τα χαρακώματα της κατάθλιψης, να υψώσει ανάστημα και να μεγαλουργήσει ξανά!

Η Ελλάς μπορεί! Μπορεί να καταστεί πλανητική κομβική πολιτισμική και πολιτική δύναμη ειρήνης!

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας

Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.

Δημοσιεύτηκε

2 ημέρες πριν

στις

7 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Καλησπέρα σας κύριε Καλεντερίδη,

Ίσως η σημερινή επίσκεψη του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών στην Ελλάδα αποτελεί την πιο κρίσιμη ευκαιρία για τη χώρα μας. Είναι η στιγμή κατά την οποία η ελληνική πολιτική ηγεσία οφείλει να κινηθεί με ψυχραιμία, αποφασιστικότητα και πλήρη προετοιμασία.

Η Ελλάδα πρέπει να μιλήσει με όρους στρατηγικού συμμάχου και να θέσει στο τραπέζι, χωρίς άλλες καθυστερήσεις, τα κρίσιμα εθνικά μας ζητήματα: ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, έμπρακτη διασφάλιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στο Αιγαίο και ουσιαστική αντιμετώπιση κάθε πρόκλησης που θίγει τα συμφέροντα και την αξιοπρέπεια της χώρας μας.

Εφόσον οι ΗΠΑ θεωρούν την Ελλάδα σημαντικό και αξιόπιστο σύμμαχο και επιθυμούν να στηρίζονται στη χώρα μας για την εξυπηρέτηση ευρύτερων στρατηγικών τους συμφερόντων, ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας. Όχι μόνο λόγια, αλλά συγκεκριμένες συμφωνίες, δεσμεύσεις και εγγυήσεις.

΄Ενας σύμμαχος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως χρήσιμος εταίρος, αλλά πρέπει να αισθάνεται ότι η στρατηγική του αξία αναγνωρίζεται και αντανακλάται έμπρακτα στις αποφάσεις και στις συμφωνίες. Δεν θα ήταν, άλλωστε, ιδιαίτερα πειστικό να επαναληφθούν πρακτικές που δημιουργούν την εντύπωση ότι η Ελλάδα λαμβάνει τελικά λιγότερα από όσα δικαιούται — όπως έχει συμβεί και σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς, όπου η σύγκριση με άλλες χώρες αφήνει εύλογα ερωτήματα.

Συνεπώς, είναι η ώρα των ελληνικών απαιτήσεων και των αμερικανικών πρακτικών αποφάσεων.

Και εδώ γεννάται ίσως το πιο ουσιαστικό ερώτημα:

Έχει άραγε η Ελληνική Κυβέρνηση ετοιμάσει τη δική της λίστα απαιτήσεων;

Είναι σαφής, συγκεκριμένη και διεκδικητική η λίστα αυτή, την οποία θα θέσει στο τραπέζι τώρα — και όχι αύριο — ώστε η Ελλάδα να μετατρέψει τη στρατηγική της αξία σε συγκεκριμένα εθνικά οφέλη;

Ευχολόγιο ΤΕΛΟΣ. Η σημερινή συγκυρία είναι μια κρίσιμη ευκαιρία για να αποδειχθούν όλα αυτά και στην πράξη τόσο από την Ελληνική κυβέρνηση τόσο και από την Αμερικανική.

Με εκτίμηση,

Μαρία Σουλιώτη