Ας μη βιαστούν κάποιοι να θεωρήσουν παράλογη την επιδίωξη της Άγκυρας να οριοθετήσει ΑΟΖ με το Ισραήλ, με βάση τον παραπάνω χάρτη. Είναι το ίδιο “παράλογη” με τη συμφωνία οριοθέτησης με τη Λιβύη, η οποία, όμως,δυστυχώς έγινε πράξη.

Μάριος Πούλλαδος

Mελέτη που αφορά άμεσα την Κύπρο και δημοσιεύτηκε στις 30 Ιανουαρίου ήταν από το Εβραϊκό Ινστιτούτο Εθνικής Ασφάλειας της Αμερικής (JINSA) με τίτλο «ΗΠΑ & Ελλάδα: Τονίζοντας μια στενότερη στρατηγική εταιρική σχέση»

Ζήτησε ή όχι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας την εκπόνηση «μελέτης» διχοτόμησης της ΑΟΖ, όπως αφέθηκε να εννοηθεί στην τηλεμαχία Αβέρωφ-Άντρου; Το ΑΚΕΛ δηλώνει ενήμερο, χωρίς να μπορεί να πει περισσότερα και η Κυβέρνηση κάνει λόγο για «αποκύημα φαντασίας». Η αλήθεια ίσως αποκαλυφθεί το επόμενο διάστημα, η πιο ενδιαφέρουσα ωστόσο μελέτη που αφορά άμεσα την Κύπρο και δημοσιεύτηκε στις 30 Ιανουαρίου ήταν από το Εβραϊκό Ινστιτούτο Εθνικής Ασφάλειας της Αμερικής (JINSA), με τίτλο «ΗΠΑ & Ελλάδα: Τονίζοντας μια στενότερη στρατηγική εταιρική σχέση».
Στην έκθεση 28 σελίδων τονίζεται πως πλέον οι ΗΠΑ πρέπει να προχωρήσουν πέρα από τη ρητορική υποστήριξη στα τριμερή διπλωματικά φόρουμ της Ελλάδας και της Κύπρου με το Ισραήλ και την Αίγυπτο. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να διερευνήσουν επιλογές για να ενισχύσουν τη δική τους στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα και θα πρέπει να δουν την Ελλάδα και ενδεχομένως την Κύπρο ως βιώσιμες και αξιόπιστες επιλογές για τη μετεγκατάσταση των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ που αναπτύσσονται επί του παρόντος στην Τουρκία».

Παρουσία Αμερικανών σε Κύπρο

Oι Ηνωμένες Πολιτείες, συνεχίζει, θα πρέπει να επεκτείνουν άλλες μορφές διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Στρατιωτικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (IMET) και των Πλεοναζόντων Ειδών Άμυνας (EDA). Το Κογκρέσο ενέκρινε πρόσφατα σταθερή ανοδική πορεία στη χρηματοδότηση της IMET για την Ελλάδα και την Κύπρο κατά τα επόμενα τρία οικονομικά έτη. «Αυτές οι αυξήσεις είναι βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση για ενισχυμένη κοινή κατάρτιση για την προώθηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ελλάδας και της Κύπρου, καθώς και την αύξηση των δυνατοτήτων αυτών των χωρών για την υπεράσπιση από κοινές απειλές».

Ως εκ τούτου, συνεχίζει η αναφορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αναπτύξουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την ανακατανομή των δυνάμεών τους από την Τουρκία στην Ελλάδα ή / και στη βρετανική αεροπορική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου, εάν αυτό είναι απαραίτητο. Αυτές οι δυνάμεις περιλαμβάνουν:

Αεροπλάνα ανεφοδιασμού, τα οποία θα μπορούσαν να ανανεωθούν μόνιμα σε ελληνικές ή βρετανοκυπριακές αεροπορικές βάσεις.
Αεροσκάφη επιτήρησης και αναγνώρισης AWACS.
Εγκατάσταση ραντάρ πυραυλικής άμυνας TPY / 2.
Τακτικά πυρηνικά όπλα B-61 (σύμφωνα με δημοσιεύματα). Η Ελλάδα φιλοξενούσε τέτοια όπλα το 2001 και εξακολουθεί να διαθέτει εγκαταστάσεις με κατάλληλες διασφαλίσεις, αν και είναι αβέβαιο αν η Αθήνα θα συμφωνούσε να φιλοξενήσει αυτές τις δυνατότητες.

Συμπρόεδροι του JINSA είναι ο Έρικ Έντελμαν, Πρώην πρέσβης των ΗΠΑ σε Άγκυρα, που διετέλεσε και Υφυπουργός Άμυνας, και ο Πρώην Διοικητής των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη, Τσαρλς Τσακ Γουάλντ. Ουσιαστικά η πιο πάνω μελέτη αποκηρύσσει την Τουρκία του Ερντογάν ως «απολυταρχία εχθρική προς τη Δύση» και υπογραμμίζει την ανάγκη συνεργασίας Κύπρου-Ελλάδας-Αιγύπτου-Ισραήλ.

Υπενθυμίζεται ότι στην αεροπορική βάση της Πάφου βρίσκονται ήδη στρατιωτικά μέσα των ΗΠΑ, τα οποία επισκέφτηκε πρόσφατα και ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη, Κρίστοφερ Γκαβόλι. Κατά την επίσκεψή του στο νησί συζήτησε, μεταξύ άλλων, με τον Κύπριο ΥΠΑΜ και τα επόμενα βήματα του East med Act.

Με τα μάτια στον Κρόνο

Oι σκέψεις όλων βρίσκονται πλέον στην επόμενη γεώτρηση στο οικόπεδο 6 της Κυπριακής ΑΟΖ, που τοποθετείται τέλη Μαρτίου, αρχές Απριλίου. Το τουρκικό Αnadolu ανέφερε αυτήν την βδομάδα πως το υποστηρικτικό πλοίο Lundstrom Tide, το οποίο ενοικιάστηκε από τη γαλλική εταιρεία Total για έρευνες πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μεσόγειο, αγκυροβόλησε στο λιμάνι της Βηρυτού. Σκοπός είναι, ουσιαστικά, η προετοιμασία για την άφιξη του γεωτρύπανου Tungsten Explorer στο τεμάχιο 4 της ΑΟΖ του Λιβάνου, που αναμένεται να φθάσει στο λιμάνι της Βηρυτού στις 15 Φεβρουαρίου.

Οι Τούρκοι με σειρά από δημοσιεύματα και χάρτες επαναφέρουν σκόπιμα στο προσκήνιο της συζήτησης το θέμα της θαλάσσιας διαφοράς μεταξύ Ισραήλ-Λιβάνου. Αυτό που θα επιχειρήσουν είναι, αφενός να καθυστερήσουν τη γεώτρηση στον Λίβανο, αφού ακολούθως το Τungsten Explorer θα έρθει στο οικόπεδο 6 της ΑΟΖ που ανήκει στη γαλλο-ιταλική κοινοπραξία ENI-TOTAL για γεώτρηση στον Κρόνο.

Αφετέρου το επόμενο βήμα είναι να εκμεταλλευτούν την πολιτική αβεβαιότητα στο Ισραήλ και να ανοίξουν κανάλια επικοινωνίας με το Τελ-Αβίβ, με τελικό στόχο την οριοθέτηση ΑΟΖ. Το ισραηλινό ινστιτούτο στρατηγικών μελετών BESA φιλοξένησε στις 6 Φεβρουαρίου 2020 ένα σχετικό άρθρο του Τούρκου δημοσιογράφου Μπουράκ Μπεντλίτ με τίτλο «Turkey and Israel: Can Pragmatism Defeat “Bad Blood”?».

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Τούρκος ναύαρχος, Cihat Yaycı, ο οποίος πέτυχε τη συμφωνία οριοθέτησης της Τουρκίας με τη Λιβύη, πιστεύει ότι η ίδια συμφωνία πρέπει να υπογραφεί και με το Ισραήλ.

«Χωρίς τον ρεαλισμό και το θάρρος του Προέδρου (Ερντογάν), αυτό θα είχε παραμείνει σε ένα ακαδημαϊκό χαρτί σε ράφι [βιβλιοθήκης]”, δήλωσε ο Yaycı. Από την πλευρά του ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε ομιλία του στα εγκαίνια του ρωσοτουρκικού αγωγού TurkStream, εξήρε ονομαστικά τον Yaycı, οποίος είπε: «Υπάρχει ακόμη ένα πολύ σημαντικό βήμα, που πρέπει να κάνουμε τώρα. Πρέπει να υπογράψουμε με το Ισραήλ, το συντομότερο δυνατό, την ίδια συμφωνία [ΑΟΖ] που υπογράψαμε με τη Λιβύη. Αυτό το βήμα πρέπει σίγουρα να ληφθεί».

Τα περιθώρια συνεργασίας

Ο Τούρκος αρθρογράφος ισχυρίζεται πως, παρά τις κακές μέχρι τώρα σχέσεις Άγκυρας-Τελ-Αβίβ, εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια συνεργασίας. Επικαλείται τη δήλωση Ερντογάν ότι η Τουρκία είναι πρόθυμη να διαπραγματευτεί για οριοθέτηση με οποιονδήποτε κρατικό παράγοντα εκτός από την Κύπρο και θεωρεί πως η φράση “οποιοδήποτε κράτος εκτός από την Κύπρο” φωτογραφίζει το Ισραήλ.

«Νομικά και τεχνικά θα ήταν προβληματικό εάν η Τουρκία και το Ισραήλ αποφασίσουν να οριοθετήσουν τα θαλάσσια σύνορά τους, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια θαλάσσια ζώνη που βρίσκεται εκτός νότιας Κύπρου, την οποία η Τουρκία ισχυρίζεται ότι είναι δική της. Μια τέτοια συμφωνία δεν είναι αδύνατη, καθώς ούτε η Τουρκία ούτε το Ισραήλ είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982). Ούτε οι ΗΠΑ», επισημαίνει.

Kαταληκτικά, προκειμένου να καταδείξει ότι τα υφιστάμενα προβλήματα μπορούν να ξεπεραστούν, φέρνει ως παράδειγμα τη σχέση Τουρκία-Ρωσίας, που «με τα βαθιά υποκλινόμενα συμφέροντά τους στη Συρία και τη Λιβύη, για να μην αναφέρουμε τις ιδεολογικές διαφορές τους, εργάζονται ως στρατηγικοί εταίροι σε κρίσιμες στρατιωτικές προμήθειες. Η ατελείωτη σχέση αγάπης του Ερντογάν με τη Χαμάς (και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα) εμποδίζει την πλήρη εξομάλυνση με το Ισραήλ – αλλά [ο Ερντογάν] μπορεί να είναι διατεθειμένος να υποβαθμίσει αυτήν την ιδεολογική συγγένεια, καθώς οι πλησιέστερες εκλογές στην Τουρκία απέχουν περισσότερο από τρία χρόνια».

Το κλειδί της Συρίας

Σε κάθε ενδεχόμενο Ε/κ αναλυτές εκτιμούν απομακρυσμένο το ενδεχόμενο μιας ενεργειακής συνεργασίας Τουρκίας-Ισραήλ, καθώς πέρα από τα ζητήματα στρατηγικής ασφάλειας, το Τελ-Αβίβ δύσκολα θα θυσίαζε τις σχέσεις που έχτισε όλα τα προηγούμενα χρόνια με Κύπρο-Ελλάδα-Αίγυπτο χάρη στον Ερντογάν, ο οποίος τήρησε αρνητική έως και εχθρική στάση στο «Σχέδιο του Αιώνα» του Τραμπ για την ισραηλινο-παλαιστινιακή διένεξη. Ωστόσο, ένα άλλο, εξίσου σημαντικό πεδίο, όπου οι σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ δοκιμάζονται, είναι η επόμενη μέρα της Συρίας.

Τις προηγούμενες μέρες, στρατιωτικοί ανταποκριτές από τη Συρία έγραψαν πως κατά «δαιμονική» σύμπτωση με την ισραηλινή αεροπορική επίθεση και ακόμη και με την αεροπορική της κάλυψη, μια τουρκική στρατιωτική συνοδεία αποτελούμενη από μια σειρά τεθωρακισμένων οχημάτων διέσχισε την περιοχή Ουγκλινάρ προς τη Συρία.

Καλπάζουν οι ενεργειακές επενδύσεις από Άγκυρα

Μπορεί μέχρι σήμερα οι μεγάλες Δυνάμεις να ενδιαφέρονταν κυρίως για τον έλεγχο των χερσαίων πετρελαιώνων της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου, ωστόσο, δεδομένων των διεθνών πιέσεων και της ανάγκης για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η προσοχή στρέφεται σταδιακά σε πιο φιλικά για το περιβάλλον καύσιμα. Μέσα σε αυτά συμπεριλαμβάνεται και το φυσικό αέριο, η καύση του οποίου, σε σχέση με αυτήν άλλων καυσίμων όπως ο γαιάνθρακας ή το πετρέλαιο, έχει λιγότερο επιβλαβείς συνέπειες για το περιβάλλον. Παράγει, ουσιαστικά, μικρότερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα για κάθε μονάδα παραγόμενης ενέργειας. Έτσι, λοιπόν, παρατηρείται μια κούρσα εξορύξεων φυσικού αερίου από υπεράκτια κοιτάσματα.

Δεν είναι μάλιστα τυχαία η απόφαση της Κυβέρνησης Τραμπ για σταδιακή απόσυρση στρατιωτικών δυνάμεων από χώρες που πριν έλεγχαν και παρήγαν πετρέλαιο, όπως το Ιράκ. Πλέον οι ΗΠΑ έστρεψαν την προσοχή τους στον έλεγχο των θαλάσσιων διαδρομών εμπορίου και ενέργειας μέσω του πολεμικού τους στόλου. Έχουν πλέον γίνει εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου και, μέσω αμερικανικών εταιρειών, εστιάζουν σε έρευνες για ανακάλυψη μεγάλων υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Εxxon Mobil, που έχει εμπλακεί στην Ανατολική Μεσόγειο, τόσο στην Κυπριακή ΑΟΖ όσο και στην Αιγυπτιακή και νοτίως της Κρήτης.

Η κούρσα των ερευνών-ανακαλύψεων υδρογονανθράκων συνοδεύεται και με μια έκρηξη παραγωγής, που βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή. Σε πρόσφατη έρευνά της, η Rystad Energy εξετάζει λεπτομερώς την εξερεύνηση των υπεράκτιων έργων, τους σημαντικότερους παραγωγούς φυσικού αερίου της περιοχής, εκτιμώντας ότι η αυξημένη παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου όχι μόνο θα βοηθήσει την περιοχή να ανταποκριθεί στην εγχώρια ζήτηση, αλλά και στις εξαγωγές, προσελκύοντας ταυτόχρονα σημαντικά κεφάλαια στην περιοχή.

Τα στοιχεία της Rystad Energy προβλέπουν μια δραματική αύξηση των δαπανών στη Μέση Ανατολή για εξορύξεις, με τα ηνία να κατέχουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, των οποίων οι σχετικές επενδύσεις θα φτάσουν περίπου το 1 δις δολάρια το 2025. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ακολουθεί η Τουρκία, η οποία θα μπορούσε να προσελκύσει περίπου 350 εκατομμύρια δολάρια σε δαπάνες. Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε επίσης να σημειώσει σημαντική αύξηση, με επενδύσεις που ανέρχονται σε 300 δισεκατομμύρια δολάρια ή περισσότερο με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης σκοπιμότητας από την Ερυθρά Θάλασσα και άλλες υπεράκτιες περιοχές. Το Μπαχρέιν θα μπορούσε επίσης να δει μια θεαματική άνοδο από μόλις 10 εκατ. δολάρια το 2020 σε 230 εκατομμύρια δολάρια το 2025. Ακολουθούν οι επενδύσεις σε Λίβανο και Ισραήλ που μπορεί να παρουσιάζουν αυξομειώσεις, αλλά εξακολουθούν να βλέπουν σημαντικά κέρδη στις δαπάνες εξόρυξης. Από αυτήν την κούρσα επενδύσεων απουσιάζουν εκκωφαντικά Κύπρος και Ελλάδα, με την πρώτη ακόμα να μην έχει ξεκάθαρο πλάνο αξιοποίησης των κοιτασμάτων προκειμένου να προσελκύσει τις ανάλογες επενδύσεις.

Πηγή: Σημερινή